Interpelacja nr 18437
Interpelacja w sprawie ponownego ustawienia w Szczecinie tzw. Pomnika Trzech Cesarzy upamiętniającego cesarzy niemieckich odpowiedzialnych za politykę antypolską
Zgłaszający:
•
Adresat:
Obrona i Bezpieczeństwo (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie ponownego ustawienia w Szczecinie tzw. Pomnika Trzech Cesarzy upamiętniającego cesarzy niemieckich odpowiedzialnych za politykę antypolską
Interpelacja nr 18437
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie ponownego ustawienia w Szczecinie tzw. Pomnika Trzech Cesarzy upamiętniającego cesarzy niemieckich odpowiedzialnych za politykę antypolską
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Michał Jach, Marek Gróbarczyk, Michał Kowalski, Marek Subocz, Czesław Hoc
Data wpływu: 08-07-2026
Pomnik ten upamiętnia cesarzy niemieckich: Wilhelma I, Fryderyka III i Wilhelma II oraz niemieckie stowarzyszenie wojenne Pommerensdorfer Kriegerverein. Obiekt został ustawiony pierwotnie 22 marca 1889 r. i jest pomnikiem z czasów niemieckich, odnoszącym się do pruskiej i niemieckiej tradycji państwowo-wojskowej.
W ostatnim czasie pomnik został ponownie ustawiony w przestrzeni publicznej Szczecina. Z uzyskanych przeze mnie odpowiedzi wynika, że zgodę na ponowne posadowienie głazu wyraził dyrektor Zarządu Dróg i Transportu Miejskiego w Szczecinie. W odpowiedzi Urzędu Miasta Szczecin wskazano, że ZDiTM kierował się wyłącznie estetyką lokalizacji oraz że ZDiTM nie sprawuje kontroli ani nadzoru nad pomnikami i nie zajmuje stanowiska w sprawie zasadności ich funkcjonowania w przestrzeni publicznej.
Jednocześnie z odpowiedzi Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim Szczecin wynika, że Wydział Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta Szczecin nie odnalazł decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia robót niewymagających pozwolenia na budowę dotyczących ustawienia tego głazu. Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków oraz Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków poinformowały natomiast o braku wydanych uzgodnień, pozwoleń i rozstrzygnięć konserwatorskich oraz o braku wniosków w tej sprawie.
W mojej ocenie sprawa ma wymiar nie tylko formalnoprawny, ale również fundamentalnie historyczny i symboliczny. W przestrzeni publicznej polskiego miasta ponownie ustawiono pomnik upamiętniający niemieckich cesarzy, którzy symbolizują państwo odpowiedzialne za wieloletnią politykę antypolską, germanizacyjną i represyjną wobec Polaków.
Za panowania Wilhelma I i w ramach państwa pruskiego oraz niemieckiego prowadzone były działania wymierzone w polską tożsamość narodową, język, Kościół katolicki i polską własność. Był to okres Kulturkampfu, który na ziemiach polskich miał także wymiar antypolski, ponieważ uderzał w instytucje podtrzymujące polskość. W tym czasie dochodziło również do ograniczania obecności języka polskiego w szkołach, administracji i życiu publicznym. Pod koniec panowania Wilhelma I przeprowadzono tzw. rugi pruskie, czyli masowe wysiedlenia ludności polskiej i żydowskiej nieposiadającej obywatelstwa pruskiego. W 1886 r. powołano Komisję Kolonizacyjną, której celem było wykupywanie ziemi z rąk polskich i osadzanie na niej Niemców.
Za panowania Wilhelma II polityka germanizacyjna wobec Polaków była kontynuowana i zaostrzana. Działała Hakata, czyli Niemiecki Związek Marchii Wschodniej, organizacja nacjonalistyczna dążąca do germanizacji ziem polskich. Z tego okresu pochodzi dramatyczny symbol oporu przeciw germanizacji szkolnej – strajk dzieci wrzesińskich. Wprowadzano kolejne ograniczenia dotyczące języka polskiego, w tym w szkolnictwie i przestrzeni publicznej. Państwo niemieckie podejmowało również działania wymierzone w polską własność ziemską, w tym ograniczenia w budowie domów przez Polaków na nabytej ziemi oraz rozwiązania umożliwiające wywłaszczenia.
Fryderyk III panował bardzo krótko, jednak również pozostaje jednym z trzech niemieckich cesarzy upamiętnionych tym obiektem i jako taki jest elementem symboliki państwa zaborczego.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy w ocenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w przestrzeni publicznej polskich miast powinny być odnawiane, ponownie ustawiane lub eksponowane jako pomniki obiekty upamiętniające władców państw zaborczych odpowiedzialnych za politykę antypolską, germanizacyjną i represyjną wobec narodu polskiego?
Czy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uważa za dopuszczalne, aby w polskiej przestrzeni publicznej stał pomnik upamiętniający cesarzy niemieckich: Wilhelma I, Fryderyka III i Wilhelma II, bez jednoznacznego krytycznego kontekstu historycznego dotyczącego germanizacji i działań antypolskich?
Czy w ocenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego tego rodzaju obiekty – jeżeli posiadają wartość historyczną – powinny znajdować się raczej w muzeach, lapidariach albo innych miejscach ekspozycji historycznej, a nie w przestrzeni publicznej jako forma upamiętnienia?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego dysponuje jakimikolwiek instrumentami prawnymi, organizacyjnymi lub opiniodawczymi pozwalającymi na interwencję, apel, rekomendację albo zajęcie stanowiska w sprawie usunięcia z przestrzeni publicznej pomników osób lub symboli związanych z działaniami antypolskimi?
Czy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, generalny konserwator zabytków albo podległe ministrowi służby mogą zwrócić się do właściwych organów samorządu terytorialnego, wojewódzkiego konserwatora zabytków lub innych instytucji o analizę legalności i zasadności funkcjonowania takiego pomnika w przestrzeni publicznej?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego podejmie działania zmierzające do uzyskania od miasta Szczecin, Zarządu Dróg i Transportu Miejskiego w Szczecinie, Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków oraz miejskiego konserwatora zabytków pełnych informacji dotyczących ponownego ustawienia tzw. Pomnika Trzech Cesarzy?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zweryfikuje, czy ponowne ustawienie tego obiektu odbyło się zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony zabytków, opieki nad zabytkami, polityki pamięci oraz zasad kształtowania przestrzeni publicznej?
Czy w ocenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego ponowne ustawienie pomnika upamiętniającego cesarzy niemieckich bez uchwały rady miasta, bez pełnej procedury właściwej dla pomników, bez zgłoszenia robót budowlanych oraz bez uzgodnień konserwatorskich powinno zostać uznane za działanie wymagające pilnej reakcji właściwych organów państwa?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wyda opinię lub stanowisko w sprawie dopuszczalności odnawiania i ponownego ustawiania w polskiej przestrzeni publicznej pomników upamiętniających osoby symbolizujące politykę antypolską, w tym władców państw zaborczych?
Czy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wystąpi do prezydenta miasta Szczecin lub Rady Miasta Szczecin z apelem o usunięcie tzw. Pomnika Trzech Cesarzy z przestrzeni publicznej albo o przeniesienie go do muzeum, lapidarium lub innej przestrzeni ekspozycyjnej z rzetelnym, krytycznym opisem historycznym?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ma wiedzę o innych podobnych przypadkach odnawiania lub ponownego ustawiania w Polsce pomników upamiętniających władców lub przedstawicieli państw zaborczych odpowiedzialnych za działania antypolskie? Jeżeli tak, proszę o wskazanie tych przypadków i działań podjętych przez resort.
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje przygotowanie ogólnych wytycznych dla jednostek samorządu terytorialnego dotyczących postępowania z obiektami upamiętniającymi przedstawicieli państw zaborczych, okupacyjnych lub prowadzących politykę represyjną wobec Polaków?
Czy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podziela pogląd, że polska przestrzeń publiczna nie powinna być miejscem honorowania osób symbolizujących germanizację, wynaradawianie, represje wobec Polaków oraz działania wymierzone w polską własność, język, Kościół i tożsamość narodową?
Czy w ocenie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego dopuszczalne jest, aby jednostka organizacyjna miasta, która sama wskazuje, że nie sprawuje kontroli ani nadzoru nad pomnikami i nie zajmuje stanowiska w sprawie zasadności ich funkcjonowania w przestrzeni publicznej, faktycznie doprowadziła do ponownego ustawienia pomnika w przestrzeni publicznej?
Jakie konkretne działania zamierza podjąć Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie tzw. Pomnika Trzech Cesarzy w Szczecinie?
W mojej ocenie miejsce tego rodzaju obiektów, jeżeli mają być zachowane jako świadectwo historii, jest w muzeum, lapidarium albo magazynie zabytków, a nie w przestrzeni publicznej polskiego miasta jako forma upamiętnienia niemieckich cesarzy. Pomnik upamiętniający władców państwa odpowiedzialnego za germanizację, rugi pruskie, Kulturkampf, działalność Komisji Kolonizacyjnej, wspieranie Hakaty, represje wobec polskich dzieci i rodziców oraz ataki na polską własność i język nie powinien być bezrefleksyjnie odnawiany i ponownie ustawiany na polskiej ziemi.
Proszę o pilną i szczegółową odpowiedź.
Z poważaniem
Dariusz Matecki
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 18437
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie ponownego ustawienia w Szczecinie tzw. Pomnika Trzech Cesarzy upamiętniającego cesarzy niemieckich odpowiedzialnych za politykę antypolską
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Michał Jach, Marek Gróbarczyk, Michał Kowalski, Marek Subocz, Czesław Hoc
Data wpływu: 08-07-2026
Pomnik ten upamiętnia cesarzy niemieckich: Wilhelma I, Fryderyka III i Wilhelma II oraz niemieckie stowarzyszenie wojenne Pommerensdorfer Kriegerverein. Obiekt został ustawiony pierwotnie 22 marca 1889 r. i jest pomnikiem z czasów niemieckich, odnoszącym się do pruskiej i niemieckiej tradycji państwowo-wojskowej.
W ostatnim czasie pomnik został ponownie ustawiony w przestrzeni publicznej Szczecina. Z uzyskanych przeze mnie odpowiedzi wynika, że zgodę na ponowne posadowienie głazu wyraził dyrektor Zarządu Dróg i Transportu Miejskiego w Szczecinie. W odpowiedzi Urzędu Miasta Szczecin wskazano, że ZDiTM kierował się wyłącznie estetyką lokalizacji oraz że ZDiTM nie sprawuje kontroli ani nadzoru nad pomnikami i nie zajmuje stanowiska w sprawie zasadności ich funkcjonowania w przestrzeni publicznej.
Jednocześnie z odpowiedzi Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim Szczecin wynika, że Wydział Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta Szczecin nie odnalazł decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia robót niewymagających pozwolenia na budowę dotyczących ustawienia tego głazu. Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków oraz Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków poinformowały natomiast o braku wydanych uzgodnień, pozwoleń i rozstrzygnięć konserwatorskich oraz o braku wniosków w tej sprawie.
W mojej ocenie sprawa ma wymiar nie tylko formalnoprawny, ale również fundamentalnie historyczny i symboliczny. W przestrzeni publicznej polskiego miasta ponownie ustawiono pomnik upamiętniający niemieckich cesarzy, którzy symbolizują państwo odpowiedzialne za wieloletnią politykę antypolską, germanizacyjną i represyjną wobec Polaków.
Za panowania Wilhelma I i w ramach państwa pruskiego oraz niemieckiego prowadzone były działania wymierzone w polską tożsamość narodową, język, Kościół katolicki i polską własność. Był to okres Kulturkampfu, który na ziemiach polskich miał także wymiar antypolski, ponieważ uderzał w instytucje podtrzymujące polskość. W tym czasie dochodziło również do ograniczania obecności języka polskiego w szkołach, administracji i życiu publicznym. Pod koniec panowania Wilhelma I przeprowadzono tzw. rugi pruskie, czyli masowe wysiedlenia ludności polskiej i żydowskiej nieposiadającej obywatelstwa pruskiego. W 1886 r. powołano Komisję Kolonizacyjną, której celem było wykupywanie ziemi z rąk polskich i osadzanie na niej Niemców.
Za panowania Wilhelma II polityka germanizacyjna wobec Polaków była kontynuowana i zaostrzana. Działała Hakata, czyli Niemiecki Związek Marchii Wschodniej, organizacja nacjonalistyczna dążąca do germanizacji ziem polskich. Z tego okresu pochodzi dramatyczny symbol oporu przeciw germanizacji szkolnej – strajk dzieci wrzesińskich. Wprowadzano kolejne ograniczenia dotyczące języka polskiego, w tym w szkolnictwie i przestrzeni publicznej. Państwo niemieckie podejmowało również działania wymierzone w polską własność ziemską, w tym ograniczenia w budowie domów przez Polaków na nabytej ziemi oraz rozwiązania umożliwiające wywłaszczenia.
Fryderyk III panował bardzo krótko, jednak również pozostaje jednym z trzech niemieckich cesarzy upamiętnionych tym obiektem i jako taki jest elementem symboliki państwa zaborczego.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy w ocenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w przestrzeni publicznej polskich miast powinny być odnawiane, ponownie ustawiane lub eksponowane jako pomniki obiekty upamiętniające władców państw zaborczych odpowiedzialnych za politykę antypolską, germanizacyjną i represyjną wobec narodu polskiego?
Czy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uważa za dopuszczalne, aby w polskiej przestrzeni publicznej stał pomnik upamiętniający cesarzy niemieckich: Wilhelma I, Fryderyka III i Wilhelma II, bez jednoznacznego krytycznego kontekstu historycznego dotyczącego germanizacji i działań antypolskich?
Czy w ocenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego tego rodzaju obiekty – jeżeli posiadają wartość historyczną – powinny znajdować się raczej w muzeach, lapidariach albo innych miejscach ekspozycji historycznej, a nie w przestrzeni publicznej jako forma upamiętnienia?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego dysponuje jakimikolwiek instrumentami prawnymi, organizacyjnymi lub opiniodawczymi pozwalającymi na interwencję, apel, rekomendację albo zajęcie stanowiska w sprawie usunięcia z przestrzeni publicznej pomników osób lub symboli związanych z działaniami antypolskimi?
Czy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, generalny konserwator zabytków albo podległe ministrowi służby mogą zwrócić się do właściwych organów samorządu terytorialnego, wojewódzkiego konserwatora zabytków lub innych instytucji o analizę legalności i zasadności funkcjonowania takiego pomnika w przestrzeni publicznej?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego podejmie działania zmierzające do uzyskania od miasta Szczecin, Zarządu Dróg i Transportu Miejskiego w Szczecinie, Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków oraz miejskiego konserwatora zabytków pełnych informacji dotyczących ponownego ustawienia tzw. Pomnika Trzech Cesarzy?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zweryfikuje, czy ponowne ustawienie tego obiektu odbyło się zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony zabytków, opieki nad zabytkami, polityki pamięci oraz zasad kształtowania przestrzeni publicznej?
Czy w ocenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego ponowne ustawienie pomnika upamiętniającego cesarzy niemieckich bez uchwały rady miasta, bez pełnej procedury właściwej dla pomników, bez zgłoszenia robót budowlanych oraz bez uzgodnień konserwatorskich powinno zostać uznane za działanie wymagające pilnej reakcji właściwych organów państwa?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wyda opinię lub stanowisko w sprawie dopuszczalności odnawiania i ponownego ustawiania w polskiej przestrzeni publicznej pomników upamiętniających osoby symbolizujące politykę antypolską, w tym władców państw zaborczych?
Czy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wystąpi do prezydenta miasta Szczecin lub Rady Miasta Szczecin z apelem o usunięcie tzw. Pomnika Trzech Cesarzy z przestrzeni publicznej albo o przeniesienie go do muzeum, lapidarium lub innej przestrzeni ekspozycyjnej z rzetelnym, krytycznym opisem historycznym?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ma wiedzę o innych podobnych przypadkach odnawiania lub ponownego ustawiania w Polsce pomników upamiętniających władców lub przedstawicieli państw zaborczych odpowiedzialnych za działania antypolskie? Jeżeli tak, proszę o wskazanie tych przypadków i działań podjętych przez resort.
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje przygotowanie ogólnych wytycznych dla jednostek samorządu terytorialnego dotyczących postępowania z obiektami upamiętniającymi przedstawicieli państw zaborczych, okupacyjnych lub prowadzących politykę represyjną wobec Polaków?
Czy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podziela pogląd, że polska przestrzeń publiczna nie powinna być miejscem honorowania osób symbolizujących germanizację, wynaradawianie, represje wobec Polaków oraz działania wymierzone w polską własność, język, Kościół i tożsamość narodową?
Czy w ocenie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego dopuszczalne jest, aby jednostka organizacyjna miasta, która sama wskazuje, że nie sprawuje kontroli ani nadzoru nad pomnikami i nie zajmuje stanowiska w sprawie zasadności ich funkcjonowania w przestrzeni publicznej, faktycznie doprowadziła do ponownego ustawienia pomnika w przestrzeni publicznej?
Jakie konkretne działania zamierza podjąć Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie tzw. Pomnika Trzech Cesarzy w Szczecinie?
W mojej ocenie miejsce tego rodzaju obiektów, jeżeli mają być zachowane jako świadectwo historii, jest w muzeum, lapidarium albo magazynie zabytków, a nie w przestrzeni publicznej polskiego miasta jako forma upamiętnienia niemieckich cesarzy. Pomnik upamiętniający władców państwa odpowiedzialnego za germanizację, rugi pruskie, Kulturkampf, działalność Komisji Kolonizacyjnej, wspieranie Hakaty, represje wobec polskich dzieci i rodziców oraz ataki na polską własność i język nie powinien być bezrefleksyjnie odnawiany i ponownie ustawiany na polskiej ziemi.
Proszę o pilną i szczegółową odpowiedź.
Z poważaniem
Dariusz Matecki
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4977 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2551298.11370471.10772541
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 18437 posłów Dariusza Mateckiego, Michała Jacha, Marka
Gróbarczyka, Michała Kowalskiego, Marka Subocza i Czesława Hoca z 15 lipca 2026 roku
w sprawie ponownego ustawienia w Szczecinie pomnika upamiętniającego cesarzy
niemieckich, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Zgodnie z treścią art. 18 ust. 2 pkt. 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
(Dz. U. z 2026 r. poz. 662) „podejmowanie uchwał w sprawach herbu gminy, nazw ulic
i placów będących drogami publicznymi lub nazw dróg wewnętrznych w rozumieniu
ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 889), a także
wznoszenia pomników” należy do wyłącznej właściwości rady gminy.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego na podstawie art. 6a ust. 1 ustawy z dnia
21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 2022 r. poz. 385) koordynuje i realizuje politykę
państwa w zakresie działalności muzeów oraz w zakresie miejsc pamięci narodowej, w tym
pomników zagłady oraz grobów i cmentarzy wojennych.
Pod pojęciem „miejsce pamięci” MKiDN kwalifikuje:
miejsce zbrodni popełnionych w ramach działań zbrojnych lub represji ze strony
reżimów totalitarnych, w tym zbrodni ludobójstwa, zbrodni wojennej i zbrodni
przeciwko ludzkości, na obywatelach polskich oraz obywatelach polskich będących
przedstawicielami mniejszości narodowych i etnicznych lub grup posługujących się
językiem regionalnym, lub obywatelach innych państw;
miejsce funkcjonowania byłych obozów koncentracyjnych, obozów zagłady, obozów
jenieckich oraz innych miejsc przetrzymywania ofiar zbrodni i represji;
miejsce związane z działaniami prowadzonymi na rzecz obrony lub odzyskania
niepodległości przez Polskę;
inne miejsca związane z historią walk i męczeństwa Narodu Polskiego lub innych
Narodów;
materialne upamiętnienie ww. miejsc oraz osób i wydarzeń z nimi związanych, o ile nie
łączy się ono z gloryfikacją sprawców zbrodni;
powyższe upamiętnienia nie mogą wiązać się z gloryfikacją sprawców zbrodni.
Na podstawie art. 6a ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 2022 r.
poz. 385) organy właściwe w sprawach wydawania zezwoleń na wykonanie trwałych znaków
i obiektów upamiętniających walki i męczeństwo wydają zezwolenie po zasięgnięciu
opinii Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, z zastrzeżeniem uprawnień Prezesa
Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu,
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
o których mowa w art. 53l ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej
– Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2023 r. poz. 102).
Zgodnie z uzyskaną przez MKiDN informacją pomnik zlokalizowany przy ul. Włościańskiej
w Szczecinie nie jest objęty ochroną wynikającą z ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie
zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1292, 1907, z 2025 r. poz. 537, 1168,
1673, z 2026 r. poz. 483). Zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego działka, na której stoją płyta i głaz, również nie jest objęta ochroną.
Na podstawie obowiązujących przepisów postawienie pomnika powinno być poprzedzone
przyjęciem uchwały przez odpowiedni organ gminy oraz wystąpieniem do Ministra KiDN
z prośbą o zaopiniowanie treści, która ma zostać uwieczniona na upamiętnieniu. Procedura
ta powinna również dotyczyć obiektu, który został postawiony 22 marca 1889 r. przy dawnej
ul. Włościańskiej, przed wejściem na teren cmentarza przykościelnego w centrum dawnej
wsi Pomorzany ku pamięci trzech niemieckich cesarzy, ale wraz z zakończeniem II wojny
światowej w 1945 r. został zrzucony z cokołu i obrócony napisami do ziemi. Pomnik został
znaleziony w kwietniu 2021 r., a w maju 2026 r. Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego
w Szczecinie wydał zgodę na ponowny montaż. Przywrócenie upamiętnienia powstałego
w czasach zaborów powinno być poprzedzone analizą zasadności jego ponownej ekspozycji.
Odnalezione elementy takich obiektów mogłyby być prezentowane jako eksponaty
muzealne opatrzone odpowiednim przedstawieniem kontekstu historycznego i czasu
ich powstania.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 2 of 2 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2551298.11370471.10772541
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 18437 posłów Dariusza Mateckiego, Michała Jacha, Marka
Gróbarczyka, Michała Kowalskiego, Marka Subocza i Czesława Hoca z 15 lipca 2026 roku
w sprawie ponownego ustawienia w Szczecinie pomnika upamiętniającego cesarzy
niemieckich, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Zgodnie z treścią art. 18 ust. 2 pkt. 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
(Dz. U. z 2026 r. poz. 662) „podejmowanie uchwał w sprawach herbu gminy, nazw ulic
i placów będących drogami publicznymi lub nazw dróg wewnętrznych w rozumieniu
ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 889), a także
wznoszenia pomników” należy do wyłącznej właściwości rady gminy.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego na podstawie art. 6a ust. 1 ustawy z dnia
21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 2022 r. poz. 385) koordynuje i realizuje politykę
państwa w zakresie działalności muzeów oraz w zakresie miejsc pamięci narodowej, w tym
pomników zagłady oraz grobów i cmentarzy wojennych.
Pod pojęciem „miejsce pamięci” MKiDN kwalifikuje:
miejsce zbrodni popełnionych w ramach działań zbrojnych lub represji ze strony
reżimów totalitarnych, w tym zbrodni ludobójstwa, zbrodni wojennej i zbrodni
przeciwko ludzkości, na obywatelach polskich oraz obywatelach polskich będących
przedstawicielami mniejszości narodowych i etnicznych lub grup posługujących się
językiem regionalnym, lub obywatelach innych państw;
miejsce funkcjonowania byłych obozów koncentracyjnych, obozów zagłady, obozów
jenieckich oraz innych miejsc przetrzymywania ofiar zbrodni i represji;
miejsce związane z działaniami prowadzonymi na rzecz obrony lub odzyskania
niepodległości przez Polskę;
inne miejsca związane z historią walk i męczeństwa Narodu Polskiego lub innych
Narodów;
materialne upamiętnienie ww. miejsc oraz osób i wydarzeń z nimi związanych, o ile nie
łączy się ono z gloryfikacją sprawców zbrodni;
powyższe upamiętnienia nie mogą wiązać się z gloryfikacją sprawców zbrodni.
Na podstawie art. 6a ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 2022 r.
poz. 385) organy właściwe w sprawach wydawania zezwoleń na wykonanie trwałych znaków
i obiektów upamiętniających walki i męczeństwo wydają zezwolenie po zasięgnięciu
opinii Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, z zastrzeżeniem uprawnień Prezesa
Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu,
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
o których mowa w art. 53l ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej
– Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2023 r. poz. 102).
Zgodnie z uzyskaną przez MKiDN informacją pomnik zlokalizowany przy ul. Włościańskiej
w Szczecinie nie jest objęty ochroną wynikającą z ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie
zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1292, 1907, z 2025 r. poz. 537, 1168,
1673, z 2026 r. poz. 483). Zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego działka, na której stoją płyta i głaz, również nie jest objęta ochroną.
Na podstawie obowiązujących przepisów postawienie pomnika powinno być poprzedzone
przyjęciem uchwały przez odpowiedni organ gminy oraz wystąpieniem do Ministra KiDN
z prośbą o zaopiniowanie treści, która ma zostać uwieczniona na upamiętnieniu. Procedura
ta powinna również dotyczyć obiektu, który został postawiony 22 marca 1889 r. przy dawnej
ul. Włościańskiej, przed wejściem na teren cmentarza przykościelnego w centrum dawnej
wsi Pomorzany ku pamięci trzech niemieckich cesarzy, ale wraz z zakończeniem II wojny
światowej w 1945 r. został zrzucony z cokołu i obrócony napisami do ziemi. Pomnik został
znaleziony w kwietniu 2021 r., a w maju 2026 r. Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego
w Szczecinie wydał zgodę na ponowny montaż. Przywrócenie upamiętnienia powstałego
w czasach zaborów powinno być poprzedzone analizą zasadności jego ponownej ekspozycji.
Odnalezione elementy takich obiektów mogłyby być prezentowane jako eksponaty
muzealne opatrzone odpowiednim przedstawieniem kontekstu historycznego i czasu
ich powstania.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 2 of 2 --