Interpelacja w sprawie drastycznego zmniejszenia kwot dla PUP na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 18537
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie drastycznego zmniejszenia kwot dla PUP na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu
Zgłaszający: Anna Paluch
Data wpływu: 11-07-2026
Szanowna Pani Minister,
napływają do mnie głosy zaniepokojonych samorządów powiatowych, które są odpowiedzialne za działania na lokalnym rynku pracy, aktywizację osób bezrobotnych i poszukujących pracy. Prawdziwy szok wywołała w kręgach samorządów powiatowych informacja o drastycznym zmniejszeniu środków finansowych przeznaczonych na działania PUP. Fundusz Pracy jest zasilany przez pracodawców i osiągnie w bieżącym roku rekordowy poziom wpływów ze składek: 11,1 miliarda złotych. Mimo to środki przeznaczone na finansowanie form pomocy świadczonej przez powiatowe urzędy pracy dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy zostały w roku 2026 ograniczone do 2,15 miliarda złotych - co stanowi zaledwie 19,35% wpływów ze składek. To drastyczne zmniejszenie w porównaniu z latami poprzednimi. W 2022 roku wskaźnik ten wynosił 65,63%, w 2023 - 42,08%, w 2024 - 38,78%, w 2025 - 35,46%. Po odjęciu środków zarezerwowanych dla ministra oraz przeznaczonych na projekty unijne (EFS+), bezpośrednio do dyspozycji powiatów przekazano kwotę 656 milionów złotych - to o 67% mniej niż rok wcześniej, gdy było to niemal 2 miliardy złotych.
Jednocześnie zmiana przepisów spowodowała, że po pomoc do PUP zgłasza się więcej osób. Od 1 czerwca 2025 roku obowiązuje nowelizacja ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, która rozszerzyła krąg odbiorców usług urzędów pracy o osoby bierne zawodowo, poszukujące pracy oraz rolników z ponad 2 hektarami przeliczeniowymi bez stałych dochodów.
Mediana miesięcznej kwoty przypadającej na jedną osobę bezrobotną wynosi w 2026 roku 61 złotych. Ponad trzy czwarte samorządów dysponuje kwotą poniżej 100 złotych miesięcznie na jednego bezrobotnego - przy kosztach np. szkolenia zawodowego sięgających nawet 27 593 zł, trzymiesięcznego stażu - ponad 8 562 zł, a miesięcznej refundacji w ramach prac interwencyjnych - do 4 806 zł. Jak w takich realiach finansowania powiaty mają wypełniać swoje zadania?
W powiatach położonych w województwie małopolskim kwoty przekazane powiatowym urzędom pracy w stosunku do roku poprzedniego wynoszą:
- powiat nowotarski - 30,36%,
- powiat tatrzański - 30,63%,
- powiat nowosądecki - 19,93%,
- powiat limanowski - 18,43%,
- powiat gorlicki - 24,47%.
Średnia dla Małopolski to 23,89% ubiegłorocznych kwot.
Żadnym pocieszeniem dla samorządów powiatowych w Małopolsce nie jest fakt, że w województwach łódzkim i opolskim powiaty nie otrzymały żadnych środków na finansowanie aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu.
Samorządy powiatowe w kierowanych do posłów wystąpieniach domagają się:
1) wprowadzenia do ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia przepisu gwarantującego, że na finansowanie form pomocy dla bezrobotnych przeznaczane będzie corocznie co najmniej 35% przychodów Funduszu Pracy ze składek z roku poprzedniego,
2) niezwłocznego zwiększenia środków w planie finansowym Funduszu Pracy już w 2026 roku, bez czekania na zmiany legislacyjne,
3) wprowadzenia zasady przyznawania dofinansowania na podjęcie działalności gospodarczej w kwotach netto (bez VAT), co wyeliminuje poważne problemy prawne i finansowe po stronie powiatów.
Wobec przedstawionych wyżej okoliczności, zgodnie z art. 192 Regulaminu Sejmu RP oraz ustawą o wykonywaniu mandatu posła i senatora, proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
Jaki jest powód tak drastycznego zmniejszenia środków przekazywanych powiatom na sfinansowanie działań PUP na aktywne formy zwalczania bezrobocia?
Czy propozycja tych zmian została poddana konsultacjom z zainteresowanymi? Jeśli tak, proszę o udostępnienie raportu z konsultacji.
Czy przeprowadzono ocenę skutków tej drastycznej zmiany, w jaki sposób odbije się na lokalnych rynkach pracy w poszczególnych powiatach?
Według jakiego algorytmu dokonywano zmniejszenia kwot przekazywanych powiatom?
Jak rząd koalicji kreującej się na rzecznika i gorącego zwolennika samorządów lokalnych i samorządności jako takiej mógł w tak brutalny sposób potraktować samorządy powiatów?
Czy rząd dokona korekty i zwiększenia w roku 2026 kwot przekazywanych powiatom na aktywne formy zwalczania bezrobocia?
Sekretarz stanu Monika Sikora
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 8 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (12)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11767 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.416.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 18537 Pani Posłanki Anny Paluch, w sprawie
drastycznego zmniejszenia kwot dla PUP na aktywne formy przeciwdziałaniu bezrobociu,
proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Tytułem wstępu pragnę zaznaczyć, że zgodnie z art. 29 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia
2009 r. o finansach publicznych1 (dalej „ustawa o finansach publicznych”) podstawą
gospodarowania środkami Funduszu Pracy (dalej „FP”) w trakcie roku budżetowego jest
roczny plan finansowy FP, będący załącznikiem do ustawy budżetowej. W toku prac nad
projektem ustawy budżetowej na dany rok budżetowy Minister Finansów i Gospodarki,
w trybie i terminach określonych przez przepisy dotyczące prac nad projektem ustawy
budżetowej wydane na podstawie art. 138 ust. 6 ustawy o finansach publicznych,
przekazuje wstępną kwotę wydatków na dany rok oraz wyjściowe kwoty wydatków na
kolejne lata dla poszczególnych dysponentów części budżetowych. Pismem z dnia 25 lipca
2025 r. Minister Finansów i Gospodarki przekazał do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej limit wydatków FP do uwzględnienia w projekcie planu finansowego na 2026 r.
Limit określono na poziomie 10,1 mld zł, tj. niższym o 1 mld zł względem roku 2025.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na każdym etapie uzgodnień wskazywał,
przedstawiając w tym zakresie szczegółowe uzasadnienie, na konieczność utrzymania
finansowania aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu na poziomie analogicznym do
2025 r. Pomimo tego kwotę zabezpieczoną w planie FP na b.r. ustalono na poziomie niższym
od postulowanych potrzeb finansowych.
Odpowiadając na pytania dotyczące zwiększenia w b.r. środków FP przeznaczonych na
działania aktywizacyjne, Minister Finansów i Gospodarki wielokrotnie wskazywał, że Polskę
objęto procedurą nadmiernego deficytu (EDP), co oznacza konieczność konsolidacji
finansów publicznych i redukcji deficytu w kolejnych latach i ma odzwierciedlenie
w średniookresowym planie budżetowo-strukturalnym na lata 2025-2028, określającym do
2028 r ścieżkę wydatków, której przestrzeganie jest konieczne do ograniczenia deficytu
nominalnego i redukcji długu w średnim okresie. Minister wskazywał też, że wydatki FP
objęte są stabilizującą regułą wydatkową (SRW) oraz limitem wydatków wskazywanym
corocznie w ustawie budżetowej, w związku z czym zwiększenie ich limitu może odbyć się
pod warunkiem wskazania oszczędności powstałych w związku z realizacją innych zadań
objętych tą regułą. Biorąc po uwagę zgłaszane potrzeby i ograniczone środki, na dzień
dzisiejszy nie ma wygenerowanych oszczędności, które można by przesunąć na
finansowanie form pomocy.
Ustalony przez Ministra Finansów niższy limit wydatków FP na rok 2026 miał bezpośredni
wpływ na wysokość kwoty środków FP wskazanej w planie finansowym FP na finansowanie
kosztów realizacji form pomocy przez samorządy powiatowe, której podział na
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
poszczególne regiony regulują przepisy ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i
służbach zatrudnienia2 i wydane na podstawie art. 277 ustawy rozporządzenie Rady
Ministrów z dnia 27 listopada 2025 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej Funduszu
Pracy3 (dalej „rozporządzenie RM”).
Na podstawie art. 267 ust. 4 wskazanej ustawy, w związku z § 6 rozporządzenia RM, kwota
środków FP na finansowanie form pomocy, również tych realizowanych w ramach
projektów EFS+, określona w planie finansowym FP na 2026 rok i pomniejszona o rezerwę
pozostającą w dyspozycji ministra właściwego do spraw pracy, dzielona jest między
województwa algorytmem określonym we wskazanym rozporządzeniu RM. Następnie
kwoty ustalone dla samorządów województw są dzielone dla poszczególnych samorządów
powiatowych przez zarząd województwa według kryteriów określonych przez sejmik
województwa, o których mowa w art. 267 ust. 7 ustawy. Oznacza to, że podczas
opracowywania kryteriów podziału istnieje możliwość uwzględnienia szczególnych potrzeb
lokalnych rynków pracy.
Samorządy powiatów na finansowanie form pomocy, w tym realizowanych w ramach EFS+,
dysponują w roku 2026 w skali kraju środkami FP w kwocie 1,7 mld zł. Poszczególne
samorządy powiatowe ujęte w Interpelacji Pani Posłanki dysponują kwotami wskazanymi
w poniższej tabeli (kwoty w złotych):
Powiat Środki FP
limit podstawowy
Środki FP
projekty EFS+ Limit ogółem
Polska 656 076 927,32 1 068 817 374,00 1 724 894 301,32
woj. małopolskie 48 468 149,01 69 216 805,00 117 684 954,01
nowotarski 2 378 021,74 2 959 335,16 5 337 356,90
tatrzański 1 712 479,64 2 202 046,28 3 914 525,92
nowosądecki 3 693 060,35 6 844 528,82 10 537 589,17
limanowski 2 973 442,04 4 565 522,75 7 538 964,79
gorlicki 1 959 138,34 2 650 490,80 4 609 629,14
Ze środków tych finansowane są wszystkie formy pomocy określone w ustawie. Minister
właściwy do spraw pracy nie przyznaje środków FP na poszczególne formy pomocy
wskazane w tym akcie. Wyboru wdrażanych form pomocy, w ramach łącznej kwoty
ustalonej dla samorządu powiatu, dokonuje starosta po zasięgnięciu opinii powiatowej rady
rynku pracy.
To samorządy powiatów decydują, uwzględniając potrzeby lokalnych rynków pracy i własne
możliwości, o wyborze i finansowaniu poszczególnych form pomocy. Minister właściwy do
spraw pracy nie ma zatem bezpośredniego wpływu na liczbę aktywizowanych osób i wybór
konkretnych form wsparcia.
Kierownictwo resortu prowadzi stały dialog z urzędami pracy oraz konwentami, aby
możliwie szybko kierować dostępne środki tam, gdzie potrzeby są największe. Sytuacja na
rynku pracy i zapotrzebowanie urzędów pracy są stale monitorowane.
Niezależnie od środków przekazywanych samorządom powiatowym minister właściwy do
spraw pracy dysponuje rezerwą FP, którą może uruchomić w celu niwelowania
2 Dz. U. poz. 620, z późn. zm.
3 Dz. U. poz. 1662.
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
negatywnych skutków zmniejszenia środków FP przyznanych na aktywizację. W jej ramach
możliwe jest zwiększanie środków przyznanych samorządom na finansowanie form pomocy
w danym roku budżetowym, z uwzględnieniem potrzeb zgłaszanych przez urzędy pracy.
Procedurę ubiegania się o środki z rezerwy FP określono w dokumencie „Zasady ubiegania
się o środki rezerwy Funduszu Pracy na finansowanie działań aktywizacyjnych w 2026
roku”, opublikowanym w Intranecie Publicznych Służb Zatrudnienia. Na ich podstawie
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ogłosiła dwa nabory wniosków o środki
rezerwy FP. Pierwszy 4 lutego br. o dodatkowe środki z rezerwy FP na finansowanie
kosztów realizacji form pomocy, oraz 13 lipca o środki rezerwy FP na finansowanie
programów aktywizacji zawodowej. W ramach pierwszego naboru samorządy powiatów
złożyły 201 wniosków. Po weryfikacji i ocenie wszystkich wniosków przyznano środki
rezerwy FP w kwocie 173,5 mln zł. Dodatkowe środki otrzymał każdy urząd pracy, który
uczestniczył w naborze.
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 13 lipca br. ogłosiła drugi nabór wniosków na
dodatkowe środki z rezerwy FP dla urzędów pracy z przeznaczeniem na finansowanie
programów aktywizacji zawodowej. Nabór, na który przeznaczono 87 mln zł zakończył się
27 lipca br. W jego ramach ze wszystkich województw złożono 391 wniosków na
rekomendowaną przez marszałków łączną kwotę 86,6 mln zł, uwzględniającą aktywizację
6089 osób. Wszystkim urzędom przyznano środki w kwotach wnioskowanych.
Dodatkowo, mając na względzie potrzebę wsparcia urzędów w realizacji działań
aktywizacyjnych w br. przyznano samorządom powiatowym województwa opolskiego
i łódzkiego środki z rezerwy FP na finansowanie projektów EFS+ w wysokości 6 647 901,32
zł. Ponadto, Ministra zdecydowała o skierowaniu dodatkowych 50 339 180,63 zł z FP tam,
gdzie przyznane wcześniej środki nie pozwoliły na sfinansowanie zobowiązań powstałych
na podstawie art. 269 ww. ustawy.
Aktualnie, wśród możliwych do finansowania z rezerwy FP działań znajdują się programy
aktywizacji zawodowej bezrobotnych na terenach dotkniętych przez klęski żywiołowe,
a także programy aktywizacji zawodowej bezrobotnych zwolnionych z przyczyn
niedotyczących pracowników oraz pracowników objętych zwolnieniami monitorowanymi.
Składane wnioski rozpatrywane są na bieżąco, w kolejności wpływu. Na finansowanie
programów zabezpieczono w br. odpowiednio 5 mln zł i 50 mln zł z rezerwy FP.
W br. do resortu pracy nie wpłynął żaden wniosek na finansowanie programu aktywizacji
zawodowej bezrobotnych na terenach, na których miały miejsce klęski żywiołowe. Na
program aktywizacji zawodowej bezrobotnych zwolnionych z przyczyn niedotyczących
pracowników oraz pracowników objętych zwolnieniami monitorowanymi wpłynęło 17
wniosków - wszystkie rozpatrzono pozytywnie przyznając środki w kwocie 6 342 000,00
zł, z czego Powiatowy urząd Pracy w Chrzanowie otrzymał 90 tys. zł, a Powiatowy Urząd
Pracy w Oświęcimiu 49 tys. zł.
Pragnę podkreślić, że polski rynek pracy pozostaje w dobrej i stabilnej kondycji, co
potwierdzają dane dotyczące stopy bezrobocia rejestrowanego, która w województwie
małopolskim w końcu lipca br. wyniosła 5% i była niższa od średniej dla kraju (5,8%).
Stopa bezrobocia w powiatach województwa małopolskiego była zróżnicowana, w
powiecie nowotarskim była niższa niż średnio w Polsce (5,4% wobec 5,8%), choć wyższa niż
w województwie małopolskim (5,4% wobec 5,0%). W pozostałych wskazanych w
interpelacji powiatach wartości tych wskaźników były wyższe niż w województwie i w kraju.
W końcu lipca 2026 r:
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
— w powiecie limanowskim zarejestrowanych było 3 655 bezrobotnych, a stopa
bezrobocia wynosiła 7,5%,
— w powiecie gorlickim zarejestrowanych było 2 718 bezrobotnych, a stopa bezrobocia
wynosiła 7,7%,
— w powiecie nowosądeckim zarejestrowanych było 5 601 bezrobotnych, a stopa
bezrobocia wynosiła 8,1%,
— w powiecie nowotarskim zarejestrowanych było 3 668 bezrobotnych, a stopa
bezrobocia wynosiła 5,4%,
— w powiecie tatrzańskim zarejestrowanych było 2 585 bezrobotnych, a stopa bezrobocia
wynosiła 9,4%.
W obliczu ograniczenia środków na aktywizację, urzędy pracy będą intensyfikować pomoc
w ramach pośrednictwa pracy i poradnictwa zawodowego, bez konieczności angażowania
środków FP. Klienci urzędów mogą otrzymać propozycję przyjęcia ofert pracy, udziału
w targach pracy lub w giełdzie pracy albo samodzielnie skorzystać z dedykowanych, stale
rozwijanych narzędzi teleinformatycznych, takich jak wyszukiwarka ofert pracy - ePraca
oraz aplikacja ePraca. W odniesieniu do osób, którym urząd pracy nie będzie mógł
zaproponować oferty pracy stosowane powinno być intensywne poradnictwo zawodowe,
którego celem jest zbadanie predyspozycji zawodowych, przekazanie wiedzy w jaki sposób
szukać pracy (np. w ramach szkoleń prowadzonych przez doradców zawodowych), czy
pomoc w określeniu kwalifikacji poszukiwanych na rynku pracy, które osoba bezrobotna
mogłaby uzupełnić.
Należy podkreślić, że według danych Głównego Urzędu Statystycznego produkt krajowy
brutto (PKB) w I kwartale 2026 r. wzrósł realnie o 3,5% w ujęciu rocznym, a korzystne
prognozy PKB na pozostałe kwartały roku 2026 powinny mieć pozytywny wpływ na rynek
pracy.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Monik Sikora
Sekretarz Stanu
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --