Interpelacja nr 18339
Interpelacja w sprawie uregulowania zasad stosowania środków zabezpieczających wobec mieszkańców domów pomocy społecznej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie uregulowania zasad stosowania środków zabezpieczających wobec mieszkańców domów pomocy społecznej
Interpelacja nr 18339
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie uregulowania zasad stosowania środków zabezpieczających wobec mieszkańców domów pomocy społecznej
Zgłaszający: Karolina Pawliczak
Data wpływu: 06-07-2026
Szanowna Pani Minister,
docierają do mnie informacje dotyczące kontroli przeprowadzonej w Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży w Grabiu, w wyniku której zakwestionowano sposób sprawowania opieki nad mieszkańcami z niepełnosprawnością intelektualną. Jednocześnie z przedstawionych materiałów wynika, że stosowane przez placówkę procedury zostały opracowane w oparciu o zalecenia zawarte w raportach Krajowego Mechanizmu Prewencji wskazujące na konieczność stworzenia szczegółowych procedur dotyczących stosowania środków zabezpieczających wobec mieszkańców wymagających szczególnej opieki.
Z raportów KMPT wynika ponadto, że problem ma charakter systemowy, a rzecznik praw obywatelskich już wcześniej postulował ustawowe uregulowanie tej materii. Brak jednoznacznych przepisów może powodować rozbieżności interpretacyjne między organami kontrolnymi a placówkami sprawującymi całodobową opiekę nad osobami z głęboką niepełnosprawnością.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo prowadzi prace nad ustawowym uregulowaniem zasad stosowania środków zabezpieczających wobec mieszkańców domów pomocy społecznej wymagających szczególnej opieki?
2. Czy ministerstwo analizowało rekomendacje Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur oraz wystąpienia rzecznika praw obywatelskich dotyczące tej problematyki?
3. Czy obowiązujące przepisy zapewniają personelowi DPS wystarczającą podstawę prawną do stosowania działań niezbędnych dla ochrony życia i zdrowia mieszkańców oraz osób z ich otoczenia?
4. Czy ministerstwo planuje opracowanie jednolitych standardów lub wytycznych dla domów pomocy społecznej dotyczących stosowania środków zabezpieczających, dokumentowania ich użycia oraz nadzoru nad ich stosowaniem?
5. Czy resort prowadzi analizy dotyczące liczby postępowań prowadzonych wobec pracowników DPS w związku ze stosowaniem tego rodzaju zabezpieczeń?
6. Czy są planowane zmiany legislacyjne mające na celu wyeliminowanie obecnych wątpliwości interpretacyjnych oraz zapewnienie bezpieczeństwa zarówno mieszkańcom domów pomocy społecznej, jak i personelowi wykonującemu obowiązki opiekuńcze?
Zwracam się o szczegółowe przedstawienie stanowiska ministerstwa oraz informacji o ewentualnych działaniach legislacyjnych podejmowanych w opisanym zakresie.
Z poważaniem
Karolina Pawliczak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 18339
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie uregulowania zasad stosowania środków zabezpieczających wobec mieszkańców domów pomocy społecznej
Zgłaszający: Karolina Pawliczak
Data wpływu: 06-07-2026
Szanowna Pani Minister,
docierają do mnie informacje dotyczące kontroli przeprowadzonej w Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży w Grabiu, w wyniku której zakwestionowano sposób sprawowania opieki nad mieszkańcami z niepełnosprawnością intelektualną. Jednocześnie z przedstawionych materiałów wynika, że stosowane przez placówkę procedury zostały opracowane w oparciu o zalecenia zawarte w raportach Krajowego Mechanizmu Prewencji wskazujące na konieczność stworzenia szczegółowych procedur dotyczących stosowania środków zabezpieczających wobec mieszkańców wymagających szczególnej opieki.
Z raportów KMPT wynika ponadto, że problem ma charakter systemowy, a rzecznik praw obywatelskich już wcześniej postulował ustawowe uregulowanie tej materii. Brak jednoznacznych przepisów może powodować rozbieżności interpretacyjne między organami kontrolnymi a placówkami sprawującymi całodobową opiekę nad osobami z głęboką niepełnosprawnością.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo prowadzi prace nad ustawowym uregulowaniem zasad stosowania środków zabezpieczających wobec mieszkańców domów pomocy społecznej wymagających szczególnej opieki?
2. Czy ministerstwo analizowało rekomendacje Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur oraz wystąpienia rzecznika praw obywatelskich dotyczące tej problematyki?
3. Czy obowiązujące przepisy zapewniają personelowi DPS wystarczającą podstawę prawną do stosowania działań niezbędnych dla ochrony życia i zdrowia mieszkańców oraz osób z ich otoczenia?
4. Czy ministerstwo planuje opracowanie jednolitych standardów lub wytycznych dla domów pomocy społecznej dotyczących stosowania środków zabezpieczających, dokumentowania ich użycia oraz nadzoru nad ich stosowaniem?
5. Czy resort prowadzi analizy dotyczące liczby postępowań prowadzonych wobec pracowników DPS w związku ze stosowaniem tego rodzaju zabezpieczeń?
6. Czy są planowane zmiany legislacyjne mające na celu wyeliminowanie obecnych wątpliwości interpretacyjnych oraz zapewnienie bezpieczeństwa zarówno mieszkańcom domów pomocy społecznej, jak i personelowi wykonującemu obowiązki opiekuńcze?
Zwracam się o szczegółowe przedstawienie stanowiska ministerstwa oraz informacji o ewentualnych działaniach legislacyjnych podejmowanych w opisanym zakresie.
Z poważaniem
Karolina Pawliczak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.6 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
3787 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.429.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18339 Pani Posłanki Karoliny Pawliczak, w sprawie
uregulowania zasad stosowania środków zabezpieczających wobec mieszkańców domów
pomocy społecznej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie należy podkreślić, że kwestie związane z zagwarantowaniem pensjonariuszom
bezpieczeństwa i odpowiedniej jakości usług są istotnym elementem funkcjonowania
każdej jednostki zapewniającej całodobowy pobyt. Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004
r. o pomocy społecznej organizacja domu pomocy społecznej (DPS), a także zakres i poziom
usług świadczonych w placówce uwzględniają w szczególności wolność, intymność,
godność i poczucie bezpieczeństwa jej mieszkańców oraz stopień ich fizycznej i psychicznej
sprawności. Domy pomocy społecznej powinny zapewniać przebywającym w nim osobom
opiekę opartą na wsparciu, szacunku i indywidualnym podejściu.
Dla sytuacji, w których zachowanie mieszkańców placówki narusza bezpieczeństwo i prawa
ich samych bądź innych pensjonariuszy albo personelu, przepisy prawa określają procedury
działania przy wykorzystaniu standardowych środków przymusu bezpośredniego. Ustawa
z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego przewiduje, że w jednostce
organizacyjnej pomocy społecznej można je stosować w razie:
— zamachu przeciwko życiu lub zdrowiu własnemu lub innej osoby,
— zamachu przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu,
— niszczenia przez pensjonariuszy lub uszkadzania przez nich w sposób gwałtowny
przedmiotów znajdujących się w ich otoczeniu,
— poważnego zakłócania lub uniemożliwiania funkcjonowania jednostki organizacyjnej
pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 40 ust. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, w przypadku wystąpienia
u osoby przebywającej w domu pomocy społecznej zachowań zagrażających życiu lub
zdrowiu jej samej albo innych osób, można wobec niej stosować przymus bezpośredni
również w celu zapobieżenia opuszczeniu przez nią domu pomocy społecznej.
Szczegółowe zasady stosowania przymusu bezpośredniego, w tym dokumentowania
i nadzoru nad stosowaniem środków przymusu bezpośredniego, określa ustawa o ochronie
zdrowia psychicznego oraz akty wykonawcze, które pozostają w zakresie właściwości
Ministra Zdrowia.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) stoi na
stanowisku, że regulowanie stosowania niestandardowych metod zabezpieczeń, poza
procedurami wynikającymi z zastosowania przymusu bezpośredniego, budzi wątpliwości
z perspektywy możliwych naruszeń przestrzegania praw mieszkańców.
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Rozumiejąc, że domy pomocy społecznej mają obowiązek zagwarantować bezpieczeństwo
mieszkańcom oraz personelowi w sytuacjach powtarzających się zachowań agresywnych ze
strony niektórych pensjonariuszy, zapewniam, iż kwestia sygnalizowana w interpelacji
będzie przedmiotem dalszych analiz, również w ramach bieżącej współpracy
z Ministerstwem Zdrowia, dotyczących m.in. możliwości zapewnienia wzmożonego
wsparcia w ramach systemu ochrony zdrowia psychicznego. W opinii kierownictwa resortu
zabezpieczenia społecznego dalszych analiz wymaga również kwestia zasadnego
kierowania do domów pomocy społecznej osób, które wymagają wsparcia wykraczającego
poza standard usług i zakres wsparcia, które można im zapewnić w tych placówkach.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.429.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18339 Pani Posłanki Karoliny Pawliczak, w sprawie
uregulowania zasad stosowania środków zabezpieczających wobec mieszkańców domów
pomocy społecznej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie należy podkreślić, że kwestie związane z zagwarantowaniem pensjonariuszom
bezpieczeństwa i odpowiedniej jakości usług są istotnym elementem funkcjonowania
każdej jednostki zapewniającej całodobowy pobyt. Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004
r. o pomocy społecznej organizacja domu pomocy społecznej (DPS), a także zakres i poziom
usług świadczonych w placówce uwzględniają w szczególności wolność, intymność,
godność i poczucie bezpieczeństwa jej mieszkańców oraz stopień ich fizycznej i psychicznej
sprawności. Domy pomocy społecznej powinny zapewniać przebywającym w nim osobom
opiekę opartą na wsparciu, szacunku i indywidualnym podejściu.
Dla sytuacji, w których zachowanie mieszkańców placówki narusza bezpieczeństwo i prawa
ich samych bądź innych pensjonariuszy albo personelu, przepisy prawa określają procedury
działania przy wykorzystaniu standardowych środków przymusu bezpośredniego. Ustawa
z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego przewiduje, że w jednostce
organizacyjnej pomocy społecznej można je stosować w razie:
— zamachu przeciwko życiu lub zdrowiu własnemu lub innej osoby,
— zamachu przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu,
— niszczenia przez pensjonariuszy lub uszkadzania przez nich w sposób gwałtowny
przedmiotów znajdujących się w ich otoczeniu,
— poważnego zakłócania lub uniemożliwiania funkcjonowania jednostki organizacyjnej
pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 40 ust. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, w przypadku wystąpienia
u osoby przebywającej w domu pomocy społecznej zachowań zagrażających życiu lub
zdrowiu jej samej albo innych osób, można wobec niej stosować przymus bezpośredni
również w celu zapobieżenia opuszczeniu przez nią domu pomocy społecznej.
Szczegółowe zasady stosowania przymusu bezpośredniego, w tym dokumentowania
i nadzoru nad stosowaniem środków przymusu bezpośredniego, określa ustawa o ochronie
zdrowia psychicznego oraz akty wykonawcze, które pozostają w zakresie właściwości
Ministra Zdrowia.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) stoi na
stanowisku, że regulowanie stosowania niestandardowych metod zabezpieczeń, poza
procedurami wynikającymi z zastosowania przymusu bezpośredniego, budzi wątpliwości
z perspektywy możliwych naruszeń przestrzegania praw mieszkańców.
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Rozumiejąc, że domy pomocy społecznej mają obowiązek zagwarantować bezpieczeństwo
mieszkańcom oraz personelowi w sytuacjach powtarzających się zachowań agresywnych ze
strony niektórych pensjonariuszy, zapewniam, iż kwestia sygnalizowana w interpelacji
będzie przedmiotem dalszych analiz, również w ramach bieżącej współpracy
z Ministerstwem Zdrowia, dotyczących m.in. możliwości zapewnienia wzmożonego
wsparcia w ramach systemu ochrony zdrowia psychicznego. W opinii kierownictwa resortu
zabezpieczenia społecznego dalszych analiz wymaga również kwestia zasadnego
kierowania do domów pomocy społecznej osób, które wymagają wsparcia wykraczającego
poza standard usług i zakres wsparcia, które można im zapewnić w tych placówkach.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --