Odpowiedź na interpelację w sprawie edukacji uczniów z doświadczeniem migracji i trwałego finansowania wsparcia międzykulturowego Odpowiedź na interpelację nr 18475 w sprawie edukacji uczniów z doświadczeniem migracji i trwałego finansowania wsparcia międzykulturowego Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 10-08-2026 Szanowny Panie Marszałku, składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Pana Marcina Józefaciuka, Posła na Sejm RP, w sprawie edukacji uczniów z doświadczeniem migracji i trwałego finansowania wsparcia międzykulturowego. Szanowny Panie Pośle, Liczba uczniów cudzoziemców w szkołach z pionem ogólnokształcącym, będących szkołami dla dzieci i młodzieży, w podziale na województwa, typy szkół oraz obywatelstwo, według stanu bazy danych Systemu Informacji Oświatowej (dalej SIO) na 19 lipca 2026 r. została wskazana w pliku „Dane do Interpelacji 18475.xlsx” (w załączeniu). Uczniowie ukraińscy zostali podzieleni w pliku na dwie grupy – „Ukraina – uchodźcy” oraz „Ukraina – pozostali”. Za uczniów uchodźców z Ukrainy („Ukraina – uchodźcy”) uznaje się osoby, które spełniają warunki określone w art. 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa[1] lub przebywają na terytorium Polski na podstawie innych ustaw i przybyli do Polski po 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi na terenie Ukrainy. Za pozostałych uczniów z Ukrainy („Ukraina – pozostali”) – niespełniających ww. kryterium – np. dzieci imigrantów przybyłych do Polski przed 2022 r. lub osiedlających się po 2022 r. bez statusu uchodźcy. W II kwartale 2026 r. zatrudnionych było 373 asystentów międzykulturowych, według stanu bazy danych SIO na 19 lipca 2026 r. W bazie danych SIO nie jest gromadzona informacja o tym, do których dokładnie uczniów został zatrudniony asystent międzykulturowy, zatem nie ma możliwości podania liczby asystentów zatrudnionych dla osób należących do konkretnej grupy cudzoziemców. Ponadto w przypadku szkół niebędących szkołami samodzielnymi asystenci międzykulturowi wykazywani są w podmiocie będącym podmiotem głównym, w skład którego wchodzą inne szkoły. Nie jest możliwe wyznaczenie, w których dokładnie szkołach niebędących szkołami samodzielnymi pracują osoby będące asystentami międzykulturowymi. W ramach Rządowego programu wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży „Przyjazna szkoła” w latach 2025-2027, w 2025 r. w niemal 700 szkołach podpisano umowy z 830 asystentami. Natomiast w 2026 r., według wstępnych szacunków na koniec maja 2026 r., ok. 980 szkół korzysta ze wsparcia Programu, zatrudniając 1 250 asystentów. Rządowy program wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży „Przyjazna szkoła” w latach 2025-2027 definiuje standardy pracy asystentów międzykulturowych wspierających uczniów z Ukrainy. Asystent udziela wsparcia i pomocy uczniom i uczennicom niebędącym obywatelami polskimi, a w szczególności uczniom i uczennicom z Ukrainy, w tym uczniom i uczennicom pochodzenia romskiego. Zgodnie z punktem 5.1.1.3 programu: „Jeden asystent obejmuje wsparciem w danej szkole grupę liczącą nie więcej niż 20 uczniów i uczennic z Ukrainy. W przypadku większej liczby uczniów i uczennic z Ukrainy w danej szkole asystent zostanie zatrudniony na każdą rozpoczętą 20-osobową grupę. Jeden asystent obejmuje wsparciem w danej szkole grupę liczącą nie więcej niż 10 uczniów i uczennic z Ukrainy pochodzenia romskiego. W przypadku większej liczby uczniów i uczennic z Ukrainy pochodzenia romskiego w danej szkole asystent zostanie zatrudniony na każdą rozpoczętą 10-osobową grupę.” Asystent międzykulturowy jest pracownikiem niepedagogicznym, zatrudnianym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych[2], zatem koszt jego wynagrodzenia ponosi samorząd terytorialny. Obecnie organy prowadzące szkoły mogą otrzymać środki na dofinansowanie zatrudnienia asystenta międzykulturowego ze środków Rządowego programu wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży „Przyjazna szkoła” w latach 2025-2027. Ramowe plany nauczania dla szkoły podstawowej i szkoły ponadpodstawowej, określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji z dnia 22 lipca 2026 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół[3], nie przewidują nauczania języka polskiego jako drugiego języka. Przepisy art. 165 ust. 7 i 9 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[4] przewidują natomiast dodatkową, bezpłatną naukę języka polskiego, nie dłużej niż przez okres 24 miesięcy, do której są uprawnione osoby niebędące obywatelami polskimi oraz osoby będące obywatelami polskimi, podlegające obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki, które nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki. Dodatkową naukę języka polskiego organizuje organ prowadzący szkołę. Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 165 ust. 16 pkt 3 oraz pkt 3a ustawy – Prawo oświatowe (przy czym pkt 3a wchodzi w życie z dniem 1 września 2027 r.) minister właściwy do spraw oświaty i wychowania w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego określi, w drodze rozporządzenia: 3) sposób organizacji dodatkowej nauki języka polskiego i dodatkowych zajęć wyrównawczych w zakresie przedmiotów nauczania; 3a) podstawę programową dodatkowej nauki języka polskiego, z uwzględnieniem ogólnych i szczegółowych wymagań edukacyjnych dotyczących wiedzy i umiejętności z języka polskiego, a także warunków i sposobu realizacji tej podstawy programowej. Przepisy stanowiące wykonanie delegacji określonej w art. 165 ust. 16 pkt 3a ustawy – Prawo oświatowe zostaną włączone do znowelizowanego rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw[5]. Podstawa programowa dodatkowej nauki języka polskiego, uwzględniająca wymagania edukacyjne dotyczące wiedzy i umiejętności oraz warunki i sposób jej realizacji, będzie stanowiła załącznik do ww. rozporządzenia. Stosownie do art. 44c ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty[6] nauczyciel jest obowiązany indywidualizować pracę z uczniem na zajęciach edukacyjnych odpowiednio do potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia i w konsekwencji dostosować wymagania edukacyjne niezbędne do otrzymania przez ucznia poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z zajęć edukacyjnych, wynikających z realizowanego przez siebie programu nauczania, do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia, m.in. w przypadkach wynikających z trudności adaptacyjnych związanych z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanych z wcześniejszym kształceniem za granicą. Bariera językowa oraz związane z nią trudności adaptacyjne stanowią w świetle obowiązujących przepisów prawa oświatowego przesłankę do objęcia ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną. Elementem tej pomocy jest zindywidualizowane dostosowanie metod i form pracy z uczniem oraz sposobów weryfikacji i oceniania jego postępów w nauce. Podczas oceniania osiągnięć ucznia następuje sprawdzenie jego faktycznej wiedzy przedmiotowej oraz umiejętności merytorycznych, a nie stopnia opanowania i biegłości w posługiwaniu się językiem polskim jako językiem edukacji szkolnej. Zgodnie z art. 44zzr ust. 6 i 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, uczeń, słuchacz albo absolwent, który w roku szkolnym, w którym przystępuje do egzaminu ósmoklasisty lub egzaminu maturalnego, był objęty pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole ze względu na trudności adaptacyjne związane z wcześniejszym kształceniem za granicą, zaburzenia komunikacji językowej lub sytuację kryzysową lub traumatyczną, może przystąpić do egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego w warunkach dostosowanych do jego potrzeb edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych wynikających odpowiednio z rodzaju tych trudności, zaburzeń lub sytuacji kryzysowej lub traumatycznej, na podstawie pozytywnej opinii rady pedagogicznej. Uczeń albo