Interpelacja nr 18293
Interpelacja w sprawie nierównego traktowania dzieci umieszczonych w rodzinach zastępczych spokrewnionych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie nierównego traktowania dzieci umieszczonych w rodzinach zastępczych spokrewnionych
Interpelacja nr 18293
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie nierównego traktowania dzieci umieszczonych w rodzinach zastępczych spokrewnionych
Zgłaszający: Michał Wójcik
Data wpływu: 06-07-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się do Pani Minister w sprawie sytuacji dzieci przebywających w rodzinach zastępczych spokrewnionych oraz zasadności utrzymywania różnic w poziomie wsparcia finansowego pomiędzy dziećmi wychowywanymi przez krewnych a dziećmi przebywającymi w rodzinach zastępczych niezawodowych i zawodowych.
Do mojego biura poselskiego wpłynęło wystąpienie przedstawicieli rodzin zastępczych spokrewnionych, w szczególności babć, dziadków, prababć oraz starszego rodzeństwa sprawujących opiekę nad dziećmi pozbawionymi możliwości wychowywania się w rodzinach biologicznych. Z przekazanych informacji wynika, że problem dotyczy ponad 23 tysięcy rodzin zastępczych spokrewnionych, w których wychowuje się około 38 tysięcy dzieci. W ocenie autorów wystąpienia obowiązujące przepisy prowadzą do nieuzasadnionego różnicowania sytuacji dzieci pozostających w pieczy zastępczej, mimo że ich potrzeby życiowe, edukacyjne, zdrowotne i rozwojowe pozostają takie same niezależnie od stopnia pokrewieństwa opiekuna. Szczególne wątpliwości budzi utrzymywanie odmiennej wysokości świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, różnicowanie pomocy na usamodzielnienie oraz praktyka stosowania niektórych świadczeń fakultatywnych przez jednostki samorządu terytorialnego.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie przesłanki przemawiają obecnie za utrzymywaniem różnic w wysokości świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania dziecka pomiędzy rodzinami zastępczymi spokrewnionymi, a rodzinami zastępczymi niezawodowymi i zawodowymi?
2. Czy ministerstwo przeprowadzało analizy dotyczące zgodności takiego zróżnicowania z zasadą równości oraz konstytucyjną zasadą ochrony dobra dziecka?
3. Ile dzieci według aktualnych danych przebywa:
• w rodzinach zastępczych spokrewnionych,
• w rodzinach zastępczych niezawodowych,
• w rodzinach zastępczych zawodowych,
• w rodzinnych domach dziecka?
4. Jaki byłby roczny koszt budżetowy zrównania świadczeń przysługujących dzieciom wychowywanym w rodzinach zastępczych spokrewnionych z poziomem świadczeń przysługujących dzieciom w rodzinach zastępczych niezawodowych?
5. Czy ministerstwo prowadziło analizę wpływu obecnego poziomu świadczeń na sytuację materialną rodzin zastępczych spokrewnionych, zwłaszcza prowadzonych przez emerytów i rencistów?
6. Czy ministerstwo rozważa zmianę przepisów art. 141 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w celu zapewnienia jednakowego poziomu wsparcia wszystkim wychowankom opuszczającym pieczę zastępczą?
11. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań legislacyjnych zmierzających do pełnego zrównania sytuacji dzieci przebywających w rodzinach zastępczych spokrewnionych z sytuacją dzieci wychowujących się w rodzinach zastępczych niezawodowych i zawodowych?
Przedstawiona sprawa dotyczy dziesiątek tysięcy dzieci oraz tysięcy rodzin, które często w sytuacjach kryzysowych przejmują odpowiedzialność za wychowanie swoich wnuków, rodzeństwa lub innych krewnych. Wydaje się zasadne dokonanie ponownej oceny obowiązujących rozwiązań pod kątem realizacji konstytucyjnej zasady dobra dziecka oraz zapewnienia wszystkim dzieciom pozostającym pod opieką państwa równych szans rozwojowych.
