Interpelacja nr 18328
Interpelacja w sprawie statusu medycyny tradycyjnej, komplementarnej i integracyjnej w Polsce oraz zasad ochrony pacjentów korzystających z metod niekonwencjonalnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie statusu medycyny tradycyjnej, komplementarnej i integracyjnej w Polsce oraz zasad ochrony pacjentów korzystających z metod niekonwencjonalnych
Interpelacja nr 18328
do ministra zdrowia
w sprawie statusu medycyny tradycyjnej, komplementarnej i integracyjnej w Polsce oraz zasad ochrony pacjentów korzystających z metod niekonwencjonalnych
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 06-07-2026
Szanowna Pani Minister,
w Polsce od wielu lat funkcjonują podmioty oferujące usługi określane jako medycyna tradycyjna, uzupełniająca, komplementarna, alternatywna lub integracyjna. Z usług takich korzysta część pacjentów poszukujących wsparcia w leczeniu chorób przewlekłych, rehabilitacji, profilaktyce, łagodzeniu bólu oraz poprawie jakości życia.
Obszar ten obejmuje jednak metody bardzo zróżnicowane pod względem podstaw naukowych, bezpieczeństwa i kwalifikacji osób je wykonujących. Nie można zatem jednakowo traktować między innymi fitoterapii, akupunktury, technik relaksacyjnych, interwencji żywieniowych, masażu, homeopatii, bioenergoterapii czy praktyk duchowych. Każda metoda powinna być oceniana oddzielnie, w odniesieniu do konkretnego wskazania, ryzyka dla pacjenta i dostępnych dowodów naukowych.
Od 1 stycznia 2025 r. w Polskiej Klasyfikacji Działalności funkcjonuje podklasa PKD 86.96.Z – „Działalność w zakresie medycyny tradycyjnej, uzupełniającej i alternatywnej”, która zastąpiła wcześniejszą podklasę dotyczącą działalności paramedycznej. Ministerstwo Zdrowia wyjaśniało, że zmiana ta wynikała z dostosowania klasyfikacji do międzynarodowych standardów statystycznych. Sam kod PKD nie stanowi jednak potwierdzenia skuteczności określonych metod, nie nadaje uprawnień do wykonywania zawodu medycznego i nie określa standardów kwalifikacji ani odpowiedzialności osób świadczących takie usługi.
Światowa Organizacja Zdrowia w Globalnej strategii medycyny tradycyjnej na lata 2025–2034 wskazuje na możliwość włączania bezpiecznych i skutecznych metod tradycyjnych, komplementarnych i integracyjnych do systemów ochrony zdrowia. WHO podkreśla jednak równocześnie konieczność wzmacniania bazy dowodowej, zapewnienia jakości, bezpieczeństwa, właściwych regulacji i odpowiedniej edukacji osób wykonujących takie praktyki. Integracja ma następować tam, gdzie jest uzasadniona dowodami, a nie wyłącznie tradycją lub popularnością danej metody.
Cel ochrony pacjentów przed oszustwem, odradzaniem skutecznego leczenia, nieuczciwą reklamą i praktykami zagrażającymi zdrowiu nie budzi wątpliwości. Równocześnie konieczne jest zapewnienie, aby kompetencje organów administracji były wykonywane na podstawie jasnych, przewidywalnych i proporcjonalnych kryteriów.
Nieprecyzyjne rozróżnienie między praktyką niebezpieczną, usługą wspierającą dobrostan pacjenta, metodą o ograniczonych dowodach naukowych oraz metodą świadomie stosowaną jako uzupełnienie leczenia może prowadzić do niejednolitego stosowania prawa. Istotne jest zwłaszcza rozróżnienie metod zastępujących leczenie o udowodnionej skuteczności od metod stosowanych pomocniczo, które nie opóźniają diagnostyki ani właściwego leczenia.
Pacjent powinien mieć prawo do podejmowania świadomych decyzji, jednak decyzja ta musi być poprzedzona rzetelną informacją o charakterze usługi, kwalifikacjach usługodawcy, stanie wiedzy naukowej, możliwych działaniach niepożądanych oraz o tym, że dana metoda nie zastępuje diagnostyki i leczenia prowadzonego przez osoby wykonujące zawody medyczne.
Obecnie brak jest jednolitego systemu określającego minimalne kwalifikacje, zasady dokumentowania usług, obowiązek posiadania ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, standardy reklamy oraz zasady współpracy osób wykonujących działalność z kodem PKD 86.96.Z z lekarzami i innymi zawodami medycznymi. Powstaje w ten sposób sytuacja, w której państwo z jednej strony klasyfikuje taką działalność gospodarczą, a z drugiej nie tworzy pełnych standardów jej bezpiecznego wykonywania.
Celem działań państwa powinno być jednoczesne zagwarantowanie bezpieczeństwa pacjentów, przeciwdziałanie oszustwom i nieuczciwym obietnicom terapeutycznym oraz stworzenie jasnych, proporcjonalnych i opartych na dowodach zasad funkcjonowania metod komplementarnych.
Brak regulacji nie chroni pacjentów, ale równie niebezpieczne mogą być regulacje zbyt ogólne, które nie odróżniają świadomie stosowanej metody wspomagającej od praktyki zastępującej skuteczną diagnostykę i leczenie.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Ile podmiotów według stanu na 30 czerwca 2026 r. prowadziło działalność oznaczoną kodem PKD 86.96.Z i jaka była liczba takich podmiotów w poszczególnych województwach?
Czy Ministerstwo Zdrowia posiada dane dotyczące rodzajów usług świadczonych przez podmioty działające w ramach PKD 86.96.Z oraz liczby pacjentów korzystających z takich usług?
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadziło lub zlecało badania dotyczące skali korzystania przez mieszkańców Polski z metod tradycyjnych, komplementarnych i alternatywnych, ponoszonych przez pacjentów kosztów oraz zgłaszanych działań niepożądanych?
Czy ministerstwo zamierza przygotować urzędową klasyfikację metod komplementarnych według poziomu dowodów naukowych, profilu bezpieczeństwa oraz ryzyka opóźnienia skutecznego leczenia?
Jakie kryteria mają służyć rzecznikowi praw pacjenta do rozróżniania praktyki pseudomedycznej od legalnej usługi wspierającej zdrowie, profilaktykę, rehabilitację lub dobrostan pacjenta?
Czy planowane jest wydanie wytycznych określających, w jaki sposób należy oceniać „niepotwierdzoną skuteczność” metody, w szczególności jakie rodzaje badań, przeglądów systematycznych, rekomendacji towarzystw naukowych lub danych klinicznych mają być uwzględniane?
Czy przed wydaniem decyzji nakazującej zaprzestanie określonej praktyki będzie obowiązkowo sporządzana niezależna opinia ekspertów posiadających wiedzę dotyczącą konkretnej metody i konkretnego wskazania klinicznego?
Ile postępowań dotyczących praktyk pseudomedycznych, metod komplementarnych lub alternatywnych prowadził rzecznik praw pacjenta w latach 2020–2026, ile decyzji wydano oraz ile z nich zostało zaskarżonych do sądów administracyjnych?
Ile decyzji rzecznika praw pacjenta dotyczących tego obszaru zostało w latach 2020-2026 uchylonych, zmienionych lub wstrzymanych przez sądy albo organy rozpoznające środki zaskarżenia?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie minimalnych standardów dla działalności objętej kodem PKD 86.96.Z, obejmujących obowiązek informowania pacjenta, zakaz odradzania leczenia o potwierdzonej skuteczności, obowiązek dokumentowania usługi, ochronę danych, ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej oraz procedurę zgłaszania zdarzeń niepożądanych?
Czy rozważane jest utworzenie publicznego rejestru podmiotów świadczących usługi komplementarne, zawierającego informacje o wykształceniu, ukończonych szkoleniach, zakresie wykonywanych czynności, ubezpieczeniu oraz prawomocnych decyzjach organów nadzoru?
Czy ministerstwo planuje powołanie interdyscyplinarnego zespołu z udziałem przedstawicieli medycyny akademickiej, farmakologii, zdrowia publicznego, prawa medycznego, organizacji pacjentów oraz reprezentantów odpowiednio zorganizowanych środowisk medycyny komplementarnej?
Czy planowane jest opracowanie zasad współpracy między lekarzami a osobami wykonującymi bezpieczne usługi komplementarne, pod warunkiem że nie ingerują one w diagnozę lekarską, nie zmieniają farmakoterapii i nie odradzają leczenia o potwierdzonej skuteczności?
Które metody tradycyjne lub komplementarne są obecnie stosowane w podmiotach leczniczych finansowanych ze środków publicznych, w jakich wskazaniach i na podstawie jakich rekomendacji naukowych?
Czy Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji prowadziła oceny skuteczności i efektywności kosztowej wybranych metod komplementarnych, a jeżeli tak, jakie były ich wyniki?
Czy ministerstwo zamierza finansować niezależne badania kliniczne dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności wybranych metod komplementarnych, które są powszechnie stosowane przez pacjentów, lecz nie posiadają wystarczającej jakości badań?
W jaki sposób ministerstwo zamierza wdrażać zalecenia strategii WHO na lata 2025-2034 dotyczące wzmacniania dowodów naukowych, jakości, bezpieczeństwa i odpowiedzialnej integracji tradycyjnej, komplementarnej i integracyjnej opieki zdrowotnej?
Czy ministerstwo przygotuje kompleksową strategię dotyczącą medycyny tradycyjnej, komplementarnej i integracyjnej w Polsce, która jednocześnie zapewni skuteczną ochronę przed oszustwami oraz stworzy przejrzyste zasady funkcjonowania metod bezpiecznych i świadomie wybieranych przez pacjentów?
Proszę również o przekazanie:
zestawienia postępowań rzecznika praw pacjenta dotyczących praktyk komplementarnych, alternatywnych i pseudomedycznych w latach 2020-2026, z podaniem podstaw prawnych, rodzaju praktyki, treści rozstrzygnięcia i etapu postępowania sądowego;
wykazu analiz, ekspertyz i opinii naukowych wykorzystanych podczas przygotowywania projektu UD207 i druku sejmowego nr 2598;
informacji o konsultacjach przeprowadzonych z organizacjami pacjentów, środowiskami naukowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność objętą kodem PKD 86.96.Z;
informacji, czy Ministerstwo Zdrowia dokonało analizy modeli regulacyjnych obowiązujących w Niemczech, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii, Belgii, Niderlandach i innych państwach europejskich oraz które rozwiązania uznano za możliwe do zastosowania w Polsce.
Z poważaniem
Interpelacja nr 18328
do ministra zdrowia
w sprawie statusu medycyny tradycyjnej, komplementarnej i integracyjnej w Polsce oraz zasad ochrony pacjentów korzystających z metod niekonwencjonalnych
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 06-07-2026
Szanowna Pani Minister,
w Polsce od wielu lat funkcjonują podmioty oferujące usługi określane jako medycyna tradycyjna, uzupełniająca, komplementarna, alternatywna lub integracyjna. Z usług takich korzysta część pacjentów poszukujących wsparcia w leczeniu chorób przewlekłych, rehabilitacji, profilaktyce, łagodzeniu bólu oraz poprawie jakości życia.
Obszar ten obejmuje jednak metody bardzo zróżnicowane pod względem podstaw naukowych, bezpieczeństwa i kwalifikacji osób je wykonujących. Nie można zatem jednakowo traktować między innymi fitoterapii, akupunktury, technik relaksacyjnych, interwencji żywieniowych, masażu, homeopatii, bioenergoterapii czy praktyk duchowych. Każda metoda powinna być oceniana oddzielnie, w odniesieniu do konkretnego wskazania, ryzyka dla pacjenta i dostępnych dowodów naukowych.
Od 1 stycznia 2025 r. w Polskiej Klasyfikacji Działalności funkcjonuje podklasa PKD 86.96.Z – „Działalność w zakresie medycyny tradycyjnej, uzupełniającej i alternatywnej”, która zastąpiła wcześniejszą podklasę dotyczącą działalności paramedycznej. Ministerstwo Zdrowia wyjaśniało, że zmiana ta wynikała z dostosowania klasyfikacji do międzynarodowych standardów statystycznych. Sam kod PKD nie stanowi jednak potwierdzenia skuteczności określonych metod, nie nadaje uprawnień do wykonywania zawodu medycznego i nie określa standardów kwalifikacji ani odpowiedzialności osób świadczących takie usługi.
Światowa Organizacja Zdrowia w Globalnej strategii medycyny tradycyjnej na lata 2025–2034 wskazuje na możliwość włączania bezpiecznych i skutecznych metod tradycyjnych, komplementarnych i integracyjnych do systemów ochrony zdrowia. WHO podkreśla jednak równocześnie konieczność wzmacniania bazy dowodowej, zapewnienia jakości, bezpieczeństwa, właściwych regulacji i odpowiedniej edukacji osób wykonujących takie praktyki. Integracja ma następować tam, gdzie jest uzasadniona dowodami, a nie wyłącznie tradycją lub popularnością danej metody.
Cel ochrony pacjentów przed oszustwem, odradzaniem skutecznego leczenia, nieuczciwą reklamą i praktykami zagrażającymi zdrowiu nie budzi wątpliwości. Równocześnie konieczne jest zapewnienie, aby kompetencje organów administracji były wykonywane na podstawie jasnych, przewidywalnych i proporcjonalnych kryteriów.
Nieprecyzyjne rozróżnienie między praktyką niebezpieczną, usługą wspierającą dobrostan pacjenta, metodą o ograniczonych dowodach naukowych oraz metodą świadomie stosowaną jako uzupełnienie leczenia może prowadzić do niejednolitego stosowania prawa. Istotne jest zwłaszcza rozróżnienie metod zastępujących leczenie o udowodnionej skuteczności od metod stosowanych pomocniczo, które nie opóźniają diagnostyki ani właściwego leczenia.
Pacjent powinien mieć prawo do podejmowania świadomych decyzji, jednak decyzja ta musi być poprzedzona rzetelną informacją o charakterze usługi, kwalifikacjach usługodawcy, stanie wiedzy naukowej, możliwych działaniach niepożądanych oraz o tym, że dana metoda nie zastępuje diagnostyki i leczenia prowadzonego przez osoby wykonujące zawody medyczne.
Obecnie brak jest jednolitego systemu określającego minimalne kwalifikacje, zasady dokumentowania usług, obowiązek posiadania ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, standardy reklamy oraz zasady współpracy osób wykonujących działalność z kodem PKD 86.96.Z z lekarzami i innymi zawodami medycznymi. Powstaje w ten sposób sytuacja, w której państwo z jednej strony klasyfikuje taką działalność gospodarczą, a z drugiej nie tworzy pełnych standardów jej bezpiecznego wykonywania.
Celem działań państwa powinno być jednoczesne zagwarantowanie bezpieczeństwa pacjentów, przeciwdziałanie oszustwom i nieuczciwym obietnicom terapeutycznym oraz stworzenie jasnych, proporcjonalnych i opartych na dowodach zasad funkcjonowania metod komplementarnych.
Brak regulacji nie chroni pacjentów, ale równie niebezpieczne mogą być regulacje zbyt ogólne, które nie odróżniają świadomie stosowanej metody wspomagającej od praktyki zastępującej skuteczną diagnostykę i leczenie.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Ile podmiotów według stanu na 30 czerwca 2026 r. prowadziło działalność oznaczoną kodem PKD 86.96.Z i jaka była liczba takich podmiotów w poszczególnych województwach?
Czy Ministerstwo Zdrowia posiada dane dotyczące rodzajów usług świadczonych przez podmioty działające w ramach PKD 86.96.Z oraz liczby pacjentów korzystających z takich usług?
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadziło lub zlecało badania dotyczące skali korzystania przez mieszkańców Polski z metod tradycyjnych, komplementarnych i alternatywnych, ponoszonych przez pacjentów kosztów oraz zgłaszanych działań niepożądanych?
Czy ministerstwo zamierza przygotować urzędową klasyfikację metod komplementarnych według poziomu dowodów naukowych, profilu bezpieczeństwa oraz ryzyka opóźnienia skutecznego leczenia?
Jakie kryteria mają służyć rzecznikowi praw pacjenta do rozróżniania praktyki pseudomedycznej od legalnej usługi wspierającej zdrowie, profilaktykę, rehabilitację lub dobrostan pacjenta?
Czy planowane jest wydanie wytycznych określających, w jaki sposób należy oceniać „niepotwierdzoną skuteczność” metody, w szczególności jakie rodzaje badań, przeglądów systematycznych, rekomendacji towarzystw naukowych lub danych klinicznych mają być uwzględniane?
Czy przed wydaniem decyzji nakazującej zaprzestanie określonej praktyki będzie obowiązkowo sporządzana niezależna opinia ekspertów posiadających wiedzę dotyczącą konkretnej metody i konkretnego wskazania klinicznego?
Ile postępowań dotyczących praktyk pseudomedycznych, metod komplementarnych lub alternatywnych prowadził rzecznik praw pacjenta w latach 2020–2026, ile decyzji wydano oraz ile z nich zostało zaskarżonych do sądów administracyjnych?
Ile decyzji rzecznika praw pacjenta dotyczących tego obszaru zostało w latach 2020-2026 uchylonych, zmienionych lub wstrzymanych przez sądy albo organy rozpoznające środki zaskarżenia?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie minimalnych standardów dla działalności objętej kodem PKD 86.96.Z, obejmujących obowiązek informowania pacjenta, zakaz odradzania leczenia o potwierdzonej skuteczności, obowiązek dokumentowania usługi, ochronę danych, ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej oraz procedurę zgłaszania zdarzeń niepożądanych?
Czy rozważane jest utworzenie publicznego rejestru podmiotów świadczących usługi komplementarne, zawierającego informacje o wykształceniu, ukończonych szkoleniach, zakresie wykonywanych czynności, ubezpieczeniu oraz prawomocnych decyzjach organów nadzoru?
Czy ministerstwo planuje powołanie interdyscyplinarnego zespołu z udziałem przedstawicieli medycyny akademickiej, farmakologii, zdrowia publicznego, prawa medycznego, organizacji pacjentów oraz reprezentantów odpowiednio zorganizowanych środowisk medycyny komplementarnej?
Czy planowane jest opracowanie zasad współpracy między lekarzami a osobami wykonującymi bezpieczne usługi komplementarne, pod warunkiem że nie ingerują one w diagnozę lekarską, nie zmieniają farmakoterapii i nie odradzają leczenia o potwierdzonej skuteczności?
Które metody tradycyjne lub komplementarne są obecnie stosowane w podmiotach leczniczych finansowanych ze środków publicznych, w jakich wskazaniach i na podstawie jakich rekomendacji naukowych?
Czy Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji prowadziła oceny skuteczności i efektywności kosztowej wybranych metod komplementarnych, a jeżeli tak, jakie były ich wyniki?
Czy ministerstwo zamierza finansować niezależne badania kliniczne dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności wybranych metod komplementarnych, które są powszechnie stosowane przez pacjentów, lecz nie posiadają wystarczającej jakości badań?
W jaki sposób ministerstwo zamierza wdrażać zalecenia strategii WHO na lata 2025-2034 dotyczące wzmacniania dowodów naukowych, jakości, bezpieczeństwa i odpowiedzialnej integracji tradycyjnej, komplementarnej i integracyjnej opieki zdrowotnej?
Czy ministerstwo przygotuje kompleksową strategię dotyczącą medycyny tradycyjnej, komplementarnej i integracyjnej w Polsce, która jednocześnie zapewni skuteczną ochronę przed oszustwami oraz stworzy przejrzyste zasady funkcjonowania metod bezpiecznych i świadomie wybieranych przez pacjentów?
Proszę również o przekazanie:
zestawienia postępowań rzecznika praw pacjenta dotyczących praktyk komplementarnych, alternatywnych i pseudomedycznych w latach 2020-2026, z podaniem podstaw prawnych, rodzaju praktyki, treści rozstrzygnięcia i etapu postępowania sądowego;
wykazu analiz, ekspertyz i opinii naukowych wykorzystanych podczas przygotowywania projektu UD207 i druku sejmowego nr 2598;
informacji o konsultacjach przeprowadzonych z organizacjami pacjentów, środowiskami naukowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność objętą kodem PKD 86.96.Z;
informacji, czy Ministerstwo Zdrowia dokonało analizy modeli regulacyjnych obowiązujących w Niemczech, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii, Belgii, Niderlandach i innych państwach europejskich oraz które rozwiązania uznano za możliwe do zastosowania w Polsce.
Z poważaniem
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Lanie wody / Uniki
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
75%
Konkretność
25%
Wysoki stopień unikania odpowiedzi – zidentyfikowano zwroty o braku właściwości, braku danych lub ogólnikowe formułki uspokajające.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
12
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada danych” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie posiada danych”
(2x)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15023 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DSW.050.24.2026.PJ
Warszawa, 03 sierpnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 18328 Pana Posła Jarosława Sachajko
w sprawie statusu
medycyny tradycyjnej, komplementarnej i integracyjnej w Polsce oraz zasad ochrony
pacjentów korzystających z metod niekonwencjonalnych uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących informacji.
Ad 1 Wnioskowane dane dostępne są na stronie Centralnej Ewidencji i Informacji o
Działalności Gospodarczej (www.cedig.gov.pl). Według danych na dzień 23 lipca 2026 r.
było: 15651 wpisów w rejestrze przedsiębiorców dotyczących podmiotów oznaczonych
kodem PKD 86.96.Z. Ministerstwo Zdrowia nie posiada danych dotyczących
liczby tych podmiotów w poszczególnych województwach.
Ad 2 Ministerstwo Zdrowia nie posiada danych dotyczących rodzajów usług świadczonych
przez podmioty działające w ramach PKD 86.96.Z. Należy przy tym zauważyć, że osób
korzystających z tych usług nie można uznać za pacjentów, w rozumieniu ustawy z dnia 6
listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zgodnie z art. 3 ustawy o
prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta pacjent to osoba zwracająca się o udzielenie
świadczeń zdrowotnych lub korzystająca ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez
podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych lub osobę wykonującą zawód medyczny.
Ad 3 Ministerstwo Zdrowia nie prowadziło i nie zlecało badań w zakresie ujętym w pytaniu.
Ad 4 W Ministerstwie Zdrowia nie są prowadzone prace w zakresie klasyfikacji wskazanej
w pytaniu.
Ad 5 Uchwalona w dniu 3 lipca 2026 r. ustawa o zmianie ustawy o prawach pacjenta i
Rzeczniku Praw Pacjenta wprowadza definicję praktyk pseudomedycznych. Praktyka taka
będzie polegała na:
1) udzielaniu świadczeń zdrowotnych stwarzających ryzyko uszkodzenia ciała lub rozstroju
zdrowia, albo śmierci człowieka przez osobę niewykonującą zawodu medycznego,
2) oferowaniu lub stosowaniu metody diagnostycznej lub leczniczej niebędącej
świadczeniem zdrowotnym, w przypadku której wprowadza się w błąd, że posiada
właściwości świadczenia zdrowotnego w zakresie diagnostyki lub leczenia małoletnich,
chorób onkologicznych, ciężkich nieuleczalnych chorób lub zaburzeń psychicznych,
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
3) wykonywaniu działalności leczniczej bez uzyskania wpisu do rejestru, o którym mowa w
art. 103 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, z uwzględnieniem art.
104 ust. 2 tej ustawy – podejmowana w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej.
Definicja ta wprowadza jasne i przejrzyste kryteria odróżniające praktykę pseudomedyczną
od legalnej usługi wspierającej zdrowie, profilaktykę, rehabilitację lub dobrostan pacjenta.
Podstawową cechą wyróżniającą praktykę pseudomedyczną – w odniesieniu do usług
poruszonych w pytaniu – jest wprowadzanie w błąd, że usługa (metoda) posiada
właściwości świadczenia zdrowotnego w określonym zakresie.
Ad 6 Zgodnie z uchwaloną w dniu 3 lipca 2026 r. ustawą o zmianie ustawy o prawach
pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta nowym zadaniem Rzecznika Praw Pacjenta będzie
gromadzenie i upowszechnianie orzecznictwa w zakresie praktyk naruszających zbiorowe
prawa pacjentów oraz praktyk pseudomedycznych, w szczególności przez zamieszczanie
decyzji Rzecznika na stronie internetowej urzędu go obsługującego. Realizacja tego zadania
będzie miała walor informacyjnoedukacyjny.
Ad 7 Do postępowania w sprawie stosowania praktyki pseudomedycznej będą miały
zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Gdy w sprawie
wymagane będą wiadomości specjalne, Rzecznik Praw Pacjenta będzie musiał zwrócić się
do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.
Ad 8 i 9 Dotąd Rzecznik Praw Pacjenta nie posiada uprawnienia do prowadzenia
postępowań w sprawach praktyk pseudomedycznych. Przywołana wyżej ustawa z dnia 3
lipca 2026 r. ma dopiero dać Rzecznikowi uprawnienie do ich prowadzenia. Brak jest zatem
spraw do sprawozdania w zakresie objętym pytaniami.
Ad 10, 11, 12 oraz 16 Zgodnie z ustawą z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji
rządowej oraz rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2025 r. w sprawie
szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia działalność Ministerstwa Zdrowia
obejmuje sprawy ochrony zdrowia i zasad organizacji opieki zdrowotnej i dlatego też resort
koncentruje się na zagadnieniach z zakresu świadczeń zdrowotnych, rozumianych –
zgodnie z przepisem art. 2 ust 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności
leczniczej – jako działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie
zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów
odrębnych regulujących zasady ich wykonywania.
Ad 13 W pytaniu brak jest szczegółowych wskazań na czym miałaby polegać współpraca
przy udziale lekarzy. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z polskim prawem udzielanie
świadczeń zdrowotnych jest zadaniem podmiotów wykonujących działalność leczniczą.
Ad 14 Jedną z metod, których dotyczy pytanie jest akupunktura. Jest ona świadczeniem
gwarantowanym udzielanym w ramach poradni leczenia bólu. Ponadto wykorzystywana
jest również jako metoda niefarmakologicznego łagodzenia bólu porodowego,
przewidziana w standardach opieki okołoporodowej. Przepisy prawa nie definiują
tradycyjnych i komplementarnych metod leczenia. Nie można więc wskazać zamkniętego
katalogu takich metod.
Ad 15 Poniżej przekazuję informację Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i
Taryfikacji:
Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (dalej: Agencja) prowadziła oceny
skuteczności dla następujących metod komplementarnych:
- „Witamina C (kwas askorbinowy) podawana dożylnie w leczeniu chorób
nowotworowych”;
- Chelatony (EDTA) we wskazaniu: leczenie miażdżycy tętnic”;
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
- „Zastosowanie metod z obszaru medycyny alternatywnej jako metody o charakterze
terapeutycznym w leczeniu chorób nowotworowych – hipertermia”.
Poniżej przedstawiono kluczowe wnioski w zakresie skuteczności i bezpieczeństwa ww.
interwencji.
„Witamina C (kwas askorbinowy) podawana dożylnie w leczeniu chorób nowotworowych”
W opiniach Prezesa Agencji i Rady Przejrzystości, opracowanych na podstawie raportu
analitycznego Agencji, wskazano, że dostępne ówcześnie dowody naukowe nie
potwierdzają skuteczności klinicznej ani praktycznej dożylnych wlewów witaminy C w
leczeniu chorób nowotworowych. Odnalezione badania obejmowały niewielkie grupy
pacjentów, często nie posiadały grup kontrolnych, a ich wyniki były niejednoznaczne. Nie
wykazano skuteczności dożylnego zastosowania witaminy C w monoterapii. W opiniach
wskazano, że istnieją jedynie dowody niskiej jakości sugerujące, że wlewy stosowane jako
uzupełnienie standardowego leczenia mogą poprawiać jakość życia pacjentów lub
ograniczać toksyczność chemioterapii. Podkreślono przy tym, że dane te są
niewystarczające do potwierdzenia rzeczywistej korzyści klinicznej, a profil bezpieczeństwa
tej interwencji pozostaje niepewny (dostępne informacje wskazują na możliwość
wystąpienia poważnych działań niepożądanych). Nie zidentyfikowano także żadnych
rekomendacji klinicznych i refundacyjnych dla ocenianej interwencji.
W opinii Rady Przejrzystości podkreślono ponadto, że dopóki nie zostaną przeprowadzone
badania wysokiej jakości wskazujące na skuteczność i bezpieczeństwo ocenianej
interwencji, stosowanie kwasu askorbinowego w terapii pacjentów z nowotworami
pozostaje bezpodstawne.
„Chelatony (EDTA) we wskazaniu: leczenie miażdżycy tętnic”
Prezes Agencji, w opinii opracowanej na podstawie raportu analitycznego i opinii Rady
Przejrzystości, wskazał, że wyniki badań dla ocenianej interwencji są niejednoznaczne.
Podkreślił, że dostępne ówcześnie dowody naukowe nie pozwalają na dokonanie
wiarygodnej i jednoznacznej oceny skuteczności i bezpieczeństwa terapii chelatacyjnej.
Ponadto żadne wytyczne kliniczne nie rekomendują jej zastosowania w przedmiotowej
populacji, jedynie w jednym z dokumentów wskazano, że jej użyteczność w redukcji ryzyka
zdarzeń sercowo-naczyniowych uznaje się za niepewną.
W ww. opinii Rady Przejrzystości wydano opinię negatywną wskazując, że mechanizm
działania przedmiotowej technologii pozostaje niejasny i opiera się głównie na hipotezach,
które nie zostały odpowiednio potwierdzone naukowo.
W obu opiniach wskazano, że nawet najbardziej wiarygodne badanie TACT obarczone było
istotnymi ograniczeniami metodycznymi. Z tego powodu sami autorzy badania nie
rekomendowali rutynowego stosowania terapii chelatacyjnej z uwagi na umiarkowaną
korzyść całkowitą, wysoki odsetek pacjentów wycofanych z badania, brak właściwych
podstaw naukowych dla terapii oraz możliwość wyników fałszywie dodatnich. Podkreślono
także, że poważną wadą badania TACT było zastosowanie preparatów
wielokomponentowych uniemożliwiających jednoznaczną identyfikację korzystnego lub
szkodliwego efektu pojedynczych komponentów, w tym EDTA. Należy także zauważyć, że
było ono badaniem porównującym terapię chelatującą z placebo, przy dostępności szeregu
interwencji zmniejszających ryzyko sercowo–naczyniowe.
W opinii Rady zwrócono także uwagę na budzący zastrzeżenia profil bezpieczeństwa
ocenianej interwencji – jej długotrwałe stosowanie może prowadzić do niedoborów
ważnych pierwiastków, takich jak żelazo, cynk, miedź, mangan i kobalt. W momencie
wydania opinii oceniana interwencja nie była dopuszczona do obrotu w Polsce. Rada
Przejrzystości w podsumowaniu wskazała, że dostępne dowody naukowe są
niewystarczające do potwierdzenia skuteczności klinicznej i bezpieczeństwa chelatonów
EDTA w leczeniu miażdżycy.
„Zastosowanie metod z obszaru medycyny alternatywnej jako metody o charakterze
terapeutycznym w leczeniu chorób nowotworowych – hipertermia”
Opierając się na wynikach prac analitycznych, zarówno w opinii Rady Przejrzystości jak i
Prezesa Agencji wyrażono negatywną opinię na temat skuteczności klinicznej i
bezpieczeństwa hipertermii ogólnoustrojowej, uznając za niezasadne jej zastosowanie
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
(samodzielnie i w skojarzeniu z innymi metodami terapeutycznymi) jako metody
terapeutycznej w leczeniu chorób nowotworowych. Jednocześnie uznano za zasadne dalsze
stosowanie i finansowanie hipertermii śródtkankowej, powierzchownej, wewnątrzjamowej
i regionalnej jako interwencji towarzyszącej innym konwencjonalnym metodom leczenia
onkologicznego – chemioterapii, radioterapii lub leczeniu chirurgicznemu. Podstawą opinii
był przede wszystkim brak badań, które oceniałyby wartość kliniczną hipertermii
ogólnoustrojowej w medycynie alternatywnej. Odnalezione badania kliniczne wskazują na
jej potencjalne zastosowanie w skojarzeniu z innymi konwencjonalnymi metodami
terapeutycznymi leczenia nowotworów, jednakże badania te charakteryzują się niskim
poziomem zaufania do wyników ze względu na zidentyfikowane ograniczenia. Mała liczba
badań oraz ich niska jakość nie pozwoliła również na wytypowanie populacji, która mogłaby
odnieść korzyści z zastosowania hipertermii ogólnoustrojowej w skojarzeniu z innymi
metodami terapeutycznymi.
W raporcie analitycznym podkreślono, że wnioskowanie na podstawie włączonych badań
naukowych było ograniczone i obarczone wysoką niepewnością w związku ze
zidentyfikowanymi licznymi ograniczeniami, m.in.: pochodzeniem części danych z
abstraktów/posterów konferencyjnych i brakiem opublikowanych pełnotekstowych
wyników badań, brakiem ustalonego w praktyce klinicznej optymalnego modelu dawki
termicznej i długości zabiegu hipertermii ogólnoustrojowej, niską lub bardzo niską jakością
włączonych badań pierwotnych oraz brakiem opisu przyczyn utraty pacjentów z badania.
Jednocześnie informuję, że Agencja nie prowadziła żadnych ocen efektywności kosztowej
metod komplementarnych.
Ad 17 Jednym z działań w zakresie wskazanym w pytaniu jest uchwalona w dniu 3 lipca
2026 r. ustawa o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Ma ona na
celu wzmocnienie ochrony obywateli przed nieuczciwymi praktykami, które mogą
prowadzić do pogorszenia ich stanu zdrowia, zaniechania leczenia lub nawet narażenia na
śmierć. Zakazem praktyk pseudomedycznych nie będą jednak objęte usługi oparte na
tradycyjnych, komplementarnych i integracyjnych metodach wspomagania zdrowia pod
warunkiem, że nie będzie się wprowadzać w błąd, iż posiadają one właściwości świadczenia
zdrowotnego w zakresie diagnostyki lub leczenia małoletnich, chorób onkologicznych,
ciężkich nieuleczalnych chorób lub zaburzeń psychicznych.
Ad 18 Zapewnienie skutecznej ochrony przed oszustami jest celem uchwalonej w dniu 3
lipca 2026 r. ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
Ustawa ta dotyczy nie tylko bezpieczeństwa pacjentów, ale także problemu wszechobecnej
dezinformacji. Nowe przepisy mają też rozdzielić działalność legalną (rzetelną, uczciwą) od
praktyk szkodliwych. Projekt nie ogranicza usług w zakresie tradycyjnych,
komplementarnych i integracyjnych metod wspierania zdrowia.
Odnosząc się do prośby o przekazanie: zestawienia postępowań Rzecznika Praw Pacjenta
dotyczących praktyk komplementarnych, alternatywnych i pseudomedycznych w latach
2020–2026 należy wskazać, ze z uwagi na okoliczności wskazane w odpowiedzi na pytania
nr 8 i 9, Rzecznik Praw Pacjenta nie posiada wnioskowanego zestawienia.
Wykaz analiz, ekspertyz i opinii naukowych wykorzystanych podczas przygotowywania
projektu UD207 i druku sejmowego nr 2598, informacje o konsultacjach
przeprowadzonych z organizacjami pacjentów, środowiskami naukowymi i podmiotami
prowadzącymi działalność objętą kodem PKD 86.96.Z oraz informacja, czy Ministerstwo
Zdrowia dokonało analizy modeli regulacyjnych obowiązujących w innych państwach
europejskich oraz które rozwiązania uznano za możliwe do zastosowania w Polsce,
dostępne są na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji
https://legislacja.gov.pl/projekt/12398957. W ramach Oceny Skutków Regulacji
uwzględniono rozwiązania obowiązujące w Hiszpani, Niemczech, Belgii i Wielkiej Brytanii.
W Hiszpani wykonywanie działań właściwych jakiejś profesji bez posiadana stosownego
tytułu akademickiego wydanego lub uznanego w tym kraju zgodnie z obowiązującym
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
prawem jest zagrożone odpowiedzialnością karną. Podobne zakazy w odniesieniu do
wykonywania zawodu lekarza bez zezwolenia obowiązują w Niemczech oraz Belgii. W
Wielkiej Brytanii oraz Francji wprowadzono zakaz reklamy homeopatii jako skutecznej
metody leczenia.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DSW.050.24.2026.PJ
Warszawa, 03 sierpnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 18328 Pana Posła Jarosława Sachajko
w sprawie statusu
medycyny tradycyjnej, komplementarnej i integracyjnej w Polsce oraz zasad ochrony
pacjentów korzystających z metod niekonwencjonalnych uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących informacji.
Ad 1 Wnioskowane dane dostępne są na stronie Centralnej Ewidencji i Informacji o
Działalności Gospodarczej (www.cedig.gov.pl). Według danych na dzień 23 lipca 2026 r.
było: 15651 wpisów w rejestrze przedsiębiorców dotyczących podmiotów oznaczonych
kodem PKD 86.96.Z. Ministerstwo Zdrowia nie posiada danych dotyczących
liczby tych podmiotów w poszczególnych województwach.
Ad 2 Ministerstwo Zdrowia nie posiada danych dotyczących rodzajów usług świadczonych
przez podmioty działające w ramach PKD 86.96.Z. Należy przy tym zauważyć, że osób
korzystających z tych usług nie można uznać za pacjentów, w rozumieniu ustawy z dnia 6
listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zgodnie z art. 3 ustawy o
prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta pacjent to osoba zwracająca się o udzielenie
świadczeń zdrowotnych lub korzystająca ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez
podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych lub osobę wykonującą zawód medyczny.
Ad 3 Ministerstwo Zdrowia nie prowadziło i nie zlecało badań w zakresie ujętym w pytaniu.
Ad 4 W Ministerstwie Zdrowia nie są prowadzone prace w zakresie klasyfikacji wskazanej
w pytaniu.
Ad 5 Uchwalona w dniu 3 lipca 2026 r. ustawa o zmianie ustawy o prawach pacjenta i
Rzeczniku Praw Pacjenta wprowadza definicję praktyk pseudomedycznych. Praktyka taka
będzie polegała na:
1) udzielaniu świadczeń zdrowotnych stwarzających ryzyko uszkodzenia ciała lub rozstroju
zdrowia, albo śmierci człowieka przez osobę niewykonującą zawodu medycznego,
2) oferowaniu lub stosowaniu metody diagnostycznej lub leczniczej niebędącej
świadczeniem zdrowotnym, w przypadku której wprowadza się w błąd, że posiada
właściwości świadczenia zdrowotnego w zakresie diagnostyki lub leczenia małoletnich,
chorób onkologicznych, ciężkich nieuleczalnych chorób lub zaburzeń psychicznych,
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
3) wykonywaniu działalności leczniczej bez uzyskania wpisu do rejestru, o którym mowa w
art. 103 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, z uwzględnieniem art.
104 ust. 2 tej ustawy – podejmowana w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej.
Definicja ta wprowadza jasne i przejrzyste kryteria odróżniające praktykę pseudomedyczną
od legalnej usługi wspierającej zdrowie, profilaktykę, rehabilitację lub dobrostan pacjenta.
Podstawową cechą wyróżniającą praktykę pseudomedyczną – w odniesieniu do usług
poruszonych w pytaniu – jest wprowadzanie w błąd, że usługa (metoda) posiada
właściwości świadczenia zdrowotnego w określonym zakresie.
Ad 6 Zgodnie z uchwaloną w dniu 3 lipca 2026 r. ustawą o zmianie ustawy o prawach
pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta nowym zadaniem Rzecznika Praw Pacjenta będzie
gromadzenie i upowszechnianie orzecznictwa w zakresie praktyk naruszających zbiorowe
prawa pacjentów oraz praktyk pseudomedycznych, w szczególności przez zamieszczanie
decyzji Rzecznika na stronie internetowej urzędu go obsługującego. Realizacja tego zadania
będzie miała walor informacyjnoedukacyjny.
Ad 7 Do postępowania w sprawie stosowania praktyki pseudomedycznej będą miały
zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Gdy w sprawie
wymagane będą wiadomości specjalne, Rzecznik Praw Pacjenta będzie musiał zwrócić się
do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.
Ad 8 i 9 Dotąd Rzecznik Praw Pacjenta nie posiada uprawnienia do prowadzenia
postępowań w sprawach praktyk pseudomedycznych. Przywołana wyżej ustawa z dnia 3
lipca 2026 r. ma dopiero dać Rzecznikowi uprawnienie do ich prowadzenia. Brak jest zatem
spraw do sprawozdania w zakresie objętym pytaniami.
Ad 10, 11, 12 oraz 16 Zgodnie z ustawą z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji
rządowej oraz rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2025 r. w sprawie
szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia działalność Ministerstwa Zdrowia
obejmuje sprawy ochrony zdrowia i zasad organizacji opieki zdrowotnej i dlatego też resort
koncentruje się na zagadnieniach z zakresu świadczeń zdrowotnych, rozumianych –
zgodnie z przepisem art. 2 ust 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności
leczniczej – jako działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie
zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów
odrębnych regulujących zasady ich wykonywania.
Ad 13 W pytaniu brak jest szczegółowych wskazań na czym miałaby polegać współpraca
przy udziale lekarzy. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z polskim prawem udzielanie
świadczeń zdrowotnych jest zadaniem podmiotów wykonujących działalność leczniczą.
Ad 14 Jedną z metod, których dotyczy pytanie jest akupunktura. Jest ona świadczeniem
gwarantowanym udzielanym w ramach poradni leczenia bólu. Ponadto wykorzystywana
jest również jako metoda niefarmakologicznego łagodzenia bólu porodowego,
przewidziana w standardach opieki okołoporodowej. Przepisy prawa nie definiują
tradycyjnych i komplementarnych metod leczenia. Nie można więc wskazać zamkniętego
katalogu takich metod.
Ad 15 Poniżej przekazuję informację Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i
Taryfikacji:
Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (dalej: Agencja) prowadziła oceny
skuteczności dla następujących metod komplementarnych:
- „Witamina C (kwas askorbinowy) podawana dożylnie w leczeniu chorób
nowotworowych”;
- Chelatony (EDTA) we wskazaniu: leczenie miażdżycy tętnic”;
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
- „Zastosowanie metod z obszaru medycyny alternatywnej jako metody o charakterze
terapeutycznym w leczeniu chorób nowotworowych – hipertermia”.
Poniżej przedstawiono kluczowe wnioski w zakresie skuteczności i bezpieczeństwa ww.
interwencji.
„Witamina C (kwas askorbinowy) podawana dożylnie w leczeniu chorób nowotworowych”
W opiniach Prezesa Agencji i Rady Przejrzystości, opracowanych na podstawie raportu
analitycznego Agencji, wskazano, że dostępne ówcześnie dowody naukowe nie
potwierdzają skuteczności klinicznej ani praktycznej dożylnych wlewów witaminy C w
leczeniu chorób nowotworowych. Odnalezione badania obejmowały niewielkie grupy
pacjentów, często nie posiadały grup kontrolnych, a ich wyniki były niejednoznaczne. Nie
wykazano skuteczności dożylnego zastosowania witaminy C w monoterapii. W opiniach
wskazano, że istnieją jedynie dowody niskiej jakości sugerujące, że wlewy stosowane jako
uzupełnienie standardowego leczenia mogą poprawiać jakość życia pacjentów lub
ograniczać toksyczność chemioterapii. Podkreślono przy tym, że dane te są
niewystarczające do potwierdzenia rzeczywistej korzyści klinicznej, a profil bezpieczeństwa
tej interwencji pozostaje niepewny (dostępne informacje wskazują na możliwość
wystąpienia poważnych działań niepożądanych). Nie zidentyfikowano także żadnych
rekomendacji klinicznych i refundacyjnych dla ocenianej interwencji.
W opinii Rady Przejrzystości podkreślono ponadto, że dopóki nie zostaną przeprowadzone
badania wysokiej jakości wskazujące na skuteczność i bezpieczeństwo ocenianej
interwencji, stosowanie kwasu askorbinowego w terapii pacjentów z nowotworami
pozostaje bezpodstawne.
„Chelatony (EDTA) we wskazaniu: leczenie miażdżycy tętnic”
Prezes Agencji, w opinii opracowanej na podstawie raportu analitycznego i opinii Rady
Przejrzystości, wskazał, że wyniki badań dla ocenianej interwencji są niejednoznaczne.
Podkreślił, że dostępne ówcześnie dowody naukowe nie pozwalają na dokonanie
wiarygodnej i jednoznacznej oceny skuteczności i bezpieczeństwa terapii chelatacyjnej.
Ponadto żadne wytyczne kliniczne nie rekomendują jej zastosowania w przedmiotowej
populacji, jedynie w jednym z dokumentów wskazano, że jej użyteczność w redukcji ryzyka
zdarzeń sercowo-naczyniowych uznaje się za niepewną.
W ww. opinii Rady Przejrzystości wydano opinię negatywną wskazując, że mechanizm
działania przedmiotowej technologii pozostaje niejasny i opiera się głównie na hipotezach,
które nie zostały odpowiednio potwierdzone naukowo.
