Interpelacja nr 18460
Interpelacja w sprawie finansowania likwidacji składowiska odpadów niebezpiecznych na terenie dawnych zakładów "Boruta" w Zgierzu
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie finansowania likwidacji składowiska odpadów niebezpiecznych na terenie dawnych zakładów "Boruta" w Zgierzu
Interpelacja nr 18460
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie finansowania likwidacji składowiska odpadów niebezpiecznych na terenie dawnych zakładów "Boruta" w Zgierzu
Zgłaszający: Marek Matuszewski
Data wpływu: 08-07-2026
Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej składam interpelację w sprawie działań rządu dotyczących likwidacji składowiska odpadów niebezpiecznych na terenie dawnych zakładów „Boruta” w Zgierzu oraz wykorzystania środków krajowych i europejskich, w tym środków z Krajowego Planu Odbudowy.
W trakcie kampanii wyborczej w 2023 roku miasto Zgierz odwiedził obecny prezes Rady Ministrów Donald Tusk. Podczas wizyty odniósł się do problemu składowisk odpadów niebezpiecznych na terenie dawnej „Boruty”, określając to miejsce jako jedną z największych „bomb ekologicznych” w Europie. W swojej wypowiedzi wskazywał m.in., że środki na likwidację takich zagrożeń miały być dostępne w ramach Krajowego Planu Odbudowy, podkreślając, że: „spora część tych środków była zagwarantowana w KPO” i „środki krajowe i europejskie pojawią się natychmiast po wyborach także w takich miejscach, jak składowisko po zakładach chemicznych”.
Problem składowiska odpadów niebezpiecznych w Zgierzu jest znany od lat i stanowi realne zagrożenie dla środowiska naturalnego oraz zdrowia mieszkańców. Istnieje ryzyko przedostawania się substancji szkodliwych do gleby i wód gruntowych.
W związku z upływem czasu od momentu złożenia powyższych deklaracji zasadne jest uzyskanie informacji na temat faktycznego postępu działań oraz dostępności środków finansowych przeznaczonych na likwidację tego zagrożenia. Nadmieniam, że za rządów Prawa i Sprawiedliwości miasto Zgierz zostało włączone do ustawy o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych, co otworzyło furtkę do możliwości korzystania z licznych programów i środków zewnętrznych na unormowanie, regulowanie i rekultywację tego terenu.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Na jakim etapie znajdują się obecnie działania zmierzające do likwidacji składowiska odpadów niebezpiecznych na terenie dawnych zakładów „Boruta” w Zgierzu?
Czy na realizację tego zadania zostały już zabezpieczone środki finansowe z budżetu państwa lub funduszy europejskich?
Czy planowane jest wykorzystanie środków z Krajowego Planu Odbudowy na likwidację tego składowiska? Jeśli tak – jaka kwota została przewidziana na ten cel?
W jakim terminie planowane jest rozpoczęcie oraz zakończenie prac związanych z usunięciem zagrożenia ekologicznego w Zgierzu?
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska posiada aktualną ocenę ryzyka środowiskowego związanego ze składowiskiem odpadów na terenie „Boruty”?
Jakie działania zostały podjęte od momentu objęcia władzy przez obecny rząd w celu rozwiązania problemu tzw. bomby ekologicznej w Zgierzu?
Czy rząd rozważa objęcie tego terenu specjalnym programem naprawczym lub statusem inwestycji priorytetowej ze względu na skalę zagrożenia?
Problem składowiska odpadów niebezpiecznych na terenie dawnej „Boruty” w Zgierzu od lat stanowi jedno z najpoważniejszych zagrożeń środowiskowych w regionie. W świetle publicznych deklaracji przedstawicieli rządu, w tym prezesa Rady Ministrów, zasadne jest uzyskanie jednoznacznych informacji dotyczących realizacji zapowiadanych działań oraz dostępności środków finansowych na ten cel.
Interpelacja nr 18460
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie finansowania likwidacji składowiska odpadów niebezpiecznych na terenie dawnych zakładów "Boruta" w Zgierzu
Zgłaszający: Marek Matuszewski
Data wpływu: 08-07-2026
Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej składam interpelację w sprawie działań rządu dotyczących likwidacji składowiska odpadów niebezpiecznych na terenie dawnych zakładów „Boruta” w Zgierzu oraz wykorzystania środków krajowych i europejskich, w tym środków z Krajowego Planu Odbudowy.
W trakcie kampanii wyborczej w 2023 roku miasto Zgierz odwiedził obecny prezes Rady Ministrów Donald Tusk. Podczas wizyty odniósł się do problemu składowisk odpadów niebezpiecznych na terenie dawnej „Boruty”, określając to miejsce jako jedną z największych „bomb ekologicznych” w Europie. W swojej wypowiedzi wskazywał m.in., że środki na likwidację takich zagrożeń miały być dostępne w ramach Krajowego Planu Odbudowy, podkreślając, że: „spora część tych środków była zagwarantowana w KPO” i „środki krajowe i europejskie pojawią się natychmiast po wyborach także w takich miejscach, jak składowisko po zakładach chemicznych”.
Problem składowiska odpadów niebezpiecznych w Zgierzu jest znany od lat i stanowi realne zagrożenie dla środowiska naturalnego oraz zdrowia mieszkańców. Istnieje ryzyko przedostawania się substancji szkodliwych do gleby i wód gruntowych.
W związku z upływem czasu od momentu złożenia powyższych deklaracji zasadne jest uzyskanie informacji na temat faktycznego postępu działań oraz dostępności środków finansowych przeznaczonych na likwidację tego zagrożenia. Nadmieniam, że za rządów Prawa i Sprawiedliwości miasto Zgierz zostało włączone do ustawy o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych, co otworzyło furtkę do możliwości korzystania z licznych programów i środków zewnętrznych na unormowanie, regulowanie i rekultywację tego terenu.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Na jakim etapie znajdują się obecnie działania zmierzające do likwidacji składowiska odpadów niebezpiecznych na terenie dawnych zakładów „Boruta” w Zgierzu?
Czy na realizację tego zadania zostały już zabezpieczone środki finansowe z budżetu państwa lub funduszy europejskich?
Czy planowane jest wykorzystanie środków z Krajowego Planu Odbudowy na likwidację tego składowiska? Jeśli tak – jaka kwota została przewidziana na ten cel?
W jakim terminie planowane jest rozpoczęcie oraz zakończenie prac związanych z usunięciem zagrożenia ekologicznego w Zgierzu?
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska posiada aktualną ocenę ryzyka środowiskowego związanego ze składowiskiem odpadów na terenie „Boruty”?
Jakie działania zostały podjęte od momentu objęcia władzy przez obecny rząd w celu rozwiązania problemu tzw. bomby ekologicznej w Zgierzu?
Czy rząd rozważa objęcie tego terenu specjalnym programem naprawczym lub statusem inwestycji priorytetowej ze względu na skalę zagrożenia?
Problem składowiska odpadów niebezpiecznych na terenie dawnej „Boruty” w Zgierzu od lat stanowi jedno z najpoważniejszych zagrożeń środowiskowych w regionie. W świetle publicznych deklaracji przedstawicieli rządu, w tym prezesa Rady Ministrów, zasadne jest uzyskanie jednoznacznych informacji dotyczących realizacji zapowiadanych działań oraz dostępności środków finansowych na ten cel.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
9%
Konkretność
91%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.4 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12288 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-OPZ.0500.7.2026.MK
4474052.18418769.14882413
Warszawa, 29-07-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Marka Matuszewskiego (znak: K10INT18460).
Temat: finansowanie likwidacji składowiska odpadów niebezpiecznych na terenie dawnych
zakładów „Boruta” w Zgierzu.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr K10INT18460 Pana Posła Marka Matuszewskiego
w sprawie finansowania likwidacji składowiska odpadów niebezpiecznych
na terenie dawnych zakładów "Boruta” w Zgierzu, poniżej przedstawiam
następujące informacje.
Na wstępie podkreślić należy, że działania na wielkoobszarowych terenach
zdegradowanych (WTZ) są traktowane jako priorytet Rządu RP, zostały zatem
uwzględnione jako jeden z elementów zadania nr 39 „Likwidacja miejsc
nielegalnego magazynowania odpadów niebezpiecznych” w wykazie priorytetów
polityki członków Rady Ministrów.
W celu rozwiązania problemu składowisk i innych miejsc gromadzenia odpadów
na terenach państwowych zakładów przemysłowych, które powstały w przeszłości
przed obowiązywaniem szczegółowych, współczesnych przepisów regulujących
gospodarowanie odpadami i ochronę środowiska (tj. przed 1 października 2001 r.),
przyjęto ustawę z dnia 16 czerwca 2023 r. o wielkoobszarowych terenach
zdegradowanych1, tzw. ustawę o WTZ. W załączniku do ustawy o WTZ
wymienionych jest pięć terenów2, które uznano za wymagające podjęcia pilnej
interwencji w celu zabezpieczenia życia i zdrowia ludności oraz stanu środowiska.
Jednostki samorządu terytorialnego (JST) w miarę dostępności odpowiednich
środków finansowych zobowiązane są do przeprowadzenia na tych terenach
1 (Dz. U. z 2023 r. poz. 1719)
2 Tereny:
Zakładów Chemicznych „Zachem” w Bydgoszczy,
Zakładów Chemicznych „Organika-Azot” w Jaworznie,
Zakładów Chemicznych „Tarnowskie Góry” w Tarnowskich Górach,
Zakładów Przemysłu Barwników ,,Boruta” w Zgierzu,
Zakładów Włókien Chemicznych „Wistom” w Tomaszowie Mazowieckim.
-- 1 of 5 --
najpierw szczegółowego badania i oceny występujących zanieczyszczeń,
a następnie zabezpieczenia lub zagospodarowania historycznych odpadów
i ograniczenia wpływu wywołanego przez nie na środowisko i zdrowie ludzi.
Odpowiadając na Pytanie 1 „Na jakim etapie znajdują się obecnie działania zmierzające
do likwidacji składowiska odpadów niebezpiecznych na terenie dawnych zakładów
„Boruta” w Zgierzu?” wskazać należy, że w ramach umowy zawartej pomiędzy
Urzędem Miasta Zgierza, a firmą Remea Sp. z o. o., na wykonanie usługi pn.
„Kompleksowa ocena stanu środowiska i opracowanie projektu planu poprawy stanu
środowiska na rozpoznanym wielkoobszarowym terenie zdegradowanym - terenie
dawnych Zakładów Przemysłu Barwników „Boruta” w Zgierzu”, w dniu 24 czerwca
2026 r. odbyło się spotkanie Zgierskiego Zespołu ds. Wielkoobszarowych Terenów
Zdegradowanych, z udziałem m.in. przedstawicieli Ministerstwa Klimatu
i Środowiska (MKiŚ). Podczas spotkania przedstawiono wyniki badań terenowych
wielkoobszarowego terenu zdegradowanego w Zgierzu, tj. terenu dawnych
Zakładów Przemysłu Barwników „Boruta” w Zgierzu. Aktualnie wykonawca ww.
usługi jest na etapie opracowania kompleksowej oceny stanu środowiska.
Odpowiadając na pytanie 2 „Czy na realizację tego zadania zostały już zabezpieczone
środki finansowe z budżetu państwa lub funduszy europejskich?” oraz pytanie 3 „Czy
planowane jest wykorzystanie środków z Krajowy Plan Odbudowy na likwidację tego
składowiska? Jeśli tak – jaka kwota została przewidziana na ten cel?”, uprzejmie
informuję, że w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności
(KPO), przewidziano do realizacji inwestycję B3.2.13 (MKiŚ w zakresie rekultywacji
5 wielkoobszarowych terenów poprzemysłowych - WTZ). W ramach inwestycji
nastąpi kompleksowa inwentaryzacja problemu zanieczyszczeń, która będzie
dotyczyła oceny WTZ. Przeprowadzona zostanie również pełna ocena stanu
środowiska na danym WTZ oraz inwentaryzacja potrzeb w zakresie naprawy stanu
środowiska.
Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO)4 daje możliwość
pozyskania finansowania na kompleksową ocenę stanu środowiska oraz
przygotowanie projektu planu poprawy stanu środowiska na WTZ (ok. 100 mln zł)5.
Dzięki działaniom MKiŚ, pomimo, że inwestycja na WTZ jest finansowana
z komponentu pożyczkowego KPO, to dla JST w zakresie kosztów kwalifikowanych
dofinansowanie w tym zakresie jest w pełni bezzwrotne, a zatem to Skarb Państwa
ponosi główny ciężar finansowania działań w ramach inwestycji.
Dodatkowo podkreślić należy, że Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) w dniu 4 lipca 2025 r. uruchomił uzupełniający
3 Inwestycje w neutralizację ryzyka i rekultywację wielkoobszarowych terenów poprzemysłowych i Morza
Bałtyckiego.
4 Inwestycja B3.2.1 „Inwestycje w neutralizację ryzyka i rekultywację wielkoobszarowych terenów
poprzemysłowych i Morza Bałtyckiego”
5 Całkowita kwota alokacji inwestycji w części MKiŚ (kwota dedykowana 5 WTZ).
-- 2 of 5 --
program6, który umożliwia sfinansowanie podatku VAT dla projektów na WTZ
finansowanych ze środków KPO. Całkowite wnioskowane wsparcie w ramach
programu wynosi ok. 22 mln zł.
W przypadku terminowego zakończenia przez miasta realizacji przedsięwzięć
w ramach inwestycji B3.2.1 KPO, rozważana jest przez MKiŚ możliwość ogłoszenia
naboru w ramach Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko
(FEnIKS 2021-2027), który będzie dedykowany na działania związane
z oczyszczaniem WTZ. Podkreślenia wymaga jednak, że z uwagi na bardzo
zaawansowany etap wdrażania perspektywy finansowej UE na lata 2021-2027 oraz
w związku z tym ograniczoną dostępność środków, nabór ten będzie mógł stanowić
formę pilotażu wsparcia prac terenowych na obszarach WTZ. Zakłada się wsparcie
realizacji założeń planów poprawy stanu środowiska opracowanych przez miasta
w ramach inwestycji B3.2.1 KPO w jednej lub kilku lokalizacjach, w całości lub
w części, do limitu wolnych środków. Zakres działań będzie uzależniony
w szczególności od gotowości miast do podjęcia prac terenowych oraz
szacowanych kosztów tych działań określonych w aktualnie tworzonych przez
miasta planach poprawy stanu środowiska i powiązanych z nimi dokumentach.
Nabór może zostać potencjalnie ogłoszony na przełomie III/IV kw. 2026 r. Termin
kwalifikowalności wydatków w naborze to grudzień 2029 r. Na przedmiotowe
projekty zakłada się przeznaczenie kwoty ok. 50-70 milionów złotych dostępnej
w działaniu FENX.01.05 – dla typu projektu 7a „Rekultywacja i remediacja terenów
zdegradowanych działalnością gospodarczą”. Ostateczna wysokość tej kwoty jest
uzależniona od wyników innych trwających konkursów z zakresu rekultywacji
i remediacji, które ogłoszono w terminie wcześniejszym.
Odpowiadając na pytanie 4 „W jakim terminie planowane jest rozpoczęcie oraz
zakończenie prac związanych z usunięciem zagrożenia ekologicznego w Zgierzu?” i 5
„Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska posiada aktualną ocenę ryzyka środowiskowego
związanego ze składowiskiem odpadów na terenie „Boruty”?” podkreślić należy,
że przedsięwzięcia związane z poprawą stanu środowiska na WTZ cechują się
znacznym poziomem skomplikowania. Obecnie nie są również dostępne dla tych
terenów pełne dane o rozmieszczeniu, zasięgu, składzie i ilości występujących
zanieczyszczeń. Co istotne, są to zanieczyszczenia wielkoskalowe o charakterze
historycznym. Z tego względu JST właściwe dla rozpoznanych WTZ realizują
obecnie projekty rozpoznawczo-analityczne w ramach inwestycji B3.2.1 KPO.
Po ich zakończeniu JST będą posiadać pełną wiedzę na temat zanieczyszczeń
występujących na WTZ, jak również będą opracowane plany poprawy stanu
środowiska na WTZ niezbędne do podjęcia dalszych działań związanych z poprawą
stanu środowiska, tj. m.in.:
6 „Współfinansowanie przedsięwzięć realizowanych w ramach inwestycji B3.2.1 Krajowego Planu Odbudowy”
[https://www.gov.pl/web/nfosigw/wspolfinansowanie-przedsiewziec-realizowanych-w-ramach-inwestycji-
b321-krajowego-planu-odbudowy]
-- 3 of 5 --
usuwania odpadów ze składowisk historycznych odpadów przemysłowych lub
miejsc gromadzenia historycznych odpadów przemysłowych lub
zabezpieczenia ich powierzchni lub ich rekultywacji, a także zagospodarowania
odpadów wytwarzanych w wyniku tych działań, przetwarzania tych odpadów,
rekultywacji gruntów,
remediacji w przypadku, gdy stwierdzono zanieczyszczenie powierzchni ziemi,
przeprowadzenia działań na rzecz ochrony wód powierzchniowych lub
podziemnych lub powierzchni ziemi, w szczególności budowy
nieprzepuszczalnych barier poziomych lub pionowych lub systemów studni, lub
pomp i oczyszczalni pozwalających na oczyszczanie wód, lub barier
reaktywnych oczyszczających wody podziemne, lub kaskad i systemów
napowietrzania wód, lub poletek służących fitooczyszczaniu wód, lub innych
urządzeń lub instalacji służących oczyszczaniu wód - w przypadku gdy
występuje zagrożenie zanieczyszczeniem wód powierzchniowych lub
podziemnych lub powierzchni ziemi,
odtwarzania elementów przyrodniczych, o ile jest to konieczne,
monitoringu stanu środowiska lub monitoringu stabilności geotechnicznej
odpadów składowanych lub zgromadzonych na danym terenie w trakcie
wykonywania ww. działań.
Prowadzone działania mają charakter etapowy, co wynika ze złożoności i specyfiki
poszczególnych WTZ, utrudniającej realizację całego zakresu prac w ramach
jednego projektu lub pozyskanie finansowania z jednego źródła. Z uwagi na wyżej
opisaną konieczność opracowania stosownej dokumentacji koszty oczyszczenia
WTZ będą znane dopiero po opracowaniu przez miasta stosownych planów,
a następnie dokumentacji związanej z postępowaniami przetargowymi w zakresie
wykonania właściwych działań poprawiających stan środowiska. Po zakończeniu
inwestycji B3.2.1 KPO oraz pozyskaniu tych danych możliwa będzie ich aktualizacja
we wszystkich dokumentach związanych z WTZ.
Zakłada się, że aktualnie wykonywane projekty na WTZ finansowane z KPO dadzą
podstawę do pozyskania dalszego finansowania ze środków unijnych w przyszłości
na etapie projektów inwestycyjnych dotyczących poprawy stanu środowiska
na WTZ, których realizacja doprowadzi do eliminacji zagrożeń występujących
na tych terenach.
Odpowiadając na pytanie 6 „Jakie działania zostały podjęte od momentu objęcia
władzy przez obecny rząd w celu rozwiązania problemu tzw. „bomby ekologicznej”
w Zgierzu?” i 7 „Czy rząd rozważa objęcie tego terenu specjalnym programem
naprawczym lub statusem inwestycji priorytetowej ze względu na skalę zagrożenia?”
podkreślić należy, że MKiŚ podjęło dotychczas szereg działań legislacyjnych,
planistycznych, organizacyjnych, doradczych i finansowych mających na celu
wsparcie procesu oczyszczania WTZ z zanieczyszczeń. Opracowywana aktualnie
-- 4 of 5 --
przez JST dokumentacja dotycząca stanu zanieczyszczenia na WTZ jest jedynie
jednym z etapów szerszego procesu oczyszczenia tych obszarów. Działania
te są jednak kluczowe, ponieważ dopiero po ich zakończeniu będzie znany
faktyczny stan zanieczyszczenia środowiska na WTZ, a następnie możliwe będzie
przejście do kolejnych działań związanych z oczyszczeniem tych obszarów.
Dotychczasowe działania podejmowane przez administrację rządową
i samorządową stanowią kolejne etapy długofalowego procesu zmierzającego
do usunięcia zagrożeń związanych z zanieczyszczeniem WTZ. MKiŚ będzie nadal
wspierać JST w tych działaniach. Obecnie podejmowane są m.in. działania mające
na celu stworzenie możliwości finansowania działań terenowych ze środków UE
w perspektywie finansowej 2028 – 2034. Należy podkreślić, że nie byłoby możliwe
ubieganie się o te środki bez wcześniejszego przygotowania odpowiedniej
dokumentacji finansowanej ze środków KPO. Warto również wyjaśnić,
że pozyskanie środków Unii Europejskiej na realizację tych wielkoletnich
i kosztownych przedsięwzięć jest jednym z celów zarówno ustawy o WTZ, jak
i inwestycji przygotowawczych realizowanych ze środków KPO.
Z wyrazami szacunku,
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 5 of 5 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-OPZ.0500.7.2026.MK
4474052.18418769.14882413
Warszawa, 29-07-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Marka Matuszewskiego (znak: K10INT18460).
Temat: finansowanie likwidacji składowiska odpadów niebezpiecznych na terenie dawnych
zakładów „Boruta” w Zgierzu.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr K10INT18460 Pana Posła Marka Matuszewskiego
w sprawie finansowania likwidacji składowiska odpadów niebezpiecznych
na terenie dawnych zakładów "Boruta” w Zgierzu, poniżej przedstawiam
następujące informacje.
Na wstępie podkreślić należy, że działania na wielkoobszarowych terenach
zdegradowanych (WTZ) są traktowane jako priorytet Rządu RP, zostały zatem
uwzględnione jako jeden z elementów zadania nr 39 „Likwidacja miejsc
nielegalnego magazynowania odpadów niebezpiecznych” w wykazie priorytetów
polityki członków Rady Ministrów.
W celu rozwiązania problemu składowisk i innych miejsc gromadzenia odpadów
na terenach państwowych zakładów przemysłowych, które powstały w przeszłości
przed obowiązywaniem szczegółowych, współczesnych przepisów regulujących
gospodarowanie odpadami i ochronę środowiska (tj. przed 1 października 2001 r.),
przyjęto ustawę z dnia 16 czerwca 2023 r. o wielkoobszarowych terenach
zdegradowanych1, tzw. ustawę o WTZ. W załączniku do ustawy o WTZ
wymienionych jest pięć terenów2, które uznano za wymagające podjęcia pilnej
interwencji w celu zabezpieczenia życia i zdrowia ludności oraz stanu środowiska.
Jednostki samorządu terytorialnego (JST) w miarę dostępności odpowiednich
środków finansowych zobowiązane są do przeprowadzenia na tych terenach
1 (Dz. U. z 2023 r. poz. 1719)
2 Tereny:
Zakładów Chemicznych „Zachem” w Bydgoszczy,
Zakładów Chemicznych „Organika-Azot” w Jaworznie,
Zakładów Chemicznych „Tarnowskie Góry” w Tarnowskich Górach,
Zakładów Przemysłu Barwników ,,Boruta” w Zgierzu,
Zakładów Włókien Chemicznych „Wistom” w Tomaszowie Mazowieckim.
-- 1 of 5 --
najpierw szczegółowego badania i oceny występujących zanieczyszczeń,
a następnie zabezpieczenia lub zagospodarowania historycznych odpadów
i ograniczenia wpływu wywołanego przez nie na środowisko i zdrowie ludzi.
Odpowiadając na Pytanie 1 „Na jakim etapie znajdują się obecnie działania zmierzające
do likwidacji składowiska odpadów niebezpiecznych na terenie dawnych zakładów
„Boruta” w Zgierzu?” wskazać należy, że w ramach umowy zawartej pomiędzy
Urzędem Miasta Zgierza, a firmą Remea Sp. z o. o., na wykonanie usługi pn.
„Kompleksowa ocena stanu środowiska i opracowanie projektu planu poprawy stanu
środowiska na rozpoznanym wielkoobszarowym terenie zdegradowanym - terenie
dawnych Zakładów Przemysłu Barwników „Boruta” w Zgierzu”, w dniu 24 czerwca
2026 r. odbyło się spotkanie Zgierskiego Zespołu ds. Wielkoobszarowych Terenów
Zdegradowanych, z udziałem m.in. przedstawicieli Ministerstwa Klimatu
i Środowiska (MKiŚ). Podczas spotkania przedstawiono wyniki badań terenowych
wielkoobszarowego terenu zdegradowanego w Zgierzu, tj. terenu dawnych
Zakładów Przemysłu Barwników „Boruta” w Zgierzu. Aktualnie wykonawca ww.
usługi jest na etapie opracowania kompleksowej oceny stanu środowiska.
Odpowiadając na pytanie 2 „Czy na realizację tego zadania zostały już zabezpieczone
środki finansowe z budżetu państwa lub funduszy europejskich?” oraz pytanie 3 „Czy
planowane jest wykorzystanie środków z Krajowy Plan Odbudowy na likwidację tego
składowiska? Jeśli tak – jaka kwota została przewidziana na ten cel?”, uprzejmie
informuję, że w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności
(KPO), przewidziano do realizacji inwestycję B3.2.13 (MKiŚ w zakresie rekultywacji
5 wielkoobszarowych terenów poprzemysłowych - WTZ). W ramach inwestycji
nastąpi kompleksowa inwentaryzacja problemu zanieczyszczeń, która będzie
dotyczyła oceny WTZ. Przeprowadzona zostanie również pełna ocena stanu
środowiska na danym WTZ oraz inwentaryzacja potrzeb w zakresie naprawy stanu
środowiska.
Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO)4 daje możliwość
pozyskania finansowania na kompleksową ocenę stanu środowiska oraz
przygotowanie projektu planu poprawy stanu środowiska na WTZ (ok. 100 mln zł)5.
Dzięki działaniom MKiŚ, pomimo, że inwestycja na WTZ jest finansowana
z komponentu pożyczkowego KPO, to dla JST w zakresie kosztów kwalifikowanych
dofinansowanie w tym zakresie jest w pełni bezzwrotne, a zatem to Skarb Państwa
ponosi główny ciężar finansowania działań w ramach inwestycji.
Dodatkowo podkreślić należy, że Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) w dniu 4 lipca 2025 r. uruchomił uzupełniający
3 Inwestycje w neutralizację ryzyka i rekultywację wielkoobszarowych terenów poprzemysłowych i Morza
Bałtyckiego.
4 Inwestycja B3.2.1 „Inwestycje w neutralizację ryzyka i rekultywację wielkoobszarowych terenów
poprzemysłowych i Morza Bałtyckiego”
5 Całkowita kwota alokacji inwestycji w części MKiŚ (kwota dedykowana 5 WTZ).
-- 2 of 5 --
program6, który umożliwia sfinansowanie podatku VAT dla projektów na WTZ
finansowanych ze środków KPO. Całkowite wnioskowane wsparcie w ramach
programu wynosi ok. 22 mln zł.
W przypadku terminowego zakończenia przez miasta realizacji przedsięwzięć
w ramach inwestycji B3.2.1 KPO, rozważana jest przez MKiŚ możliwość ogłoszenia
naboru w ramach Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko
(FEnIKS 2021-2027), który będzie dedykowany na działania związane
z oczyszczaniem WTZ. Podkreślenia wymaga jednak, że z uwagi na bardzo
zaawansowany etap wdrażania perspektywy finansowej UE na lata 2021-2027 oraz
w związku z tym ograniczoną dostępność środków, nabór ten będzie mógł stanowić
formę pilotażu wsparcia prac terenowych na obszarach WTZ. Zakłada się wsparcie
realizacji założeń planów poprawy stanu środowiska opracowanych przez miasta
w ramach inwestycji B3.2.1 KPO w jednej lub kilku lokalizacjach, w całości lub
w części, do limitu wolnych środków. Zakres działań będzie uzależniony
w szczególności od gotowości miast do podjęcia prac terenowych oraz
szacowanych kosztów tych działań określonych w aktualnie tworzonych przez
miasta planach poprawy stanu środowiska i powiązanych z nimi dokumentach.
Nabór może zostać potencjalnie ogłoszony na przełomie III/IV kw. 2026 r. Termin
kwalifikowalności wydatków w naborze to grudzień 2029 r. Na przedmiotowe
projekty zakłada się przeznaczenie kwoty ok. 50-70 milionów złotych dostępnej
w działaniu FENX.01.05 – dla typu projektu 7a „Rekultywacja i remediacja terenów
zdegradowanych działalnością gospodarczą”. Ostateczna wysokość tej kwoty jest
uzależniona od wyników innych trwających konkursów z zakresu rekultywacji
i remediacji, które ogłoszono w terminie wcześniejszym.
Odpowiadając na pytanie 4 „W jakim terminie planowane jest rozpoczęcie oraz
zakończenie prac związanych z usunięciem zagrożenia ekologicznego w Zgierzu?” i 5
„Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska posiada aktualną ocenę ryzyka środowiskowego
związanego ze składowiskiem odpadów na terenie „Boruty”?” podkreślić należy,
że przedsięwzięcia związane z poprawą stanu środowiska na WTZ cechują się
znacznym poziomem skomplikowania. Obecnie nie są również dostępne dla tych
terenów pełne dane o rozmieszczeniu, zasięgu, składzie i ilości występujących
zanieczyszczeń. Co istotne, są to zanieczyszczenia wielkoskalowe o charakterze
historycznym. Z tego względu JST właściwe dla rozpoznanych WTZ realizują
obecnie projekty rozpoznawczo-analityczne w ramach inwestycji B3.2.1 KPO.
Po ich zakończeniu JST będą posiadać pełną wiedzę na temat zanieczyszczeń
występujących na WTZ, jak również będą opracowane plany poprawy stanu
środowiska na WTZ niezbędne do podjęcia dalszych działań związanych z poprawą
stanu środowiska, tj. m.in.:
6 „Współfinansowanie przedsięwzięć realizowanych w ramach inwestycji B3.2.1 Krajowego Planu Odbudowy”
[https://www.gov.pl/web/nfosigw/wspolfinansowanie-przedsiewziec-realizowanych-w-ramach-inwestycji-
b321-krajowego-planu-odbudowy]
-- 3 of 5 --
usuwania odpadów ze składowisk historycznych odpadów przemysłowych lub
miejsc gromadzenia historycznych odpadów przemysłowych lub
zabezpieczenia ich powierzchni lub ich rekultywacji, a także zagospodarowania
odpadów wytwarzanych w wyniku tych działań, przetwarzania tych odpadów,
rekultywacji gruntów,
remediacji w przypadku, gdy stwierdzono zanieczyszczenie powierzchni ziemi,
przeprowadzenia działań na rzecz ochrony wód powierzchniowych lub
podziemnych lub powierzchni ziemi, w szczególności budowy
nieprzepuszczalnych barier poziomych lub pionowych lub systemów studni, lub
pomp i oczyszczalni pozwalających na oczyszczanie wód, lub barier
reaktywnych oczyszczających wody podziemne, lub kaskad i systemów
napowietrzania wód, lub poletek służących fitooczyszczaniu wód, lub innych
urządzeń lub instalacji służących oczyszczaniu wód - w przypadku gdy
występuje zagrożenie zanieczyszczeniem wód powierzchniowych lub
podziemnych lub powierzchni ziemi,
odtwarzania elementów przyrodniczych, o ile jest to konieczne,
monitoringu stanu środowiska lub monitoringu stabilności geotechnicznej
odpadów składowanych lub zgromadzonych na danym terenie w trakcie
wykonywania ww. działań.
Prowadzone działania mają charakter etapowy, co wynika ze złożoności i specyfiki
poszczególnych WTZ, utrudniającej realizację całego zakresu prac w ramach
jednego projektu lub pozyskanie finansowania z jednego źródła. Z uwagi na wyżej
opisaną konieczność opracowania stosownej dokumentacji koszty oczyszczenia
WTZ będą znane dopiero po opracowaniu przez miasta stosownych planów,
a następnie dokumentacji związanej z postępowaniami przetargowymi w zakresie
wykonania właściwych działań poprawiających stan środowiska. Po zakończeniu
inwestycji B3.2.1 KPO oraz pozyskaniu tych danych możliwa będzie ich aktualizacja
we wszystkich dokumentach związanych z WTZ.
Zakłada się, że aktualnie wykonywane projekty na WTZ finansowane z KPO dadzą
podstawę do pozyskania dalszego finansowania ze środków unijnych w przyszłości
na etapie projektów inwestycyjnych dotyczących poprawy stanu środowiska
na WTZ, których realizacja doprowadzi do eliminacji zagrożeń występujących
na tych terenach.
Odpowiadając na pytanie 6 „Jakie działania zostały podjęte od momentu objęcia
władzy przez obecny rząd w celu rozwiązania problemu tzw. „bomby ekologicznej”
w Zgierzu?” i 7 „Czy rząd rozważa objęcie tego terenu specjalnym programem
naprawczym lub statusem inwestycji priorytetowej ze względu na skalę zagrożenia?”
podkreślić należy, że MKiŚ podjęło dotychczas szereg działań legislacyjnych,
planistycznych, organizacyjnych, doradczych i finansowych mających na celu
wsparcie procesu oczyszczania WTZ z zanieczyszczeń. Opracowywana aktualnie
-- 4 of 5 --
przez JST dokumentacja dotycząca stanu zanieczyszczenia na WTZ jest jedynie
jednym z etapów szerszego procesu oczyszczenia tych obszarów. Działania
te są jednak kluczowe, ponieważ dopiero po ich zakończeniu będzie znany
faktyczny stan zanieczyszczenia środowiska na WTZ, a następnie możliwe będzie
przejście do kolejnych działań związanych z oczyszczeniem tych obszarów.
Dotychczasowe działania podejmowane przez administrację rządową
i samorządową stanowią kolejne etapy długofalowego procesu zmierzającego
do usunięcia zagrożeń związanych z zanieczyszczeniem WTZ. MKiŚ będzie nadal
wspierać JST w tych działaniach. Obecnie podejmowane są m.in. działania mające
na celu stworzenie możliwości finansowania działań terenowych ze środków UE
w perspektywie finansowej 2028 – 2034. Należy podkreślić, że nie byłoby możliwe
ubieganie się o te środki bez wcześniejszego przygotowania odpowiedniej
dokumentacji finansowanej ze środków KPO. Warto również wyjaśnić,
że pozyskanie środków Unii Europejskiej na realizację tych wielkoletnich
i kosztownych przedsięwzięć jest jednym z celów zarówno ustawy o WTZ, jak
i inwestycji przygotowawczych realizowanych ze środków KPO.
Z wyrazami szacunku,
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 5 of 5 --