Interpelacja nr 18358
Interpelacja w sprawie konserwatora zabytków
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie konserwatora zabytków
Interpelacja nr 18358
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie konserwatora zabytków
Zgłaszający: Robert Dowhan
Data wpływu: 01-07-2026
Szanowna Pani Minister,
w każdym województwie, powiecie czy mieście największą zmorą przedsiębiorców i zwykłych ludzi są konserwatorzy zabytków. O ile można się zgodzić na dziedzictwo budowli w centrach miast, to blokowanie jeszcze niezaczętych robót w szczerym polu to zwykłe nadużycie władzy.
Sam doświadczam tego, z czym ludzie i przedsiębiorcy zmagają się od dawna. Jestem w posiadaniu ziemi, na wiosce, z dala od cywilizacji - można powiedzieć. Ziemia nie ma mediów. Na skraju jednej działki zostało zaznaczone stanowisko archeologiczne. Przez lata ani ja, ani mieszkańcy okolicznych miejscowości nie mieli pojęcia, że cokolwiek, być może, znajduje się w ich okolicy. Gdy dokonałem podziału nieruchomości, dostałem pismo od lubuskiego konserwatora, że nakłada nadzór nie tylko na ten punkt zaznaczony na mapach, ale na cały obszar 6 hektarów. A co to oznacza w praktyce? Każde uzgodnienia budowlane muszą być zaakceptowane przez konserwatora, co istotnie wydłuża czas realizacji ewentualnych przedsięwzięć.
Ale to nie wszystko. Jeżeli w łasce swojej konserwator zezwoli na budowę czegokolwiek, to – uwaga – na swój koszt muszę przywieźć wyznaczoną osobę do nadzoru prac i jeszcze za to zapłacić, ponieważ państwo polskie rękoma ministerstwa wydaje pieniądze na zakup fortepianów albo obrazy, które i tak nie mogą opuścić Polski. Obciążenie finansowe za obecność nadzorcy spada na zwykłych ludzi.
Czy mam zapewnić tej osobie również opiekę lekarską oraz rozrywkę?
Interpelacja nr 18358
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie konserwatora zabytków
Zgłaszający: Robert Dowhan
Data wpływu: 01-07-2026
Szanowna Pani Minister,
w każdym województwie, powiecie czy mieście największą zmorą przedsiębiorców i zwykłych ludzi są konserwatorzy zabytków. O ile można się zgodzić na dziedzictwo budowli w centrach miast, to blokowanie jeszcze niezaczętych robót w szczerym polu to zwykłe nadużycie władzy.
Sam doświadczam tego, z czym ludzie i przedsiębiorcy zmagają się od dawna. Jestem w posiadaniu ziemi, na wiosce, z dala od cywilizacji - można powiedzieć. Ziemia nie ma mediów. Na skraju jednej działki zostało zaznaczone stanowisko archeologiczne. Przez lata ani ja, ani mieszkańcy okolicznych miejscowości nie mieli pojęcia, że cokolwiek, być może, znajduje się w ich okolicy. Gdy dokonałem podziału nieruchomości, dostałem pismo od lubuskiego konserwatora, że nakłada nadzór nie tylko na ten punkt zaznaczony na mapach, ale na cały obszar 6 hektarów. A co to oznacza w praktyce? Każde uzgodnienia budowlane muszą być zaakceptowane przez konserwatora, co istotnie wydłuża czas realizacji ewentualnych przedsięwzięć.
Ale to nie wszystko. Jeżeli w łasce swojej konserwator zezwoli na budowę czegokolwiek, to – uwaga – na swój koszt muszę przywieźć wyznaczoną osobę do nadzoru prac i jeszcze za to zapłacić, ponieważ państwo polskie rękoma ministerstwa wydaje pieniądze na zakup fortepianów albo obrazy, które i tak nie mogą opuścić Polski. Obciążenie finansowe za obecność nadzorcy spada na zwykłych ludzi.
Czy mam zapewnić tej osobie również opiekę lekarską oraz rozrywkę?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
18%
Konkretność
82%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
6.7 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6761 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2551234.11370628.10757545
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 18358 posła Roberta Dowhana z 15 lipca 2026 roku
w sprawie konserwatora zbytków, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Przede wszystkim należy wskazać, że materialne dziedzictwo kulturowe Polski obejmuje
wiele różnorodnych elementów. Poza zabytkami architektury i budownictwa istotną jego
część stanowią zabytki archeologiczne1, które w wielu przypadkach zlokalizowane są poza
terenami zurbanizowanymi. Dzięki ograniczonej ingerencji człowieka na tych obszarach
zachowały się one pod powierzchnią ziemi, stanowiąc często jedyne świadectwo
najdawniejszej działalności człowieka na ziemiach polskich. Zabytki archeologiczne są
zasobem szczególnie wrażliwym i nieodnawialnym, narażonym na bezpowrotne zniszczenie
w wyniku m.in. procesów inwestycyjnych, zmian środowiskowych oraz przekształceń
przestrzeni. Z tego względu ochrona dziedzictwa archeologicznego została zagwarantowana
w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej2, a szczegółowe zasady jego ochrony określa ustawa
z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej: u.o.z.). Przepisy tej
ustawy mają charakter powszechnie obowiązujący i dotyczą wszystkich podmiotów
zamierzających prowadzić inwestycje na terenach objętych ochroną z uwagi na
występowanie zabytków archeologicznych. Ich celem nie jest ograniczanie prawa własności
ani uniemożliwianie realizacji inwestycji, lecz zapewnienie ochrony jednego z
najcenniejszych zasobów stanowiącego część wspólnego dziedzictwa kulturowego Polski.
Zgodnie z art. 35 u.o.z., ruchome zabytki archeologiczne stanowią własność Skarbu Państwa.
Nie oznacza to jednak pozbawienia właściciela nieruchomości, na której znajdują się takie
zabytki ruchome, możliwości korzystania z jego własności. Jeśli natomiast planowane
działania będą prowadzić do naruszenia lub zniszczenia zabytku archeologicznego, inwestor
zobowiązany jest pokryć koszty badań archeologicznych, w tym sporządzanej w ich trakcie
dokumentacji. Zgodnie z obowiązującymi przepisami inwestor zobowiązany jest do
przeprowadzenia badań archeologicznych wyłącznie w zakresie niezbędnym dla
zabezpieczenia zabytku, którego zachowanie może być zagrożone w związku z planowaną
inwestycją. Właściwy miejscowo wojewódzki konserwator zabytków, na wniosek inwestora,
określa rodzaj i zakres wymaganych badań archeologicznych, a ich prowadzenie wymaga
uzyskania stosownego pozwolenia tego organu3. Ustawa przewiduje możliwość ubiegania
się przez inwestora o dotację na przeprowadzenie badań archeologicznych oraz wykonanie
dokumentacji, jeżeli ich koszt przekracza ustawowo określony poziom 2% kosztów
planowanej inwestycji4. Nie można zatem podzielić stanowiska, zgodnie z którym obecność
zabytków archeologicznych prowadzi do automatycznego blokowania inwestycji. Praktyka
1 Art. 3 ust. 4 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1292.)
2 Art. 5 Konstytucji RP
3 Art. 31 ust. 1a u.o.z., por. porównaj wyrok WSA we Wrocławiu z 27 lutego 2013 r. sygnatura akt: II SA/Wr 890/12.
4 Art. 82a u.o.z.
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
pokazuje, że inwestycje są prowadzone bez przeszkód z uwzględnieniem obowiązujących
przepisów dotyczących ochrony zabytków archeologicznych.
Odnosząc się do wskazanego przez posła Roberta Dowhana przypadku, należy wyjaśnić, że
zgodnie z informacjami przekazanymi przez Lubuskiego Wojewódzkiego Konserwatora
Zabytków przedmiotowe stanowisko archeologiczne obejmuje relikty osady ludności
związanej z kręgiem kultury pól popielnicowych, funkcjonującej na obszarze Polski
południowo-zachodniej na przełomie epoki brązu i wczesnej epoki żelaza (ok. 800–530 r.
p.n.e.). Nie jest ono wpisane do rejestru zabytków, jednak zostało objęte ochroną na
podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów
położonych w obrębie wsi Zagórze, gm. Czerwieńsk, uchwalonego uchwałą Rady Miejskiej w
Czerwieńsku z dnia 25 kwietnia 2018 r.5 W akcie tym wskazano lokalizację stanowiska
archeologicznego oraz określono zasady prowadzenia inwestycji na jego obszarze i w
wyznaczonej strefie ochrony6.
Należy przy tym zauważyć, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem
prawa miejscowego ustanawianym przez właściwe organy samorządu terytorialnego7.
Procedura jego sporządzania przewiduje udział społeczeństwa, w tym możliwość składania
uwag i wniosków do projektu planu8. Ogłoszenia te organ samorządowy publikuje w prasie,
wywiesza w widocznym miejscu na terenie objętym planem, w Biuletynie Informacji
Publicznej na stronie internetowej urzędu lub w inny zwyczajowo przyjęty sposób w danej
gminie9. Ponadto tekst miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wraz z
załącznikami graficznymi jest obowiązkowo publikowany w dzienniku urzędowym danego
województwa10 i Biuletynie Informacji Publicznej każdego urzędu wojewódzkiego.
Informacje dotyczące przeznaczenia terenu, występowania stanowisk archeologicznych
oraz wynikających z tego zasad zagospodarowania były zatem dostępne publicznie
co najmniej od 2018 r., tj. od momentu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego.
Na zakończenie pragnę wskazać, że kwestie poruszone w niniejszej interpelacji były już
przedmiotem odpowiedzi na interwencję posła R. Dowhana z 3 czerwca 2025 r., udzielonej
przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego pismem z 27 czerwca 2025 r. znak
BM-WP.054.32.2025.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
5 Uchwała nr 0007.284.2018 (Dz. Woj. Lubuskiego z 2018 r., poz. 1130)
6 § 8 i § 15 oraz załącznik nr 1 do ww. Uchwały
7 Ustawa 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 538)
8 Art. 17 ust. 1, 11 i 13 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
9 Art. 8h ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
10 Art. 13 ust. 2 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów (t. j. Dz. U. z
2019 r., poz. 1461).
-- 2 of 2 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2551234.11370628.10757545
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 18358 posła Roberta Dowhana z 15 lipca 2026 roku
w sprawie konserwatora zbytków, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Przede wszystkim należy wskazać, że materialne dziedzictwo kulturowe Polski obejmuje
wiele różnorodnych elementów. Poza zabytkami architektury i budownictwa istotną jego
część stanowią zabytki archeologiczne1, które w wielu przypadkach zlokalizowane są poza
terenami zurbanizowanymi. Dzięki ograniczonej ingerencji człowieka na tych obszarach
zachowały się one pod powierzchnią ziemi, stanowiąc często jedyne świadectwo
najdawniejszej działalności człowieka na ziemiach polskich. Zabytki archeologiczne są
zasobem szczególnie wrażliwym i nieodnawialnym, narażonym na bezpowrotne zniszczenie
w wyniku m.in. procesów inwestycyjnych, zmian środowiskowych oraz przekształceń
przestrzeni. Z tego względu ochrona dziedzictwa archeologicznego została zagwarantowana
w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej2, a szczegółowe zasady jego ochrony określa ustawa
z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej: u.o.z.). Przepisy tej
ustawy mają charakter powszechnie obowiązujący i dotyczą wszystkich podmiotów
zamierzających prowadzić inwestycje na terenach objętych ochroną z uwagi na
występowanie zabytków archeologicznych. Ich celem nie jest ograniczanie prawa własności
ani uniemożliwianie realizacji inwestycji, lecz zapewnienie ochrony jednego z
najcenniejszych zasobów stanowiącego część wspólnego dziedzictwa kulturowego Polski.
Zgodnie z art. 35 u.o.z., ruchome zabytki archeologiczne stanowią własność Skarbu Państwa.
Nie oznacza to jednak pozbawienia właściciela nieruchomości, na której znajdują się takie
zabytki ruchome, możliwości korzystania z jego własności. Jeśli natomiast planowane
działania będą prowadzić do naruszenia lub zniszczenia zabytku archeologicznego, inwestor
zobowiązany jest pokryć koszty badań archeologicznych, w tym sporządzanej w ich trakcie
dokumentacji. Zgodnie z obowiązującymi przepisami inwestor zobowiązany jest do
przeprowadzenia badań archeologicznych wyłącznie w zakresie niezbędnym dla
zabezpieczenia zabytku, którego zachowanie może być zagrożone w związku z planowaną
inwestycją. Właściwy miejscowo wojewódzki konserwator zabytków, na wniosek inwestora,
określa rodzaj i zakres wymaganych badań archeologicznych, a ich prowadzenie wymaga
uzyskania stosownego pozwolenia tego organu3. Ustawa przewiduje możliwość ubiegania
się przez inwestora o dotację na przeprowadzenie badań archeologicznych oraz wykonanie
dokumentacji, jeżeli ich koszt przekracza ustawowo określony poziom 2% kosztów
planowanej inwestycji4. Nie można zatem podzielić stanowiska, zgodnie z którym obecność
zabytków archeologicznych prowadzi do automatycznego blokowania inwestycji. Praktyka
1 Art. 3 ust. 4 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1292.)
2 Art. 5 Konstytucji RP
3 Art. 31 ust. 1a u.o.z., por. porównaj wyrok WSA we Wrocławiu z 27 lutego 2013 r. sygnatura akt: II SA/Wr 890/12.
4 Art. 82a u.o.z.
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
pokazuje, że inwestycje są prowadzone bez przeszkód z uwzględnieniem obowiązujących
przepisów dotyczących ochrony zabytków archeologicznych.
Odnosząc się do wskazanego przez posła Roberta Dowhana przypadku, należy wyjaśnić, że
zgodnie z informacjami przekazanymi przez Lubuskiego Wojewódzkiego Konserwatora
Zabytków przedmiotowe stanowisko archeologiczne obejmuje relikty osady ludności
związanej z kręgiem kultury pól popielnicowych, funkcjonującej na obszarze Polski
południowo-zachodniej na przełomie epoki brązu i wczesnej epoki żelaza (ok. 800–530 r.
p.n.e.). Nie jest ono wpisane do rejestru zabytków, jednak zostało objęte ochroną na
podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów
położonych w obrębie wsi Zagórze, gm. Czerwieńsk, uchwalonego uchwałą Rady Miejskiej w
Czerwieńsku z dnia 25 kwietnia 2018 r.5 W akcie tym wskazano lokalizację stanowiska
archeologicznego oraz określono zasady prowadzenia inwestycji na jego obszarze i w
wyznaczonej strefie ochrony6.
Należy przy tym zauważyć, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem
prawa miejscowego ustanawianym przez właściwe organy samorządu terytorialnego7.
Procedura jego sporządzania przewiduje udział społeczeństwa, w tym możliwość składania
uwag i wniosków do projektu planu8. Ogłoszenia te organ samorządowy publikuje w prasie,
wywiesza w widocznym miejscu na terenie objętym planem, w Biuletynie Informacji
Publicznej na stronie internetowej urzędu lub w inny zwyczajowo przyjęty sposób w danej
gminie9. Ponadto tekst miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wraz z
załącznikami graficznymi jest obowiązkowo publikowany w dzienniku urzędowym danego
województwa10 i Biuletynie Informacji Publicznej każdego urzędu wojewódzkiego.
Informacje dotyczące przeznaczenia terenu, występowania stanowisk archeologicznych
oraz wynikających z tego zasad zagospodarowania były zatem dostępne publicznie
co najmniej od 2018 r., tj. od momentu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego.
Na zakończenie pragnę wskazać, że kwestie poruszone w niniejszej interpelacji były już
przedmiotem odpowiedzi na interwencję posła R. Dowhana z 3 czerwca 2025 r., udzielonej
przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego pismem z 27 czerwca 2025 r. znak
BM-WP.054.32.2025.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
5 Uchwała nr 0007.284.2018 (Dz. Woj. Lubuskiego z 2018 r., poz. 1130)
6 § 8 i § 15 oraz załącznik nr 1 do ww. Uchwały
7 Ustawa 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 538)
8 Art. 17 ust. 1, 11 i 13 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
9 Art. 8h ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
10 Art. 13 ust. 2 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów (t. j. Dz. U. z
2019 r., poz. 1461).
-- 2 of 2 --