W obu opiniach wskazano, że nawet najbardziej wiarygodne badanie TACT obarczone było
istotnymi ograniczeniami metodycznymi. Z tego powodu sami autorzy badania nie
rekomendowali rutynowego stosowania terapii chelatacyjnej z uwagi na umiarkowaną
korzyść całkowitą, wysoki odsetek pacjentów wycofanych z badania, brak właściwych
podstaw naukowych dla terapii oraz możliwość wyników fałszywie dodatnich. Podkreślono
także, że poważną wadą badania TACT było zastosowanie preparatów
wielokomponentowych uniemożliwiających jednoznaczną identyfikację korzystnego lub
szkodliwego efektu pojedynczych komponentów, w tym EDTA. Należy także zauważyć, że
było ono badaniem porównującym terapię chelatującą z placebo, przy dostępności szeregu
interwencji zmniejszających ryzyko sercowo–naczyniowe.
W opinii Rady zwrócono także uwagę na budzący zastrzeżenia profil bezpieczeństwa
ocenianej interwencji – jej długotrwałe stosowanie może prowadzić do niedoborów
ważnych pierwiastków, takich jak żelazo, cynk, miedź, mangan i kobalt. W momencie
wydania opinii oceniana interwencja nie była dopuszczona do obrotu w Polsce. Rada
Przejrzystości w podsumowaniu wskazała, że dostępne dowody naukowe są
niewystarczające do potwierdzenia skuteczności klinicznej i bezpieczeństwa chelatonów
EDTA w leczeniu miażdżycy.
„Zastosowanie metod z obszaru medycyny alternatywnej jako metody o charakterze
terapeutycznym w leczeniu chorób nowotworowych – hipertermia”
Opierając się na wynikach prac analitycznych, zarówno w opinii Rady Przejrzystości jak i
Prezesa Agencji wyrażono negatywną opinię na temat skuteczności klinicznej i
bezpieczeństwa hipertermii ogólnoustrojowej, uznając za niezasadne jej zastosowanie
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
(samodzielnie i w skojarzeniu z innymi metodami terapeutycznymi) jako metody
terapeutycznej w leczeniu chorób nowotworowych. Jednocześnie uznano za zasadne dalsze
stosowanie i finansowanie hipertermii śródtkankowej, powierzchownej, wewnątrzjamowej
i regionalnej jako interwencji towarzyszącej innym konwencjonalnym metodom leczenia
onkologicznego – chemioterapii, radioterapii lub leczeniu chirurgicznemu. Podstawą opinii
był przede wszystkim brak badań, które oceniałyby wartość kliniczną hipertermii
ogólnoustrojowej w medycynie alternatywnej. Odnalezione badania kliniczne wskazują na
jej potencjalne zastosowanie w skojarzeniu z innymi konwencjonalnymi metodami
terapeutycznymi leczenia nowotworów, jednakże badania te charakteryzują się niskim
poziomem zaufania do wyników ze względu na zidentyfikowane ograniczenia. Mała liczba
badań oraz ich niska jakość nie pozwoliła również na wytypowanie populacji, która mogłaby
odnieść korzyści z zastosowania hipertermii ogólnoustrojowej w skojarzeniu z innymi
metodami terapeutycznymi.
W raporcie analitycznym podkreślono, że wnioskowanie na podstawie włączonych badań
naukowych było ograniczone i obarczone wysoką niepewnością w związku ze
zidentyfikowanymi licznymi ograniczeniami, m.in.: pochodzeniem części danych z
abstraktów/posterów konferencyjnych i brakiem opublikowanych pełnotekstowych
wyników badań, brakiem ustalonego w praktyce klinicznej optymalnego modelu dawki
termicznej i długości zabiegu hipertermii ogólnoustrojowej, niską lub bardzo niską jakością
włączonych badań pierwotnych oraz brakiem opisu przyczyn utraty pacjentów z badania.
Jednocześnie informuję, że Agencja nie prowadziła żadnych ocen efektywności kosztowej
metod komplementarnych.
Ad 17 Jednym z działań w zakresie wskazanym w pytaniu jest uchwalona w dniu 3 lipca
2026 r. ustawa o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Ma ona na
celu wzmocnienie ochrony obywateli przed nieuczciwymi praktykami, które mogą
prowadzić do pogorszenia ich stanu zdrowia, zaniechania leczenia lub nawet narażenia na
śmierć. Zakazem praktyk pseudomedycznych nie będą jednak objęte usługi oparte na
tradycyjnych, komplementarnych i integracyjnych metodach wspomagania zdrowia pod
warunkiem, że nie będzie się wprowadzać w błąd, iż posiadają one właściwości świadczenia
zdrowotnego w zakresie diagnostyki lub leczenia małoletnich, chorób onkologicznych,
ciężkich nieuleczalnych chorób lub zaburzeń psychicznych.
Ad 18 Zapewnienie skutecznej ochrony przed oszustami jest celem uchwalonej w dniu 3
lipca 2026 r. ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
Ustawa ta dotyczy nie tylko bezpieczeństwa pacjentów, ale także problemu wszechobecnej
dezinformacji. Nowe przepisy mają też rozdzielić działalność legalną (rzetelną, uczciwą) od
praktyk szkodliwych. Projekt nie ogranicza usług w zakresie tradycyjnych,
komplementarnych i integracyjnych metod wspierania zdrowia.
Odnosząc się do prośby o przekazanie: zestawienia postępowań Rzecznika Praw Pacjenta
dotyczących praktyk komplementarnych, alternatywnych i pseudomedycznych w latach
2020–2026 należy wskazać, ze z uwagi na okoliczności wskazane w odpowiedzi na pytania
nr 8 i 9, Rzecznik Praw Pacjenta nie posiada wnioskowanego zestawienia.
Wykaz analiz, ekspertyz i opinii naukowych wykorzystanych podczas przygotowywania
projektu UD207 i druku sejmowego nr 2598, informacje o konsultacjach
przeprowadzonych z organizacjami pacjentów, środowiskami naukowymi i podmiotami
prowadzącymi działalność objętą kodem PKD 86.96.Z oraz informacja, czy Ministerstwo
Zdrowia dokonało analizy modeli regulacyjnych obowiązujących w innych państwach
europejskich oraz które rozwiązania uznano za możliwe do zastosowania w Polsce,
dostępne są na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji
https://legislacja.gov.pl/projekt/12398957. W ramach Oceny Skutków Regulacji
uwzględniono rozwiązania obowiązujące w Hiszpani, Niemczech, Belgii i Wielkiej Brytanii.
W Hiszpani wykonywanie działań właściwych jakiejś profesji bez posiadana stosownego
tytułu akademickiego wydanego lub uznanego w tym kraju zgodnie z obowiązującym
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
prawem jest zagrożone odpowiedzialnością karną. Podobne zakazy w odniesieniu do
wykonywania zawodu lekarza bez zezwolenia obowiązują w Niemczech oraz Belgii. W
Wielkiej Brytanii oraz Francji wprowadzono zakaz reklamy homeopatii jako skutecznej
metody leczenia.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --