Interpelacja w sprawie rosnącej liczby zakupów sprzętu wojskowego realizowanych w trybie pilnej potrzeby operacyjnej

Interpelacja nr 18090

do ministra obrony narodowej

w sprawie rosnącej liczby zakupów sprzętu wojskowego realizowanych w trybie pilnej potrzeby operacyjnej

Zgłaszający: Jarosław Krajewski

Data wpływu: 27-06-2026

Szanowny Panie Premierze,

z doniesień prasowych wynika, że od 2024 r. Agencja Uzbrojenia znacząco częściej zawiera umowy na zakup uzbrojenia w ramach procedury pilnej potrzeby operacyjnej. Według informacji prasowych w latach 2024–2025 zawarto po dwadzieścia takich umów rocznie. W 2025 r. miało to stanowić ok. 20% wszystkich kontraktów zawieranych przez Agencję Uzbrojenia.

Skala finansowa modernizacji technicznej Sił Zbrojnych RP jest bardzo wysoka. Według MON w Planie Modernizacji Technicznej na lata 2021–2035 przewidziano 524 mld zł na nowe uzbrojenie i wyposażenie, a na obronność w 2024 r. planowano ok. 158 mld zł, w tym ponad 50% na modernizację Sił Zbrojnych. W 2025 r. na zakup nowego uzbrojenia wydano ponad 80 mld zł, w latach 2023–2024 ponad 50 mld zł rocznie, a wartość realizowanych kontraktów Agencji Uzbrojenia pod koniec 2025 r. przekraczała 600 mld zł.

Tryb pilnej potrzeby operacyjnej może być uzasadniony zmianą sytuacji bezpieczeństwa, koniecznością szybkiego uzupełnienia zdolności lub reakcją na zagrożenia wynikające z doświadczeń wojny w Ukrainie. Jednocześnie z artykułu wynika, że ta procedura skraca analizy, upraszcza sposób zakupu, może prowadzić do wskazania konkretnego sprzętu lub producenta oraz może wiązać się z wyłączeniem stosowania Prawa zamówień publicznych.

Zgodnie z art. 12 ustawy – Prawo zamówień publicznych wyłączenie stosowania ustawy ze względu na ochronę informacji niejawnych, istotny interes bezpieczeństwa państwa albo produkcję i handel bronią, amunicją lub materiałami wojennymi jest dopuszczalne tylko w zakresie, w jakim ochrona interesów bezpieczeństwa nie może zostać zapewniona w inny sposób, w szczególności z zastosowaniem przepisów działu VI Pzp dotyczącego zamówień w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa. Dział VI Pzp przewiduje odrębne tryby dla zamówień obronnych, w tym przetarg ograniczony, negocjacje z ogłoszeniem, dialog konkurencyjny, negocjacje bez ogłoszenia i zamówienie z wolnej ręki.

Powtarzalne i liczne stosowanie pilnej potrzeby operacyjnej może wskazywać nie tylko na realną dynamikę zagrożeń, lecz także na słabość planowania wieloletniego, niedostateczną aktualizację centralnych planów rzeczowych lub niewystarczające procedury szybkiego, ale nadal konkurencyjnego pozyskiwania sprzętu. Ryzyko dotyczy zwłaszcza ograniczenia konkurencji, przejrzystości decyzji zakupowych, kontroli kosztów, porównywalności ofert oraz ex post weryfikacji, czy przesłanki pilności i interesu bezpieczeństwa państwa były spełnione w każdym przypadku.

Istotne jest także ustalenie, czy wyłączenia od Prawa zamówień publicznych nie są stosowane szerzej niż wynika to z art. 12 Pzp i prawa Unii Europejskiej. UZP wskazuje, że wyłączenia dotyczące bezpieczeństwa powinny podlegać ścisłej wykładni, a zastosowanie odstępstwa wymaga każdorazowej, zindywidualizowanej oceny. Dodatkowym kontekstem są ustalenia Najwyższej Izby Kontroli dotyczące Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych. NIK wskazywała na ryzyka planistyczne i finansowe, w tym możliwość przesuwania lub ograniczania zadań ujętych w centralnych planach rzeczowych oraz zagrożenie dla terminowego osiągania zdolności operacyjnych.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Ile umów na pozyskanie sprzętu wojskowego zawarto w trybie pilnej potrzeby operacyjnej w latach 2024–2026, z podziałem na lata, przedmiot umowy, wartość umowy, tryb wyboru wykonawcy oraz podstawę prawną zastosowania danego trybu?

2. Jaki odsetek wszystkich umów zawieranych przez Agencję Uzbrojenia stanowiły umowy realizowane w trybie pilnej potrzeby operacyjnej w latach 2024–2026?

3. W ilu przypadkach zastosowanie pilnej potrzeby operacyjnej wiązało się z wyłączeniem stosowania całości lub części przepisów Prawa zamówień publicznych, w szczególności na podstawie art. 12 Pzp?

4. Jakie kryteria stosuje MON i Agencja Uzbrojenia przy ocenie, czy dana potrzeba ma charakter pilny i operacyjny, oraz czy te kryteria są opisane w dokumentach jawnych lub niejawnych?

5. Czy dla każdej umowy zawartej w tym trybie sporządzono pisemne uzasadnienie wskazujące, dlaczego nie było możliwe zastosowanie procedur przewidzianych w dziale VI Pzp, w tym trybów przyspieszonych lub mniej konkurencyjnych, ale nadal mieszczących się w reżimie ustawy?

6. Czy MON przeprowadził w latach 2024–2026 audyt lub kontrolę wewnętrzną stosowania procedury pilnej potrzeby operacyjnej, w szczególności pod kątem zasadności przesłanek pilności, konkurencyjności, ceny, harmonogramów dostaw oraz ryzyk dla krajowego przemysłu obronnego?

7. Czy MON planuje zmianę decyzji nr 116/MON z dnia 1 września 2021 r. w sprawie pozyskiwania sprzętu wojskowego lub innych aktów wewnętrznych w celu doprecyzowania przesłanek, dokumentowania i kontroli pilnej potrzeby operacyjnej?

Z poważaniem