Interpelacja nr 18190
Interpelacja w sprawie diety planetarnej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Klimat, Energia i Środowisko (90%)
Edukacja i Szkolnictwo (85%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie diety planetarnej
Interpelacja nr 18190
do ministra zdrowia
w sprawie diety planetarnej
Zgłaszający: Anna Gembicka, Jarosław Sachajko
Data wpływu: 02-07-2026
Szanowna Pani Minister,
do rodziców dzieci uczęszczających do przedszkoli zaczynają trafiać informacje, że od roku szkolnego 2026/2027 w placówkach przedszkolnych mają zostać wprowadzone nowe zasady żywienia, określane jako „żywienie planetarne” lub „dieta planetarna”. Zmiany te są wiązane z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach.
Rozporządzenie ma wejść w życie z dniem 1 września 2026 r. Zgodnie z jego treścią w żywieniu zbiorowym dzieci przewidziano m.in. obowiązek podawania co najmniej raz w tygodniu w ramach obiadu potrawy przygotowanej na bazie nasion roślin strączkowych bez dodatku produktów odzwierzęcych, przygotowywania zup na wywarach warzywnych co najmniej dwa razy w tygodniu, a także podawania porcji mięsa dwa razy w tygodniu.
Jednocześnie przepisy dopuszczają zastępowanie mleka lub produktów mlecznych napojami roślinnymi albo roślinnymi alternatywami produktów mlecznych, o ile spełniają one określone wymagania.
Budzi to poważne wątpliwości rodziców, ale także środowisk rolniczych i producentów żywności. Wprowadzanie tak daleko idących zmian w żywieniu dzieci nie może być oparte na modzie, ideologii klimatycznej ani presji wybranych organizacji pozarządowych. Żywienie dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym powinno być oparte przede wszystkim na rzetelnej wiedzy medycznej, potrzebach rozwojowych dzieci, bezpieczeństwie żywieniowym oraz poszanowaniu prawa rodziców do współdecydowania o sposobie żywienia ich dzieci.
Szczególne wątpliwości budzi ograniczenie obecności mięsa w jadłospisach. Mięso, w szczególności mięso wysokiej jakości, jest źródłem pełnowartościowego białka, żelaza, cynku, witamin z grupy B, w tym witaminy B12, oraz innych składników istotnych dla rozwoju dzieci.
W debacie publicznej pojawiają się jednocześnie badania i opinie wskazujące, że mięso może być elementem zdrowej, zbilansowanej diety, a problemem jest przede wszystkim żywność wysokoprzetworzona, a nie samo spożycie produktów pochodzenia zwierzęcego. Warto zauważyć, że w omówieniu nowych amerykańskich zaleceń żywieniowych 2025-2030 podkreślono znaczenie białka w diecie, zarówno ze źródeł zwierzęcych, jak i roślinnych, oraz nacisk na żywność naturalną i nieprzetworzoną.
Z oceny skutków regulacji projektu wynika, że projekt nie był przedmiotem pre-konsultacji, a w części dotyczącej rozwiązań przyjętych w innych krajach OECD/UE wskazano „brak danych”.
Jednocześnie regulacja ma dotyczyć bardzo szerokiej grupy dzieci, rodziców, placówek oświatowych, firm cateringowych, dostawców żywności oraz producentów rolnych.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Na jakiej dokładnie podstawie naukowej Ministerstwo Zdrowia zdecydowało o wprowadzeniu do żywienia dzieci i młodzieży założeń określanych jako „dieta planetarna”? Proszę o przedstawienie pełnej listy badań naukowych, analiz, ekspertyz, opinii instytutów, stanowisk konsultantów krajowych oraz rekomendacji, na których oparto decyzję o zmianie zasad żywienia w przedszkolach i szkołach.
Czy Ministerstwo Zdrowia posiada badania dotyczące wpływu ograniczenia częstotliwości podawania mięsa w żywieniu przedszkolnym i szkolnym na rozwój dzieci, poziom żelaza, witaminy B12, cynku, masę ciała, koncentrację, odporność oraz ogólny stan zdrowia dzieci?
Czy przed przyjęciem rozporządzenia przeprowadzono analizę ryzyka niedoborów żywieniowych u dzieci, w szczególności u dzieci w wieku przedszkolnym, w związku z zastępowaniem części produktów odzwierzęcych produktami roślinnymi?
Dlaczego wprowadzono obowiązek podawania co najmniej raz w tygodniu obiadu bez produktów odzwierzęcych, zamiast pozostawić placówkom i rodzicom większą elastyczność w ustalaniu jadłospisów?
Dlaczego ograniczono podawanie mięsa w ramach obiadu do dwóch razy w tygodniu? Czy Ministerstwo Zdrowia uznaje, że częstsze podawanie mięsa dzieciom jest szkodliwe? Jeśli tak, proszę wskazać podstawę naukową takiego stanowiska.
Czy Ministerstwo Zdrowia odróżnia w swoich analizach mięso niebędące mięsem wysokoprzetworzonym od mięsa wysoko przetworzonego, wędlin niskiej jakości i produktów typu fast food? Jeśli tak, w jaki sposób to rozróżnienie zostało uwzględnione w rozporządzeniu?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało nowe amerykańskie zalecenia żywieniowe 2025-2030, w których mocno podkreślono znaczenie białka, w tym także białka pochodzenia zwierzęcego, oraz odejście od myślenia wyłącznie o limitach składników na rzecz jakości żywności?
Czy Ministerstwo Zdrowia przeprowadziło analizę porównawczą polskich rozwiązań z regulacjami obowiązującymi w innych państwach Unii Europejskiej? Jeśli tak, proszę o jej przedstawienie. Jeśli nie, dlaczego w OSR wskazano w tym zakresie „brak danych”?
Dlaczego projekt nie był przedmiotem pre-konsultacji, skoro dotyczy żywienia milionów dzieci i młodzieży, funkcjonowania szkół, przedszkoli, firm cateringowych, rodziców oraz sektora rolno-spożywczego?
Czy projekt był konsultowany z ministrem rolnictwa i rozwoju wsi? Jeśli tak, proszę o przekazanie stanowiska ministra rolnictwa i rozwoju wsi oraz informacji, które uwagi zostały uwzględnione, a które odrzucone.
Jeżeli projekt nie był konsultowany z ministrem rolnictwa i rozwoju wsi, proszę o wyjaśnienie, dlaczego pominięto resort właściwy dla produkcji rolnej, bezpieczeństwa żywnościowego i interesów polskich producentów żywności.
Czy Ministerstwo Zdrowia konsultowało projekt z organizacjami rolniczymi, związkami hodowców bydła, trzody chlewnej, drobiu, producentami mleka, izbami rolniczymi oraz organizacjami reprezentującymi polski sektor mięsny i mleczarski?
Czy Ministerstwo Zdrowia przeprowadziło analizę wpływu rozporządzenia na polskich rolników, hodowców, producentów mięsa, producentów mleka oraz lokalnych dostawców żywności do szkół i przedszkoli?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało skutki finansowe nowych wymogów dla samorządów, przedszkoli, szkół, intendentów i firm cateringowych? Czy nowe przepisy mogą podnieść koszty żywienia dzieci?
Czy przewidziano dodatkowe środki finansowe dla placówek oświatowych na dostosowanie jadłospisów, szkolenie personelu, zmianę umów cateringowych, zakup nowych produktów oraz ewentualne zwiększone koszty organizacyjne?
Czy rodzice będą mieli realny wpływ na sposób wdrażania nowych zasad żywienia w placówkach? Czy Ministerstwo Zdrowia przewiduje mechanizm zgłaszania sprzeciwu lub uwag przez rady rodziców?
Czy dziecko, którego rodzice nie wyrażają zgody na ograniczanie produktów odzwierzęcych w diecie, będzie mogło otrzymać posiłek alternatywny zawierający mięso, jaja lub nabiał?
Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza wydać szczegółowe wytyczne dla przedszkoli i szkół, aby nowe przepisy nie były interpretowane jako obowiązek ideologicznego ograniczania mięsa, mleka, jaj i innych produktów pochodzenia zwierzęcego?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało, czy promowanie tzw. diety planetarnej w placówkach oświatowych nie będzie prowadziło do stygmatyzowania tradycyjnego modelu żywienia opartego na polskich produktach rolnych, w tym mięsie, mleku, jajach, warzywach, owocach i produktach zbożowych?
