Interpelacja w sprawie planowanych zmian w systemie kształcenia położnych oraz zachowania autonomii zawodu położnej

Interpelacja nr 18068

do ministra zdrowia

w sprawie planowanych zmian w systemie kształcenia położnych oraz zachowania autonomii zawodu położnej

Zgłaszający: Edward Siarka

Data wpływu: 25-06-2026

Szanowna Pani Minister,

w związku z pojawiającymi się informacjami dotyczącymi projektowanych zmian w ustawie o zawodzie pielęgniarki i zawodzie położnej, które mogą prowadzić do likwidacji odrębnej ścieżki kształcenia położnych oraz integracji tego zawodu z pielęgniarstwem, zwracam się z prośbą o przedstawienie stanowiska Ministerstwa Zdrowia.

Proponowane rozwiązania budzą poważne obawy środowiska położnych, przedstawicieli nauk medycznych, uczelni wyższych oraz organizacji zawodowych. W opinii wielu ekspertów mogą one doprowadzić do osłabienia autonomii zawodu położnej, ograniczenia specjalistycznego przygotowania zawodowego oraz obniżenia jakości opieki sprawowanej nad kobietami, noworodkami i rodzinami. Położnictwo jest samodzielnym zawodem medycznym mającym własne kompetencje zawodowe, standardy praktyki i odrębny model edukacji. Położna nie jest pielęgniarką o dodatkowych kwalifikacjach, lecz specjalistą przygotowanym do samodzielnego prowadzenia ciąży fizjologicznej, porodu i połogu oraz sprawowania kompleksowej opieki nad kobietą i noworodkiem. Kluczową kompetencją położnej jest umiejętność rozpoznawania przebiegu fizjologicznego oraz identyfikowania sytuacji wymagających interwencji medycznej. Na konieczność zachowania odrębności zawodu położnej wskazują międzynarodowe standardy opracowane przez International Confederation of Midwives (ICM), Fundusz Ludnościowy Narodów Zjednoczonych (UNFPA), a także regulacje europejskie. Organizacje te podkreślają, że położne powinny być przygotowywane do wykonywania zawodu w ramach autonomicznych programów edukacyjnych zapewniających zdobycie kompleksowych kompetencji klinicznych, edukacyjnych i psychospołecznych.

Niepokój budzi również stanowisko Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, które negatywnie oceniło rozwiązania umożliwiające uzyskiwanie kwalifikacji położnej przez absolwentów pielęgniarstwa po odbyciu dodatkowego kształcenia położniczego. Zdaniem towarzystwa położnictwo stanowi odrębną dziedzinę wiedzy i praktyki klinicznej, wymagającą wieloletniego, specjalistycznego przygotowania. W ocenie ekspertów proponowane zmiany mogą skutkować osłabieniem autonomii zawodowej położnych, obniżeniem jakości opieki oraz zagrożeniem dla bezpieczeństwa zdrowotnego kobiet i noworodków.

Podobne stanowisko zajęło środowisko akademickie reprezentowane przez Katedrę Położnictwa Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. W opublikowanej opinii podkreślono, że położnictwo nie jest specjalnością pielęgniarską, lecz samodzielnym zawodem medycznym o unikalnych kompetencjach. Wskazano również, że proponowane zmiany mogą prowadzić do osłabienia profesjonalnej autonomii zawodu, ograniczenia specjalistycznego przygotowania zawodowego oraz obniżenia jakości opieki okołoporodowej. W debacie publicznej coraz częściej podnoszony jest również problem postępującej medykalizacji opieki okołoporodowej. Przedstawiciele środowiska położnych wskazują, że samodzielna położna stanowi fundament modelu opieki skoncentrowanego na wspieraniu fizjologii ciąży i porodu. Ograniczenie jej samodzielności może prowadzić do odejścia od modelu ciągłości opieki na rzecz bardziej zmedykalizowanego systemu zarządzania procesem ciąży i porodu. Argumenty te znajdują odzwierciedlenie w wynikach badań naukowych. W najnowszym przeglądzie systematycznym Cochrane autorstwa Sandall i współautorów „Midwife continuity of care models versus other models of care for childbearing women“ (2024) wykazano, że model opieki oparty na ciągłości opieki sprawowanej przez położne wiąże się z ograniczeniem liczby niepotrzebnych interwencji medycznych, poprawą doświadczeń kobiet związanych z ciążą i porodem oraz korzystnymi wynikami zdrowotnymi matek i dzieci.

Dodatkowe obawy dotyczą sytuacji kadrowej. Zarówno przedstawiciele środowiska położnych, jak i organizacje naukowe zwracają uwagę, że znaczna część obecnie pracujących położnych osiągnie wiek emerytalny w najbliższych latach. W tej sytuacji osłabianie odrębności zawodu może skutkować spadkiem zainteresowania studiami położniczymi, dalszym pogłębieniem niedoborów kadrowych oraz ograniczeniem dostępności świadczeń dla kobiet, szczególnie na terenach wiejskich i w mniejszych miejscowościach.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi obecnie prace legislacyjne zmierzające do likwidacji odrębnego kierunku studiów położniczych lub ograniczenia samodzielności zawodu położnej?

2. Czy prawdą jest, że rozważane jest wprowadzenie modelu uzyskiwania kwalifikacji położnej po ukończeniu studiów pielęgniarskich i dodatkowego kształcenia położniczego?

3. Jakie przesłanki merytoryczne, naukowe i organizacyjne stanowiły podstawę opracowania proponowanych rozwiązań?

4. Czy przeprowadzono ocenę wpływu projektowanych zmian na bezpieczeństwo zdrowotne kobiet, noworodków oraz jakość opieki okołoporodowej?

5. Czy ministerstwo analizowało zgodność proponowanych rozwiązań ze standardami International Confederation of Midwives, UNFPA, rekomendacjami Światowej Organizacji Zdrowia oraz obowiązującymi regulacjami europejskimi?

6. W jaki sposób ministerstwo odnosi się do stanowiska Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników wskazującego na ryzyko osłabienia autonomii zawodu położnej oraz obniżenia jakości opieki?

7. Czy przeprowadzono analizę wpływu proponowanych zmian na zakres kompetencji zawodowych położnych i ich samodzielność zawodową?

8. Czy sporządzono analizę porównawczą dotyczącą systemów kształcenia położnych funkcjonujących w państwach członkowskich Unii Europejskiej?

9. Jakie działania planuje ministerstwo w celu przeciwdziałania niedoborom kadrowym w położnictwie?

10. Jakie organizacje reprezentujące środowisko położnych, uczelnie wyższe oraz towarzystwa naukowe uczestniczyły w konsultacjach projektowanych zmian?

11. Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie dodatkowych konsultacji społecznych z udziałem środowiska położnych i uczelni kształcących położne przed podjęciem ostatecznych decyzji legislacyjnych?

12. Czy ministerstwo rozważa wycofanie lub zmianę przepisów budzących sprzeciw środowiska zawodowego położnych, organizacji naukowych oraz przedstawicieli uczelni medycznych?

W mojej ocenie wszelkie działania prowadzące do ograniczenia autonomii zawodu położnej, odejścia od odrębnego modelu kształcenia oraz osłabienia kompetencji tej grupy zawodowej wymagają szczególnie wnikliwej analizy i szerokich konsultacji społecznych. Zachowanie samodzielności zawodu położnej pozostaje istotnym elementem bezpieczeństwa zdrowotnego kobiet i dzieci oraz warunkiem dalszego rozwoju nowoczesnej, opartej na dowodach naukowych opieki okołoporodowej w Polsce.

Z wyrazami szacunku

Edward Siarka

Poseł na Sejm RP