Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 11 marca 2024 r.
znak sprawy: BM.zp.058.9.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedź na interpelację nr 1835.
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 1835 złożoną przez Posłankę na Sejm RP Panią Annę
Baluch w sprawie działań podejmowanych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
w odpowiedzi na postulaty protestujących polskich rolników, poniżej przedstawiam
następujące informacje.

-- 1 of 11 --

Rolnicze protesty miały już miejsce jesienią 2023 r. i były pochodną błędów
podejmowanych przez poprzednio rządzących. Rolnicy protestowali wtedy w związku
z nadmiernym importem surowców rolnych z Ukrainy, spadkiem opłacalności
produkcji, a także rosnącymi kosztami, w szczególności w związku ze wzrostem cen
energii, nawozów oraz środków ochrony roślin.
Jednym z pierwszych działań, które podjęło nowe Kierownictwo Ministerstwa
Rolnictwa i Rozwoju Wsi, było doprowadzenie do porozumienia z protestującymi
rolnikami na granicy w Medyce. Obecnie protestujący rolnicy słusznie wyrażają
sprzeciw wobec sytuacji, w której znalazło się rolnictwo w Polsce. Główne powody
protestu rolników to nieracjonalne i zbyt wygórowane wymogi Zielonego Ładu,
nadmierny napływ towarów rolno-spożywczych z Ukrainy i spadek opłacalności
produkcji rolnej.
Należy zauważyć, iż założenia Zielonego Ładu wzbudzają protesty rolników w Polsce
i Europie, gdyż oznaczają wprowadzenie ograniczeń produkcji rolnej. Po interwencjach
przedstawicieli MRiRW w obszarze Zielonego Ładu, Komisja Europejska wycofała się
z ograniczenia o 50% stosowania środków ochrony roślin. Ponadto uprościła zasadę
ugorowania 4% gruntów ornych, dając możliwość uprawy roślin bobowatych, motyl-
kowych lub międzyplonów ścierniskowych. Nie będzie jednak można stosować przy
ich uprawie środków ochrony roślin, co też jest niezasadne. Nasze działania w tym
zakresie są skuteczne i jest to dobra informacja dla wszystkich rolników.
Od połowy stycznia w ministerstwie rolnictwa prowadzone są rozmowy bilateralne
z Ukrainą, na które Komisja Europejska wyraziła swoje przyzwolenie. Jesteśmy
przeciwni daleko posuniętej liberalizacji handlu z Ukrainą, która ma obowiązywać
do czerwca 2025 r. w ramach tzw. kolejnego ATM-u. Dążymy do wypracowania
porozumienia dwustronnego z Ukrainą, które mogłoby skutecznie zastąpić obecne
krajowe embargo na zboża, ale także rozszerzyłoby zakres ochrony naszego rynku.
Rozmowy ze stroną ukraińską dotyczą wprowadzenia kontyngentów, kwot, licencji na
eksport ze strony ukraińskiej, pozwoleń na przyjęcie towaru ze strony polskiej.
Docelowo chcemy, aby były wprowadzone istotne ograniczenia w napływie
wrażliwych towarów z Ukrainy z uwzględnieniem szczegółowych kontroli na granicy.

-- 2 of 11 --

Obecnie prowadzimy przegląd procedur na wszystkich etapach kontrolnych
produktów rolno-spożywczych na granicy z Ukrainą realizowanych przez nasze służby
celne. Ponadto szukamy też sposobów na poprawę koordynacji działań wszystkich
służb granicznych.
Nie ma wątpliwości, że trzeba pomagać Ukrainie, ale otwarcie na import produktów
rolnych do Unii nie może być takie, jakie jest obecnie. Na skutek zbyt dużego otwarcia
obszaru Unii Europejskiej i napływu towarów z Ukrainy największe straty ponieśli
właśnie polscy rolnicy. Uregulowanie handlu rolnego z Ukrainą jest jednym
z priorytetów resortu rolnictwa, które zgłaszano podczas rozmów z unijnym
komisarzem do spraw handlu panem Dombrovskisem oraz ministrami rolnictwa wielu
krajów Unii już podczas posiedzenia Rady Unii do spraw rolnictwa w styczniu tego
roku. Kolejne spotkanie Rady Ministrów Unii Europejskiej ds. Rolnictwa odbyło się
22 lutego br. w Brukseli. MRiRW był jednym z wnioskodawców zwołania posiedzenia
Rady, podczas której w swoim wystąpieniu podniósł postulaty protestujących
rolników, w tym:
 niskie rolnicze dochody;
 nieracjonalne zapisy Zielonego Ładu;
 nadmierny napływ produktów rolnych na rynek europejski spoza UE, w tym
z Ukrainy;
 nadmierne obciążenie rolników wymogami administracyjnymi.
Również podczas posiedzenia unijnej Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa MRiRW
zaznaczył, iż nadmierny import towarów rolno-spożywczych z Ukrainy stanowi kolejny
powód protestów rolników. Zaapelował także o bezzwłoczne przedłożenie derogacji
od norm GAEC 6, GAEC 7 i GAEC 8 na 2024 rok oraz o wprowadzenie odstępstw od
tych norm w roku 2024. Ponadto zawnioskował o odstąpienie od sankcji
za nieprzestrzeganie warunkowości.
Ponadto, poniżej przedstawiam działania podejmowane przez Ministerstwo Rolnictwa
i Rozwoju Wsi w zakresie tematów poruszanych przez rolników:
1. Zwiększenia limitu pomocy de minimis z 25 do 50 tyś. Euro.

-- 3 of 11 --

Informuję, że limit pomocy de minimis regulują przepisy rozporządzenia Komisji UE
nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz.
UE L 352 z 24.12.2013, str. 9, z późn. zm.).
Rozporządzenie to określa zarówno limit krajowy, który w okresie trzech kolejnych lat
podatkowych wynosi 295 932 125 Euro, jak i limit indywidualny dla producenta
rolnego , który wynosi 20 000 Euro w okresie trzech lat podatkowych. Rozporządzenie
to obowiązuje do 31 grudnia 2027 r., a jego zmiana będzie wymagała zgody Komisji
UE. Obecnie w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi podjęte zostały działania
związane z wystąpieniem do Komisji UE w sprawie zwiększenia ww. limitu.
2. Ochrony ziemi rolnej i decydowania o swojej własności.
W zakresie interwencyjnego odbioru zwierząt, należy wyjaśnić, że zgodnie
z obowiązującym prawodawstwem organizacje społeczne, których statutowym celem
działania jest ochrona zwierząt nie posiadają uprawnień kontrolnych i nie przysługuje
im prawo wejścia na teren prywatny bez uzyskania zgody właściciela. Organizacje te
często jednak, poprzez stosowanie „umundurowania” i nazewnictwa takiego jak np.
„inspekcja” czy „straż”, mogą wywoływać u osoby, u której zamierzają podjąć
interwencję przekonanie, że ma ona do czynienia z instytucją państwową dysponującą
wszelkimi środkami do jej skutecznego przeprowadzenia. Należy przy tym zwrócić
uwagę, że zgodnie z art. 193 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U.
z 2024 r. poz. 17): „Kto wdziera się do cudzego domu, mieszkania, lokalu,
pomieszczenia albo ogrodzonego terenu albo wbrew żądaniu osoby uprawnionej
miejsca takiego nie opuszcza, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo
pozbawienia wolności do roku”.
Wyjaśniam, że ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1580), daje podmiotom takim jak policjant, strażnik gminny lub
upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania
jest ochrona zwierząt, możliwość odebrania zwierzęcia jedynie w przypadku
niecierpiącym zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego
właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu. Ustawa nakazuje jednak
niezwłoczne powiadomienie o tym fakcie wójta (burmistrza, prezydenta miasta),

-- 4 of 11 --

w celu podjęcia przez ten organ administracji publicznej decyzji w przedmiocie
czasowego odebrania zwierzęcia. Decyzja wójta (burmistrza, prezydenta miasta) ma
wprawdzie charakter następczy wobec faktycznej czynności odebrania zwierzęcia,
jednak nie może ograniczać się do jej akceptacji i wymaga od organu wyczerpującego
ustalenia stanu faktycznego w toku postępowania uregulowanego przepisami ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r.
poz. 775, z późn. zm.), zapewniając osobie, wobec której toczy się postępowanie
wszelkie przewidziane w nim gwarancje procesowe. Jeśli wójt (burmistrz, prezydent
miasta) nie potwierdzi zasadności czasowego odebrania zwierzęcia, winien wydać
decyzję odmowną (umarzającą postępowanie) – skutkującą zwrotem zwierzęcia
z chwilą, gdy decyzja ta stała się ostateczna. Decyzja o odebraniu zwierzęcia należy
więc tylko i wyłącznie do organów administracji publicznej. Należy także zaznaczyć,
że decyzja wójta (burmistrza, prezydenta miasta) nie rozstrzyga o prawie własności –
jest jedynie czasowym ograniczeniem tego prawa, umożliwiającym uwolnienie
zwierzęcia od cierpienia.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie prowadzi obecnie prac zmierzających
do zmiany przepisów regulujących czasowe odebranie zwierząt ich właścicielom lub
opiekunom, zwracając jednocześnie uwagę na dużą rolę samorządów we właściwym
ich stosowaniu. Każdorazowo bowiem decyzja o odebraniu zwierząt wydawana jest
przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), który powinien podjąć przed jej wydaniem
wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie
opierać się jedynie na informacjach przekazanych mu przez organizację społeczną.
Ponadto informuję, iż z dniem 23 lutego br. został powołany Pełnomocnik
ds. Dobrostanu Zwierząt, w celu skutecznej realizacji zadań w zakresie:
 opiniowania projektów aktów prawnych w zakresie dobrostanu zwierząt oraz
ochrony zwierząt;
 analizy, oceny i monitorowania funkcjonowania przepisów w zakresie
dobrostanu zwierząt oraz ochrony zwierząt;
 identyfikacji najważniejszych problemów w zakresie dobrostanu zwierząt oraz
ochrony zwierząt i przedkładania ministrowi propozycji ich rozwiązania;

-- 5 of 11 --

 współpracy z organami administracji rządowej, jednostkami samorządu
terytorialnego, organizacjami społecznymi, środowiskiem naukowym oraz
rolnikami i ich przedstawicielami w zakresie dobrostanu zwierząt.
Natomiast w odniesieniu do ochrony ziemi rolnej informuję, że zarówno ustawa
o ochronie gruntów rolnych i leśnych (dalej: u.o.g.r.l.)(1), jak i znowelizowana ustawa
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym(2) przewidują w swoich regulacjach
mechanizmy, mające na celu racjonalne gospodarowanie gruntami rolnymi.
Ponadto Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zbiera uwagi i pracuje nad zmianą
u.o.g.r.l., w celu wzmocnienia ochrony gruntów rolnych przed nieuzasadnionym
zabudowaniem, szczególnie terenów najbardziej cennych dla rolnictwa, o najlepszych
parametrach produkcyjnych (klasy bonitacyjne I-III).
Natomiast Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie jest właściwy w sprawach
wywłaszczeń gruntów rolnych, właściwym w tym zakresie jest Minister Rozwoju
i Technologii (3).
3. Odstąpienia od zakazu stosowania nawozów azotowych między listopadem
a końcem lutego.
Uprzejmie informuje, że regulacje dotyczące stosowania nawozów zawierających
w składzie azot wynikają z ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi
przez azotany pochodzenia rolniczego, tj. z przepisów dyrektywy azotanowej(1).
W związku z wyrokiem TSUE z 2014 r. w sprawie niewłaściwego wdrażania w Polsce
dyrektywy azotanowej(4), ustalono, że zasady właściwego stosowania nawozów
zawierających w składzie azot oraz przechowywania nawozów naturalnych, zostaną
w sposób kompleksowy (w związku z potrzebą zapewnienie ochrony wód przed
zanieczyszczeniem z ww. źródeł rolniczych) określone w Dziale III Rozdziale 4 ustawy
- Prawo wodne(5) oraz wydawanym na podstawie ww. ustawy programie
azotanowym(6). Wiodącym w prowadzeniu prac legislacyjnych, zgodnie
z obowiązującym w Polsce podziałem kompetencji był i jest minister ds. gospodarki
wodnej.

-- 6 of 11 --

Dotychczasowe podejście służb Komisji Europejskiej (DG. ENVI) w kwestii terminów
stosowania nawozów było jednoznaczne tj. wymaga się wprowadzenia konkretnych
terminów kiedy rolnicze wykorzystanie nawozów jest zakazane (w związku m.in.
z zapisami załącznika III ust. 1 pkt. 1 dyrektywy azotanowej(4) tj. „Środki obejmują
zasady odnoszące się do: 1. okresów, kiedy rolnicze wykorzystanie niektórych
rodzajów nawozu jest zakazane.”). Dlatego wszystkie kraje członkowskie musiały
i wprowadziły konkretne daty związane z ww. zakazem. Analizując terminy kiedy
zakazane jest stosowanie nawozów w innych krajach członkowskich, należy wskazać,
że rozwiązania krajowe są jedne z najmniej restrykcyjnych i najbardziej elastyczne.
Mając na względzie znaczenie nawożenia, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
dokłada starań, aby coraz bardziej restrykcyjne wymagania środowiskowe nie
powodowały utrudnień w prowadzeniu produkcji roślinnej i zwierzęcej, w tym
nawożenia. Ponieważ termin stosowania nawozów zawierających w składzie azot jest
ważnym czynnikiem decydującym zarówno o potrzebie zapewnienia roślinom
odpowiedniej dawki startowej składników pokarmowych/odżywczych, wysokiej
efektywności wykorzystania składników nawozowych przez rośliny, ograniczaniu
nadmiaru składników pokarmowych/odżywczych w środowisku, jak również pozwala
ograniczać zbędne koszty dla rolników związane z nawożeniem, dlatego dzięki
staraniom MRiRW obowiązujący od 2023 r. program azotanowy(5) daje możliwość
elastycznego stosowania nawozów zawierających w składzie azot nie tylko jesienią,
ale również w okresie od 1-go do ostatniego dnia lutego jeżeli wystąpią odpowiednie
warunki pogodowe wskazujące na rozpoczęcie okresu wegetacji roślin. MRiRW na
bieżąco, razem z właściwymi resortowymi Instytutami, analizuje sytuację związaną
z rozpoczęciem okresu wegetacji roślin uprawnych oraz optymalny termin rozpoczęcia
nawożenia azotem celem dokonania dalszych uproszczeń przepisów.
Niezależnie od powyższego, w związku z coraz częstszymi anomaliami pogodowymi,
w tym wcześniejszym rozpoczynaniem się wiosny i „lekką” zimą, niezbędne jest
dokonanie oceny na poziomie UE potrzeby odejścia od „sztywnych” terminów na rzecz
wskazania warunków, kiedy azot z nawozów może zostać wymyty lub
spływać/przedostawać się do wód, a więc np. w okresie zimowym, czy też w czasie
silnego natężenia opadów, kiedy gleba jest nasiąknięta wodą, zamarznięta lub pokryta

-- 7 of 11 --

śniegiem. Nawożenie w nieodpowiednim terminie nie jest tylko zagrożeniem dla
środowiska, ale także zwiększa straty dla rolnika związane z kosztami nawożenia.
W terminie od 1 grudnia 2023 r. do 8 marca 2024 r. Komisja Europejska
przeprowadziła konsultacje publiczne w zakresie oceny dyrektywy azotanowej(4),
podczas których wszystkie zainteresowane strony mogły wziąć udział w ocenie
dyrektywy. Do dnia 28 lutego 2024 r. w trakcie trwających konsultacji zostało
zgłoszonych ze wszystkich krajów UE 80 opinii z czego 13 (16%) pochodziło z Polski.
W trakcie oceny dyrektywy azotanowej przeprowadzanej przez Komisję Europejską
zostaną wzięte pod uwagę wnioski zgłoszone w trakcie konsultacji społecznych, które
posłużą do analizy celów dyrektywy azotanowej w kontekście współczesnych wyzwań
związanych z rolnictwem, bezpieczeństwem żywnościowym oraz zmieniającymi
się warunkami środowiskowymi i klimatycznymi.
4. Szacowania szkód wyrządzanych przez zwierzęta objęte ochroną gatunkową
(żubry, wilki, rysie, niedźwiedzie i bobry).
Informuję że problem szkód wyrządzonych w gospodarstwach rolnych przez zwierzęta
chronione jest stale monitorowany przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi,
a wszelkie informacje do nas docierające są wnikliwie analizowane.
MRiRW popiera wszelkie postulaty i działania mające na celu wypracowanie rozwiązań
aktualnych problemów rolników i ich gospodarstw dotkniętych szkodami
wyrządzanymi przez dzikie zwierzęta.
W związku z tym prowadzimy konsultacje z Ministerstwem Klimatu i Środowiska
(w kompetencjach, którego znajdują się kwestie ochrony gatunkowej zwierząt) celem
wypracowania wspólnie najlepszych rozwiązań w zakresie przeciwdziałania szkodom
wyrządzanym przez dzikie zwierzęta m.in. wilki, żubry i bobry oraz wypłaty
adekwatnych odszkodowań.
5. Ułatwienia prowadzenia inwestycji rolniczych na obszarach wiejskich.
Informuję, że jedną z podstawowych funkcji obszarów wiejskich jest funkcja
produkcyjna, umożliwiająca zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego kraju.

-- 8 of 11 --

Dlatego organy odpowiedzialne za planowanie przestrzenne i zagospodarowanie
terenów, powinny w taki sposób kształtować przestrzeń na obszarach wiejskich, aby
tworzyła ona harmonijną całość przy uwzględnieniu wszelkich uwarunkowań
środowiskowych, kulturowych, społeczno-gospodarczych oraz estetycznych.
W dniu 24 września 2023 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie
ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych
ustaw. Reforma planowania przestrzennego wprowadza daleko idące zmiany
w zakresie możliwości lokalizowania różnego rodzaju inwestycji, w tym budynków
inwentarskich. Zasadniczą zmianą jest zastąpienie studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy planem ogólnym (nowy dokument
planistyczny). Plan ogólny będzie miał charakter powszechnie wiążący (będzie aktem
prawa miejscowego), stąd jego ustalenia będą musiały być przestrzegane na dalszych
etapach procesu budowlanego.
W ramach planu ogólnego mają być tworzone określone strefy planistyczne, w tym
strefa wielofunkcyjna z zabudową zagrodową (gdzie w profilu dodatkowym może być
wprowadzony teren wielkotowarowej produkcji rolnej) oraz strefa produkcji rolniczej
(gdzie w profilu podstawowym ma być dopuszczalna wielkotowarowa produkcja
rolnicza). Tworząc odpowiednie strefy planistyczne, nastąpi ograniczenie przenikania
różnych funkcji co w konsekwencji wpłynie na ograniczenie licznych konfliktów
przestrzennych, które towarzyszą m.in. bliskiemu sąsiedztwu zabudowy związanej
z rolnictwem z zabudową stricte mieszkaniową.
Należy podkreślić, że warunki pracy na wsi są specyficzne, a prowadzenie działalności
rolniczej może wywoływać pewne uciążliwości. Nierzadko również pojawiają się
pewne konflikty wśród mieszkańców terenów wiejskich: rośnie presja w zakresie
ograniczenia skali hałasu w dni wolne czy w porach nocnych (maszyny), stosowania
nawozów, środków ochrony roślin czy też zapachów pochodzących z produkcji
rolniczej. Obszary wiejskie ze względu na panujące tam więzi międzyludzkie były
i pozostaną wyjątkowo otwarte na rozwój wszelkiego rodzaju ruchów i organizacji
obywatelskich. Jednak nie można doprowadzić do wygaszania produkcji rolniczej na
obszarach wiejskich z powodu waśni sąsiedzkich czy protestów mieszkańców.

-- 9 of 11 --

W Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi analizowane są wszystkie napływające
sygnały dotyczące m.in. dotyczące penalizowania działań w związku z wykonywaniem
prac w gospodarstwach rolnych, zwłaszcza w okresie prac polowych, żniw,
w godzinach porannych lub nocnych, ale również w zakresie zapachów. Jednak
ze względu na złożoność zagadnienia, ewentualne wprowadzenie zmian w tym
zakresie wymaga dalszych pogłębionych prac analityczno-studialnych.
Ponadto, informuję iż w odniesieniu do spraw z zakresu rozbudowy infrastruktury
portowej i magistrali kolejowej, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadzi
w powyższym temacie współpracę z Ministerstwem Infrastruktury.
Na zakończenie podkreślić też należy, iż zgodnie z ustaleniami drugiego szczytu
rolniczego w Warszawie z udziałem Pana Premiera i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
rozpoczynają się rozmowy dotyczące ściągnięcia nadwyżki zbóż z magazynów.
Czekamy tez na decyzje Komisje Europejskiej dotyczące złagodzenia zapisów
Zielonego Ładu.
Z wyrazami szacunku
wz. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U.
z 2024 r. poz. 82);
(2) ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym (Dz. U. z 2023 r. poz. 977 z późn. zm.);
(3) art. 9a pkt 8 ustawy z 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej
(t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2512);
(4) dyrektywa Rady z dnia 12 grudnia 1991 r. dotycząca ochrony wód przed
zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego
(91/676/EWG) tzw. dyrektywa azotanowa;

-- 10 of 11 --

(5) ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478, 1688,
1890, 1963, 2029);
(6) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 2023 r. w sprawie
„Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód
azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu
zanieczyszczeniu” (Dz.U. z 2023 r. poz. 244) tzw. pogram azotanowy.
Do wiadomości:
1. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych

-- 11 of 11 --