Czy w pracach nad rozporządzeniem brały udział organizacje promujące dietę roślinną lub ograniczanie spożycia produktów odzwierzęcych? Jeśli tak, proszę o wskazanie tych organizacji oraz zakresu ich wpływu na ostateczne brzmienie przepisów.
Czy Ministerstwo Zdrowia odniesie się do publicznych wypowiedzi organizacji ProVeg Polska, która informowała, że Ministerstwo Zdrowia uwzględniło jej sugestie dotyczące m.in. roślinnego obiadu, dopuszczenia napojów roślinnych jako zamiennika mleka oraz zup na wywarze warzywnym?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje kampanię informacyjną skierowaną do rodziców, aby wyjaśnić, że prawidłowo zbilansowana dieta dziecka może zawierać pełnowartościowe produkty pochodzenia zwierzęcego?
Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza monitorować skutki zdrowotne wdrożenia nowych zasad żywienia w szkołach i przedszkolach? Jeśli tak, jakie wskaźniki będą badane i po jakim czasie zostanie przedstawiony raport?
Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa zmianę lub doprecyzowanie rozporządzenia przed jego wejściem w życie, tak aby jasno wskazać, że celem jest ograniczenie żywności wysokoprzetworzonej, cukru i soli, a nie administracyjne ograniczanie spożycia wartościowych produktów pochodzenia zwierzęcego?
Interpelacja nr 18190
do ministra zdrowia
w sprawie diety planetarnej
Zgłaszający: Anna Gembicka, Jarosław Sachajko
Data wpływu: 02-07-2026
Szanowna Pani Minister,
do rodziców dzieci uczęszczających do przedszkoli zaczynają trafiać informacje, że od roku szkolnego 2026/2027 w placówkach przedszkolnych mają zostać wprowadzone nowe zasady żywienia, określane jako „żywienie planetarne” lub „dieta planetarna”. Zmiany te są wiązane z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach.
Rozporządzenie ma wejść w życie z dniem 1 września 2026 r. Zgodnie z jego treścią w żywieniu zbiorowym dzieci przewidziano m.in. obowiązek podawania co najmniej raz w tygodniu w ramach obiadu potrawy przygotowanej na bazie nasion roślin strączkowych bez dodatku produktów odzwierzęcych, przygotowywania zup na wywarach warzywnych co najmniej dwa razy w tygodniu, a także podawania porcji mięsa dwa razy w tygodniu.
Jednocześnie przepisy dopuszczają zastępowanie mleka lub produktów mlecznych napojami roślinnymi albo roślinnymi alternatywami produktów mlecznych, o ile spełniają one określone wymagania.
Budzi to poważne wątpliwości rodziców, ale także środowisk rolniczych i producentów żywności. Wprowadzanie tak daleko idących zmian w żywieniu dzieci nie może być oparte na modzie, ideologii klimatycznej ani presji wybranych organizacji pozarządowych. Żywienie dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym powinno być oparte przede wszystkim na rzetelnej wiedzy medycznej, potrzebach rozwojowych dzieci, bezpieczeństwie żywieniowym oraz poszanowaniu prawa rodziców do współdecydowania o sposobie żywienia ich dzieci.
Szczególne wątpliwości budzi ograniczenie obecności mięsa w jadłospisach. Mięso, w szczególności mięso wysokiej jakości, jest źródłem pełnowartościowego białka, żelaza, cynku, witamin z grupy B, w tym witaminy B12, oraz innych składników istotnych dla rozwoju dzieci.
W debacie publicznej pojawiają się jednocześnie badania i opinie wskazujące, że mięso może być elementem zdrowej, zbilansowanej diety, a problemem jest przede wszystkim żywność wysokoprzetworzona, a nie samo spożycie produktów pochodzenia zwierzęcego. Warto zauważyć, że w omówieniu nowych amerykańskich zaleceń żywieniowych 2025-2030 podkreślono znaczenie białka w diecie, zarówno ze źródeł zwierzęcych, jak i roślinnych, oraz nacisk na żywność naturalną i nieprzetworzoną.
Z oceny skutków regulacji projektu wynika, że projekt nie był przedmiotem pre-konsultacji, a w części dotyczącej rozwiązań przyjętych w innych krajach OECD/UE wskazano „brak danych”.
Jednocześnie regulacja ma dotyczyć bardzo szerokiej grupy dzieci, rodziców, placówek oświatowych, firm cateringowych, dostawców żywności oraz producentów rolnych.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Na jakiej dokładnie podstawie naukowej Ministerstwo Zdrowia zdecydowało o wprowadzeniu do żywienia dzieci i młodzieży założeń określanych jako „dieta planetarna”? Proszę o przedstawienie pełnej listy badań naukowych, analiz, ekspertyz, opinii instytutów, stanowisk konsultantów krajowych oraz rekomendacji, na których oparto decyzję o zmianie zasad żywienia w przedszkolach i szkołach.
Czy Ministerstwo Zdrowia posiada badania dotyczące wpływu ograniczenia częstotliwości podawania mięsa w żywieniu przedszkolnym i szkolnym na rozwój dzieci, poziom żelaza, witaminy B12, cynku, masę ciała, koncentrację, odporność oraz ogólny stan zdrowia dzieci?
Czy przed przyjęciem rozporządzenia przeprowadzono analizę ryzyka niedoborów żywieniowych u dzieci, w szczególności u dzieci w wieku przedszkolnym, w związku z zastępowaniem części produktów odzwierzęcych produktami roślinnymi?
Dlaczego wprowadzono obowiązek podawania co najmniej raz w tygodniu obiadu bez produktów odzwierzęcych, zamiast pozostawić placówkom i rodzicom większą elastyczność w ustalaniu jadłospisów?
Dlaczego ograniczono podawanie mięsa w ramach obiadu do dwóch razy w tygodniu? Czy Ministerstwo Zdrowia uznaje, że częstsze podawanie mięsa dzieciom jest szkodliwe? Jeśli tak, proszę wskazać podstawę naukową takiego stanowiska.
Czy Ministerstwo Zdrowia odróżnia w swoich analizach mięso niebędące mięsem wysokoprzetworzonym od mięsa wysoko przetworzonego, wędlin niskiej jakości i produktów typu fast food? Jeśli tak, w jaki sposób to rozróżnienie zostało uwzględnione w rozporządzeniu?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało nowe amerykańskie zalecenia żywieniowe 2025-2030, w których mocno podkreślono znaczenie białka, w tym także białka pochodzenia zwierzęcego, oraz odejście od myślenia wyłącznie o limitach składników na rzecz jakości żywności?
Czy Ministerstwo Zdrowia przeprowadziło analizę porównawczą polskich rozwiązań z regulacjami obowiązującymi w innych państwach Unii Europejskiej? Jeśli tak, proszę o jej przedstawienie. Jeśli nie, dlaczego w OSR wskazano w tym zakresie „brak danych”?
Dlaczego projekt nie był przedmiotem pre-konsultacji, skoro dotyczy żywienia milionów dzieci i młodzieży, funkcjonowania szkół, przedszkoli, firm cateringowych, rodziców oraz sektora rolno-spożywczego?
Czy projekt był konsultowany z ministrem rolnictwa i rozwoju wsi? Jeśli tak, proszę o przekazanie stanowiska ministra rolnictwa i rozwoju wsi oraz informacji, które uwagi zostały uwzględnione, a które odrzucone.
Jeżeli projekt nie był konsultowany z ministrem rolnictwa i rozwoju wsi, proszę o wyjaśnienie, dlaczego pominięto resort właściwy dla produkcji rolnej, bezpieczeństwa żywnościowego i interesów polskich producentów żywności.
Czy Ministerstwo Zdrowia konsultowało projekt z organizacjami rolniczymi, związkami hodowców bydła, trzody chlewnej, drobiu, producentami mleka, izbami rolniczymi oraz organizacjami reprezentującymi polski sektor mięsny i mleczarski?
Czy Ministerstwo Zdrowia przeprowadziło analizę wpływu rozporządzenia na polskich rolników, hodowców, producentów mięsa, producentów mleka oraz lokalnych dostawców żywności do szkół i przedszkoli?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało skutki finansowe nowych wymogów dla samorządów, przedszkoli, szkół, intendentów i firm cateringowych? Czy nowe przepisy mogą podnieść koszty żywienia dzieci?
Czy przewidziano dodatkowe środki finansowe dla placówek oświatowych na dostosowanie jadłospisów, szkolenie personelu, zmianę umów cateringowych, zakup nowych produktów oraz ewentualne zwiększone koszty organizacyjne?
Czy rodzice będą mieli realny wpływ na sposób wdrażania nowych zasad żywienia w placówkach? Czy Ministerstwo Zdrowia przewiduje mechanizm zgłaszania sprzeciwu lub uwag przez rady rodziców?
Czy dziecko, którego rodzice nie wyrażają zgody na ograniczanie produktów odzwierzęcych w diecie, będzie mogło otrzymać posiłek alternatywny zawierający mięso, jaja lub nabiał?
Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza wydać szczegółowe wytyczne dla przedszkoli i szkół, aby nowe przepisy nie były interpretowane jako obowiązek ideologicznego ograniczania mięsa, mleka, jaj i innych produktów pochodzenia zwierzęcego?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało, czy promowanie tzw. diety planetarnej w placówkach oświatowych nie będzie prowadziło do stygmatyzowania tradycyjnego modelu żywienia opartego na polskich produktach rolnych, w tym mięsie, mleku, jajach, warzywach, owocach i produktach zbożowych?
Czy w pracach nad rozporządzeniem brały udział organizacje promujące dietę roślinną lub ograniczanie spożycia produktów odzwierzęcych? Jeśli tak, proszę o wskazanie tych organizacji oraz zakresu ich wpływu na ostateczne brzmienie przepisów.
Czy Ministerstwo Zdrowia odniesie się do publicznych wypowiedzi organizacji ProVeg Polska, która informowała, że Ministerstwo Zdrowia uwzględniło jej sugestie dotyczące m.in. roślinnego obiadu, dopuszczenia napojów roślinnych jako zamiennika mleka oraz zup na wywarze warzywnym?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje kampanię informacyjną skierowaną do rodziców, aby wyjaśnić, że prawidłowo zbilansowana dieta dziecka może zawierać pełnowartościowe produkty pochodzenia zwierzęcego?
Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza monitorować skutki zdrowotne wdrożenia nowych zasad żywienia w szkołach i przedszkolach? Jeśli tak, jakie wskaźniki będą badane i po jakim czasie zostanie przedstawiony raport?
Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa zmianę lub doprecyzowanie rozporządzenia przed jego wejściem w życie, tak aby jasno wskazać, że celem jest ograniczenie żywności wysokoprzetworzonej, cukru i soli, a nie administracyjne ograniczanie spożycia wartościowych produktów pochodzenia zwierzęcego?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 25 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.9 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (25)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
21765 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.29.2026.KM
Warszawa, 20 lipca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 18190, złożoną przez Panią Poseł Annę Gembicką i Pana Posła
Jarosława Sachajko w sprawie diety planetarnej, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
informacji.
Korekta aktualnych wzorców żywieniowych większości konsumentów jest uzasadniona z
uwagi na populacyjne wyzwania zdrowotne oraz niekorzystne zmiany klimatyczne.
Współczesne systemy żywnościowe z jednej strony odpowiadają za znaczną część
globalnego obciążenia chorobami związanymi z niewłaściwym żywieniem, z drugiej –
stanowią jeden z czynników degradacji środowiska naturalnego. Raport EAT-Lancet
Commission, opublikowany po raz pierwszy w 2019 r., przedstawił naukowo uzasadniony
model żywienia, który jednocześnie wspiera zdrowie człowieka i stabilność klimatu. Model
ten nazwano Planetary Health Diet (PHD) tj. dieta przyjazna zdrowiu i planecie (tzw. dieta
planetarna). Zasady tego modelu żywienia, z założenia opracowanego dla osób ogólnie
zdrowych w wieku powyżej 2 lat, uwzględniają duży udział żywności pochodzenia
roślinnego (np. warzyw, owoców, pełnoziarnistych produktów zbożowych, nasion roślin
strączkowych, orzechów, nienasyconych tłuszczów roślinnych), niski do umiarkowanego
udział żywności pochodzenia zwierzęcego oraz niskie spożycie tłuszczów nasyconych,
rafinowanych produktów zbożowych i cukru. Należy zatem zwrócić uwagę, że taki model
żywienia nie wyklucza stosowania produktów pochodzenia zwierzęcego.1 Wyniki badań, w
tym o charakterze meta-analiz, wskazują, że dieta oparta na produktach pochodzenia
1 Willett W, Rockström J, Loken B i wsp. Food in the Anthropocene: the EAT-Lancet Commission on healthy diets
from sustainable food systems. Lancet. 2019; 393(10170): 447-492.
-- 1 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
roślinnego zmniejsza ryzyko rozwoju chorób i przynosi korzyści dla zdrowia. Jej stosowanie
wpływa znacząco na zmniejszenie śmiertelności ogółem, śmiertelności z powodu chorób
układu krążenia, a także ryzyka wystąpienia chorób układu krążenia, niektórych
nowotworów, cukrzycy typu 2, insulinooporności, nadciśnienia tętniczego, stanów
zapalnych, a także nadwagi i otyłości. Wyniki kohortowego badania EPIC (ang. European
Prospective Investigation into Cancer and Nutrition) realizowanego w grupie ponad 400
tysięcy osób z 14-letnią obserwacją, dotyczącego wpływu diety planetarnej na środowisko i
parametry zdrowia wykazało zmniejszoną śmiertelność ze wszystkich przyczyn o 19-63%
oraz zmniejszenie ryzyka zachorowania na nowotwory o 10-39%. W 2025 r.
zaktualizowano raport, wskazując, że nowe dowody epidemiologiczne dotyczące
śmiertelności i innych skutków zdrowotnych, ocenione przez Komisję EAT Lancet,
potwierdzają zasadność założeń diety planetarnej. W nowej analizie Komisja poszerzyła
zakres, uwzględniając dodatkowe skutki zdrowotne, takie jak demencja i choroby serca,
rolę przetwarzania żywności oraz badając implikacje diety dla małych dzieci i kobiet w
wieku rozrodczym. Komisja wskazała również na różnice między tym, co ludzie jedzą
obecnie, a tzw. dietą planetarną w różnych regionach świata oraz w jaki sposób
zróżnicowane kultury żywieniowe mogą być zgodne z zalecanym wzorcem żywieniowym.
W raporcie eksperci zwracają także uwagę, że dieta planetarna to elastyczny model
żywienia, umożliwiający dostosowanie do lokalnych upraw, kultur, kuchni i możliwości, przy
zachowaniu niezmiennych zasad przewodnich. Zwrócono również uwagę, że
najskuteczniejsze działania koncentrują się na poprawie środowiska żywnościowego, czyli
miejsc, w których ludzie kupują i wybierają żywność, a nie tylko na poleganiu wyłącznie na
zmianie zachowań jednostek.2
W stanowisku Komitetu Nauki o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk w sprawie
posiłków szkolnych i nowych standardów żywienia w szkołach3 wskazano, że zmiana
zachowań żywieniowych oraz diety, w warunkach żywienia zbiorowego, na bardziej
prozdrowotną i prośrodowiskową (dietę zrównoważoną) jest koniecznością wobec
nadmiernej eksploatacji zasobów naturalnych oraz dynamiki zmian klimatycznych i
demograficznych w skali globalnej. Podkreślono, że „W szkołach od najmłodszych lat, jako
element promowania diety, która szanuje środowisko, należy wprowadzać żywienie,
zapewniające produkty lokalne, sezonowe i produkowane w sposób zrównoważony. Należy
również zadbać o zapewnienie w szkołach nieograniczonego dostępu do wody pitnej i
promowanie spożywania wody także w czasie posiłków szkolnych. Ponadto,
2 Rockström J, Thilsted SH, Willett WC i wsp.,The EAT-Lancet Commission on healthy, sustainable, and just food
systems. Lancet. 2025; 406(10512): 1625-1700.
3 Stanowisko Komitetu Nauki o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk w sprawie posiłków szkolnych i
nowych standardów żywienia w szkołach. Olsztyn, 2019
-- 2 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
przeciwdziałanie marnotrawstwu żywności oraz zmniejszanie ilości odpadów
żywnościowych w placówkach oświatowych poprzez stosowanie praktycznych rozwiązań,
jest skutecznym narzędziem ochrony środowiska. Jednocześnie, aby zapobiegać nadwadze
i otyłości oraz przewlekłym chorobom niezakaźnym związanym z niewłaściwym
odżywianiem, konieczne jest stosowanie takiej organizacji żywienia oraz planowania
jadłospisów szkolnych, które mają na celu zwiększanie spożycia warzyw i owoców, nasion
roślin strączkowych, żywności nieprzetworzonej oraz ograniczenie spożycia mięsa.
Modyfikacja dotychczasowych posiłków szkolnych w kierunku założeń „diety przyjaznej
planecie” jest niezbędna dla kształtowania prawidłowych zwyczajów zdrowotnych i
prośrodowiskowych”.
Z kolei w stanowisku Komitetu Nauki o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk w
sprawie zasad żywienia dzieci w wieku przedszkolnym (4-6 lat) i wczesnoszkolnym (7-9 lat)4
eksperci wskazują, że żywienie dzieci w przedszkolach/szkołach powinno być zgodne z
zaleceniami i wymaga szczególnej uwagi. W tym aspekcie podkreślane są takie obszary jak:
urozmaicenie diety, aby zapewnić dużą różnorodność żywności spożywanej przez
dzieci;
zwiększenie spożycia warzyw i owoców, m.in. poprzez samodzielny wybór rodzaju i
wielkości porcji warzyw i owoców z udostępnionego bufetu warzywno-
owocowego;
dobór produktów, w tym sezonowych i lokalnych, do komponowania posiłków;
dostępność dań wegetariańskich (z uwzględnieniem wyzwań i korzyści
wynikających ze stosowania tego typu diet u dzieci) i diet specjalistycznych w
przypadku konieczności ich stosowania;
niemarnowanie żywności, m.in. poprzez możliwość wyboru wielkości porcji lub
zabieranie przez uczniów niezjedzonych potraw we własnym pudełku.
W odniesieniu do konsumpcji mięsa, dane z krajowego badania sposobu żywienia i stanu
odżywienia populacji polskiej5 realizowanego również wśród dzieci i młodzieży, pozwoliły
stwierdzić, że w całodziennych jadłospisach wszystkich dzieci w wieku 3-9 lat występowało
mięso drobiowe. Kilka razy w tygodniu spożywało je 87,7% dzieci, przy czym największy
odsetek wśród nich – 60,3% spożywał je 2-3 razy w tygodniu. W przypadku mięsa
wieprzowego 77,5% dzieci spożywało je kilka razy w tygodniu, a najwyższy odsetek wśród
4 Weker H., Friedrich M., Zabłocka-Słowińska K., Sadowska J., Długosz A., Hamułka J., Charzewska J., Socha P.,
Wądołowska L.: Stanowisko Komitetu Nauki o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk w sprawie zasad
żywienia dzieci w wieku przedszkolnym (4-6 lat) i wczesnoszkolnym (7-9 lat). Standardy Medyczne/Pediatria
2023; 20: 481-503
5 Stoś K., Rychlik E., Woźniak A., Ołtarzewski M., Wojda B., Przygoda B., Matczuk E., Pietraś E., Kłys W.: Krajowe
badanie sposobu żywienia i stanu odżywienia populacji polskiej”, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego
Państwowy Zakład Higieny – PIB, Warszawa, 2021
-- 3 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
nich tj. 31,4% 2-3 razy w tygodniu. W grupie ogółem najwięcej dzieci tj. 40,8% spożywało
mięso wieprzowe raz w tygodniu. Blisko 55% dzieci spożywało rzadziej niż raz w miesiącu
lub nigdy nie spożywało wołowiny, cielęciny i baraniny. W starszej grupie wiekowej tj. 10-
17 lat największe odsetki badanych spożywały mięso 1-3 razy w tygodniu - mięso drobiowe
77% chłopców i 80,6% dziewcząt, a wieprzowe odpowiednio 79,2% i 75,5%. W przypadku
wołowiny, cielęciny i baraniny największy odsetek młodych ludzi tj. 69% chłopców i 72,6%
dziewcząt spożywał te rodzaje mięs rzadziej niż raz w tygodniu. W przypadku żywienia w
przedszkolach i szkołach, które nie jest żywieniem całodziennym, a w przypadku szkoły
dotyczy najczęściej jednego posiłku, udostępnianie porcji mięsa 2 razy w tygodniu w
ramach obiadu, nie odbiega od wskazanych danych. Warto zauważyć, że składniki takie jak
żelazo, witamina B12, cynk występują nie tylko w mięsie, ale również w innych produktach.
Zrównoważona dieta, w tym tzw. dieta planetarna, umożliwia pokrycie zapotrzebowania na
te składniki. W kontekście jakości mięsa wykorzystywanego do przygotowywania
przedszkolnych i szkolnych obiadów zwrócono uwagę, by uwzględniać mięso świeże. W
myśl definicji zawartej w rozporządzeniu Komisji (UE) 2020/692 (Dz.U. L 174 z 3.06.2020)
„świeże mięso” to mięso, mięso mielone i surowe wyroby mięsne, w tym pakowane
próżniowo lub pakowane w atmosferze kontrolowanej, które nie zostały poddane żadnemu
procesowi konserwującemu innemu niż schładzanie, mrożenie. W praktyce oznacza to brak
możliwości wykorzystywania mięsa tzw. garmażeryjnego, a także mięsa
wysokoprzetworzonego jako głównego składnika dostarczającego białko w posiłku.
Uwzględnianie w jadłospisach przedszkolnych i szkolnych raz w tygodniu w ramach obiadu
potrawy bazującej na nasionach roślinnych strączkowych bez udziału produktów
odzwierzęcych nie stoi w sprzeczności z zasadami zdrowego żywienia czy wspomnianymi
stanowiskami eksperckimi. Zgodnie z nimi rekomendowane jest uwzględnianie w diecie
dzieci i młodzieży nasion roślin strączkowych, jako wartościowego produktu
dostarczającego białka, błonnika, składników mineralnych i witamin. Także uwzględnianie
jako opcji do wyboru odpowiednich napojów roślinnych może stanowić urozmaicenie
codziennej diety dzieci i młodzieży w zakresie żywności pochodzenia roślinnego. Zgodnie ze
stanowiskiem polskich ekspertów w sprawie roli napojów roślinnych w żywieniu, mogą one
być uwzględniane jako element zbilansowanej diety ze wskazaniem wyboru napojów
wzbogaconych w wapń i witaminy, szczególnie D i B12 oraz preferencją opcji bez dodatku
cukru.6 Takie podejście do planowania posiłków zwiększa ich różnorodność i udział
produktów pochodzenia roślinnego w codziennej diecie, co w większym stopniu pozwala
realizować założenia diety korzystnej zarówno dla zdrowia, jak i planety. Zgodnie z danymi
ze wspomnianego już krajowego badania sposobu żywienia i stanu odżywienia populacji
6 Rachtan-Janicka J, Gajewska D, Szajewska H, Włodarek D, Weker H, Wolnicka K, Wiśniewska K, Socha P,
Hamulka J. The Role of PlantBased Beverages in Nutrition: An Expert Opinion. Nutrients. 2025; 17(9): 1562
-- 4 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
polskiej, 76,7% dzieci w wieku 3-9 lat i 64,6-73,4% młodzieży w wieku 10-17 lat w
zależności od płci spożywała nasiona roślin strączkowych rzadziej niż raz w tygodniu. Z
częstotliwością raz w tygodniu nasiona roślin strączkowych były spożywane przez 15,4%
dzieci młodszych i 20,7% chłopców oraz 16,1% dziewcząt w wieku 10-17 lat. Istnieje zatem
potrzeba promowania tej grupy produktów w żywieniu dzieci i młodzieży, jak również
rodziców dzieci. Dane ze wspomnianego badania wskazują bowiem, że tylko 30% mężczyzn
i 31% kobiet spożywa rośliny strączkowe 1–4 razy w tygodniu. Wśród badanych 68,6%
spożywało nasiona roślin strączkowych rzadziej niż 1 raz w tygodniu, a aż 43% mężczyzn i
39% kobiet deklarowało, że nie spożywa roślin strączkowych wcale lub rzadziej niż raz w
miesiącu. W zaleceniach zdrowego żywienia i stylu życia dzieci i młodzieży nasiona roślin
strączkowych wskazano jako dobrą alternatywę dla mięsa.7
W odniesieniu do nowych amerykańskich zaleceń żywieniowych (DGA 2025-2030), mimo,
że w niektórych aspektach zostały one przez część środowiska naukowego ocenione
pozytywnie, to wśród ekspertów ds. żywienia, zdrowia publicznego oraz epidemiologii
żywieniowej wzbudziły również kontrowersje. Krytyczne opinie dotyczyły zarówno
konkretnych rekomendacji żywieniowych, jak również procesu ich opracowania i sposobu
komunikowania odbiorcom. Podaż białka rekomendowana na poziomie 50-100% wyższym
niż wcześniej zalecane minimalne spożycie było jednym z dyskutowanych elementów
tychże zaleceń. Podaż białka we wskazanym zakresie znajduje uzasadnienie w badaniach
interwencyjnych prowadzonych w konkretnych populacjach np. u osób aktywnych
fizycznie, osób w trakcie redukcji masy ciała czy osób starszych. Wielu ekspertów zwraca
jednak uwagę, że odnoszenie tych danych do populacji ogólnej może być problematyczne, a
wśród powodów wskazuje się m.in. ograniczoną liczbę długoterminowych badań
populacyjnych potwierdzających korzyści takiej podaży białka u osób zdrowych czy
niewystarczające uwzględnienie potencjalnych skutków ubocznych u osób z chorobami
nerek. Podnoszony jest także aspekt związany z nadmiernym naciskiem na ilość białka bez
jasnego komunikatu, które opcje spośród różnych źródeł tego składnika należy wybierać
częściej, co może prowadzić do nieproporcjonalnego ograniczania spożycia żywności
roślinnej, będącej jednocześnie źródłem błonnika pokarmowego. W tym kontekście należy
też zauważyć, że część zaleceń amerykańskich, m.in. dotyczących zwiększonego spożycia
białka, wyeksponowania roli pełnotłustych produktów mlecznych, czerwonego mięsa budzi
wątpliwości interpretacyjne w zestawieniu z równoległym zaleceniem ograniczenia
spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych. Dowody sugerują, że żywienie z
uwzględnieniem białka pochodzenia roślinnego i ryb wiąże się z korzystniejszymi wynikami
7 Czerwonogrodzka-Senczyna, Brzeziński M. (red. nauk.): Dietetyka pediatryczna, PZWL, Warszawa, 2025
-- 5 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
zdrowotnymi niż diety bogate w czerwone mięso. W europejskiej dietetyce klinicznej nadal
dominuje pogląd, że wyższa podaż białka powinna być interwencją celowaną.
Niezależnie od powyższego uprzejmie informuję, że na stronie Rządowego Centrum
Legislacji (https://legislacja.gov.pl/projekt/12399053) dostępne są szczegółowe informacje
dotyczące przebiegu procesu legislacyjnego projektu rozporządzenia „sklepikowego”. W
ramach dokumentacji procesu legislacyjnego opublikowano projekt rozporządzenia wraz z
uzasadnieniem, Oceną Skutków Regulacji oraz wszystkie uwagi zgłoszone w toku
uzgodnień międzyresortowych oraz konsultacji publicznych wraz ze stanowiskiem Ministra
Zdrowia odnoszącym się do poszczególnych postulatów. Ponadto, na stronie zamieszczono
również raport z przeprowadzonych konsultacji publicznych.
Należy podkreślić, że projekt ww. rozporządzenia został wypracowany we współpracy z
ekspertami Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego Instytutu
Badawczego, Instytutu Matki i Dziecka, Instytutu „Pomnik–Centrum Zdrowia Dziecka”,
Głównego Inspektoratu Sanitarnego oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej. W tym
miejscu pragnę zapewnić, że wszystkie stanowiska zgłoszone w toku konsultacji
publicznych oraz uzgodnień zostały przedstawione ekspertom uczestniczącym w pracach
nad opracowaniem przedmiotowego aktu prawnego oraz dokładnie zbadane, ocenione i
rozpatrzone pod kątem ich treści, zasadności, możliwości wdrożenia oraz potencjalnego
wpływu na realizację celów regulacji. Wyniki tych analiz znalazły odzwierciedlenie w
ostatecznym kształcie projektu rozporządzenia.
Ministerstwo Zdrowia podkreśla, że konsultacje publiczne projektów aktów prawnych
służą zebraniu opinii i uwag wszystkich zainteresowanych stron, w tym organizacji
społecznych, środowisk eksperckich, przedstawicieli branży oraz obywateli. Celem tego
procesu jest wypracowanie możliwie najlepszych rozwiązań poprzez analizę różnorodnych
stanowisk i argumentów zgłaszanych w toku konsultacji. W ramach prowadzonych
konsultacji każda zgłoszona uwaga podlega analizie merytorycznej. W rezultacie część
propozycji może zostać uwzględniona w całości lub częściowo, natomiast część nie znajduje
odzwierciedlenia w ostatecznej wersji projektu. Jest to standardowy element procesu
legislacyjnego, który pozwala na dopracowanie proponowanych regulacji przed ich
wdrożeniem. Ostateczny kształt projektu jest zatem wynikiem kompleksowej oceny
wszystkich zgłoszonych uwag, a nie stanowiska pojedynczej organizacji czy grupy
interesariuszy. Fakt uwzględnienia wybranych postulatów podmiotów uczestniczących w
konsultacjach nie oznacza przyjęcia wszystkich zgłoszonych przez nie propozycji, lecz
odzwierciedla rezultat całościowej analizy przeprowadzonej w toku prac nad projektem.
Odnosząc się zaś do wsparcia merytorycznego udzielonego jednostkom systemu oświaty w
związku z planowanym wejściem w życie nowych zasad żywienia dzieci i młodzieży w
-- 6 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
jednostkach systemu oświaty uprzejmie informuję, że dla skutecznego wdrożenia nowych
przepisów kluczowe znaczenie ma ścisła współpraca międzysektorowa pomiędzy
administracją rządową, jednostkami systemu oświaty, organami prowadzącymi,
podmiotami realizującymi żywienie zbiorowe oraz instytucjami zajmującymi się edukacją
zdrowotną i żywieniową. Równie istotne jest zapewnienie dostępu do praktycznych
narzędzi, materiałów edukacyjnych oraz wytycznych wspierających osoby odpowiedzialne
za organizację żywienia w szkołach i przedszkolach. W tym zakresie niezwykle istotną rolę
odgrywa Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, które systematycznie przygotowuje i
udostępnia treści, materiały edukacyjne, poradniki oraz narzędzia wspierające realizatorów
żywienia zbiorowego. Podejmowane działania mają na celu ułatwienie interpretacji nowych
przepisów, promowanie dobrych praktyk oraz ograniczenie trudności związanych z
wdrażaniem zmian w codziennej działalności placówek oświatowych. Ponadto w ramach
działalności Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej funkcjonuje skrzynka
kontaktowa dla realizatorów żywienia zbiorowego w przedszkolach i szkołach, stanowiąca
wsparcie dla osób odpowiedzialnych za organizację żywienia dzieci i młodzieży. Na adres:
zywieniezbiorowe_dzieci@pzh.gov.pl można przesyłać pytania dotyczące interpretacji
przepisów rozporządzenia oraz zasad jego praktycznego stosowania. Zakłada się, że taka
forma kontaktu oraz możliwość uzyskania wyjaśnień w zakresie wymagań wynikających z
przepisów, a także zasad zdrowego żywienia dzieci i młodzieży, będzie realnym wsparciem
w codziennej pracy osób odpowiedzialnych za planowanie, przygotowywanie i wydawanie
posiłków w przedszkolach i szkołach. Umożliwi to sprawniejsze wdrażanie nowych regulacji
oraz ograniczenie pojawiających się wątpliwości interpretacyjnych.
Mając powyższe na uwadze, Ministerstwo Zdrowia zwróciło się do Ministerstwa Edukacji
Narodowej, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, a także Głównego
Inspektoratu Sanitarnego oraz Wojewodów o wsparcie działań informacyjnych związanych
z wdrażaniem nowych przepisów poprzez dystrybucję informacji opracowanej przez
Ministerstwo Zdrowia na temat przygotowanych materiałów edukacyjnych i
wdrożeniowych do jednostek systemu oświaty, jednostek samorządu terytorialnego, a
także do powiatowych stacji sanitarno-epidemiologicznych. W tym miejscu uprzejmie
wyjaśniam, że Ministerstwo Zdrowia nie udziela dotacji jednostkom systemu oświaty na
działania związane z wdrożeniem tzw. rozporządzenia „sklepikowego”.
Ministerstwo Zdrowia nie planuje obecnie zmian w rozporządzeniu regulującym
asortyment sklepików szkolnych. Należy podkreślić, że celem przyjętych rozwiązań jest
promowanie zasad prawidłowego żywienia dzieci i młodzieży, w szczególności ograniczenie
spożycia produktów o wysokiej zawartości cukru, soli oraz żywności wysokoprzetworzonej.
Jednocześnie Ministerstwo pozostaje otwarte na analizę sygnałów dotyczących stosowania
-- 7 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
przepisów w praktyce. W przypadku wystąpienia istotnych wątpliwości interpretacyjnych
lub zidentyfikowania potrzeby doprecyzowania regulacji nie wykluczamy podjęcia działań
legislacyjnych w tym zakresie.
Nadzór nad realizacją przepisów będzie sprawowany, tak jak dotychczas, przez organy
Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach prowadzonych kontroli. Ocena funkcjonowania
regulacji będzie opierała się m.in. na wynikach tych działań kontrolnych oraz analizie
informacji napływających z terenu.
Informacje dotyczące stanu realizacji przepisów oraz wyników działań organów
Państwowej Inspekcji Sanitarnej są corocznie prezentowane w raporcie „Stan sanitarny
kraju”. W związku z tym efekty obowiązywania rozporządzenia będą mogły być oceniane na
podstawie danych i wniosków zawartych w kolejnych edycjach tego opracowania. Na
obecnym etapie nie przewidziano przygotowania odrębnego raportu poświęconego
wyłącznie skutkom wdrożenia nowych zasad żywienia w szkołach i przedszkolach.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 8 of 8 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.29.2026.KM
Warszawa, 20 lipca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 18190, złożoną przez Panią Poseł Annę Gembicką i Pana Posła
Jarosława Sachajko w sprawie diety planetarnej, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
informacji.
Korekta aktualnych wzorców żywieniowych większości konsumentów jest uzasadniona z
uwagi na populacyjne wyzwania zdrowotne oraz niekorzystne zmiany klimatyczne.
Współczesne systemy żywnościowe z jednej strony odpowiadają za znaczną część
globalnego obciążenia chorobami związanymi z niewłaściwym żywieniem, z drugiej –
stanowią jeden z czynników degradacji środowiska naturalnego. Raport EAT-Lancet
Commission, opublikowany po raz pierwszy w 2019 r., przedstawił naukowo uzasadniony
model żywienia, który jednocześnie wspiera zdrowie człowieka i stabilność klimatu. Model
ten nazwano Planetary Health Diet (PHD) tj. dieta przyjazna zdrowiu i planecie (tzw. dieta
planetarna). Zasady tego modelu żywienia, z założenia opracowanego dla osób ogólnie
zdrowych w wieku powyżej 2 lat, uwzględniają duży udział żywności pochodzenia
roślinnego (np. warzyw, owoców, pełnoziarnistych produktów zbożowych, nasion roślin
strączkowych, orzechów, nienasyconych tłuszczów roślinnych), niski do umiarkowanego
udział żywności pochodzenia zwierzęcego oraz niskie spożycie tłuszczów nasyconych,
rafinowanych produktów zbożowych i cukru. Należy zatem zwrócić uwagę, że taki model
żywienia nie wyklucza stosowania produktów pochodzenia zwierzęcego.1 Wyniki badań, w
tym o charakterze meta-analiz, wskazują, że dieta oparta na produktach pochodzenia
1 Willett W, Rockström J, Loken B i wsp. Food in the Anthropocene: the EAT-Lancet Commission on healthy diets
from sustainable food systems. Lancet. 2019; 393(10170): 447-492.
-- 1 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
roślinnego zmniejsza ryzyko rozwoju chorób i przynosi korzyści dla zdrowia. Jej stosowanie
wpływa znacząco na zmniejszenie śmiertelności ogółem, śmiertelności z powodu chorób
układu krążenia, a także ryzyka wystąpienia chorób układu krążenia, niektórych
nowotworów, cukrzycy typu 2, insulinooporności, nadciśnienia tętniczego, stanów
zapalnych, a także nadwagi i otyłości. Wyniki kohortowego badania EPIC (ang. European
Prospective Investigation into Cancer and Nutrition) realizowanego w grupie ponad 400
tysięcy osób z 14-letnią obserwacją, dotyczącego wpływu diety planetarnej na środowisko i
parametry zdrowia wykazało zmniejszoną śmiertelność ze wszystkich przyczyn o 19-63%
oraz zmniejszenie ryzyka zachorowania na nowotwory o 10-39%. W 2025 r.
zaktualizowano raport, wskazując, że nowe dowody epidemiologiczne dotyczące
śmiertelności i innych skutków zdrowotnych, ocenione przez Komisję EAT Lancet,
potwierdzają zasadność założeń diety planetarnej. W nowej analizie Komisja poszerzyła
zakres, uwzględniając dodatkowe skutki zdrowotne, takie jak demencja i choroby serca,
rolę przetwarzania żywności oraz badając implikacje diety dla małych dzieci i kobiet w
wieku rozrodczym. Komisja wskazała również na różnice między tym, co ludzie jedzą
obecnie, a tzw. dietą planetarną w różnych regionach świata oraz w jaki sposób
zróżnicowane kultury żywieniowe mogą być zgodne z zalecanym wzorcem żywieniowym.
W raporcie eksperci zwracają także uwagę, że dieta planetarna to elastyczny model
żywienia, umożliwiający dostosowanie do lokalnych upraw, kultur, kuchni i możliwości, przy
zachowaniu niezmiennych zasad przewodnich. Zwrócono również uwagę, że
najskuteczniejsze działania koncentrują się na poprawie środowiska żywnościowego, czyli
miejsc, w których ludzie kupują i wybierają żywność, a nie tylko na poleganiu wyłącznie na
zmianie zachowań jednostek.2
W stanowisku Komitetu Nauki o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk w sprawie
posiłków szkolnych i nowych standardów żywienia w szkołach3 wskazano, że zmiana
zachowań żywieniowych oraz diety, w warunkach żywienia zbiorowego, na bardziej
prozdrowotną i prośrodowiskową (dietę zrównoważoną) jest koniecznością wobec
nadmiernej eksploatacji zasobów naturalnych oraz dynamiki zmian klimatycznych i
demograficznych w skali globalnej. Podkreślono, że „W szkołach od najmłodszych lat, jako
element promowania diety, która szanuje środowisko, należy wprowadzać żywienie,
zapewniające produkty lokalne, sezonowe i produkowane w sposób zrównoważony. Należy
również zadbać o zapewnienie w szkołach nieograniczonego dostępu do wody pitnej i
promowanie spożywania wody także w czasie posiłków szkolnych. Ponadto,
2 Rockström J, Thilsted SH, Willett WC i wsp.,The EAT-Lancet Commission on healthy, sustainable, and just food
systems. Lancet. 2025; 406(10512): 1625-1700.
3 Stanowisko Komitetu Nauki o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk w sprawie posiłków szkolnych i
nowych standardów żywienia w szkołach. Olsztyn, 2019
-- 2 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
przeciwdziałanie marnotrawstwu żywności oraz zmniejszanie ilości odpadów
żywnościowych w placówkach oświatowych poprzez stosowanie praktycznych rozwiązań,
jest skutecznym narzędziem ochrony środowiska. Jednocześnie, aby zapobiegać nadwadze
i otyłości oraz przewlekłym chorobom niezakaźnym związanym z niewłaściwym
odżywianiem, konieczne jest stosowanie takiej organizacji żywienia oraz planowania
jadłospisów szkolnych, które mają na celu zwiększanie spożycia warzyw i owoców, nasion
roślin strączkowych, żywności nieprzetworzonej oraz ograniczenie spożycia mięsa.
Modyfikacja dotychczasowych posiłków szkolnych w kierunku założeń „diety przyjaznej
planecie” jest niezbędna dla kształtowania prawidłowych zwyczajów zdrowotnych i
prośrodowiskowych”.
Z kolei w stanowisku Komitetu Nauki o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk w
sprawie zasad żywienia dzieci w wieku przedszkolnym (4-6 lat) i wczesnoszkolnym (7-9 lat)4
eksperci wskazują, że żywienie dzieci w przedszkolach/szkołach powinno być zgodne z
zaleceniami i wymaga szczególnej uwagi. W tym aspekcie podkreślane są takie obszary jak:
urozmaicenie diety, aby zapewnić dużą różnorodność żywności spożywanej przez
dzieci;
zwiększenie spożycia warzyw i owoców, m.in. poprzez samodzielny wybór rodzaju i
wielkości porcji warzyw i owoców z udostępnionego bufetu warzywno-
owocowego;
dobór produktów, w tym sezonowych i lokalnych, do komponowania posiłków;
dostępność dań wegetariańskich (z uwzględnieniem wyzwań i korzyści
wynikających ze stosowania tego typu diet u dzieci) i diet specjalistycznych w
przypadku konieczności ich stosowania;
niemarnowanie żywności, m.in. poprzez możliwość wyboru wielkości porcji lub
zabieranie przez uczniów niezjedzonych potraw we własnym pudełku.
W odniesieniu do konsumpcji mięsa, dane z krajowego badania sposobu żywienia i stanu
odżywienia populacji polskiej5 realizowanego również wśród dzieci i młodzieży, pozwoliły
stwierdzić, że w całodziennych jadłospisach wszystkich dzieci w wieku 3-9 lat występowało
mięso drobiowe. Kilka razy w tygodniu spożywało je 87,7% dzieci, przy czym największy
odsetek wśród nich – 60,3% spożywał je 2-3 razy w tygodniu. W przypadku mięsa
wieprzowego 77,5% dzieci spożywało je kilka razy w tygodniu, a najwyższy odsetek wśród
4 Weker H., Friedrich M., Zabłocka-Słowińska K., Sadowska J., Długosz A., Hamułka J., Charzewska J., Socha P.,
Wądołowska L.: Stanowisko Komitetu Nauki o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk w sprawie zasad
żywienia dzieci w wieku przedszkolnym (4-6 lat) i wczesnoszkolnym (7-9 lat). Standardy Medyczne/Pediatria
2023; 20: 481-503
5 Stoś K., Rychlik E., Woźniak A., Ołtarzewski M., Wojda B., Przygoda B., Matczuk E., Pietraś E., Kłys W.: Krajowe
badanie sposobu żywienia i stanu odżywienia populacji polskiej”, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego
Państwowy Zakład Higieny – PIB, Warszawa, 2021
-- 3 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
nich tj. 31,4% 2-3 razy w tygodniu. W grupie ogółem najwięcej dzieci tj. 40,8% spożywało
mięso wieprzowe raz w tygodniu. Blisko 55% dzieci spożywało rzadziej niż raz w miesiącu
lub nigdy nie spożywało wołowiny, cielęciny i baraniny. W starszej grupie wiekowej tj. 10-
17 lat największe odsetki badanych spożywały mięso 1-3 razy w tygodniu - mięso drobiowe
77% chłopców i 80,6% dziewcząt, a wieprzowe odpowiednio 79,2% i 75,5%. W przypadku
wołowiny, cielęciny i baraniny największy odsetek młodych ludzi tj. 69% chłopców i 72,6%
dziewcząt spożywał te rodzaje mięs rzadziej niż raz w tygodniu. W przypadku żywienia w
przedszkolach i szkołach, które nie jest żywieniem całodziennym, a w przypadku szkoły
dotyczy najczęściej jednego posiłku, udostępnianie porcji mięsa 2 razy w tygodniu w
ramach obiadu, nie odbiega od wskazanych danych. Warto zauważyć, że składniki takie jak
żelazo, witamina B12, cynk występują nie tylko w mięsie, ale również w innych produktach.
Zrównoważona dieta, w tym tzw. dieta planetarna, umożliwia pokrycie zapotrzebowania na
te składniki. W kontekście jakości mięsa wykorzystywanego do przygotowywania
przedszkolnych i szkolnych obiadów zwrócono uwagę, by uwzględniać mięso świeże. W
myśl definicji zawartej w rozporządzeniu Komisji (UE) 2020/692 (Dz.U. L 174 z 3.06.2020)
„świeże mięso” to mięso, mięso mielone i surowe wyroby mięsne, w tym pakowane
próżniowo lub pakowane w atmosferze kontrolowanej, które nie zostały poddane żadnemu
procesowi konserwującemu innemu niż schładzanie, mrożenie. W praktyce oznacza to brak
możliwości wykorzystywania mięsa tzw. garmażeryjnego, a także mięsa
wysokoprzetworzonego jako głównego składnika dostarczającego białko w posiłku.
Uwzględnianie w jadłospisach przedszkolnych i szkolnych raz w tygodniu w ramach obiadu
potrawy bazującej na nasionach roślinnych strączkowych bez udziału produktów
odzwierzęcych nie stoi w sprzeczności z zasadami zdrowego żywienia czy wspomnianymi
stanowiskami eksperckimi. Zgodnie z nimi rekomendowane jest uwzględnianie w diecie
dzieci i młodzieży nasion roślin strączkowych, jako wartościowego produktu
dostarczającego białka, błonnika, składników mineralnych i witamin. Także uwzględnianie
jako opcji do wyboru odpowiednich napojów roślinnych może stanowić urozmaicenie
codziennej diety dzieci i młodzieży w zakresie żywności pochodzenia roślinnego. Zgodnie ze
stanowiskiem polskich ekspertów w sprawie roli napojów roślinnych w żywieniu, mogą one
być uwzględniane jako element zbilansowanej diety ze wskazaniem wyboru napojów
wzbogaconych w wapń i witaminy, szczególnie D i B12 oraz preferencją opcji bez dodatku
cukru.6 Takie podejście do planowania posiłków zwiększa ich różnorodność i udział
produktów pochodzenia roślinnego w codziennej diecie, co w większym stopniu pozwala
realizować założenia diety korzystnej zarówno dla zdrowia, jak i planety. Zgodnie z danymi
ze wspomnianego już krajowego badania sposobu żywienia i stanu odżywienia populacji
6 Rachtan-Janicka J, Gajewska D, Szajewska H, Włodarek D, Weker H, Wolnicka K, Wiśniewska K, Socha P,
Hamulka J. The Role of PlantBased Beverages in Nutrition: An Expert Opinion. Nutrients. 2025; 17(9): 1562
-- 4 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
polskiej, 76,7% dzieci w wieku 3-9 lat i 64,6-73,4% młodzieży w wieku 10-17 lat w
zależności od płci spożywała nasiona roślin strączkowych rzadziej niż raz w tygodniu. Z
częstotliwością raz w tygodniu nasiona roślin strączkowych były spożywane przez 15,4%
dzieci młodszych i 20,7% chłopców oraz 16,1% dziewcząt w wieku 10-17 lat. Istnieje zatem
potrzeba promowania tej grupy produktów w żywieniu dzieci i młodzieży, jak również
rodziców dzieci. Dane ze wspomnianego badania wskazują bowiem, że tylko 30% mężczyzn
i 31% kobiet spożywa rośliny strączkowe 1–4 razy w tygodniu. Wśród badanych 68,6%
spożywało nasiona roślin strączkowych rzadziej niż 1 raz w tygodniu, a aż 43% mężczyzn i
39% kobiet deklarowało, że nie spożywa roślin strączkowych wcale lub rzadziej niż raz w
miesiącu. W zaleceniach zdrowego żywienia i stylu życia dzieci i młodzieży nasiona roślin
strączkowych wskazano jako dobrą alternatywę dla mięsa.7
W odniesieniu do nowych amerykańskich zaleceń żywieniowych (DGA 2025-2030), mimo,
że w niektórych aspektach zostały one przez część środowiska naukowego ocenione
pozytywnie, to wśród ekspertów ds. żywienia, zdrowia publicznego oraz epidemiologii
żywieniowej wzbudziły również kontrowersje. Krytyczne opinie dotyczyły zarówno
konkretnych rekomendacji żywieniowych, jak również procesu ich opracowania i sposobu
komunikowania odbiorcom. Podaż białka rekomendowana na poziomie 50-100% wyższym
niż wcześniej zalecane minimalne spożycie było jednym z dyskutowanych elementów
tychże zaleceń. Podaż białka we wskazanym zakresie znajduje uzasadnienie w badaniach
interwencyjnych prowadzonych w konkretnych populacjach np. u osób aktywnych
fizycznie, osób w trakcie redukcji masy ciała czy osób starszych. Wielu ekspertów zwraca
jednak uwagę, że odnoszenie tych danych do populacji ogólnej może być problematyczne, a
wśród powodów wskazuje się m.in. ograniczoną liczbę długoterminowych badań
populacyjnych potwierdzających korzyści takiej podaży białka u osób zdrowych czy
niewystarczające uwzględnienie potencjalnych skutków ubocznych u osób z chorobami
nerek. Podnoszony jest także aspekt związany z nadmiernym naciskiem na ilość białka bez
jasnego komunikatu, które opcje spośród różnych źródeł tego składnika należy wybierać
częściej, co może prowadzić do nieproporcjonalnego ograniczania spożycia żywności
roślinnej, będącej jednocześnie źródłem błonnika pokarmowego. W tym kontekście należy
też zauważyć, że część zaleceń amerykańskich, m.in. dotyczących zwiększonego spożycia
białka, wyeksponowania roli pełnotłustych produktów mlecznych, czerwonego mięsa budzi
wątpliwości interpretacyjne w zestawieniu z równoległym zaleceniem ograniczenia
spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych. Dowody sugerują, że żywienie z
uwzględnieniem białka pochodzenia roślinnego i ryb wiąże się z korzystniejszymi wynikami
7 Czerwonogrodzka-Senczyna, Brzeziński M. (red. nauk.): Dietetyka pediatryczna, PZWL, Warszawa, 2025
-- 5 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
zdrowotnymi niż diety bogate w czerwone mięso. W europejskiej dietetyce klinicznej nadal
dominuje pogląd, że wyższa podaż białka powinna być interwencją celowaną.
Niezależnie od powyższego uprzejmie informuję, że na stronie Rządowego Centrum
Legislacji (https://legislacja.gov.pl/projekt/12399053) dostępne są szczegółowe informacje
dotyczące przebiegu procesu legislacyjnego projektu rozporządzenia „sklepikowego”. W
ramach dokumentacji procesu legislacyjnego opublikowano projekt rozporządzenia wraz z
uzasadnieniem, Oceną Skutków Regulacji oraz wszystkie uwagi zgłoszone w toku
uzgodnień międzyresortowych oraz konsultacji publicznych wraz ze stanowiskiem Ministra
Zdrowia odnoszącym się do poszczególnych postulatów. Ponadto, na stronie zamieszczono
również raport z przeprowadzonych konsultacji publicznych.
Należy podkreślić, że projekt ww. rozporządzenia został wypracowany we współpracy z
ekspertami Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego Instytutu
Badawczego, Instytutu Matki i Dziecka, Instytutu „Pomnik–Centrum Zdrowia Dziecka”,
Głównego Inspektoratu Sanitarnego oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej. W tym
miejscu pragnę zapewnić, że wszystkie stanowiska zgłoszone w toku konsultacji
publicznych oraz uzgodnień zostały przedstawione ekspertom uczestniczącym w pracach
nad opracowaniem przedmiotowego aktu prawnego oraz dokładnie zbadane, ocenione i
rozpatrzone pod kątem ich treści, zasadności, możliwości wdrożenia oraz potencjalnego
wpływu na realizację celów regulacji. Wyniki tych analiz znalazły odzwierciedlenie w
ostatecznym kształcie projektu rozporządzenia.
Ministerstwo Zdrowia podkreśla, że konsultacje publiczne projektów aktów prawnych
służą zebraniu opinii i uwag wszystkich zainteresowanych stron, w tym organizacji
społecznych, środowisk eksperckich, przedstawicieli branży oraz obywateli. Celem tego
procesu jest wypracowanie możliwie najlepszych rozwiązań poprzez analizę różnorodnych
stanowisk i argumentów zgłaszanych w toku konsultacji. W ramach prowadzonych
konsultacji każda zgłoszona uwaga podlega analizie merytorycznej. W rezultacie część
propozycji może zostać uwzględniona w całości lub częściowo, natomiast część nie znajduje
odzwierciedlenia w ostatecznej wersji projektu. Jest to standardowy element procesu
legislacyjnego, który pozwala na dopracowanie proponowanych regulacji przed ich
wdrożeniem. Ostateczny kształt projektu jest zatem wynikiem kompleksowej oceny
wszystkich zgłoszonych uwag, a nie stanowiska pojedynczej organizacji czy grupy
interesariuszy. Fakt uwzględnienia wybranych postulatów podmiotów uczestniczących w
konsultacjach nie oznacza przyjęcia wszystkich zgłoszonych przez nie propozycji, lecz
odzwierciedla rezultat całościowej analizy przeprowadzonej w toku prac nad projektem.
Odnosząc się zaś do wsparcia merytorycznego udzielonego jednostkom systemu oświaty w
związku z planowanym wejściem w życie nowych zasad żywienia dzieci i młodzieży w
-- 6 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
jednostkach systemu oświaty uprzejmie informuję, że dla skutecznego wdrożenia nowych
przepisów kluczowe znaczenie ma ścisła współpraca międzysektorowa pomiędzy
administracją rządową, jednostkami systemu oświaty, organami prowadzącymi,
podmiotami realizującymi żywienie zbiorowe oraz instytucjami zajmującymi się edukacją
zdrowotną i żywieniową. Równie istotne jest zapewnienie dostępu do praktycznych
narzędzi, materiałów edukacyjnych oraz wytycznych wspierających osoby odpowiedzialne
za organizację żywienia w szkołach i przedszkolach. W tym zakresie niezwykle istotną rolę
odgrywa Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, które systematycznie przygotowuje i
udostępnia treści, materiały edukacyjne, poradniki oraz narzędzia wspierające realizatorów
żywienia zbiorowego. Podejmowane działania mają na celu ułatwienie interpretacji nowych
przepisów, promowanie dobrych praktyk oraz ograniczenie trudności związanych z
wdrażaniem zmian w codziennej działalności placówek oświatowych. Ponadto w ramach
działalności Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej funkcjonuje skrzynka
kontaktowa dla realizatorów żywienia zbiorowego w przedszkolach i szkołach, stanowiąca
wsparcie dla osób odpowiedzialnych za organizację żywienia dzieci i młodzieży. Na adres:
zywieniezbiorowe_dzieci@pzh.gov.pl można przesyłać pytania dotyczące interpretacji
przepisów rozporządzenia oraz zasad jego praktycznego stosowania. Zakłada się, że taka
forma kontaktu oraz możliwość uzyskania wyjaśnień w zakresie wymagań wynikających z
przepisów, a także zasad zdrowego żywienia dzieci i młodzieży, będzie realnym wsparciem
w codziennej pracy osób odpowiedzialnych za planowanie, przygotowywanie i wydawanie
posiłków w przedszkolach i szkołach. Umożliwi to sprawniejsze wdrażanie nowych regulacji
oraz ograniczenie pojawiających się wątpliwości interpretacyjnych.
Mając powyższe na uwadze, Ministerstwo Zdrowia zwróciło się do Ministerstwa Edukacji
Narodowej, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, a także Głównego
Inspektoratu Sanitarnego oraz Wojewodów o wsparcie działań informacyjnych związanych
z wdrażaniem nowych przepisów poprzez dystrybucję informacji opracowanej przez
Ministerstwo Zdrowia na temat przygotowanych materiałów edukacyjnych i
wdrożeniowych do jednostek systemu oświaty, jednostek samorządu terytorialnego, a
także do powiatowych stacji sanitarno-epidemiologicznych. W tym miejscu uprzejmie
wyjaśniam, że Ministerstwo Zdrowia nie udziela dotacji jednostkom systemu oświaty na
działania związane z wdrożeniem tzw. rozporządzenia „sklepikowego”.
Ministerstwo Zdrowia nie planuje obecnie zmian w rozporządzeniu regulującym
asortyment sklepików szkolnych. Należy podkreślić, że celem przyjętych rozwiązań jest
promowanie zasad prawidłowego żywienia dzieci i młodzieży, w szczególności ograniczenie
spożycia produktów o wysokiej zawartości cukru, soli oraz żywności wysokoprzetworzonej.
Jednocześnie Ministerstwo pozostaje otwarte na analizę sygnałów dotyczących stosowania
-- 7 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
przepisów w praktyce. W przypadku wystąpienia istotnych wątpliwości interpretacyjnych
lub zidentyfikowania potrzeby doprecyzowania regulacji nie wykluczamy podjęcia działań
legislacyjnych w tym zakresie.
Nadzór nad realizacją przepisów będzie sprawowany, tak jak dotychczas, przez organy
Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach prowadzonych kontroli. Ocena funkcjonowania
regulacji będzie opierała się m.in. na wynikach tych działań kontrolnych oraz analizie
informacji napływających z terenu.
Informacje dotyczące stanu realizacji przepisów oraz wyników działań organów
Państwowej Inspekcji Sanitarnej są corocznie prezentowane w raporcie „Stan sanitarny
kraju”. W związku z tym efekty obowiązywania rozporządzenia będą mogły być oceniane na
podstawie danych i wniosków zawartych w kolejnych edycjach tego opracowania. Na
obecnym etapie nie przewidziano przygotowania odrębnego raportu poświęconego
wyłącznie skutkom wdrożenia nowych zasad żywienia w szkołach i przedszkolach.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 8 of 8 --