Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 31 lipca 2026 r.
znak sprawy: DNI.mr.058.16.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 18357 Pana Posła Roberta Dowhana
„w sprawie KOWR”.
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na ww. interpelację, uprzejmie informuję, co następuje.
Odnosząc się do kwestii działalności Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa
w zakresie sprzedaży nieruchomości rolnych Zasobu Własności Rolnej Skarbu
Państwa należy w pierwszej kolejności wskazać, że ziemia rolna jest dobrem
niepomnażalnym, co oznacza, że jej zasoby są ograniczone i nie mogą być
odtworzone w skali odpowiadającej potrzebom rolnictwa. Z tego względu jej ochrona
przed niewłaściwym wykorzystaniem ma istotne znaczenie zarówno
dla bezpieczeństwa żywnościowego państwa, jak i dla zapewnienia zrównoważonego
rozwoju.
Mając na uwadze te uwarunkowania, ustawodawca zdecydował o ograniczeniu kręgu
nabywców nieruchomości rolnych do rolników, dla których ziemia jest warsztatem
pracy. Powierzchnia gruntów przydatnych do rolniczego wykorzystania jest
ograniczona, a jednocześnie obserwuje się stałą tendencją do zmniejszania się areału
gruntów uprawnych. Można zatem mówić o narastającej konkurencji pomiędzy
rolniczym i pozarolniczym wykorzystaniem ziemi. Coraz częściej motywacją do
posiadania nieruchomości rolnych nie jest zamiar prowadzenia na nich działalności
rolniczej, lecz traktowanie ich jako formy lokaty kapitału. Jednocześnie rolnicy
wskazują na trudności w dostępie do gruntów rolnych na lokalnym rynku ziemi.

-- 1 of 5 --

Z uwagi na przedstawione uwarunkowania oraz fakt, że ziemia jest podstawowym
i niezastąpionym czynnikiem produkcji rolnej, gospodarowanie gruntami rolnymi
w wielu państwach podlega szczególnym regulacjom prawnym reglamentującym do
nich dostęp. Ustawowe uregulowanie stosunków własnościowych powinno
zagwarantować odpowiednią alokację ziemi w gospodarstwach rolnych, zachowanie
ciągłości rodzinnego charakteru rolnictwa oraz przeciwdziałanie obrotowi gruntami
rolnymi wyłącznie w celach inwestycyjnych.
Obecnie podstawową formą rozdysponowania nieruchomości Zasobu Własności
Rolnej Skarbu Państwa jest dzierżawa. Cieszy się ona dużym zainteresowaniem,
gdyż umożliwia użytkowanie gruntów i budynków, bez konieczności angażowania
znacznych środków finansowych, które byłyby niezbędne w przypadku ich zakupu.
Wydzierżawienie nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa następuje
w trybie przetargowym. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa oferuje grunty rolne
przede wszystkim w trybie przetargu ograniczonego, w którym mogą uczestniczyć
wyłącznie rolnicy indywidualni zamierzający powiększyć gospodarstwo rodzinne
lub osoby zamierzające utworzyć gospodarstwo rodzinne. Gospodarstwa rodzinne są
bowiem podstawą ustroju rolnego w Polsce, co wynika z art. 23 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, Takie rozwiązanie ma na celu wspieranie zrównoważonego
rozwoju rolnictwa, zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego oraz ochronę
tradycji i rozwoju obszarów wiejskich.
Przetargi te mają formę licytacji albo przetargów ofert pisemnych.
W przetargu ograniczonym mogą uczestniczyć:
1. rolnicy indywidualni, w rozumieniu przepisów o kształtowaniu ustroju rolnego,
zamierzający powiększyć gospodarstwo rodzinne, jeżeli mają oni miejsce
zamieszkania w gminie, w której położona jest nieruchomość wystawiana
do przetargu lub w gminie graniczącej z tą gminą, lub
2. osoby posiadające kwalifikacje rolnicze określone w przepisach o kształtowaniu
ustroju rolnego, zamierzające utworzyć gospodarstwo rodzinne w rozumieniu
tych przepisów, lub
3. oprócz rolników indywidualnych również osoby, które nie spełniają wymogu
dotyczącego okresu osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego lub wymogu
dotyczącego okresu zamieszkiwania, określonych w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia
11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, w przypadku gdy osoby te:

-- 2 of 5 --

w dniu ogłoszenia wykazu, o którym mowa w art. 28 ust. 1, na stronie
podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej Krajowego Ośrodka Wsparcia
Rolnictwa mają nie więcej niż 40 lat.
Należy wskazać, że obowiązujące regulacje prawne określające zasady
przeprowadzania przetargów przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa oraz
kryteria dopuszczenia do udziału w tych postępowaniach wynikają z powszechnie
obowiązujących przepisów prawa. Ewentualna modyfikacja przyjętych rozwiązań
prawnych wymagałaby podjęcia inicjatywy legislacyjnej oraz wprowadzenia
odpowiednich zmian w obowiązującym porządku prawnym. Krajowy Ośrodek
Wsparcia Rolnictwa jest natomiast zobowiązany do stosowania obowiązujących
przepisów w ich aktualnym brzmieniu.
Odnosząc się do kwestii rzekomego, nierównego traktowania poszczególnych grup
zawodowych, należy zauważyć, że zarówno w polskim, jak i unijnym porządku
prawnym funkcjonują liczne instrumenty wsparcia adresowane do określonych
sektorów gospodarki lub grup beneficjentów, których celem jest realizacja
konkretnych polityk publicznych. Wsparcie dla rolnictwa, w tym płatności
bezpośrednie, stanowi element Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej. Głównym
celem płatności bezpośrednich jest wspieranie dochodów rolników oraz realizacja
celów określonych w art. 39 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE).
Płatności bezpośrednie wspierają dochody ok. 1,3 mln rolników w Polsce oraz
przyczyniają się do stabilizacji tych dochodów w warunkach zmiennej koniunktury
gospodarczej, co ma istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa
żywnościowego. Ich udział w dochodach gospodarstw rolnych jest szczególnie
wysoki w przypadku gospodarstw najmniejszych. Płatności te łagodzą skutki zmian
występujących na rynkach rolnych i zmniejszają naturalne ryzyko związane
z prowadzeniem działalności rolniczej, przeciwdziałając tym samym zaniechaniu
prowadzenia działalności rolniczej, z korzyścią dla utrzymania aktywności
gospodarczej na obszarach wiejskich. Stanowią one również ważny instrument
służący utrzymaniu użytków rolnych w dobrej kulturze rolnej, zgodnej z wymogami
ochrony środowiska, rekompensowaniu kosztów związanych z realizacją wymogów
unijnych, dotyczących jakości i sposobów produkcji, związanych z realizacją
pozaprodukcyjnych dóbr publicznych, zapewnieniu równych warunków konkurencji

-- 3 of 5 --

na jednolitym rynku rolno-żywnościowym oraz wspieraniu działań związanych
z ochroną zasobów naturalnych, przeciwdziałaniem zmianom klimatycznym,
gospodarką wodną i różnorodnością biologiczną oraz rozwojem odnawialnych źródeł
energii.
Stosowanie tego rodzaju wsparcia ma istotny wpływ na utrzymanie rodzinnych
gospodarstw rolnych, które narażone są na silną konkurencję ze strony dużych
przedsiębiorstw rolnych, osiągających przewagę konkurencyjną dzięki efektowi skali
(spadek kosztów jednostkowych wraz ze wzrostem wielkości produkcji).
Jednocześnie system płatności bezpośrednich wspiera konkurencyjność i rozwój
całego polskiego rolnictwa, poprzez tworzenie warunków sprzyjających stopniowym
zmianom strukturalnym. Nie można zatem utożsamiać płatności bezpośrednich
z przywilejem przysługującym określonej grupie społecznej. Instrument ten realizuje
cele gospodarcze, społeczne i środowiskowe, przyjęte na poziomie Unii Europejskiej
oraz służy utrzymaniu produkcji żywności, stabilności dochodów rolniczych i
rozwojowi obszarów wiejskich, na jednolitych i przejrzystych zasadach, określonych
w przepisach i dostępnych dla wszystkich podmiotów spełniających wymagane
warunki.
Jednocześnie należy zauważyć, że również w innych obszarach gospodarki
funkcjonują instrumenty wsparcia skierowane do określonych grup beneficjentów,
w szczególności przedsiębiorców, podmiotów prowadzących działalność badawczo-
rozwojową, uczestników transformacji energetycznej czy sektora transportowego.
Sam fakt skierowania danego instrumentu do określonej grupy beneficjentów nie
oznacza naruszenia zasady równego traktowania, jeżeli znajduje uzasadnienie w celu
i charakterze prowadzonej polityki publicznej. W tym kontekście system wsparcia
sektora rolnego, w tym płatności bezpośrednie, nie stanowi wyjątku od tej zasady,
lecz jeden z elementów szerszego systemu instrumentów wsparcia funkcjonujących
w różnych obszarach gospodarki.
Należy przy tym podkreślić, że przepisy Unii Europejskiej nie dopuszczają
dyskryminacji żadnej grupy społecznej lub zawodowej. W przypadku przepisów
dotyczących Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej określono jedynie
warunki dostępu do wsparcia dla bardzo szerokiej grupy beneficjentów,
prowadzących produkcją rolniczą oraz działających na rzecz rozwoju obszarów

-- 4 of 5 --

wiejskich. Udzielane płatności są powiązane z prowadzeniem działalności rolniczej
oraz spełnieniem określonych wymogów dotyczących wielkości produkcji rolnej.
Warto również wskazać, że osoby rozpoczynające działalność rolniczą mogą
skorzystać z instrumentów wsparcia, takich jak premia (interwencja Premie dla
młodych rolników), w ramach której część środków może zostać przeznaczona na
zakup gruntów rolnych. Ponadto rolnicy korzystający ze zwrotnych instrumentów
wsparcia mają możliwość wykorzystania niskooprocentowanych kredytów na zakup
gruntów rolnych. Należy podkreślić, że obecny system wsparcia jest wynikiem
szerokich konsultacji, które pozwoliły na precyzyjne określenie potrzeb. Dodatkowo
należy wskazać, że przepisy w zakresie Wspólnej Polityki Rolnej są adresowane
przede wszystkim do rolników oraz mieszkańców obszarów wiejskich.
Nawiązując z kolei do podniesionej w interpelacji kwestii dotyczącej systemu
ubezpieczenia społecznego rolników należy podkreślić, że odrębność tego systemu
od powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych wynika z faktu, że realizuje on
nie tylko funkcje ubezpieczeniowe, lecz także zadania z zakresu polityki agrarnej
i polityki socjalnej na obszarach wiejskich. Jest to konsekwencja specyfiki działalności
rolniczej, która pozostaje w znacznym stopniu uzależniona od warunków
atmosferycznych, a osiągane dochody mają często charakter sezonowy. Z tego
względu rolnicy zostali objęci odrębnym systemem ubezpieczenia społecznego,
wspieranym przez państwo, co znajduje uzasadnienie w szczególnych
uwarunkowaniach prowadzenia działalności rolniczej oraz ograniczonych
możliwościach generowania stabilnych przychodów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

-- 5 of 5 --