Interpelacja w sprawie systemu kaucyjnego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 1823
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie systemu kaucyjnego
Zgłaszający: Anna Dąbrowska-Banaszek
Data wpływu: 29-02-2024
Pani Minister!
Od 1 stycznia 2025 roku będzie obowiązywał w Polsce system kaucyjny zgodnie z nowelizacją ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Nowe rozwiązanie zwiększy poziom selektywnego zbierania, a w efekcie także recyklingu odpadów opakowaniowych i zmniejszy zaśmiecenie środowiska. Obecnie znaczna część odpadów powstających z opakowań, które planuje się objąć systemem kaucyjnym, zbierana jest razem z innymi odpadami komunalnymi w systemie gminnym.
Kaucją zostaną objęte jednorazowe butelki z tworzyw sztucznych do 3 litrów – butelki na wodę, sok, nektar czy mleko. System kaucyjny obejmie także opakowania szklane na napoje wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra oraz puszki metalowe o pojemności do 1 litra – do jednorazowych butelek z plastiku do 3 litrów, szklanych butelek wielorazowego użytku do 1,5 litra oraz metalowych puszek o pojemności do 1 litra doliczona zostanie kaucja, której wysokość ma zostać określona w rozporządzeniu.
Puste opakowania będzie można oddać do sklepu, aby odzyskać wcześniej zapłaconą kaucję. Aby odebrać kaucję w sklepie, nie trzeba będzie okazywać paragonu potwierdzającego jej wcześniejsze zapłacenie.
Duże sklepy, o powierzchni powyżej 200 metrów kwadratowych, będą w tym celu musiały odbierać puste opakowania. Pozostałe placówki handlowe (o mniejszej powierzchni) będą mogły przystąpić do systemu i odbierać opakowania objęte kaucją na zasadzie dobrowolności.
Mając świadomość ważności gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi zwrócili się do mnie polscy przedsiębiorcy prowadzący lokalne sklepy, które codziennie obsługują wielu klientów, zaniepokojeni niskim zaawansowaniem prac związanych z realizacją założeń systemu kaucyjnego – obawiają się, że wejście ustawy w planowanym terminie i w obecnym kształcie stworzy ogromny chaos i bezpośrednio uderzy w polskich małych i średnich przedsiębiorców. Według nich system będzie eskalował problemy finansowe i organizacyjne ich sklepów.
W związku z powyższym, podzielając ich obawy, zwracam się do Pani Minister z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
1. Kim są (lub będą) operatorzy, którzy mają ustalić zasady współpracy i podpisać umowę ze sklepem?
2. Jak będzie wyglądała logistyka, w tym częstotliwość odbiorów?
3. Jak będzie miał być przygotowany materiał do przekazania (zgnieciony lub nie, puszka z butelką czy odrębnie itp.)?
4. Jak przeprowadzić odbiór opakowań po produktach mlecznych, aby nie naruszyć przepisów Państwowej Inspekcji Sanitarnej?
5. Jak będą wyglądały rozliczenia sklepów z operatorem, operatorów między sobą, operatorów z producentami?
6. Jak należy przygotować sklep do wdrożenia systemu kaucyjnego (przestrzeń, automat, dodatkowa praca do wykonania)?
Odpowiedzi na wszystkie pytania są bardzo ważne, wręcz niezbędne do tego, aby przedsiębiorcy mogli przygotować się do wejścia w życie systemu kaucyjnego, podpisać stosowne umowy z operatorem, zaopatrzyć się w potrzebne urządzenia, dostosować oprogramowanie sprzedażowe czy przeszkolić pracowników do nowych obowiązków.
Proszę o odpowiedź na zadane pytania w możliwie krótkim terminie.
Z wyrazami szacunku
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8296 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.050.4.2024.AK
3084473.12094527.9723669
Warszawa, 23-03-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Anny Dąbrowskiej-Banaszek w sprawie prac
związanych z realizacją założeń systemu kaucyjnego nr K10INT1823 z dnia 7 marca 2024
r. w sprawie wyjaśnienia i doprecyzowania nowych obowiązków nałożonych na
przedsiębiorców w ramach ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce
opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw, tworzącej
system kaucyjny (zwanej dalej „ustawą”) poniżej przedstawiam stosowne wyjaśnienia.
1. Kim są (lub będą) operatorzy, którzy mają ustalić zasady współpracy i podpisać
umowę ze sklepem?
Prowadzenie systemu kaucyjnego, zgodnie z art. 40j ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie
ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych
ustaw (zwanej dalej „ustawą”), wymaga uzyskania zezwolenia wydawanego, w drodze
decyzji, przez ministra właściwego do spraw klimatu, zwanego dalej „zezwoleniem na
prowadzenie systemu kaucyjnego”. Zezwolenie na prowadzenie systemu kaucyjnego
wydaje się na wniosek podmiotu reprezentującego. Obecnie zostały złożone 2 wnioski o
wydanie zezwolenia na prowadzenie systemu kaucyjnego. W tym momencie wydana
została jedna decyzja dla operatora Krajowy System Kaucyjny ZWROTKA S.A.
Wniosek o wydanie zezwolenia na prowadzenie systemu kaucyjnego przedkłada się
ministrowi właściwemu do spraw klimatu nie później niż 6 miesięcy przed planowanym
uruchomieniem systemu kaucyjnego, tak wiec jeżeli kolejne podmioty będą chciały
uruchomić systemy od początku od 2025 r. mają jeszcze czas do lipca na składanie
wniosków.
2. Jak będzie wyglądała logistyka, w tym częstotliwość odbiorów?
Zgodnie z art. 40j ust. 2 ustawy wniosek o wydanie zezwolenia na prowadzenie systemu
kaucyjnego zawiera m.in. określenie zasad odbioru opakowań i odpadów opakowaniowych
(…), z jednostek handlu detalicznego i hurtowego oraz innych punktów zbierających
opakowania i odpady opakowaniowe, objętych systemem kaucyjnym oraz zasad
przekazywania tych opakowań do ponownego użycia lub tych odpadów opakowaniowych
do przetworzenia. Ustawa ta wprowadza jedynie ramy funkcjonowania systemu
kaucyjnego, natomiast szczegółowe rozwiązania w zakresie organizacji i prowadzenia
systemu, w tym w również logistyki i częstotliwości odbiorów opakowań i odpadów
opakowaniowych będą określane przez podmioty reprezentujące.
-- 1 of 3 --
3. Jak będzie miał być przygotowany materiał do przekazania (zgnieciony lub nie,
puszka z butelką czy odrębnie itp.)?
Zgodnie z art. 40j ust. 2 ustawy wniosek podmiotu reprezentującego zawiera m.in.
szczegółowy opis zasad odbioru opakowań i odpadów opakowaniowych.
O ile zbiórka prowadzona przez automaty wymagać będzie prowadzenia jej na
opakowaniach niezgniecionych, gdyż ułatwi to automatyczne odczytywanie informacji
zawartych na oznakowaniu, to zbiórka ręczna może być przeprowadzona na opakowaniach
w jakiś sposób uszkodzonych lub zgniecionych. Wszystkie szczegółowe wytyczne i
rozwiązania logistyczne w tej kwestii będą określane przez operatorów sytemu kaucyjnego.
4. Jak pogodzić odbiór opakowań po produktach mlecznych, aby nie naruszyć
przepisów Państwowej Inspekcji Sanitarnej?
Sposób postępowania z opakowaniami po mleku i produktach mlecznych objętych
systemem kaucyjnym powinien zostać szczególnie potraktowany ze względu na zagrożenie
sanitarne i przygotowany przez operatorów systemu (zgodnie z wyjaśnieniem do punktu
powyżej). W tym momencie analizowana jest w Ministerstwie Klimatu i Środowiska oraz
dyskutowana w gronie eksperckim możliwość odroczenia do 2026 r. obowiązku zbiórki
opakowań po mleku i produktach mlecznych, aby odpowiednio zaplanować i przygotować
system do zbierania tego rodzaju opakowań.
5. Jak będą wyglądały rozliczenia sklepów z operatorem, operatorami między sobą,
operatorów z producentami?
Ustawa wskazuje, że system kaucyjny powinien obejmować terytorium całego kraju,
zapewniać powszechny i równy dostęp dla użytkowników końcowych oraz dla
wprowadzających produkty w opakowaniach jednostek handlu detalicznego i hurtowego
oraz innych punktów zbierających opakowania i odpady opakowaniowe objęte systemem
kaucyjnym (art. 40g ustawy).
Przepisy ustawy nie ograniczają ilości podmiotów, które mogą tworzyć system kaucyjny w
Polsce. W przypadku funkcjonowania więcej niż jednego systemu kaucyjnego podmioty
reprezentujące prowadzące te systemy są obowiązane do ustalenia między sobą, w drodze
umowy zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności, warunków rozliczania
pobranej i zwróconej kaucji oraz rozliczania i wymiany opakowań lub odpadów
opakowaniowych zebranych w ramach prowadzonych przez siebie systemów kaucyjnych.
Umowę taką zawiera się przed dniem uruchomienia każdego kolejnego systemu kaucyjnego.
Art. 40i ust. 1 ustawy wskazuje, że podmiot reprezentujący w ramach systemu kaucyjnego
zapewnia m.in. rozliczenie kaucji z jednostkami handlu detalicznego i hurtowego oraz innymi
punktami zbierającymi opakowania i odpady opakowaniowe objęte systemem kaucyjnym,
w szczególności finansowanie wypłat kaucji dla użytkownika końcowego. Na ten moment
procedowane są w MKiŚ dwa wnioski o wydanie takiego zezwolenia. Podmioty
reprezentujące wciąż mają możliwość składania wniosków do Ministerstwa o wydanie
zgody na prowadzenie systemu kaucyjnego, wiec zakłada się, że będzie więcej niż jeden
operator i będzie potrzeba podpisywania umów między podmiotami reprezentującymi.
Drugim rodzajem umów będą umowy zwierane pomiędzy podmiotem reprezentującym a
przedsiębiorcami prowadzącymi jednostki handlu detalicznego lub hurtowego. Zgodnie z
art. 44 ust. 8 ustawy, umowy te powinny zawierać w szczególności: zasady rozliczania kaucji
oraz zasady zbierania i przekazywania opakowań i odpadów opakowaniowych powstałych
z opakowań.
-- 2 of 3 --
Trzecim rodzajem umów zawierających zasady dot. rozliczeń finansowych między
podmiotami będą zasady na jakich wprowadzający produkty w opakowaniach na napoje
albo grupa tych wprowadzających będą przystępować do utworzonego przez ten podmiot
systemu kaucyjnego albo do innego istniejącego systemu kaucyjnego. Zgodnie z art. 40h
ust. 3 ustawy umowę taką podpisuje się pod rygorem nieważności. Umowa ta określa w
szczególności wysokość wkładów finansowych ponoszonych przez wprowadzającego
produkty w opakowaniach na napoje lub wprowadzającego bezpośrednio produkty w
opakowaniach na napoje, przeznaczonych na finansowanie systemu kaucyjnego oraz
terminy ich płatności.
Jak wskazują przywołane powyżej artykuły każdy operator może samodzielnie
zaprojektować zasady działania, w tym ogólną budowę systemu oraz sposób zarządzania
nim, w szczególności sposoby rozliczeń pomiędzy operatorami i wprowadzającymi
zaangażowanymi w dany system kaucyjny. Każde ustalenie powinno być zawarte w formie
umowy.
6. Jak należy przygotować sklep do wdrożenia systemu kaucyjnego ( przestrzeń,
automat, dodatkowa praca do wykonania)?
Organizacja pracy w sklepach zależeć będzie tego jak dana jednostka będzie uczestniczyć w
systemie kaucyjnym: czy w zakresie jedynie pobierania kaucji czy w zakresie zwracania
kaucji oraz zbierania pustych opakowań i odpadów opakowaniowych (art. 44 ust. 1-3
ustawy). Rozwiązania organizacyjne będą częścią umów zawieranych z operatorem
systemu.
Jednostki handlu detalicznego i hurtowego będą musiały zmierzyć się z obowiązkiem
pobierania i zwracania kaucji, fizycznym odbiorem opakowań od konsumentów, ich
logistyką oraz współpracą z operatorami systemu kaucyjnego, jak również
przechowywaniem zebranych surowców. Zakres dodatkowych rozwiązań logistycznych i
kosztów jakie ponosić będą wszystkie zaangażowane jednostki i operatorzy zależeć będzie
od wielkości jednostki handlowej oraz od zakresu w jakim zakresie przystąpi do systemu
kaucyjnego i jakie wsparcie otrzyma od operatora systemu.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM.
-- 3 of 3 --