Interpelacja w sprawie braku wolnych miejsc w WTZ, ŚDS i ZAZ
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 18403
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie braku wolnych miejsc w WTZ, ŚDS i ZAZ
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 07-07-2026
Szanowna Pani Minister,
zgłaszają się do mnie licznie rodzice osób z niepełnosprawnościami, które ukończyły naukę w Zespole Szkół Specjalnych. Poważnym problemem jest brak miejsc dla osób z niepełnosprawnościami w warsztatach terapii zajęciowej, środowiskowych domach samopomocy oraz zakładach aktywności zawodowej.
Dla przykładu i zobrazowania skali problemu, w powiecie jarocińskim żadna z 19 osób, które ukończyły szkołę, nie może znaleźć miejsc w ww. ośrodkach. Taki stan rzeczy niesie za sobą niezwykle poważne konsekwencje społeczne i zdrowotne w dwóch głównych wymiarach:
1) Po pierwsze, dramat samych osób z niepełnosprawnościami. W trakcie wieloletniej nauki w szkołach specjalnych osoby te nabyły szereg umiejętności społecznych, życiowych i zawodowych. Zakończenie edukacji bez możliwości płynnego przejścia do WTZ, ŚDS czy ZAZ oznacza dla nich nagłe odcięcie od grupy rówieśniczej, codziennej rutyny oraz specjalistycznej terapii. Brak systemowej, codziennej stymulacji nie tylko zatrzymuje ich rozwój, ale w bardzo krótkim czasie może spowodować drastyczny regres. Lata ciężkiej pracy pedagogów, terapeutów i samych osób z niepełnosprawnościami zostają wtedy zaprzepaszczone.
2) Po drugie, kryzys w rodzinach i wykluczenie zawodowe opiekunów. Brak miejsc w placówkach wsparcia dziennego oznacza, że dorosła osoba z niepełnosprawnością musi pozostać w domu pod opieką. To zmusza jednego z rodziców do rezygnacji lub ograniczenia pracy zawodowej na rzecz sprawowania opieki. Prowadzi to do drastycznego pogorszenia sytuacji materialnej tych rodzin, postępującego wykluczenia społecznego opiekunów oraz pogłębiającego się zjawiska wypalenia opiekuńczego.
Samorządy często mają możliwości i chęci, aby takie ośrodki stworzyć, ale barierą nie do przejścia jest ich finansowanie. Aby otworzyć nową placówkę, samorząd musi mieć pewność, że w budżecie państwa znajdą się stabilne środki na dotowanie i wspieranie jej długofalowego funkcjonowania. Na te aspekty szczególną zwracają uwagę samorządowcy.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie systemowe działania planuje podjąć ministerstwo, aby zlikwidować rosnący deficyt miejsc w ŚDS, WTZ i ZAZ dla absolwentów szkół specjalnych?
2. Czy istnieje baza z mapą wolnych miejsc w ww. ośrodkach specjalistycznych? Rodzice są gotowi dowozić swoje dzieci, aby mogły one w komfortowych warunkach dalej się rozwijać.
3. Jakie doraźne wsparcie ministerstwo może zaoferować powiatom zmagającym się z największymi zatorami na listach oczekujących?
4. Czy ministerstwo planuje stworzenie mechanizmów gwarantujących samorządom stabilne i przewidywalne współfinansowanie z budżetu państwa w przypadku podjęcia decyzji o utworzeniu nowych placówek tego typu?
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Monika Sikora
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
21221 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.426.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18403 Pani Posłanki Lidii Czechak, w sprawie braku
wolnych miejsc w WTZ, ŚDS i ZAZ, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują znowelizowane przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej
i społecznej, którymi zwiększono limit wskaźnika zatrudnienia osób z umiarkowanym
stopniem niepełnosprawności w Zakładach Aktywności Zawodowej (ZAZ) do 55% ogółu
zatrudnionych.
Informuję, że w końcu grudnia 2020 r. funkcjonowało 127 ZAZ, a w analogicznym
momencie 2025 r. działały 152 takie placówki. Ogółem w ZAZ zatrudnionych było 10 635
pracowników, w tym 8 178 osób z niepełnosprawnościami (76,9%)
Również sieć warsztatów terapii zajęciowej (WTZ) jest systematycznie rozwijana. W 2000
r. w Polsce działało 358 WTZ, z których korzystało łącznie 10 554 osób
z niepełnosprawnościami. W 2015 r. było już 700 tego typu placówek, do których
uczęszczało 26 013 osób z niepełnosprawnościami, natomiast w 2025 r. dofinansowaniem
ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON)
objęto 740 warsztatów, a w zajęciach uczestniczyło 29 712 osób.
Decyzja o podjęciu działań zmierzających do utworzenia nowego WTZ powinna wynikać
z rozpoznania potrzeb osób z niepełnosprawnościami na poziomie lokalnym. Inicjatywa
w tym zakresie należy do uprawnionego podmiotu zainteresowanego prowadzeniem
warsztatu, który we współpracy z samorządem powiatowym przygotowuje projekt
organizacyjny i finansowy przedsięwzięcia.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) oraz PFRON powstają
prawne i finansowe ramy funkcjonowania systemu WTZ, ale nie zastępują lokalnych
podmiotów w przygotowywaniu i inicjowaniu konkretnych przedsięwzięć. Utworzenie
warsztatu lub zwiększenie liczby uczestników działającej placówki zależy od aktywności
organizatora współpracującego z właściwym powiatem. Dofinansowanie ze środków
PFRON może pokryć do 70% kosztów utworzenia WTZ i do 90% kosztów jego działalności,
także w przypadku rozszerzenia warsztatu o kolejne miejsca.
Środowiskowe domy samopomocy (ŚDS) są najlepiej rozwijającą się siecią oparcia
społecznego dla osób z zaburzeniami psychicznymi w Polsce, na którą rokrocznie
przekazywane są znaczne nakłady finansowe. Zgodnie ze sprawozdaniem resortowym
MRiPS-06 pn. „Wybrane jednostki organizacyjne pomocy społecznej i inne jednostki
pomocy społecznej oraz zatrudnienie w systemie pomocy społecznej”:
— w 2022 r. funkcjonowało 859 ŚDS na 32 987 miejsc, z których w ciągu roku skorzystały
36 284 osoby,
— w 2023 roku funkcjonowało 869 ŚDS na 33 730 miejsc, z których w ciągu roku
skorzystało 37 256 osoby,
-- 1 of 7 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
— w 2024 roku funkcjonowało 874 ŚDS na 34 068 miejsc, z których w ciągu roku
skorzystało 37 690 osób,
— w 2025 roku funkcjonowało 889 ŚDS na 34 784 miejsca, z których w ciągu roku
skorzystało 38 088 osób.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej stale poszerza ofertę ŚDS, uwzględniając
informacje i zapotrzebowania zgłaszane przez wojewodów. Prowadzenie i rozwijanie
ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi to zadania zlecone gminom
i powiatom z zakresu administracji rządowej (art. 18 ust. 1 pkt 5 oraz art. 20 ust. 1 pkt 2
ustawy o pomocy społecznej), które finansuje się ze środków budżetu państwa.
Corocznie na rozwój sieci środowiskowych domów samopomocy przekazywane są środki
rezerwy celowej pozostającej w dyspozycji ministra do spraw zabezpieczenia społecznego.
Minister każdorazowo określa priorytety, którymi kieruje się przy podziale środków. W br.
są to:
— tworzenie nowych ŚDS, bez względu na ich zasięg (gminny lub powiatowy) w
powiatach, na terenie których jak dotąd nie funkcjonowała żadna taka placówka;
— tworzenie nowych placówek dla osób w spektrum autyzmu i z niepełnosprawnościami
sprzężonymi;
— tworzenie nowych miejsc całodobowego pobytu, w tym dla osób z
niepełnosprawnością sprzężoną i osób w spektrum autyzmu;
— tworzenie miejsc w nowych bądź istniejących ŚDS w związku z możliwością przyjęcia
osób w spektrum autyzmu lub z niepełnosprawnościami sprzężonymi (w tym zadania
dotyczące tworzenia odpowiedniej infrastruktury);
— tworzenie nowych domów (w tym filii istniejących placówek) lub klubów samopomocy
dla osób z zaburzeniami psychicznymi, a także nowych miejsc w istniejących ośrodkach
na terenach gmin lub powiatów, gdzie w populacji mieszkańców znaczący udział mają
osoby z zaburzeniami psychicznymi, a obecna infrastruktura nie zabezpiecza ich
potrzeb.
Z przeznaczeniem na ww. cel rozdysponowano środki rezerwy celowej w następujących
wysokościach:
— w 2022 r. 36 973 186 zł;
— w 2023 r. 30 518 053 zł;
— w 2024 r. 28 090 659, 60 zł;
— w 2025 r. 47 138 907, 95 zł;
— w 2026 r. 31 996 617,46 zł.
Ważnym instrumentem wsparcia rozwoju infrastruktury placówek pobytu dziennego jest
również realizowany przez PFRON „Program wyrównywania różnic między regionami III”.
W ramach obszaru F możliwe jest dofinansowanie utworzenia WTZ na terenie powiatu,
w którym nie funkcjonuje tego typu placówka, a także remontu lub modernizacji
istniejących WTZ, ŚDS i ZAZ. Dofinansowanie ma charakter konkursowy i jest udzielane po
spełnieniu warunków programu, w granicach środków pozostających w dyspozycji PFRON.
Program w obszarze F może uzupełniać środki wynikające z ustawowego systemu
finansowania, zwłaszcza w powiatach o słabiej rozwiniętej infrastrukturze wsparcia. W
obszarze D możliwe jest dofinansowanie zakupu lub przystosowania pojazdów
przeznaczonych do przewozu osób z niepełnosprawnościami, m.in. przez placówki służące
ich rehabilitacji, jednostki prowadzące warsztaty terapii zajęciowej oraz gminy i powiaty
świadczące albo planujące świadczenie usług typu „door-to-door”. Z kolei wprowadzony w
-- 2 of 7 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
br. obszar H umożliwia gminom i powiatom uzyskanie dofinansowania bieżących kosztów
organizowania i świadczenia indywidualnych usług transportowych „door-to-door”.
Równolegle prowadzone są prace nad zmianami dotyczącymi funkcjonowania WTZ. Ich
zasadniczy kierunek nakreślono w Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021–
2030, w szczególności w działaniu IV.1.4. pn. „Poprawa funkcjonowania warsztatów terapii
zajęciowej”. W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowywane są
rozwiązania podnoszące jakość działań realizowanych przez WTZ. Służyć temu ma
wdrożenie „Standardów funkcjonowania WTZ” wypracowanych w projekcie „Aktywni
niepełnosprawni – narzędzia wsparcia samodzielności osób niepełnosprawnych”. Standardy
stanowią ważny punkt odniesienia dla dalszych prac nad poprawą funkcjonowania WTZ.
Ze względu na różnorodne oczekiwania dotyczące zmian w funkcjonowaniu WTZ
podejmowany jest szeroki dialog z przedstawicielami środowiska ww. placówek pobytu
dziennego.
Należy zaznaczyć, że rozwój wsparcia osób z niepełnosprawnościami nie powinien
sprowadzać się do zwiększania liczby miejsc w placówkach typu WTZ, ŚDS czy ZAZ. Ważne
jest też rozwijanie usług środowiskowych, wspierających samodzielność osób
z niepełnosprawnościami, umożliwiających im pozostanie w miejscu zamieszkania
i przeciwdziałających izolacji społecznej. W br. kontynuowane są finansowane z Funduszu
Solidarnościowego, programy „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” oraz
„Opieka wytchnieniowa”, realizowane zarówno za pośrednictwem jednostek samorządu
terytorialnego, jak i organizacji pozarządowych. Usługa asystencji osobistej wspiera osobę
z niepełnosprawnością w wykonywaniu codziennych czynności i uczestnictwie w życiu
społecznym, natomiast opieka wytchnieniowa zapewnia czasowe odciążenie członkom jej
rodziny i opiekunom.
Uzupełnieniem tych działań są usługi świadczone w centrach opiekuńczo-mieszkalnych,
zapewniających osobom z niepełnosprawnościami wsparcie w formie pobytu dziennego lub
całodobowego. Ponadto, rozwijane są także wspomagane społeczności mieszkaniowe –
placówki przeznaczone dla grup od 2 do 12 osób wymagających wysokiego poziomu
wsparcia, których mieszkańcy korzystają z pomocy specjalistów w prowadzeniu możliwie
niezależnego życia. Formy te nie zastępują WTZ, ŚDS ani zatrudnienia w ZAZ, ale
odpowiadają na potrzeby osób wymagających wsparcia mieszkaniowego, opiekuńczego
i środowiskowego.
Duże znaczenie dla zwiększania liczby miejsc w ZAZ poprzez wspieranie przechodzenia
osób z niepełnosprawnościami na otwarty rynek pracy ma realizowany w Biurze
Pełnomocnika Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych projekt „Standaryzacja modelu
zatrudnienia wspomaganego w Polsce”, finansowany w ramach programu Fundusze
Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS), Działanie 3.4 „Nowe rozwiązania na rzecz
osób z niepełnosprawnościami”. Projekt realizowany jest od 1 stycznia 2025 r. we
współpracy z Polską Federacją Zatrudnienia Wspomaganego i Polską Unią Zatrudnienia
Wspomaganego. Jego celem jest przygotowanie rozwiązań, które pozwolą wdrożyć model
zatrudnienia wspomaganego jako trwałe rozwiązanie wspierające aktywność zawodową
osób z niepełnosprawnościami. Jest to instrument nieobecny dotychczas w systemie
rozwiązań pomocowych kierowanych do osób z niepełnosprawnościami.
W ramach projektu testowego utworzone, certyfikowane i objęte stałym, intensywnym
wsparciem (w tym szkoleniami dla kadry merytorycznej, coachingiem, superwizją oraz
mentoringiem) zostanie co najmniej 70 agencji zatrudnienia wspomaganego. Planuje się
-- 3 of 7 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
kompleksowe przeszkolenie ok. 1.200 trenerów pracy. Projekt ma charakter koncepcyjny
i służy wypracowaniu rozwiązań dotyczących zarówno samego standardu świadczenia
usługi, jak i sposobu jej organizacji, finansowania, monitorowania jakości oraz
przygotowania podmiotów i kadry odpowiedzialnych za jej realizację. Docelowo
zatrudnienie wspomagane powinno uzupełniać istniejące instrumenty aktywizacji
zawodowej i stanowić jedną z możliwych ścieżek wsparcia osób kończących edukację,
uczestników WTZ, ZAZ oraz innych osób z niepełnosprawnościami wymagających
indywidualnej pomocy w przejściu do zatrudnienia na otwartym rynku pracy.
Projekt „Testowanie wdrożenia usługi zatrudnienia wspomaganego” stanowi drugą,
wdrożeniową część działań przewidzianych w programie FERS dotyczącą testowego
wdrożenia do systemu wsparcia osób z niepełnosprawnościami usługi zatrudnienia
wspomaganego.
Działania te umożliwią sprawdzenie, a następnie skorygowanie i uzupełnienie modelu przed
ostatecznym wprowadzeniem go do krajowego systemu wsparcia osób
z niepełnosprawnościami.
Planowana jest również realizacja projektu pn. „Mobilny doradca włączenia społecznego”,
którego zasadniczym celem będzie przygotowanie uruchomienia przedmiotowej usługi.
Projekt służy wypracowaniu i sprawdzeniu rozwiązań umożliwiających udzielanie osobom
z niepełnosprawnościami oraz ich rodzinom indywidualnego wsparcia w miejscu
zamieszkania lub w innym miejscu dogodnym dla osoby korzystającej z usługi. Mobilny
doradca włączenia społecznego ma pomagać osobie z niepełnosprawnością i jej rodzinie
w rozpoznaniu jej indywidualnych potrzeb, określeniu możliwych form pomocy oraz
dotarciu do właściwych instytucji i usług. Wsparcie może obejmować przekazywanie
informacji o dostępnych instrumentach, pomoc w koordynowaniu kontaktów z różnymi
podmiotami, wskazywanie ścieżek aktywizacji społecznej i zawodowej oraz wsparcie w
przechodzeniu pomiędzy systemem edukacji, rehabilitacji, pomocy społecznej i
zatrudnienia. Dostępność usługi ma szczególne znaczenie dla osób kończących edukację,
które wraz z rodzinami stają przed koniecznością wyboru dalszej ścieżki wsparcia, np.
uczestnictwa w WTZ lub ŚDS, podjęcia zatrudnienia, skorzystania z asystencji osobistej,
usług opiekuńczych, mieszkalnictwa wspomaganego albo innych lokalnie dostępnych form
pomocy.
Informuje, że w MRPiPS nie jest prowadzona baza z mapą wolnych miejsc w WTZ, ZAZ i
ŚDS. Wykazy zakładów aktywności zawodowej prowadzą i udostępniają na swoich stronach
internetowych urzędy wojewódzkie. Wykazy WTZ, ZAZ i ŚDS pozwalają ustalić ich
lokalizację i dane kontaktowe, nie zawierają jednak aktualizowanej informacji o wolnych
miejscach. Faktyczna możliwość przyjęcia nowego uczestnika powinna być zatem
każdorazowo weryfikowana bezpośrednio u podmiotu prowadzącego dany WTZ, ZAZ oraz
ŚDS. Wsparcia informacyjnego mogą udzielić również lokalne ośrodki pomocy społecznej,
centra usług społecznych oraz właściwe jednostki samorządu terytorialnego. Podmioty te
mogą pomóc w rozpoznaniu dostępnych na danym terenie form aktywizacji społecznej
i zawodowej oraz w nawiązaniu kontaktu z odpowiednią placówką.
W przypadku powiatów, w których większa grupa absolwentów szkół specjalnych pozostaje
bez odpowiedniego wsparcia, podstawowe znaczenie ma przeprowadzenie lokalnej
diagnozy potrzeb poszczególnych osób. Zasadne jest w tym celu współdziałanie szkoły,
powiatowego centrum pomocy rodzinie, ośrodków pomocy społecznej lub centrów usług
społecznych, powiatowego urzędu pracy, poradni psychologiczno-pedagogicznej,
-- 4 of 7 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
organizacji pozarządowych oraz podmiotów prowadzących WTZ, ŚDS i ZAZ. Pozwala to
uniknąć proponowania wszystkim absolwentom tej samej formy wsparcia i umożliwia
przygotowanie indywidualnego planu przejścia z edukacji do dorosłego życia.
Do instrumentów, które mogą zostać wykorzystane w odniesieniu do osób kończących
edukację należy pilotażowy program PFRON „Rehabilitacja 25 plus”, pozwalający na
kontynuowanie rehabilitacji społecznej i zawodowej osobom, które zakończyły realizację
obowiązku nauki, lecz ze względu na niepełnosprawność nadal potrzebują kompleksowego
wsparcia. Program jest kontynuowany w roku szkolnym 2026/2027.
Uzupełniającą formą wsparcia jest program PFRON pn. „Zajęcia klubowe w WTZ”,
kierowany do osób z niepełnosprawnościami, które opuściły WTZ w związku z podjęciem
zatrudnienia i do osób z niepełnosprawnościami znajdujących się na prowadzonej przez
podmiot organizujący WTZ liście osób (o której mowa w art. 10f ust. 2a ustawy z dnia 27
sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych1), których zgłoszenie do warsztatu zatwierdzono, ale które nie
rozpoczęły w nim terapii. Program ogranicza ryzyko przerwania aktywności społecznej
i rehabilitacyjnej w okresie oczekiwania na miejsce w WTZ.
Należy podkreślić, że nie każda osoba z niepełnosprawnościami kończąca edukację wymaga
skierowania do placówki wsparcia dziennego. Uzupełnieniem dostępnych form pomocy
mogą być, w zależności od indywidualnej sytuacji, usługi asystencji osobistej, opieki
wytchnieniowej, specjalistyczne usługi opiekuńcze, mieszkania treningowe i wspomagane,
a także wsparcie krótkoterminowe udzielane przez domy pomocy społecznej. Ta ostatnia
forma może być realizowana w trybie dziennym albo całodobowym wobec osoby
pełnoletniej wymagającej czasowej pomocy, zwłaszcza w przypadku przejściowej
niemożności zapewnienia jej opieki przez osoby, które na co dzień udzielają jej wsparcia.
W przypadku absolwentów posiadających odpowiednie możliwości i potencjał zawodowy
należy rozważyć instrumenty umożliwiające podjęcie zatrudnienia. Pomoc w tym zakresie
może być udzielana przez powiatowe urzędy pracy i obejmować m.in. poradnictwo
zawodowe, pośrednictwo pracy, szkolenia, praktyki i staże oraz inne instrumenty
ułatwiające zdobycie doświadczenia, a także przygotowanie do wykonywania obowiązków
zawodowych.
Możliwą ścieżkę stanowi także zatrudnienie w przedsiębiorstwie społecznym lub spółdzielni
socjalnej, które mogą łączyć prowadzenie działalności gospodarczej z realizacją celów
reintegracji społecznej i zawodowej. Pracodawcy zatrudniający osoby
z niepełnosprawnościami mogą korzystać z określonych w przepisach form wsparcia ze
środków PFRON, w szczególności z dofinansowania wynagrodzenia pracownika oraz
pomocy w przystosowaniu lub wyposażeniu stanowiska pracy. Zastosowanie tych
instrumentów powinno być poprzedzone oceną indywidualnego potencjału osoby
i prowadzić do wyboru formy aktywizacji, która daje największą szansę na trwałe
i odpowiednio wspierane zatrudnienie.
Wsparcie powinno, na ile to możliwe, polegać na zwiększaniu aktywności i samodzielności
korzystającej z niego osoby, a nie na automatycznym kierowaniu każdego absolwenta do
instytucjonalnej formy opieki.
1 (Dz.U. z 2026 r. poz. 884).
-- 5 of 7 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Procedura przekazywania środków PFRON samorządom terytorialnym wynika
z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 maja 2003 r. w sprawie algorytmu
przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
samorządom wojewódzkim i powiatowym2. Zgodnie z § 5 ust. 3 tego aktu maksymalna
kwota zobowiązań samorządu powiatowego z tytułu dofinansowania działania WTZ jest
wyliczana jako iloczyn liczby uczestników warsztatów - wynikającej z umów podpisanych
przez powiat do 31 grudnia roku poprzedzającego rok, na który obliczany jest algorytm - i
kwoty dofinansowania kosztów rocznego pobytu jednego uczestnika, określonej w § 5 ust.
4. Ustalenie zobowiązań następuje na podstawie spisu umów zawartych przez samorząd,
przeprowadzanego na 31 grudnia roku poprzedniego. Jeżeli zatem powiat zawrze do 31
grudnia umowę albo aneks do umowy o dofinansowanie kosztów utworzenia i działalności
WTZ lub zwiększenia liczby jego uczestników, a następnie wykaże tę umowę w specyfikacji
umów załączonej do sprawozdania rzeczowo-finansowego, w następnym roku finansowym
zwiększeniu ulegnie liczba uczestników uwzględniana przy ustalaniu maksymalnej kwoty
zobowiązań powiatu. W konsekwencji kwota środków PFRON przekazana powiatowi na
finansowanie WTZ zostanie odpowiednio zwiększona.
Dofinansowanie rocznego pobytu jednego uczestnika w warsztacie terapii zajęciowej
w ostatnich latach kilkukrotnie zwiększano z 14 796 zł w 2015 r. do 35 196 zł w 2025 r.
Niemniej, w obliczu napływających ze środowiska WTZ sygnałów, że dotychczasowe kwoty
dofinansowania nie pokrywają wszystkich kosztów działalności tych jednostek, w drugiej
połowie 2025 r. w MRPiPS podjęto prace nad kolejną nowelizacją rozporządzenia w sprawie
algorytmu przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych samorządom wojewódzkim i powiatowym w zakresie kolejnego
podwyższenia kwoty dofinansowania ze środków PFRON dla m.in. WTZ. Rada Ministrów
przyjęła 27 lutego 2026 r. rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie algorytmu
przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
samorządom wojewódzkim i powiatowym3 zwiększające dofinansowanie rocznego pobytu
jednego uczestnika WTZ do 38 496 zł w b.r. i w latach kolejnych.
Niezależnie od tego, 4 marca br., wychodząc naprzeciw oczekiwaniom i postulatom
środowisk reprezentujących zakłady aktywności zawodowej, wprowadzono w życie
nowelizację rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 maja 2003 r. w sprawie algorytmu
przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
samorządom wojewódzkim i powiatowym. Nowelizacja podniosła wysokość
dofinansowania rocznego pobytu osoby zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego
stopnia niepełnosprawności zatrudnionej w ZAZ z 38 000 zł w 2025 r. do 39 000 zł w 2026
r. i w latach następnych.
Zwiększanie dostępności WTZ, ŚDS i ZAZ wymaga współdziałania administracji rządowej,
PFRON, samorządów wojewódzkich i powiatowych, gmin oraz organizacji społecznych.
Państwo zapewnia mechanizmy finansowania działalności i rozwoju tych podmiotów, ale
utworzenie placówki lub zwiększenie liczby miejsc musi być poprzedzone lokalną diagnozą
potrzeb, inicjatywą uprawnionego organizatora oraz przygotowaniem projektu
i odpowiedniej dokumentacji.
Rozwijane są usługi środowiskowe, mieszkaniowe i zawodowe, które pozwalają lepiej
dostosować wsparcie do sytuacji konkretnej osoby, nie ograniczając pomocy dla
2 (Dz.U. z 2019 r. poz. 1605, z późn. zm.).
3 (Dz. U. poz. 260).
-- 6 of 7 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
absolwentów szkół specjalnych wyłącznie do uczestnictwa w jednej z trzech wskazanych
w interpelacji form wsparcia.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dokłada wszelkich starań,
aby poszerzać obszar aktywizacji i włączenia społecznego osób z niepełnosprawnościami
oraz zabezpieczać ich pozycję na rynku pracy. Wszystkie przesyłane przez przedstawicieli
środowiska uwagi i postulaty dotyczące tych obszarów są w skrupulatnie analizowane
i uwzględniane przy projektowaniu zmian systemowych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Monika Sikora
Pełnomocnik Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 7 of 7 --