Będę wdzięczny za szczegółowe odniesienie się do przedstawionych zagadnień, w tym przekazanie danych statystycznych oraz informacji o ewentualnych planowanych zmianach legislacyjnych.
Z wyrazami szacunku
Michał Wójcik
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 18293
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie nierównego traktowania dzieci umieszczonych w rodzinach zastępczych spokrewnionych
Zgłaszający: Michał Wójcik
Data wpływu: 06-07-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się do Pani Minister w sprawie sytuacji dzieci przebywających w rodzinach zastępczych spokrewnionych oraz zasadności utrzymywania różnic w poziomie wsparcia finansowego pomiędzy dziećmi wychowywanymi przez krewnych a dziećmi przebywającymi w rodzinach zastępczych niezawodowych i zawodowych.
Do mojego biura poselskiego wpłynęło wystąpienie przedstawicieli rodzin zastępczych spokrewnionych, w szczególności babć, dziadków, prababć oraz starszego rodzeństwa sprawujących opiekę nad dziećmi pozbawionymi możliwości wychowywania się w rodzinach biologicznych. Z przekazanych informacji wynika, że problem dotyczy ponad 23 tysięcy rodzin zastępczych spokrewnionych, w których wychowuje się około 38 tysięcy dzieci. W ocenie autorów wystąpienia obowiązujące przepisy prowadzą do nieuzasadnionego różnicowania sytuacji dzieci pozostających w pieczy zastępczej, mimo że ich potrzeby życiowe, edukacyjne, zdrowotne i rozwojowe pozostają takie same niezależnie od stopnia pokrewieństwa opiekuna. Szczególne wątpliwości budzi utrzymywanie odmiennej wysokości świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, różnicowanie pomocy na usamodzielnienie oraz praktyka stosowania niektórych świadczeń fakultatywnych przez jednostki samorządu terytorialnego.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie przesłanki przemawiają obecnie za utrzymywaniem różnic w wysokości świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania dziecka pomiędzy rodzinami zastępczymi spokrewnionymi, a rodzinami zastępczymi niezawodowymi i zawodowymi?
2. Czy ministerstwo przeprowadzało analizy dotyczące zgodności takiego zróżnicowania z zasadą równości oraz konstytucyjną zasadą ochrony dobra dziecka?
3. Ile dzieci według aktualnych danych przebywa:
• w rodzinach zastępczych spokrewnionych,
• w rodzinach zastępczych niezawodowych,
• w rodzinach zastępczych zawodowych,
• w rodzinnych domach dziecka?
4. Jaki byłby roczny koszt budżetowy zrównania świadczeń przysługujących dzieciom wychowywanym w rodzinach zastępczych spokrewnionych z poziomem świadczeń przysługujących dzieciom w rodzinach zastępczych niezawodowych?
5. Czy ministerstwo prowadziło analizę wpływu obecnego poziomu świadczeń na sytuację materialną rodzin zastępczych spokrewnionych, zwłaszcza prowadzonych przez emerytów i rencistów?
6. Czy ministerstwo rozważa zmianę przepisów art. 141 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w celu zapewnienia jednakowego poziomu wsparcia wszystkim wychowankom opuszczającym pieczę zastępczą?
11. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań legislacyjnych zmierzających do pełnego zrównania sytuacji dzieci przebywających w rodzinach zastępczych spokrewnionych z sytuacją dzieci wychowujących się w rodzinach zastępczych niezawodowych i zawodowych?
Przedstawiona sprawa dotyczy dziesiątek tysięcy dzieci oraz tysięcy rodzin, które często w sytuacjach kryzysowych przejmują odpowiedzialność za wychowanie swoich wnuków, rodzeństwa lub innych krewnych. Wydaje się zasadne dokonanie ponownej oceny obowiązujących rozwiązań pod kątem realizacji konstytucyjnej zasady dobra dziecka oraz zapewnienia wszystkim dzieciom pozostającym pod opieką państwa równych szans rozwojowych.
Będę wdzięczny za szczegółowe odniesienie się do przedstawionych zagadnień, w tym przekazanie danych statystycznych oraz informacji o ewentualnych planowanych zmianach legislacyjnych.
Z wyrazami szacunku
Michał Wójcik
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
26%
Konkretność
74%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.7 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8099 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.412.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na Interpelację nr 18293 Pana Posła Michała Wójcika, w sprawie nierównego
traktowania dzieci umieszczonych w rodzinach zastępczych spokrewnionych, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z aktualnie dostępnymi danymi z Centralnej Aplikacji Statystycznej liczba dzieci
przebywających w poszczególnych formach rodzinnej pieczy zastępczej wynosi:
— w rodzinach zastępczych spokrewnionych: 30946;
— w rodzinach zastępczych niezawodowych: 14950;
— w rodzinach zastępczych zawodowych: 7903;
— w rodzinnych domach dziecka: 7356.
Informuję, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) procedowany
jest projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (UD354).
Projekt opublikowano na stronie Rządowego Centrum Legislacji. Pozostaje on na etapie
uzgodnień i konsultacji publicznych.
W projekcie uwzględniono rozwiązania polepszające sytuację rodzin zastępczych
spokrewnionych oraz dzieci znajdujących w nich opiekę i wychowanie. Projekt nowelizacji
zakłada podwyższenie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego
w rodzinie zastępczej spokrewnionej do wysokości minimum 1325 zł miesięcznie, a także
coroczną waloryzację świadczeń zgodną z aktualnym wskaźnikiem inflacji. Obecnie
świadczenie na dziecko w rodzinie zastępczej spokrewnionej stanowi 66% świadczenia
w rodzinie zastępczej niezawodowej lub niezawodowej. Po nowelizacji świadczenie to
będzie stanowić 81,5% świadczenia na dziecko w rodzinie zastępczej niezawodowej lub
zawodowej. Projekt zakłada też możliwość przyznawania przez gminy comiesięcznego
dodatkowego świadczenia pieniężnego na dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej
spokrewnionej z pominięciem kryterium dochodowego. Proponuje się również objęcie
rodzin zastępczych Kartą Dużej Rodziny bez względu na liczbę dzieci w rodzinie, a także
wprowadzenie prawa dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej do korzystania poza
kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej i usług farmaceutycznych udzielanych
w aptekach. Wśród propozycji ujętych w ww. projekcie znajduje się również podniesienie
wysokości świadczenia na kontynuowanie nauki dla osób usamodzielnianych do minimum
1300 zł miesięcznie oraz dodanie możliwości wypłaty fakultatywnego świadczenia
losowego usamodzielnianym.
W odniesieniu do zróżnicowania wysokości świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania
dziecka pomiędzy rodzinami zastępczymi spokrewnionymi, a rodzinami zastępczymi
niezawodowymi i zawodowymi należy wskazać, że osoby stanowiące rodzinę zastępczą
spokrewnioną są odpowiedzialne za zapewnienie dziecku pozbawionemu opieki rodziców
odpowiedniego poziomu i warunków życia. Wynika to z istoty więzów rodzinnych
i prawnych. Ustawodawca zróżnicował w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zastępczej możliwość ubiegania się o niektóre ze świadczeń oraz wysokość świadczeń
w rodzinie zastępczej spokrewnionej oraz rodzinie zastępczej zawodowej lub rodzinie
zastępczej niezawodowej. Wskazane rozwiązania znajdują potwierdzenie w zasadach
związanych zarówno z prymatem rodziny, także w kwestii odpowiedzialności za dziecko, jak
i pomocniczości państwa w udzielaniu opieki dzieciom pozbawionym opieki rodzicielskiej.
Niniejsze stanowisko potwierdzono też w orzecznictwie. Wyrokiem Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt: K 12/12, stwierdzono, że przepis art.
80 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej jest zgodny z art. 32 ust.
1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku wskazano m.in., iż sporne
świadczenie przewidziane w art. 80 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny ma charakter celowy
i skierowane jest na zabezpieczenie środków na utrzymanie dziecka. Obowiązek
dostarczania środków na utrzymanie dziecka powinien w pierwszej kolejności należeć do
rodziców naturalnych, a w określonych ustawowo przypadkach do dziadków oraz
rodzeństwa. Zgodnie bowiem z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny
i opiekuńczy obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.
Na wskazany obowiązek składa się dostarczanie dziecku środków na utrzymanie
(zaspokajanie jego bieżących potrzeb konsumpcyjnych), a w miarę potrzeby także środków
na wychowanie służących rozwojowi intelektualnemu. Źródłem obowiązku jest stosunek
pokrewieństwa wynikający ze wspólności pochodzenia. Od takich obowiązków zarówno
moralnych, jak i prawnych wolne są podmioty tworzące niezawodowe i zawodowe rodziny
zastępcze. Członek najbliższej rodziny (dziadek i babcia lub siostra i brat), wywiązując się ze
swoich obowiązków moralnych w postaci sprawowania pieczy zastępczej nad najbliższym
krewnym, jednocześnie wywiązuje się ze swoich obowiązków prawnych, których źródłem
jest Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
Należy jednak wskazać, że rodzina zastępcza spokrewniona nie została pozbawiona pomocy
ze strony państwa. Już w obowiązujących przepisach ustawy o wspieraniu rodziny i
systemie pieczy zastępczej rodzinie tej przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów
utrzymania dziecka. Wysokość świadczeń wskazana w ustawie o wspieraniu rodziny i
systemie pieczy zastępczej to kwoty minimalne, natomiast rodzinie, po rozpatrzeniu jej
sytuacji, może zostać przyznana wyższa kwota. W kompetencjach rady powiatu pozostaje
możliwość ustalenia minimalnej wysokości świadczeń na poziomie wyższym od określonego
w ustawie. Ponadto na dzieci umieszczone w pieczy zastępczej przysługuje świadczenie
wychowawcze 800+ oraz jednorazowe świadczenie „Dobry Start” w wysokości 300 zł.
Należy również wskazać, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie
pieczy zastępczej rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka starosta
może przyznać dofinansowanie do wypoczynku poza miejscem zamieszkania dziecka,
świadczenie na pokrycie niezbędnych kosztów związanych z potrzebami przyjmowanego
dziecka (jednorazowo) oraz świadczenie na pokrycie kosztów związanych z wystąpieniem
zdarzeń losowych lub innych zdarzeń mających wpływ na jakość sprawowanej opieki
(jednorazowo lub okresowo).
Wskazane przesłanki, odnoszące się do obowiązków wynikających z więzi rodzinnych,
wpłynęły również na zróżnicowanie przez ustawodawcę wysokości pomocy na
usamodzielnienie osoby usamodzielnianej opuszczającej rodzinę zastępczą spokrewnioną
w stosunku do osoby opuszczającej rodzinę zastępczą niespokrewnioną.
Podkreślam jednak, że obecnie wysokość pomocy na usamodzielnienie w przypadku osoby
usamodzielnianej opuszczającej rodzinę zastępczą spokrewnioną wynosi nie mniej niż
5364 zł, jeżeli przebywała ona w pieczy zastępczej przez co najmniej 3 lata (zgodnie
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
z obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 marca 2026 r.
w sprawie wysokości kwot świadczeń przysługujących rodzinie zastępczej i prowadzącemu
rodzinny dom dziecka, wysokości pomocy dla osoby usamodzielnianej oraz wysokości kwot
określonych w umowach - M.P. z 2026 r. poz. 341). Z kolei pomoc na zagospodarowanie
jest wypłacana jednorazowo, nie później niż do ukończenia przez osobę usamodzielnianą
26 roku życia, w wysokości nie niższej niż 2439 zł (zgodnie z ww. obwieszczeniem), a w
przypadku osoby legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu
niepełnosprawności w wysokości nie niższej niż 4875 zł. Wskazane kwoty są kwotami
podniesionymi 1 czerwca 2026 r. w związku z waloryzacją wskaźnikiem cen towarów i usług
konsumpcyjnych (zgodnie z ww. obwieszczeniem).
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.412.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na Interpelację nr 18293 Pana Posła Michała Wójcika, w sprawie nierównego
traktowania dzieci umieszczonych w rodzinach zastępczych spokrewnionych, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z aktualnie dostępnymi danymi z Centralnej Aplikacji Statystycznej liczba dzieci
przebywających w poszczególnych formach rodzinnej pieczy zastępczej wynosi:
— w rodzinach zastępczych spokrewnionych: 30946;
— w rodzinach zastępczych niezawodowych: 14950;
— w rodzinach zastępczych zawodowych: 7903;
— w rodzinnych domach dziecka: 7356.
Informuję, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) procedowany
jest projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (UD354).
Projekt opublikowano na stronie Rządowego Centrum Legislacji. Pozostaje on na etapie
uzgodnień i konsultacji publicznych.
W projekcie uwzględniono rozwiązania polepszające sytuację rodzin zastępczych
spokrewnionych oraz dzieci znajdujących w nich opiekę i wychowanie. Projekt nowelizacji
zakłada podwyższenie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego
w rodzinie zastępczej spokrewnionej do wysokości minimum 1325 zł miesięcznie, a także
coroczną waloryzację świadczeń zgodną z aktualnym wskaźnikiem inflacji. Obecnie
świadczenie na dziecko w rodzinie zastępczej spokrewnionej stanowi 66% świadczenia
w rodzinie zastępczej niezawodowej lub niezawodowej. Po nowelizacji świadczenie to
będzie stanowić 81,5% świadczenia na dziecko w rodzinie zastępczej niezawodowej lub
zawodowej. Projekt zakłada też możliwość przyznawania przez gminy comiesięcznego
dodatkowego świadczenia pieniężnego na dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej
spokrewnionej z pominięciem kryterium dochodowego. Proponuje się również objęcie
rodzin zastępczych Kartą Dużej Rodziny bez względu na liczbę dzieci w rodzinie, a także
wprowadzenie prawa dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej do korzystania poza
kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej i usług farmaceutycznych udzielanych
w aptekach. Wśród propozycji ujętych w ww. projekcie znajduje się również podniesienie
wysokości świadczenia na kontynuowanie nauki dla osób usamodzielnianych do minimum
1300 zł miesięcznie oraz dodanie możliwości wypłaty fakultatywnego świadczenia
losowego usamodzielnianym.
W odniesieniu do zróżnicowania wysokości świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania
dziecka pomiędzy rodzinami zastępczymi spokrewnionymi, a rodzinami zastępczymi
niezawodowymi i zawodowymi należy wskazać, że osoby stanowiące rodzinę zastępczą
spokrewnioną są odpowiedzialne za zapewnienie dziecku pozbawionemu opieki rodziców
odpowiedniego poziomu i warunków życia. Wynika to z istoty więzów rodzinnych
i prawnych. Ustawodawca zróżnicował w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zastępczej możliwość ubiegania się o niektóre ze świadczeń oraz wysokość świadczeń
w rodzinie zastępczej spokrewnionej oraz rodzinie zastępczej zawodowej lub rodzinie
zastępczej niezawodowej. Wskazane rozwiązania znajdują potwierdzenie w zasadach
związanych zarówno z prymatem rodziny, także w kwestii odpowiedzialności za dziecko, jak
i pomocniczości państwa w udzielaniu opieki dzieciom pozbawionym opieki rodzicielskiej.
Niniejsze stanowisko potwierdzono też w orzecznictwie. Wyrokiem Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt: K 12/12, stwierdzono, że przepis art.
80 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej jest zgodny z art. 32 ust.
1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku wskazano m.in., iż sporne
świadczenie przewidziane w art. 80 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny ma charakter celowy
i skierowane jest na zabezpieczenie środków na utrzymanie dziecka. Obowiązek
dostarczania środków na utrzymanie dziecka powinien w pierwszej kolejności należeć do
rodziców naturalnych, a w określonych ustawowo przypadkach do dziadków oraz
rodzeństwa. Zgodnie bowiem z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny
i opiekuńczy obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.
Na wskazany obowiązek składa się dostarczanie dziecku środków na utrzymanie
(zaspokajanie jego bieżących potrzeb konsumpcyjnych), a w miarę potrzeby także środków
na wychowanie służących rozwojowi intelektualnemu. Źródłem obowiązku jest stosunek
pokrewieństwa wynikający ze wspólności pochodzenia. Od takich obowiązków zarówno
moralnych, jak i prawnych wolne są podmioty tworzące niezawodowe i zawodowe rodziny
zastępcze. Członek najbliższej rodziny (dziadek i babcia lub siostra i brat), wywiązując się ze
swoich obowiązków moralnych w postaci sprawowania pieczy zastępczej nad najbliższym
krewnym, jednocześnie wywiązuje się ze swoich obowiązków prawnych, których źródłem
jest Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
Należy jednak wskazać, że rodzina zastępcza spokrewniona nie została pozbawiona pomocy
ze strony państwa. Już w obowiązujących przepisach ustawy o wspieraniu rodziny i
systemie pieczy zastępczej rodzinie tej przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów
utrzymania dziecka. Wysokość świadczeń wskazana w ustawie o wspieraniu rodziny i
systemie pieczy zastępczej to kwoty minimalne, natomiast rodzinie, po rozpatrzeniu jej
sytuacji, może zostać przyznana wyższa kwota. W kompetencjach rady powiatu pozostaje
możliwość ustalenia minimalnej wysokości świadczeń na poziomie wyższym od określonego
w ustawie. Ponadto na dzieci umieszczone w pieczy zastępczej przysługuje świadczenie
wychowawcze 800+ oraz jednorazowe świadczenie „Dobry Start” w wysokości 300 zł.
Należy również wskazać, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie
pieczy zastępczej rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka starosta
może przyznać dofinansowanie do wypoczynku poza miejscem zamieszkania dziecka,
świadczenie na pokrycie niezbędnych kosztów związanych z potrzebami przyjmowanego
dziecka (jednorazowo) oraz świadczenie na pokrycie kosztów związanych z wystąpieniem
zdarzeń losowych lub innych zdarzeń mających wpływ na jakość sprawowanej opieki
(jednorazowo lub okresowo).
Wskazane przesłanki, odnoszące się do obowiązków wynikających z więzi rodzinnych,
wpłynęły również na zróżnicowanie przez ustawodawcę wysokości pomocy na
usamodzielnienie osoby usamodzielnianej opuszczającej rodzinę zastępczą spokrewnioną
w stosunku do osoby opuszczającej rodzinę zastępczą niespokrewnioną.
Podkreślam jednak, że obecnie wysokość pomocy na usamodzielnienie w przypadku osoby
usamodzielnianej opuszczającej rodzinę zastępczą spokrewnioną wynosi nie mniej niż
5364 zł, jeżeli przebywała ona w pieczy zastępczej przez co najmniej 3 lata (zgodnie
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
z obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 marca 2026 r.
w sprawie wysokości kwot świadczeń przysługujących rodzinie zastępczej i prowadzącemu
rodzinny dom dziecka, wysokości pomocy dla osoby usamodzielnianej oraz wysokości kwot
określonych w umowach - M.P. z 2026 r. poz. 341). Z kolei pomoc na zagospodarowanie
jest wypłacana jednorazowo, nie później niż do ukończenia przez osobę usamodzielnianą
26 roku życia, w wysokości nie niższej niż 2439 zł (zgodnie z ww. obwieszczeniem), a w
przypadku osoby legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu
niepełnosprawności w wysokości nie niższej niż 4875 zł. Wskazane kwoty są kwotami
podniesionymi 1 czerwca 2026 r. w związku z waloryzacją wskaźnikiem cen towarów i usług
konsumpcyjnych (zgodnie z ww. obwieszczeniem).
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --