Interpelacja nr 18230
Interpelacja w sprawie przeciwdziałania skutkom suszy, rozwoju lokalnego monitoringu wodnego oraz wsparcia pilotażowego programu zwiększenia retencyjności zlewni rzeki Małej Wełny
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie przeciwdziałania skutkom suszy, rozwoju lokalnego monitoringu wodnego oraz wsparcia pilotażowego programu zwiększenia retencyjności zlewni rzeki Małej Wełny
Interpelacja nr 18230
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie przeciwdziałania skutkom suszy, rozwoju lokalnego monitoringu wodnego oraz wsparcia pilotażowego programu zwiększenia retencyjności zlewni rzeki Małej Wełny
Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski
Data wpływu: 02-07-2026
Gniezno, 2 lipca 2026 r.
Szanowny Panie Ministrze,
radni Rady Powiatu Gnieźnieńskiego, jednogłośnie podjęli decyzję w sprawie wystosowaniu oświadczenia do Pana Ministra dotyczącego przeciwdziałania skutkom suszy, rozwoju lokalnego monitoringu oraz wsparcia pilotażowego programu zwiększenia retencyjności zlewni rzeki Małej Wełny. Dokument, przygotowany przez Komisję Infrastruktury, Rolnictwa i Ochrony Środowiska, zwraca uwagę na narastające problemy hydrologiczne i konieczność podjęcia działań, które realnie pomogą rolnikom.
Powiat gnieźnieński, podobnie jak znaczna część Wielkopolski, od wielu lat doświadcza postępującego deficytu wodnego. Coraz częstsze okresy niedoboru opadów, obniżanie poziomu wód gruntowych oraz pogarszanie się warunków funkcjonowania ekosystemów zależnych od wody wpływają negatywnie na produkcję rolną, stan środowiska przyrodniczego i jakość życia mieszkańców.
W ocenie rady powiatu problem suszy ma charakter strategiczny i wykracza poza zagadnienia gospodarki rolnej. Dotyczy on jednocześnie bezpieczeństwa żywnościowego państwa, bezpieczeństwa wodnego, ochrony przyrody oraz odporności lokalnych społeczności. Niedobory wody ograniczają możliwości produkcyjne rolnictwa, zwiększają ryzyko gospodarcze, przyczyniają się do degradacji siedlisk przyrodniczych oraz osłabiają zdolność krajobrazu do przeciwdziałania zarówno suszom, jak i skutkom gwałtownych opadów.
Rada powiatu zwraca również uwagę na potrzebę dalszego rozwoju systemów monitorowania suszy i zwalczania jej skutków poprzez: - aktualizację metodologii zbierania i opracowywania danych w Systemie Monitoringu Suszy Rolniczej oraz metodologii wyznaczania okresów suszy rolniczej w różnych regionach Polski poprzez powołanie interdyscyplinarnego zespołu składającego się z ekspertów i przedstawicieli organizacji interesariuszy,
- rozszerzenie sieci pomiarowej (w Wielkopolsce są tylko dwa punkty pomiarowe, co nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji, ponieważ województwo jest dosyć duże i opady występują w różnych jego częściach), szczególnie na poziomie powiatów i gmin, w tym włączenie potencjału klimatologicznych stacji pomiarowych IMGW-PIB na potrzeby Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej.
Radni w oświadczeniu wskazali na podjęcie działań na rzecz:
- pilnego wypracowania mechanizmów doraźnej pomocy dla rolników, zwłaszcza w bieżącym roku, szczególnie dla zbóż ozimych i jarych oraz rzepaku ozimego, ponieważ opady w powiecie gnieźnieńskim w okresie od 1.01.2026 do 1.06.2026 wyniosły około 100 mm;
- aktualizacji warunków udzielania tzw. pomocy suszowych producentom rolnym.
Jako jedno z ważnych narzędzi zmiany obecnej sytuacji rada postuluje utworzenie wdrożeniowej sieci pomiarowo-badawczej obejmującej zlewnię Małej Wełny, realizowanej przez Stację Badawczą Polskiego Związku Łowieckiego w Czempiniu we współpracy z jednostkami naukowymi, w szczególności Instytutem Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa — Państwowym Instytutem Badawczym, innymi partnerami naukowymi, samorządami i organizacjami społecznymi. Celem przedsięwzięcia byłoby dostarczanie danych wspierających zarządzanie zasobami wodnymi, produkcją rolną i ochroną środowiska oraz wypracowanie modelu monitoringu możliwego do zastosowania w innych regionach kraju.
Rada powiatu wyraża jednocześnie pełne poparcie dla realizacji pilotażowego programu zwiększenia retencyjności zlewni rzeki Małej Wełny. Projekt zakłada kompleksowe działania obejmujące rozwój monitoringu, odtwarzanie mokradeł, przywracanie łąk i pastwisk na gruntach zamienionych wcześniej na grunty orne na obszarach przyrzecznych, odbudowę małej retencji, modernizację urządzeń wodnych, tworzenie pasów buforowych oraz działania edukacyjne skierowane do mieszkańców i użytkowników krajobrazu rolniczego.
Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania:
Jak pan Minister odniesie się do przedstawionych w oświadczeniu sugestii radnych Rady Powiatu Gnieźnieńskiego dotyczących weryfikacji zasad powstawania raportu suszowego?
Jakiej pomocy suszowej - po nieodwracalnych stratach - mogą oczekiwać producenci rolni, szczególnie dla zbóż ozimych i jarych oraz rzepaku ozimego, ponieważ opady w powiecie gnieźnieńskim w okresie od 1.01.2026 do 1.06.2026 wyniosły około 100 mm?
Czy pilotażowy program zwiększenia retencyjności zlewni rzeki Małej Wełny zostanie objęty przez ministerstwo wsparciem merytorycznym i finansowym?
Czy założenia tego projektu będą uwzględnienie w krajowych działaniach służących przeciwdziałaniu skutkom suszy, ochronie zasobów wodnych, bezpieczeństwu żywnościowemu oraz wzmacnianiu odporności lokalnych społeczności?
Z wyrazami szacunku
Poseł Tadeusz Tomaszewski
Interpelacja nr 18230
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie przeciwdziałania skutkom suszy, rozwoju lokalnego monitoringu wodnego oraz wsparcia pilotażowego programu zwiększenia retencyjności zlewni rzeki Małej Wełny
Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski
Data wpływu: 02-07-2026
Gniezno, 2 lipca 2026 r.
Szanowny Panie Ministrze,
radni Rady Powiatu Gnieźnieńskiego, jednogłośnie podjęli decyzję w sprawie wystosowaniu oświadczenia do Pana Ministra dotyczącego przeciwdziałania skutkom suszy, rozwoju lokalnego monitoringu oraz wsparcia pilotażowego programu zwiększenia retencyjności zlewni rzeki Małej Wełny. Dokument, przygotowany przez Komisję Infrastruktury, Rolnictwa i Ochrony Środowiska, zwraca uwagę na narastające problemy hydrologiczne i konieczność podjęcia działań, które realnie pomogą rolnikom.
Powiat gnieźnieński, podobnie jak znaczna część Wielkopolski, od wielu lat doświadcza postępującego deficytu wodnego. Coraz częstsze okresy niedoboru opadów, obniżanie poziomu wód gruntowych oraz pogarszanie się warunków funkcjonowania ekosystemów zależnych od wody wpływają negatywnie na produkcję rolną, stan środowiska przyrodniczego i jakość życia mieszkańców.
W ocenie rady powiatu problem suszy ma charakter strategiczny i wykracza poza zagadnienia gospodarki rolnej. Dotyczy on jednocześnie bezpieczeństwa żywnościowego państwa, bezpieczeństwa wodnego, ochrony przyrody oraz odporności lokalnych społeczności. Niedobory wody ograniczają możliwości produkcyjne rolnictwa, zwiększają ryzyko gospodarcze, przyczyniają się do degradacji siedlisk przyrodniczych oraz osłabiają zdolność krajobrazu do przeciwdziałania zarówno suszom, jak i skutkom gwałtownych opadów.
Rada powiatu zwraca również uwagę na potrzebę dalszego rozwoju systemów monitorowania suszy i zwalczania jej skutków poprzez: - aktualizację metodologii zbierania i opracowywania danych w Systemie Monitoringu Suszy Rolniczej oraz metodologii wyznaczania okresów suszy rolniczej w różnych regionach Polski poprzez powołanie interdyscyplinarnego zespołu składającego się z ekspertów i przedstawicieli organizacji interesariuszy,
- rozszerzenie sieci pomiarowej (w Wielkopolsce są tylko dwa punkty pomiarowe, co nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji, ponieważ województwo jest dosyć duże i opady występują w różnych jego częściach), szczególnie na poziomie powiatów i gmin, w tym włączenie potencjału klimatologicznych stacji pomiarowych IMGW-PIB na potrzeby Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej.
Radni w oświadczeniu wskazali na podjęcie działań na rzecz:
- pilnego wypracowania mechanizmów doraźnej pomocy dla rolników, zwłaszcza w bieżącym roku, szczególnie dla zbóż ozimych i jarych oraz rzepaku ozimego, ponieważ opady w powiecie gnieźnieńskim w okresie od 1.01.2026 do 1.06.2026 wyniosły około 100 mm;
- aktualizacji warunków udzielania tzw. pomocy suszowych producentom rolnym.
Jako jedno z ważnych narzędzi zmiany obecnej sytuacji rada postuluje utworzenie wdrożeniowej sieci pomiarowo-badawczej obejmującej zlewnię Małej Wełny, realizowanej przez Stację Badawczą Polskiego Związku Łowieckiego w Czempiniu we współpracy z jednostkami naukowymi, w szczególności Instytutem Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa — Państwowym Instytutem Badawczym, innymi partnerami naukowymi, samorządami i organizacjami społecznymi. Celem przedsięwzięcia byłoby dostarczanie danych wspierających zarządzanie zasobami wodnymi, produkcją rolną i ochroną środowiska oraz wypracowanie modelu monitoringu możliwego do zastosowania w innych regionach kraju.
Rada powiatu wyraża jednocześnie pełne poparcie dla realizacji pilotażowego programu zwiększenia retencyjności zlewni rzeki Małej Wełny. Projekt zakłada kompleksowe działania obejmujące rozwój monitoringu, odtwarzanie mokradeł, przywracanie łąk i pastwisk na gruntach zamienionych wcześniej na grunty orne na obszarach przyrzecznych, odbudowę małej retencji, modernizację urządzeń wodnych, tworzenie pasów buforowych oraz działania edukacyjne skierowane do mieszkańców i użytkowników krajobrazu rolniczego.
Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania:
Jak pan Minister odniesie się do przedstawionych w oświadczeniu sugestii radnych Rady Powiatu Gnieźnieńskiego dotyczących weryfikacji zasad powstawania raportu suszowego?
Jakiej pomocy suszowej - po nieodwracalnych stratach - mogą oczekiwać producenci rolni, szczególnie dla zbóż ozimych i jarych oraz rzepaku ozimego, ponieważ opady w powiecie gnieźnieńskim w okresie od 1.01.2026 do 1.06.2026 wyniosły około 100 mm?
Czy pilotażowy program zwiększenia retencyjności zlewni rzeki Małej Wełny zostanie objęty przez ministerstwo wsparciem merytorycznym i finansowym?
Czy założenia tego projektu będą uwzględnienie w krajowych działaniach służących przeciwdziałaniu skutkom suszy, ochronie zasobów wodnych, bezpieczeństwu żywnościowemu oraz wzmacnianiu odporności lokalnych społeczności?
Z wyrazami szacunku
Poseł Tadeusz Tomaszewski
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
28%
Konkretność
72%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 6 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „Na obecnym etapie nie jest możliwe” (odwlekanie w czasie / nieustające analizy)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„Na obecnym etapie nie jest możliwe”
(odwlekanie w czasie / nieustające analizy)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13535 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 23 lipca 2026 r.
Znak sprawy: DNI.gw.058.4.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacja nr 18230
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Tadeusza Tomaszewskiego w sprawie w
sprawie przeciwdziałania skutkom suszy, rozwoju lokalnego monitoringu wodnego oraz
wsparcia pilotażowego programu zwiększenia retencyjności zlewni rzeki Małej Wełny
przedstawiam następujące informacje na zadane pytania.
1. Jak pan Minister odniesie się do przedstawionych w oświadczeniu sugestii
radnych Rady Powiatu Gnieźnieńskiego dotyczących weryfikacji zasad
powstawania raportu suszowego?
2. Jakiej pomocy suszowej - po nieodwracalnych stratach - mogą oczekiwać
producenci rolni, szczególnie dla zbóż ozimych i jarych oraz rzepaku ozimego,
ponieważ opady w powiecie gnieźnieńskim w okresie od 1.01.2026 do
1.06.2026 wyniosły około 100 mm?
System Monitoringu Suszy Rolniczej (SMSR) został opracowany i uruchomiony przez
Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy w
Puławach (IUNG-PIB), zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw
rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2005 r. Nr 150, poz. 1249).
-- 1 of 8 --
SMSR zawiera bazy danych i aplikacje komputerowe, integrujące dane meteorologiczne,
potrzebne do obliczenia klimatycznego bilansu wodnego oraz dane z cyfrowej mapy
glebowo-rolniczej, obrazującej przestrzenne zróżnicowanie retencji wodnej różnych
kategorii agronomicznych gleb.
Dla wyznaczenia suszy rolniczej wybrano okres sześciu dekad od dnia 21 marca do dnia
30 września, gdyż okres ten najlepiej ocenia deficyt wody w plonowaniu roślin
uprawnych. Agregacja okresu do sześciu dekad pozwala na lepsze określenie obniżenia
plonu końcowego roślin z powodu wystąpienia deficytu wody.
Dla 16 upraw dla 4 kategorii glebowych oraz dla 14 okresów sześciodekadowych
Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy w
Puławach opracowuje straty spowodowane deficytem wody wyznaczając wartości
krytyczne KBW.
System Monitoringu Suszy Rolniczej podlega ciągłej rozbudowie i doskonaleniu. W
latach poprzednich IUNG-PIB rozwinął sieć własnych stacji meteorologicznych i
pomiarów wilgotności gleby oraz włączył w tę sieć regionalne stacje meteorologiczne.
W roku 2020 r. wdrożono do systemu teledetekcję radarową sieci POLRAD (naziemne
urządzenia teledetekcyjne), z której dane wykorzystywane są w konstrukcji map
klimatycznego bilansu wodnego. W 2023 roku z uwagi unowocześnienie bazy
pomiarowej przez IMGW-PIB, polegającej m.in. na wykorzystaniu nowych naziemnych
radarów (Radar Meteor 735CDP10), określających opad atmosferyczny o rozdzielczości
500 m x 500 m, co umożliwia otrzymanie 1 248 000 danych pomiarowych w Polsce,
pozyskiwanych z częstotliwością co 5 minut.
Jest to bardzo ważne z uwagi na istotny element, jaki stanowi opad atmosferyczny w
klimatycznym bilansie wodnym, który w bardzo dużym stopniu decyduje o wielkości
suszy rolniczej.
Ponadto do systemu włączone zostały dane z teledetekcji satelitarnej w celu weryfikacji
występowania suszy w regionach, w których raporty rolników wykazują rozbieżność z
prowadzonym monitoringiem. Ciągła rozbudowa i udoskonalanie systemu ma na celu
jak najlepsze odzwierciedlenie stanu faktycznego występowania suszy na polach.
-- 2 of 8 --
Uzyskanie takich informacji pozwala na znaczne uszczegółowienie pola opadów
(obszaru z suszą) dla działek ewidencyjnych, gminy, powiatu. Zdecydowanie też
zwiększa dokładność wyznaczenia obszarów ze stratami plonów z powodu deficytu
wody.
Oprócz danych z radarów naziemnych w dalszym ciągu wykorzystywane są dane
meteorologiczne pochodzące z punktów pomiarowych. Rozwój sieci stacji
meteorologicznych wykorzystywanych w SMSR realizowany jest systematycznie od
2007 roku i jest prowadzony we współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego,
izbami rolniczymi oraz ośrodkami doradztwa rolniczego, na podstawie zawieranych
porozumień dotyczących lokalizacji, utrzymania i obsługi stacji pomiarowych.
Obecnie w SMSR wykorzystywane są dane pochodzące łącznie z 612 naziemnych
punktów pomiarowych. Obejmują one m.in. dane ze stacji meteorologicznych, w tym:
392 stacji działających w sieci Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej –
Państwowego Instytutu Badawczego (IMGW-PIB),
184 stacji działających w sieci Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa –
Państwowego Instytutu Badawczego (IUNG-PIB), w tym: 52 stacje własne, 122
stacje jednostek samorządu terytorialnego oraz stacje izb rolniczych,
36 stacji działających w sieci Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin
Uprawnych (COBORU),
3 stacji działających w sieci Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
(województwo lubelskie).
W 2026 roku sieć pomiarowa SMSR została rozszerzona o telemetryczne pomiary
wilgotności gleby i warunków meteorologicznych prowadzone na 9 polach
referencyjnych (po 3 punkty pomiarowe na polu) zlokalizowanych w trzech
województwach: lubuskim, wielkopolskim i zachodniopomorskim. W 2026 roku
realizowany jest również zakup aparatury przeznaczonej do objęcia monitoringiem
kolejnych 9 pól referencyjnych (3 województwa), a docelowo będzie rozszerzona na
cały kraj.
Niezależnie od powyższego, IUNG-PIB prowadzi badania upraw i gleb w działaniu
obejmującym 116 pól referencyjnych w całej Polsce, gdzie pracownicy IUNG-PIB dwa
razy do roku dokonują oceny po zimie i początku wegetacji oraz oceny plonowania.
-- 3 of 8 --
W przyszłym roku planowane jest opracowanie metodyki włączania lokalnych stacji
meteorologicznych do SMSR. IUNG-PIB wskazuje, że warunkami włączenia stacji
meteorologicznej do SMSR będą w szczególności:
prawidłowa lokalizacja stacji meteorologicznej,
instalacja przyrządów pomiarowych spełniających wymagane standardy
jakościowe,
utrzymywanie ogródka meteorologicznego, w którym zlokalizowane są
przyrządy pomiarowe, oraz jego najbliższego otoczenia w należytym stanie,
zgodnie z zasadami prowadzenia pomiarów meteorologicznych.
Pracownicy Instytutu udzielają wsparcia merytorycznego jednostkom samorządu
terytorialnego zainteresowanym budową stacji meteorologicznych, w szczególności w
zakresie ich prawidłowej lokalizacji oraz określania wymagań technicznych niezbędnych
do prowadzenia wiarygodnych pomiarów meteorologicznych.
Podsumowując System informatyczny monitoringu suszy zawiera bazy danych i
aplikacje komputerowe, integrujące dane meteorologiczne, potrzebne do obliczenia
klimatycznego bilansu wodnego oraz dane z cyfrowej mapy glebowo-rolniczej,
obrazującej przestrzenne zróżnicowanie retencji wodnej różnych kategorii
agronomicznych gleb.
O wystąpieniu suszy decyduje cały kompleks warunków meteorologicznych i
glebowych. W wyznaczaniu obszarów dotkniętych suszą, oprócz wartości
klimatycznego bilansu wodnego, są brane pod uwagę właściwości retencyjne gleb,
ustalone według kategorii glebowych, wydzielonych na podstawie map
gleboworolniczych. W ten sposób uwzględnia się fakt silnego zróżnicowania podatności
pokrywy glebowej Polski na skutki niedoboru wody.
Określenie rzeczywistych strat w poszczególnych gospodarstwach rolnych
spowodowanych np. wystąpieniem suszy byłoby możliwe wyłącznie po wprowadzeniu
obowiązku prowadzenia rachunkowości rolnej i przedstawieniu przez producentów
rolnych rocznych sprawozdań finansowych z gospodarstwa rolnego. Do tego czasu
pozostaje ustalanie strat w gospodarstwach rolnych na podstawie szacunków.
-- 4 of 8 --
Producenci rolni, w których gospodarstwach wystąpiły szkody spowodowane
wystąpieniem niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, w tym suszy mogą ubiegać się
zgodnie z obowiązującymi przepisami o:
preferencyjny kredyt na wznowienie produkcji i odtworzenie środków trwałych.
Kredyt na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach
specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane
niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi może zostać udzielony w terminie
do 12 miesięcy od daty sporządzenia protokołu przez komisję powołaną przez
wojewodę. Komisja powołana przez wojewodę właściwego ze względu na
miejsce wystąpienia szkód, jest zobowiązana do oszacowania szkód, w terminie
do dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia przez producenta rolnego powstania tych
szkód, nie później jednak niż do czasu zbioru plonu głównego danej uprawy albo
jej likwidacji i nie wcześniej niż od wschodów upraw.
Oprocentowanie tych kredytów wynosi 0,5% dla producenta rolnego, który w
dniu wystąpienia szkód posiadał ubezpieczone 50% powierzchni upraw rolnych,
z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, lub co najmniej 50% liczby
zwierząt gospodarskich, w przypadku pozostałych producentów rolnych
oprocentowanie obecnie wynosi 3,9300 %.
ulgę w opłaceniu bieżących składek na ubezpieczenie społeczne oraz
regulowaniu zaległości z tego tytułu w formie odroczenia terminu płatności
składek i rozłożenia ich na dogodne raty, a także umorzenie w całości lub w
części bieżących składek na wniosek złożony do KRUS (art. 41a ustawy z dnia 20
grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników – Dz. U z 2022 r. poz.
933, 1155 i 2140);
odroczenie i rozłożenie na raty płatności z tytułu umów sprzedaży i dzierżawy
nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz ulg w opłatach
czynszu, a także umorzenia raty płatności czynszu z tytułu umów dzierżawy (art.
23a ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami
rolnymi Skarbu Państwa, Dz.U. t.j. z 2024 r. poz. 589);
ulg w podatku rolnym, na indywidualny wniosek producenta rolnego złożony do
wójta (art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, Dz.U.
t.j. z 2023 r. poz. 2383 i 2760).
-- 5 of 8 --
Do szacowania strat spowodowanych przez suszę w rozumieniu przepisów o
ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, służy publiczna aplikacja
„zgłoś szkodę rolniczą”, na podstawie której generowany jest:
protokół oszacowania szkód (jeżeli szkody spowodowane wystąpieniem suszy
wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej) albo
kalkulacja oszacowania szkód (w przypadku gdy szkody spowodowane
wystąpieniem suszy wynoszą nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji
roślinnej).
Informuję, że wniosek o oszacowanie szkód powstałych w wyniku suszy może złożyć
każdy producent rolny, który złożył wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu
przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w roku, w
którym wystąpiła susza i posiada Profil Zaufany w terminie do dnia 15 października roku
wystąpienia suszy.
Udzielenie pomocy producentom rolnym poszkodowanych w wyniku wystąpienia
niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, w tym suszy w formie dotacji będzie możliwe
po oszacowaniu tych szkód w aplikacji suszowej i jest uzależnione od przyjęcia
programu pomocy przez Radę Ministrów przy uwzględnieniu zasad udzielania pomocy
publicznej.
Jednocześnie należy zauważyć, że obowiązujące przepisy nie uwzględniają szkód
spowodowanych wysokimi temperaturami i oparzeniami słonecznymi.
W związku z powyższym, z uwagi na wystąpienie na terenie Polski bardzo wysokich
temperatur i napływającymi sygnałami o wystąpieniu szkód w uprawach sadowniczych i
warzywach, zobowiązano wojewodów do ustalenia i potwierdzenia wystąpienia szkód
spowodowanych przez wysokie temperatury w uprawach owoców i warzyw (w tym
fasoli) na terenie gospodarstw rolnych znajdujących się na obszarach wskazanych
Instytut Uprawy i Nawożenia Gleb.
3. Czy pilotażowy program zwiększenia retencyjności zlewni rzeki Małej Wełny
zostanie objęty przez Ministerstwo wsparciem merytorycznym i finansowym?
-- 6 of 8 --
Dostrzegam znaczenie działań ukierunkowanych na zwiększenie retencji wodnej oraz
poprawę gospodarowania zasobami wodnymi na obszarach rolniczych, jako jednego z
istotnych elementów przeciwdziałania skutkom suszy i adaptacji rolnictwa do zmian
klimatu.
Przedstawione przez Radę Powiatu Gnieźnieńskiego propozycje, dotyczące
pilotażowego programu zwiększenia retencyjności zlewni rzeki Małej Wełny, są obecnie
analizowane. Na obecnym etapie Ministerstwo nie dysponuje szczegółowymi
informacjami dotyczącymi organizacji przedsięwzięcia, jego finansowania oraz
oczekiwanego zakresu zaangażowania poszczególnych podmiotów, co uniemożliwia
deklarację objęcia projektu wsparciem merytorycznym lub finansowym.
Jednocześnie należy podkreślić, że przedsięwzięcia dotyczące gospodarowania
zasobami wodnymi wymagają współpracy wielu podmiotów i uzgodnień
międzyresortowych, w szczególności z ministrem właściwym do spraw gospodarki
wodnej
4. Czy założenia tego projektu będą uwzględnienie w krajowych działaniach
służących przeciwdziałaniu skutkom suszy, ochronie zasobów wodnych,
bezpieczeństwu żywnościowemu oraz wzmacnianiu odporności lokalnych
społeczności?
Na obecnym etapie nie jest możliwe przesądzenie, czy oraz w jakim zakresie założenia
przedstawione w oświadczeniu Rady Powiatu Gnieźnieńskiego będą mogły zostać
uwzględnione w krajowych działaniach służących przeciwdziałaniu skutkom suszy,
ochronie zasobów wodnych, bezpieczeństwu żywnościowemu oraz wzmacnianiu
odporności lokalnych społeczności. Kwestia ta wymaga uprzedniego przeanalizowania
przedstawionych propozycji oraz ich odniesienia do obowiązujących kierunków działań i
kompetencji właściwych organów administracji rządowej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 7 of 8 --
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 8 of 8 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 23 lipca 2026 r.
Znak sprawy: DNI.gw.058.4.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacja nr 18230
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Tadeusza Tomaszewskiego w sprawie w
sprawie przeciwdziałania skutkom suszy, rozwoju lokalnego monitoringu wodnego oraz
wsparcia pilotażowego programu zwiększenia retencyjności zlewni rzeki Małej Wełny
przedstawiam następujące informacje na zadane pytania.
1. Jak pan Minister odniesie się do przedstawionych w oświadczeniu sugestii
radnych Rady Powiatu Gnieźnieńskiego dotyczących weryfikacji zasad
powstawania raportu suszowego?
2. Jakiej pomocy suszowej - po nieodwracalnych stratach - mogą oczekiwać
producenci rolni, szczególnie dla zbóż ozimych i jarych oraz rzepaku ozimego,
ponieważ opady w powiecie gnieźnieńskim w okresie od 1.01.2026 do
1.06.2026 wyniosły około 100 mm?
System Monitoringu Suszy Rolniczej (SMSR) został opracowany i uruchomiony przez
Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy w
Puławach (IUNG-PIB), zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw
rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2005 r. Nr 150, poz. 1249).
-- 1 of 8 --
SMSR zawiera bazy danych i aplikacje komputerowe, integrujące dane meteorologiczne,
potrzebne do obliczenia klimatycznego bilansu wodnego oraz dane z cyfrowej mapy
glebowo-rolniczej, obrazującej przestrzenne zróżnicowanie retencji wodnej różnych
kategorii agronomicznych gleb.
Dla wyznaczenia suszy rolniczej wybrano okres sześciu dekad od dnia 21 marca do dnia
30 września, gdyż okres ten najlepiej ocenia deficyt wody w plonowaniu roślin
uprawnych. Agregacja okresu do sześciu dekad pozwala na lepsze określenie obniżenia
plonu końcowego roślin z powodu wystąpienia deficytu wody.
Dla 16 upraw dla 4 kategorii glebowych oraz dla 14 okresów sześciodekadowych
Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy w
Puławach opracowuje straty spowodowane deficytem wody wyznaczając wartości
krytyczne KBW.
System Monitoringu Suszy Rolniczej podlega ciągłej rozbudowie i doskonaleniu. W
latach poprzednich IUNG-PIB rozwinął sieć własnych stacji meteorologicznych i
pomiarów wilgotności gleby oraz włączył w tę sieć regionalne stacje meteorologiczne.
W roku 2020 r. wdrożono do systemu teledetekcję radarową sieci POLRAD (naziemne
urządzenia teledetekcyjne), z której dane wykorzystywane są w konstrukcji map
klimatycznego bilansu wodnego. W 2023 roku z uwagi unowocześnienie bazy
pomiarowej przez IMGW-PIB, polegającej m.in. na wykorzystaniu nowych naziemnych
radarów (Radar Meteor 735CDP10), określających opad atmosferyczny o rozdzielczości
500 m x 500 m, co umożliwia otrzymanie 1 248 000 danych pomiarowych w Polsce,
pozyskiwanych z częstotliwością co 5 minut.
Jest to bardzo ważne z uwagi na istotny element, jaki stanowi opad atmosferyczny w
klimatycznym bilansie wodnym, który w bardzo dużym stopniu decyduje o wielkości
suszy rolniczej.
Ponadto do systemu włączone zostały dane z teledetekcji satelitarnej w celu weryfikacji
występowania suszy w regionach, w których raporty rolników wykazują rozbieżność z
prowadzonym monitoringiem. Ciągła rozbudowa i udoskonalanie systemu ma na celu
jak najlepsze odzwierciedlenie stanu faktycznego występowania suszy na polach.
-- 2 of 8 --
Uzyskanie takich informacji pozwala na znaczne uszczegółowienie pola opadów
(obszaru z suszą) dla działek ewidencyjnych, gminy, powiatu. Zdecydowanie też
zwiększa dokładność wyznaczenia obszarów ze stratami plonów z powodu deficytu
wody.
Oprócz danych z radarów naziemnych w dalszym ciągu wykorzystywane są dane
meteorologiczne pochodzące z punktów pomiarowych. Rozwój sieci stacji
meteorologicznych wykorzystywanych w SMSR realizowany jest systematycznie od
2007 roku i jest prowadzony we współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego,
izbami rolniczymi oraz ośrodkami doradztwa rolniczego, na podstawie zawieranych
porozumień dotyczących lokalizacji, utrzymania i obsługi stacji pomiarowych.
Obecnie w SMSR wykorzystywane są dane pochodzące łącznie z 612 naziemnych
punktów pomiarowych. Obejmują one m.in. dane ze stacji meteorologicznych, w tym:
392 stacji działających w sieci Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej –
Państwowego Instytutu Badawczego (IMGW-PIB),
184 stacji działających w sieci Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa –
Państwowego Instytutu Badawczego (IUNG-PIB), w tym: 52 stacje własne, 122
stacje jednostek samorządu terytorialnego oraz stacje izb rolniczych,
36 stacji działających w sieci Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin
Uprawnych (COBORU),
3 stacji działających w sieci Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
(województwo lubelskie).
W 2026 roku sieć pomiarowa SMSR została rozszerzona o telemetryczne pomiary
wilgotności gleby i warunków meteorologicznych prowadzone na 9 polach
referencyjnych (po 3 punkty pomiarowe na polu) zlokalizowanych w trzech
województwach: lubuskim, wielkopolskim i zachodniopomorskim. W 2026 roku
realizowany jest również zakup aparatury przeznaczonej do objęcia monitoringiem
kolejnych 9 pól referencyjnych (3 województwa), a docelowo będzie rozszerzona na
cały kraj.
Niezależnie od powyższego, IUNG-PIB prowadzi badania upraw i gleb w działaniu
obejmującym 116 pól referencyjnych w całej Polsce, gdzie pracownicy IUNG-PIB dwa
razy do roku dokonują oceny po zimie i początku wegetacji oraz oceny plonowania.
-- 3 of 8 --
W przyszłym roku planowane jest opracowanie metodyki włączania lokalnych stacji
meteorologicznych do SMSR. IUNG-PIB wskazuje, że warunkami włączenia stacji
meteorologicznej do SMSR będą w szczególności:
prawidłowa lokalizacja stacji meteorologicznej,
instalacja przyrządów pomiarowych spełniających wymagane standardy
jakościowe,
utrzymywanie ogródka meteorologicznego, w którym zlokalizowane są
przyrządy pomiarowe, oraz jego najbliższego otoczenia w należytym stanie,
zgodnie z zasadami prowadzenia pomiarów meteorologicznych.
Pracownicy Instytutu udzielają wsparcia merytorycznego jednostkom samorządu
terytorialnego zainteresowanym budową stacji meteorologicznych, w szczególności w
zakresie ich prawidłowej lokalizacji oraz określania wymagań technicznych niezbędnych
do prowadzenia wiarygodnych pomiarów meteorologicznych.
Podsumowując System informatyczny monitoringu suszy zawiera bazy danych i
aplikacje komputerowe, integrujące dane meteorologiczne, potrzebne do obliczenia
klimatycznego bilansu wodnego oraz dane z cyfrowej mapy glebowo-rolniczej,
obrazującej przestrzenne zróżnicowanie retencji wodnej różnych kategorii
agronomicznych gleb.
O wystąpieniu suszy decyduje cały kompleks warunków meteorologicznych i
glebowych. W wyznaczaniu obszarów dotkniętych suszą, oprócz wartości
klimatycznego bilansu wodnego, są brane pod uwagę właściwości retencyjne gleb,
ustalone według kategorii glebowych, wydzielonych na podstawie map
gleboworolniczych. W ten sposób uwzględnia się fakt silnego zróżnicowania podatności
pokrywy glebowej Polski na skutki niedoboru wody.
Określenie rzeczywistych strat w poszczególnych gospodarstwach rolnych
spowodowanych np. wystąpieniem suszy byłoby możliwe wyłącznie po wprowadzeniu
obowiązku prowadzenia rachunkowości rolnej i przedstawieniu przez producentów
rolnych rocznych sprawozdań finansowych z gospodarstwa rolnego. Do tego czasu
pozostaje ustalanie strat w gospodarstwach rolnych na podstawie szacunków.
-- 4 of 8 --
Producenci rolni, w których gospodarstwach wystąpiły szkody spowodowane
wystąpieniem niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, w tym suszy mogą ubiegać się
zgodnie z obowiązującymi przepisami o:
preferencyjny kredyt na wznowienie produkcji i odtworzenie środków trwałych.
Kredyt na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach
specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane
niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi może zostać udzielony w terminie
do 12 miesięcy od daty sporządzenia protokołu przez komisję powołaną przez
wojewodę. Komisja powołana przez wojewodę właściwego ze względu na
miejsce wystąpienia szkód, jest zobowiązana do oszacowania szkód, w terminie
do dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia przez producenta rolnego powstania tych
szkód, nie później jednak niż do czasu zbioru plonu głównego danej uprawy albo
jej likwidacji i nie wcześniej niż od wschodów upraw.
Oprocentowanie tych kredytów wynosi 0,5% dla producenta rolnego, który w
dniu wystąpienia szkód posiadał ubezpieczone 50% powierzchni upraw rolnych,
z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, lub co najmniej 50% liczby
zwierząt gospodarskich, w przypadku pozostałych producentów rolnych
oprocentowanie obecnie wynosi 3,9300 %.
ulgę w opłaceniu bieżących składek na ubezpieczenie społeczne oraz
regulowaniu zaległości z tego tytułu w formie odroczenia terminu płatności
składek i rozłożenia ich na dogodne raty, a także umorzenie w całości lub w
części bieżących składek na wniosek złożony do KRUS (art. 41a ustawy z dnia 20
grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników – Dz. U z 2022 r. poz.
933, 1155 i 2140);
odroczenie i rozłożenie na raty płatności z tytułu umów sprzedaży i dzierżawy
nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz ulg w opłatach
czynszu, a także umorzenia raty płatności czynszu z tytułu umów dzierżawy (art.
23a ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami
rolnymi Skarbu Państwa, Dz.U. t.j. z 2024 r. poz. 589);
ulg w podatku rolnym, na indywidualny wniosek producenta rolnego złożony do
wójta (art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, Dz.U.
t.j. z 2023 r. poz. 2383 i 2760).
-- 5 of 8 --
Do szacowania strat spowodowanych przez suszę w rozumieniu przepisów o
ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, służy publiczna aplikacja
„zgłoś szkodę rolniczą”, na podstawie której generowany jest:
protokół oszacowania szkód (jeżeli szkody spowodowane wystąpieniem suszy
wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej) albo
kalkulacja oszacowania szkód (w przypadku gdy szkody spowodowane
wystąpieniem suszy wynoszą nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji
roślinnej).
Informuję, że wniosek o oszacowanie szkód powstałych w wyniku suszy może złożyć
każdy producent rolny, który złożył wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu
przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w roku, w
którym wystąpiła susza i posiada Profil Zaufany w terminie do dnia 15 października roku
wystąpienia suszy.
Udzielenie pomocy producentom rolnym poszkodowanych w wyniku wystąpienia
niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, w tym suszy w formie dotacji będzie możliwe
po oszacowaniu tych szkód w aplikacji suszowej i jest uzależnione od przyjęcia
programu pomocy przez Radę Ministrów przy uwzględnieniu zasad udzielania pomocy
publicznej.
Jednocześnie należy zauważyć, że obowiązujące przepisy nie uwzględniają szkód
spowodowanych wysokimi temperaturami i oparzeniami słonecznymi.
W związku z powyższym, z uwagi na wystąpienie na terenie Polski bardzo wysokich
temperatur i napływającymi sygnałami o wystąpieniu szkód w uprawach sadowniczych i
warzywach, zobowiązano wojewodów do ustalenia i potwierdzenia wystąpienia szkód
spowodowanych przez wysokie temperatury w uprawach owoców i warzyw (w tym
fasoli) na terenie gospodarstw rolnych znajdujących się na obszarach wskazanych
Instytut Uprawy i Nawożenia Gleb.
3. Czy pilotażowy program zwiększenia retencyjności zlewni rzeki Małej Wełny
zostanie objęty przez Ministerstwo wsparciem merytorycznym i finansowym?
-- 6 of 8 --
Dostrzegam znaczenie działań ukierunkowanych na zwiększenie retencji wodnej oraz
poprawę gospodarowania zasobami wodnymi na obszarach rolniczych, jako jednego z
istotnych elementów przeciwdziałania skutkom suszy i adaptacji rolnictwa do zmian
klimatu.
Przedstawione przez Radę Powiatu Gnieźnieńskiego propozycje, dotyczące
pilotażowego programu zwiększenia retencyjności zlewni rzeki Małej Wełny, są obecnie
analizowane. Na obecnym etapie Ministerstwo nie dysponuje szczegółowymi
informacjami dotyczącymi organizacji przedsięwzięcia, jego finansowania oraz
oczekiwanego zakresu zaangażowania poszczególnych podmiotów, co uniemożliwia
deklarację objęcia projektu wsparciem merytorycznym lub finansowym.
Jednocześnie należy podkreślić, że przedsięwzięcia dotyczące gospodarowania
zasobami wodnymi wymagają współpracy wielu podmiotów i uzgodnień
międzyresortowych, w szczególności z ministrem właściwym do spraw gospodarki
wodnej
4. Czy założenia tego projektu będą uwzględnienie w krajowych działaniach
służących przeciwdziałaniu skutkom suszy, ochronie zasobów wodnych,
bezpieczeństwu żywnościowemu oraz wzmacnianiu odporności lokalnych
społeczności?
Na obecnym etapie nie jest możliwe przesądzenie, czy oraz w jakim zakresie założenia
przedstawione w oświadczeniu Rady Powiatu Gnieźnieńskiego będą mogły zostać
uwzględnione w krajowych działaniach służących przeciwdziałaniu skutkom suszy,
ochronie zasobów wodnych, bezpieczeństwu żywnościowemu oraz wzmacnianiu
odporności lokalnych społeczności. Kwestia ta wymaga uprzedniego przeanalizowania
przedstawionych propozycji oraz ich odniesienia do obowiązujących kierunków działań i
kompetencji właściwych organów administracji rządowej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 7 of 8 --
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 8 of 8 --