absolwent niebędący obywatelem polskim, któremu ograniczona znajomość języka polskiego utrudnia zrozumienie czytanego tekstu, może przystąpić do: 1) egzaminu ósmoklasisty, z wyjątkiem egzaminu ósmoklasisty z języka obcego nowożytnego - w warunkach i formie dostosowanych do jego potrzeb edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych wynikających z tego ograniczenia, na podstawie pozytywnej opinii rady pedagogicznej; 2) egzaminu maturalnego, z wyjątkiem egzaminu maturalnego z języka obcego nowożytnego, języka łacińskiego, języka mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub języka regionalnego – w warunkach dostosowanych do jego potrzeb edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych wynikających z tego ograniczenia, na podstawie pozytywnej opinii rady pedagogicznej. Szczegółowe informacje dotyczące możliwych sposobów dostosowania egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego dla uczniów niebędących obywatelami polskimi, którym ograniczona znajomość języka polskiego utrudnia zrozumienie czytanego tekstu, zawarte są w komunikatach dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego dostępnych na stronie internetowej CKE. Nie przewiduje się dodatkowych zasad czasowego dostosowania wymagań i egzaminów. Dzieci po doświadczeniu wojny, przemocy lub przymusowej migracji wymagają kompleksowego wsparcia psychologiczno-pedagogicznego, które uwzględnia ich wiek, indywidualne potrzeby oraz przeżyte doświadczenia. Odpowiednio dobrana pomoc zwiększa szanse na ograniczenie długotrwałych skutków traumy oraz wspiera dziecko w adaptacji do nowej sytuacji życiowej i odbudowie poczucia bezpieczeństwa. W polskim systemie oświaty funkcjonują rozwiązania prawne i organizacyjne umożliwiające udzielanie wsparcia dzieciom lub uczniom, którzy doświadczyli sytuacji kryzysowych, traumatycznych lub innych zdarzeń negatywnie wpływających na ich sytuację życiową oraz stan psychiczny. System oświaty zapewnia w szczególności wspomaganie przez szkołę wychowawczej roli rodziny, dostosowanie treści, metod i organizacji nauczania do możliwości psychofizycznych uczniów oraz zapewnienie opieki i pomocy psychologiczno-pedagogicznej odpowiednio do rozpoznanych potrzeb uczniów[7]. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna polega na rozpoznawaniu i zaspokajaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych ucznia oraz wspieraniu jego funkcjonowania. Potrzeba objęcia ucznia taką pomocą może wynikać m.in. z sytuacji kryzysowych lub traumatycznych. Jednocześnie przepisy prawa przewidują wsparcie dla rodziców i nauczycieli w rozwiązywaniu problemów wychowawczych i dydaktycznych, służące zwiększeniu skuteczności pomocy udzielanej uczniom[8]. Dzieci lub uczniowie mogą zostać objęci w przedszkolu, szkole lub placówce wsparciem adekwatnym do rozpoznanych potrzeb. W ramach obowiązujących rozwiązań systemowych szkoły mogą podejmować następujące działania: przeprowadzenie diagnozy potrzeb uczniów przez nauczycieli, wychowawców, psychologów, pedagogów i innych specjalistów szkolnych, w celu identyfikacji osób wymagających wsparcia w związku z doświadczeniem przemocy, sytuacji kryzysowych lub traumatycznych, w tym po kontakcie z drastycznymi treściami mogącymi wywoływać lęk, poczucie zagrożenia, silny stres lub inne trudności emocjonalne[9]. organizowanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej w formie m.in. indywidualnych konsultacji, porad, zajęć rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne, zajęć o charakterze terapeutycznym oraz innych form wsparcia przewidzianych przepisami prawa[10], adekwatnie do rozpoznanych potrzeb uczniów, w celu wspierania ich funkcjonowania i rozwoju. włączanie rodziców lub opiekunów prawnych uczniów w proces udzielania wsparcia poprzez przekazywanie informacji na temat możliwych reakcji dzieci i młodzieży na doświadczenie przemocy lub kontakt z treściami prezentującymi przemoc, w tym przemoc medialną, a także wskazówek dotyczących rozpoznawania niepokojących sygnałów, udzielania adekwatnego wsparcia oraz korzystania z dostępnych form pomocy i interwencji[11]. korzystanie ze wsparcia poradni psychologiczno-pedagogicznych, placówek doskonalenia nauczycieli oraz innych instytucji działających na rzecz rodziny, dzieci i młodzieży, w szczególności w zakresie diagnozy, konsultacji, doradztwa oraz wsparcia merytorycznego w organizacji i realizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w tym również w sytuacjach wymagających podejmowania działań o charakterze interwencji kryzysowej w przypadku doświadczenia przez uczniów sytuacji nagłych, kryzysowych lub traumatycznych[12]. realizowanie działań profilaktycznych i edukacyjnych dotyczących bezpieczeństwa uczniów, krytycznej analizy i właściwej oceny drastycznych treści oraz sytuacji prezentowanych w Internecie, przeciwdziałania przemocy oraz ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Działania te są prowadzone w szczególności przez nauczycieli specjalistów (tj. psychologów, pedagogów i pedagogów specjalnych) we współpracy z wychowawcami oddziałów, m.in. w ramach godzin do dyspozycji dyrektora oraz bieżącej realizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej[13]. W przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych, traumatycznych lub innych zdarzeń negatywnych dyrektor szkoły i nauczyciele są zobowiązani[14] do uruchamiania dostępnych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz współpracy z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi, rodzicami i innymi instytucjami wspierającymi dzieci i młodzież. Skuteczne wsparcie psychologiczne dzieci po doświadczeniu wojny, przemocy lub przymusowej migracji wymaga zapewnienia odpowiednio wykwalifikowanej kadry specjalistów, w tym psychologów, pedagogów, terapeutów oraz nauczycieli przygotowanych do pracy z dziećmi po doświadczeniach traumatycznych i w środowisku wielokulturowym. Równie istotne jest zapewnienie odpowiedniej liczby nauczycieli i specjalistów, aby każde dziecko mogło otrzymać indywidualne wsparcie dostosowane do swoich potrzeb. Kluczowe znaczenie ma również łatwy i szybki dostęp do pomocy psychologicznej oraz specjalistycznego wsparcia – zarówno w szkole, jak i poza nią. Odpowiednia dostępność wykwalifikowanej kadry pozwala na wczesne rozpoznawanie trudności, skuteczną interwencję oraz stworzenie bezpiecznego środowiska sprzyjającego zdrowiu psychicznemu, integracji i prawidłowemu rozwojowi dziecka. W celu zwiększania dostępu do pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla dzieci i młodzieży, w przepisach oświatowych wprowadzono obowiązek zatrudnienia nauczycieli specjalistów w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych oraz zespołach tych przedszkoli i szkół. Wśród obowiązkowo zatrudnianych nauczycieli specjalistów znaleźli się nauczyciel psycholog i jako nowe stanowisko w tych jednostkach systemu oświaty – nauczyciel pedagog specjalny. Standardy określają minimalny wymiar zatrudnienia nauczycieli specjalistów w ww. jednostkach. Przepisy określiły również sposób wyliczania etatów, który uzależniony jest od liczby dzieci lub uczniów uczęszczających do przedszkola, szkoły lub zespołu przedszkoli i szkół. Proces zatrudnienia nauczycieli specjalistów jest na bieżąco monitorowany za pośrednictwem SIO. W raporcie generowane są dane dotyczące bieżącej sytuacji zatrudniania, co umożliwia dyrektorom, samorządom i kuratorom oświaty bieżące monitorowanie stanu zatrudnienia nauczycieli specjalistów na poziomie szkoły, jednostki samorządu terytorialnego oraz województwa. Zapotrzebowanie kadrowe przedszkoli i szkół monitorowane jest na podstawie ogłoszeń o wolnych miejscach pracy, udostępnianych na stronach kuratoriów oświaty. W związku z podjętymi działaniami liczba etatów nauczycieli specjalistów wzrosła z 21 923,67 etatów w roku szkolnym 2021/2022 do 58 460,14 etatów w roku szkolnym 2025/2026. Na przestrzeni czterech lat nastąpił wzrost etatów nauczycieli specjalistów o 36 536,47 etatów, co stanowi wzrost o ponad 166 %. Istotnym elementem zapewnienia wysokiej jakości wsparcia dzieciom z doświadczeniem migracji, wojny lub przemocy jest systematyczne podnoszenie kwalifikacji zawodowych nauczycieli. Jedną z najskuteczniejszych form rozwoju kompetencji są studia podyplomowe, które umożliwiają zdobycie specjalistycznej wiedzy z zakresu edukacji włączającej oraz wsparcia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Ukończenie studiów podyplomowych pozwala nauczycielom lepiej rozpoznawać potrzeby uczniów, skuteczniej reagować na pojawiające się trudności oraz stosować metody pracy dostosowane do zróżnicowanych doświadczeń dzieci. Inwestowanie w rozwój zawodowy kadry pedagogicznej przekłada się na wyższą jakość edukacji, skuteczniejsze działania wspierające oraz tworzenie bezpiecznego i sprzyjającego integracji środowiska szkolnego. MEN przygotowało ofertę bezpłatnych studiów podyplomowych dla nauczycieli z zakresu edukacji włączającej. Do tej pory uruchomiono trzy edycje bezpłatnych dla uczestników studiów podyplomowych na kierunkach: Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i wsparcie rodziny; Pedagog specjalny w edukacji włączającej; Psychologia edukacyjna z przygotowaniem pedagogicznym; Polski język migowy dla nauczycieli. W ramach I edycji MEN podpisał 22 umowy z uczelniami, dzięki którym studia ukończyło 1083 osób. W II edycji podpisano 32 umowy. Liczba absolwentów wyniosła 1572. W III edycji zawarto 36 umów, a efektem ich realizacji było wykształcenie 993 nauczycieli. Trwają prace nad uruchomieniem IV edycji studiów. Ponadto funkcjonowanie całej społeczności szkolnej, w tym dzieci i młodzieży z doświadczeniem migracji lub uchodźstwa pochodzących z krajów innych niż Ukraina, które pobierają naukę w szkołach polskiego systemu oświaty, ich polskich rówieśników, rodziców oraz nauczycieli wspiera Rządowy program wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży „Przyjazna szkoła” w latach 2025-2027. Realizowane w ramach Programu działania uwzględniają szczególne i zróżnicowane potrzeby uczniów i uczennic z doświadczeniem migracji i uchodźstwa, wynikające m.in. z odmienności językowej i kulturowej (w tym uczniów i uczennic z Ukrainy pochodzenia romskiego), doświadczenia traumy wojennej, trudności edukacyjnych spowodowanych zmianą środowiska edukacyjnego, jak również potrzeby wynikające z niepełnosprawności czy szczególnych uzdolnień ucznia. Program realizowany jest w podziale na trzy komplementarne moduły: Modułu 1. Pomoc asystenta obejmuje dofinansowanie zatrudnienia asystenta międzykulturowego. Moduł 2. Dobrostan społeczności szkolnej obejmuje działania polegające na udzielaniu różnorodnych form wsparcia na rzecz dobrostanu społeczności szkolnej (w tym wsparcia psychologiczno-pedagogicznego), co najmniej w następującym zakresie: wsparcie dla uczniów – konsultacje specjalistyczne, specjalistyczna pomoc psychologiczna, doradztwo zawodowe; wsparcie rodziców lub opiekunów uczniów i uczennic z doświadczeniem migracji lub uchodźstwa w rozwiązywaniu problemów wychowawczych i dydaktycznych oraz rozwijaniu ich umiejętności wychowawczych; wsparcie kadr systemu oświaty w rozwiązywaniu problemów wychowawczych, dydaktycznych i opiekuńczych. Moduł 3. Doskonalenie kadr systemu oświaty zapewnia szkolenia dla kadr systemu oświaty w zakresie: wsparcia edukacyjnego wynikającego z doświadczenia migracji lub uchodźstwa; pracy z oddziałem i w zespołach klasowych, do których uczęszczają uczniowie z doświadczeniem migracji lub uchodźstwa; wspierania włączenia uczniów i uczennic; wsparcia indywidualnego uczniów i uczennic. Istnieją gotowe bazy wiedzy, np. na stronie Urzędu do Spraw Cudzoziemców dostępne są informatory edukacyjne w różnych wersjach językowych: https://www.gov.pl/web/udsc/informacja-o-edukacji-dzieci-cudzoziemskich. Stosownie do przepisów art. 165 ust. 11 i 13 ustawy – Prawo oświatowe organ prowadzący szkołę może zorganizować oddział przygotowawczy dla uczniów niebędących obywatelami polskimi oraz uczniów będących obywatelami polskimi, podlegających obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki, którzy nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki. Oddziały te są przeznaczone dla uczniów wymagających dostosowania procesu kształcenia do ich potrzeb oraz wdrożenia form organizacyjnych wspierających efektywność nauki. Głównym celem oddziałów przygotowawczych jest intensywna nauka języka polskiego, w wymiarze nie niższym niż 6 godzin tygodniowo[15], oraz realizacja zajęć wspierających adaptację i przygotowanie uczniów do dalszej nauki w polskim systemie edukacji. W związku z napływem w krótkim czasie dużej liczby uczniów ukraińskich za najbardziej właściwe uznano organizowanie nauki w formie oddziałów przygotowawczych. Ministerstwo Edukacji Narodowej monitoruje ryzyko izolacji uczniów w oddziałach przygotowawczych oraz ich przechodzenie do klas ogólnodostępnych poprzez nadzór pedagogiczny kuratorów oświaty, sprawozdawczość w Systemie Informacji Oświatowej (SIO) oraz ustawowe limity czasu pobytu ucznia w oddziale. Aby zapobiec izolacji społecznej i edukacyjnej uczniów w oddziałach przygotowawczych oraz zapewnić włączenie ich do klas ogólnodostępnych, stosuje się następujące mechanizmy monitorowania: nauka ucznia w oddziale przygotowawczym trwa do końca roku szkolnego, w którym uczeń został zakwalifikowany do oddziału przygotowawczego, z tym że okres ten w zależności od postępów w nauce ucznia i jego potrzeb edukacyjnych może zostać skrócony albo przedłużony, niedłużej niż o jeden rok szkolny[16], co zapobiega bezterminowemu odseparowaniu uczniów od klas ogólnodostępnych; dyrektor szkoły, w której utworzono oddział przygotowawczy, powołuje zespół kwalifikujący uczniów do tego oddziału, w skład którego wchodzi dwóch nauczycieli oraz pedagog lub psycholog. Decyzję o skróceniu albo przedłużeniu okresu nauki ucznia w oddziale przygotowawczym podejmuje rada pedagogiczna na wniosek uczących ucznia nauczycieli, pedagoga lub psychologa[17]; kuratorzy oświaty weryfikują m.in. przebieg nauczania w oddziałach przygotowawczych; SIO zbiera dane statystyczne umożliwiając monitorowanie liczby uczniów przebywających w oddziałach przygotowawczych oraz w oddziałach ogólnodostępnych w skali całego kraju. Na obecnym etapie nie jest możliwe wskazanie, czy program będzie kontynuowany. W Rządowym programie wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży „Przyjazna szkoła” w latach 2025-2027 określone zostały następujące mierniki, które pozwolą na sprawdzenie stopnia realizacji zaplanowanych działań: Moduł 1. Pomoc asystenta: 1) liczba szkół, w których zatrudniono asystenta– co najmniej 1230 szkół; 2) liczba asystentów zatrudnionych w szkołach – co najmniej 1676 asystentów; 3) liczba dofinansowanych etatów na zatrudnienie asystentów w szkołach – co najmniej 1676 etatów; 4) liczba uczniów objętych pomocą asystenta – miernik monitorowany przez organy prowadzące szkoły i raportowany w sprawozdaniach rocznych i sprawozdaniu końcowym składanych do wojewody lub ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Moduł 2. Dobrostan społeczności szkolnej: Mierniki dotyczące poziomu centralnego realizowanego przez Instytut Badań Edukacyjnych - Państwowy Instytut Badawczy: 1) liczba utworzonych i prowadzonych portali poświęconych edukacji międzykulturowej (baza wiedzy i materiałów) jako sekcji na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej – 1 sztuka; 2) liczba zorganizowanych forów wymiany doświadczeń na poziomie regionalnym, ogólnopolskim i międzynarodowym – 2 sztuki; 3) liczba opracowanych standardów diagnostycznych do oceny indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych uczniów i uczennic z doświadczeniem migracji lub uchodźstwa, ze szczególnym uwzględnieniem uczniów i uczennic z Ukrainy – 1 sztuka; 4) liczba opracowanych materiałów metodycznych obejmujących 6 odrębnych zakresów tematycznych 5) liczba raportów z realizacji działań badawczych – 1 sztuka. Mierniki dotyczące poziomu regionalnego realizowanego przez operatorów wojewódzkich: 1) liczba operatorów wojewódzkich korzystających z opracowanych przez IBE-PIB materiałów metodycznych - 16 operatorów; 2) liczba szkół objętych wsparciem w ramach modułu 2. – co najmniej 1230 szkół; 3) liczba uczniów i uczennic z Ukrainy, którzy otrzymali wsparcie w ramach modułu 2. – co najmniej 1230 osób; 4) liczba uczniów i uczennic objętych pomocą psychologiczną w ramach modułu 2. – co najmniej 1230 osób. Mierniki dotyczące poziomu centralnego realizowanego przez Ośrodek Rozwoju Edukacji: 1) liczba opracowanych pakietów materiałów merytorycznych, o których mowa w pkt 5.3.2.3. ppkt 3, oraz pakietów programów szkoleń dla kadr systemu oświaty, o których mowa w pkt 5.3.2.3. ppkt 2 – 16 pakietów; 2) liczba opracowanych modelowych programów nauczania do wykorzystania przez nauczycieli dla oddziałów przygotowawczych organizowanych na poszczególnych etapach edukacyjnych, o których mowa w pkt 5.3.2.3. ppkt 1 – 3 modelowe programy; 3) liczba przeprowadzonych szkoleń dla operatorów regionalnych – 16 szkoleń; 4) liczba przeszkolonych dyrektorów szkół – co najmniej 1230 osób; 5) liczba zorganizowanych konferencji dotyczących działań wdrażanych w ramach Programu – 2 konferencje. Mierniki dotyczące poziomu regionalnego realizowanego przez operatorów regionalnych: 1) liczba szkół objętych wsparciem w ramach modułu 3., w których przeszkolono pracowników kadr systemu oświaty – co najmniej 1230 szkół; 2) liczba pracowników kadr systemu oświaty, którzy podnieśli lub nabyli nowe kompetencje zawodowe – co najmniej 2500 osób. Program stanowi integralną część projektu FERS Wsparcie edukacji formalnej dzieci i młodzieży z Ukrainy FERS 04.17-IP.05-001/25, w związku z czym podlega monitorowaniu za pomocą dodatkowych wskaźników, między innymi: „Liczba nowych uczniów z Ukrainy uczestniczących w kształceniu formalnym w szkołach podstawowych lub ponadpodstawowych w całym jednym roku szkolnym w okresie pomiędzy 2024 r. a 2027 r.” – 30.000 nowych uczniów.” Minister Edukacji, działając ściśle w granicach wyznaczonych prawem, stale wspiera i będzie wspierał wszelkie aktywności i działania, które koncentrują się na jakości i bezpieczeństwie procesu kształcenia. Jest to kryterium nadzwyczajne, które nie powinno być korygowane jakimkolwiek statusem i sytuacją poszczególnych organów prowadzących. Przykładem może być Rządowy program wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży „Przyjazna szkoła” w latach 2025-2027, który jest skierowany do szkół publicznych i niepublicznych, w których obowiązek szkolny albo obowiązek nauki spełniany jest przez co najmniej jednego ucznia lub jedną uczennicę z Ukrainy. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Dz. U. z 2025 r. poz. 337 z późn. zm. [2] Dz. U. z 2024 r. poz. 1135. [3] Dz. U. poz. 1028. [4] Dz. U. z 2026 r. poz. 820 z późn. zm. [5] Dz. U. z 2023 r. poz. 2301. [6] Dz. U. z 2025 r. poz. 881 z późn. zm. [7] Art. 1 pkt 2 i 5 ustawy – Prawo oświatowe. [8] § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1798). [9] § 2 ust. 1, § 24 pkt 1-2, § 24a pkt 1 lit b oraz § 27 ust. 1-2 ww. rozporządzenia. [10] § 6 ust. 1-4 ww. rozporządzenia. [11] § 2 ust. 3, § 4 ust. 3 pkt. 1 oraz § 20 ust. 7 ww. rozporządzenia. [12] § 4 ust. 3 pkt 2-5, § 4 20 ust. 1 pkt. 5 oraz § 28 ww. rozporządzenia. [13] Art. 1 pkt 3 ustawy – Prawo oświatowe oraz § 24 pkt 4 oraz § 27 pkt. 4 ww. rozporządzenia. [14]> Art. 68 ust. 1 pkt 3 i pkt 6 ustawy – Prawo oświatowe, art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2026 r. poz. 515) oraz § 20 ust. 3 rozporządzenia w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach. [15] § 16 ust. 9 rozporządzenia w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw . [16] Art. 165 ust. 13 ustawy – Prawo oświatowe. [17] § 16 ust. 1 i 7 rozporządzenia w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw.