Interpelacja nr 18028
Interpelacja w sprawie funkcjonowania oraz planowanych zmian w programie bezpłatnych leków dla seniorów
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Podatki, Finanse i Budżet (40%)
Cyfryzacja i Technologie (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie funkcjonowania oraz planowanych zmian w programie bezpłatnych leków dla seniorów
Interpelacja nr 18028
do ministra zdrowia
w sprawie funkcjonowania oraz planowanych zmian w programie bezpłatnych leków dla seniorów
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 23-06-2026
Szanowna Pani Minister,
program bezpłatnych leków dla seniorów, pierwotnie obejmujący osoby po ukończeniu 75. roku życia, został wprowadzony 1 września 2016 r. Od tego czasu wykaz leków dostępnych bezpłatnie był sukcesywnie rozszerzany. Od 1 września 2023 r. uprawnienie objęło również osoby po ukończeniu 65. roku życia, co znacząco zwiększyło liczbę potencjalnych beneficjentów programu.
Według informacji przedstawionych podczas posiedzenia Komisji Polityki Senioralnej 25 lutego 2026 r. wykaz obejmował blisko 3800 produktów leczniczych. Ministerstwo Zdrowia przekazało również, że z programu skorzystało 9,3 mln osób, a jego koszt wyniósł około 3 mld zł.
Program ten jest jednym z najważniejszych instrumentów ograniczających finansowe bariery w dostępie osób starszych do leczenia. Jego znaczenie wykracza jednak poza bezpośrednie wsparcie budżetów seniorów. Stabilny dostęp do leków wpływa na regularność terapii, zmniejsza ryzyko jej przerywania oraz może ograniczać liczbę zaostrzeń chorób przewlekłych, powikłań i hospitalizacji.
Leczenie farmakologiczne prowadzone z wykorzystaniem leków dostępnych w aptece jest co do zasady znacznie tańsze niż leczenie szpitalne. Koszty świadczeń szpitalnych udzielonych osobom starszym wyniosły w 2022 r. 31,3 mld zł. Program bezpłatnych leków powinien być zatem oceniany nie tylko przez pryzmat bieżących wydatków refundacyjnych, ale również wpływu na ciągłość leczenia, bezpieczeństwo pacjentów oraz koszty terapii powikłań wynikających z nieregularnego przyjmowania leków.
Ma to szczególne znaczenie w przypadku chorób przewlekłych i wielochorobowości, które często wymagają jednoczesnego stosowania kilku, a niekiedy kilkunastu preparatów. Nawet stosunkowo niewielkie dopłaty do poszczególnych opakowań mogą łącznie stanowić istotne obciążenie finansowe. Może to prowadzić do ograniczania dawek, nieregularnego przyjmowania leków, odkładania ich wykupienia albo rezygnacji z części zaleconej terapii.
Od 1 marca 2026 r. najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto. W przypadku seniorów ponoszących jednocześnie koszty mieszkania, energii, żywności, rehabilitacji, opieki i dojazdów do placówek medycznych wydatki na leki mogą stanowić znaczącą część pozostających do dyspozycji środków (zus.pl).
Należy jednocześnie podkreślić, że samo ukończenie 65. roku życia oraz umieszczenie produktu w wykazie nie oznaczają jeszcze, że w każdym przypadku zostanie on wydany bezpłatnie. Pacjent musi mieć rozpoznane schorzenie zgodne z zakresem wskazań objętych refundacją, a lek musi znajdować się w odpowiednim wykazie. Konieczne jest również prawidłowe oznaczenie recepty kodem uprawnienia dodatkowego „S”. Farmaceuta nie może samodzielnie dopisać ani poprawić tego kodu (Pacjent).
Od 14 lutego 2025 r. recepty z uprawnieniem dodatkowym „S” mogą wystawiać wszystkie osoby posiadające odpowiednie uprawnienia do wystawiania recept w ramach wykonywanego zawodu medycznego, w tym lekarze, lekarze dentyści, pielęgniarki, felczerzy oraz farmaceuci – w zakresie przysługujących im kompetencji. Możliwość wystawienia takiej recepty nie jest już uzależniona od tego, czy świadczenie jest udzielane w placówce posiadającej umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia (Gov.pl).
Rozszerzenie kręgu osób uprawnionych do wystawiania recept powinno ułatwić korzystanie z programu. Konieczna jest jednak ocena, czy zmiana ta rzeczywiście ograniczyła liczbę sytuacji, w których senior pomimo spełnienia przesłanek programu musiał zapłacić za lek z powodu nieprawidłowego oznaczenia recepty, braku dostępu do osoby uprawnionej do jej wystawienia, błędnego określenia odpłatności albo innych problemów organizacyjnych.
Znaczenie programu będzie rosło wraz ze starzeniem się społeczeństwa, wydłużaniem przeciętnego trwania życia oraz wzrostem liczby osób wymagających długotrwałego leczenia. Konieczne jest zatem zapewnienie, aby wykaz leków odpowiadał rzeczywistym potrzebom zdrowotnym seniorów, aktualnej wiedzy medycznej oraz zmianom zachodzącym w standardach leczenia.
Podczas posiedzenia Komisji Polityki Senioralnej Ministerstwo Zdrowia poinformowało, że wykazy bezpłatnych leków zostały poddane analizie przez Departament Polityki Lekowej i Farmacji, jednak na tamtym etapie nie podjęto decyzji skutkujących zmianami w obowiązującym wykazie.
Od tego czasu doszło jednak do wyłączenia z wykazu konkretnego produktu leczniczego. Od 1 kwietnia 2026 r., na wniosek podmiotu odpowiedzialnego, z listy bezpłatnych leków dla osób po ukończeniu 65. roku życia wyłączono lek Pradaxa zawierający dabigatran. Ministerstwo wskazało jednocześnie, że w refundacji pozostało 13 produktów z tą samą substancją czynną oraz że w określonych przypadkach możliwe jest dokonanie zamiany leku na poziomie apteki (Gov.pl).
Przypadek ten pokazuje, że zmiany w wykazie mogą wynikać nie tylko z okresowych przeglądów prowadzonych przez Ministerstwo Zdrowia, lecz także z decyzji podejmowanych przez podmioty odpowiedzialne. Z punktu widzenia pacjenta przyczyna usunięcia konkretnego produktu ma jednak znaczenie drugorzędne. Najważniejsze jest zagwarantowanie ciągłości leczenia, możliwości otrzymania bezpłatnego odpowiednika oraz odpowiednio wczesnej i zrozumiałej informacji.
Zmiana preparatu może być dla części seniorów źródłem dezorientacji, szczególnie gdy nowy lek ma inne opakowanie, nazwę handlową, wygląd kapsułki lub tabletki, sposób dawkowania albo sposób obsługi urządzenia dozującego. Dotyczy to zwłaszcza osób z zaburzeniami pamięci, ograniczeniami wzroku, niepełnosprawnościami, osób przyjmujących wiele produktów jednocześnie oraz pacjentów korzystających z pomocy członków rodziny lub opiekunów.
Równie istotne jest rozróżnienie między formalną obecnością produktu w wykazie a jego rzeczywistą dostępnością w aptekach. Senior może posiadać prawidłowo wystawioną receptę i spełniać wszystkie ustawowe warunki, a mimo to nie otrzymać leku bezpłatnie, jeśli produkt nie jest dostępny w najbliższej aptece lub jego sprowadzenie wymaga wielokrotnych wizyt i dojazdów. Problem ten może szczególnie dotykać mieszkańców mniejszych miejscowości i terenów wiejskich.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy analiza wykazu bezpłatnych leków jest kontynuowana? Jeżeli tak, według jakich kryteriów jest ona prowadzona i jaki jest jej główny cel?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje modyfikację listy bezpłatnych leków dla seniorów? Jeśli tak, to w jakim kierunku i czy działania ministerstwa będą konsultowane ze środowiskiem ekspertów klinicznych?
Jaki jest zakładany harmonogram prac dotyczących przeglądu i ewentualnej aktualizacji listy bezpłatnych leków dla seniorów?
Czy Ministerstwo Zdrowia realizuje lub planuje działania ukierunkowane na zwiększenie dostępności świadczeń diagnostycznych, profilaktycznych oraz terapeutycznych dla osób starszych w związku z postępującą transformacją demograficzną? Jeśli tak, jakie są główne kierunki tych działań oraz jaki jest przewidywany harmonogram ich realizacji?
Czy w ramach prowadzonej analizy ministerstwo bierze pod uwagę nie tylko koszt poszczególnych produktów leczniczych, ale również ich skuteczność kliniczną, bezpieczeństwo stosowania, dostępność w aptekach oraz ryzyko przerwania lub zmiany terapii u osób starszych?
Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie konsultacji dotyczących ewentualnych zmian w wykazie również z lekarzami podstawowej opieki zdrowotnej, geriatrami, farmaceutami, organizacjami pacjentów oraz przedstawicielami środowisk senioralnych?
Jakie rozwiązania są przewidziane w przypadku usunięcia z wykazu produktu stosowanego przez seniora w ramach długotrwałej terapii? Czy pacjentom zostanie zagwarantowana możliwość bezpłatnej kontynuacji leczenia odpowiednikiem oraz odpowiedni okres przejściowy?
Czy ministerstwo monitoruje rzeczywistą dostępność produktów znajdujących się na liście bezpłatnych leków w aptekach, w szczególności w mniejszych miejscowościach i na terenach wiejskich? Jeżeli tak, jakie różnice regionalne zostały zidentyfikowane?
Czy ministerstwo posiada dane dotyczące przypadków, w których osoba uprawniona musiała zapłacić za lek znajdujący się w wykazie z powodu braku właściwego oznaczenia recepty, ograniczeń refundacyjnych, niedostępności produktu albo innych problemów związanych z realizacją recepty?
Jak ministerstwo ocenia skutki rozszerzenia kręgu osób uprawnionych do wystawiania recept na bezpłatne leki dla seniorów? Czy zmiana ta wpłynęła na liczbę pacjentów korzystających z programu oraz ograniczyła przypadki ponoszenia przez seniorów odpłatności za leki?
Ilu unikalnych pacjentów skorzystało z programu bezpłatnych leków dla seniorów w poszczególnych latach 2023, 2024 i 2025 oraz w dostępnym okresie 2026 r.? Proszę także o podanie liczby zrealizowanych recept, liczby wydanych opakowań oraz wartości finansowania programu w każdym z tych okresów.
Czy ministerstwo analizuje wpływ programu na regularność stosowania leków przez seniorów, liczbę przypadków rezygnacji z wykupienia recept, częstość zaostrzeń chorób przewlekłych oraz liczbę hospitalizacji?
Czy planowane jest powiązanie programu bezpłatnych leków z rozwojem opieki farmaceutycznej oraz przeglądów lekowych, zwłaszcza w przypadku seniorów przyjmujących jednocześnie wiele preparatów i narażonych na ryzyko niebezpiecznych interakcji?
W jaki sposób ministerstwo informuje lub zamierza informować seniorów o zmianach w wykazie bezpłatnych leków, w tym o usunięciu produktu, zmianie zasad jego refundacji albo możliwości zastosowania bezpłatnego odpowiednika? Czy przewidziano rozwiązania skierowane do osób wykluczonych cyfrowo, samotnych lub wymagających wsparcia opiekuna?
Co dokładnie oznacza przedstawiona podczas posiedzenia Komisji Polityki Senioralnej liczba 9,3 mln osób, które skorzystały z programu? Czy jest to liczba unikalnych pacjentów korzystających z programu od momentu jego uruchomienia, liczba osób korzystających z niego w określonym roku, liczba zrealizowanych recept czy inna kategoria statystyczna?
Jakie środki Ministerstwo Zdrowia planuje przeznaczyć na realizację programu bezpłatnych leków dla seniorów w latach 2026–2028? Czy w prognozach finansowych uwzględniono wzrost liczby osób uprawnionych, postępujące starzenie się społeczeństwa, wzrost cen produktów leczniczych oraz obejmowanie refundacją nowych terapii?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie w systemie e-recept mechanizmu automatycznie informującego osobę wystawiającą receptę o możliwości przepisania pacjentowi leku bezpłatnie oraz ostrzegającego o braku oznaczenia uprawnienia „S”, nieprawidłowym poziomie odpłatności, usunięciu produktu z wykazu lub dostępności bezpłatnego odpowiednika zawierającego tę samą substancję czynną?
Z poważaniem
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 18028
do ministra zdrowia
w sprawie funkcjonowania oraz planowanych zmian w programie bezpłatnych leków dla seniorów
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 23-06-2026
Szanowna Pani Minister,
program bezpłatnych leków dla seniorów, pierwotnie obejmujący osoby po ukończeniu 75. roku życia, został wprowadzony 1 września 2016 r. Od tego czasu wykaz leków dostępnych bezpłatnie był sukcesywnie rozszerzany. Od 1 września 2023 r. uprawnienie objęło również osoby po ukończeniu 65. roku życia, co znacząco zwiększyło liczbę potencjalnych beneficjentów programu.
Według informacji przedstawionych podczas posiedzenia Komisji Polityki Senioralnej 25 lutego 2026 r. wykaz obejmował blisko 3800 produktów leczniczych. Ministerstwo Zdrowia przekazało również, że z programu skorzystało 9,3 mln osób, a jego koszt wyniósł około 3 mld zł.
Program ten jest jednym z najważniejszych instrumentów ograniczających finansowe bariery w dostępie osób starszych do leczenia. Jego znaczenie wykracza jednak poza bezpośrednie wsparcie budżetów seniorów. Stabilny dostęp do leków wpływa na regularność terapii, zmniejsza ryzyko jej przerywania oraz może ograniczać liczbę zaostrzeń chorób przewlekłych, powikłań i hospitalizacji.
Leczenie farmakologiczne prowadzone z wykorzystaniem leków dostępnych w aptece jest co do zasady znacznie tańsze niż leczenie szpitalne. Koszty świadczeń szpitalnych udzielonych osobom starszym wyniosły w 2022 r. 31,3 mld zł. Program bezpłatnych leków powinien być zatem oceniany nie tylko przez pryzmat bieżących wydatków refundacyjnych, ale również wpływu na ciągłość leczenia, bezpieczeństwo pacjentów oraz koszty terapii powikłań wynikających z nieregularnego przyjmowania leków.
Ma to szczególne znaczenie w przypadku chorób przewlekłych i wielochorobowości, które często wymagają jednoczesnego stosowania kilku, a niekiedy kilkunastu preparatów. Nawet stosunkowo niewielkie dopłaty do poszczególnych opakowań mogą łącznie stanowić istotne obciążenie finansowe. Może to prowadzić do ograniczania dawek, nieregularnego przyjmowania leków, odkładania ich wykupienia albo rezygnacji z części zaleconej terapii.
Od 1 marca 2026 r. najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto. W przypadku seniorów ponoszących jednocześnie koszty mieszkania, energii, żywności, rehabilitacji, opieki i dojazdów do placówek medycznych wydatki na leki mogą stanowić znaczącą część pozostających do dyspozycji środków (zus.pl).
Należy jednocześnie podkreślić, że samo ukończenie 65. roku życia oraz umieszczenie produktu w wykazie nie oznaczają jeszcze, że w każdym przypadku zostanie on wydany bezpłatnie. Pacjent musi mieć rozpoznane schorzenie zgodne z zakresem wskazań objętych refundacją, a lek musi znajdować się w odpowiednim wykazie. Konieczne jest również prawidłowe oznaczenie recepty kodem uprawnienia dodatkowego „S”. Farmaceuta nie może samodzielnie dopisać ani poprawić tego kodu (Pacjent).
Od 14 lutego 2025 r. recepty z uprawnieniem dodatkowym „S” mogą wystawiać wszystkie osoby posiadające odpowiednie uprawnienia do wystawiania recept w ramach wykonywanego zawodu medycznego, w tym lekarze, lekarze dentyści, pielęgniarki, felczerzy oraz farmaceuci – w zakresie przysługujących im kompetencji. Możliwość wystawienia takiej recepty nie jest już uzależniona od tego, czy świadczenie jest udzielane w placówce posiadającej umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia (Gov.pl).
Rozszerzenie kręgu osób uprawnionych do wystawiania recept powinno ułatwić korzystanie z programu. Konieczna jest jednak ocena, czy zmiana ta rzeczywiście ograniczyła liczbę sytuacji, w których senior pomimo spełnienia przesłanek programu musiał zapłacić za lek z powodu nieprawidłowego oznaczenia recepty, braku dostępu do osoby uprawnionej do jej wystawienia, błędnego określenia odpłatności albo innych problemów organizacyjnych.
Znaczenie programu będzie rosło wraz ze starzeniem się społeczeństwa, wydłużaniem przeciętnego trwania życia oraz wzrostem liczby osób wymagających długotrwałego leczenia. Konieczne jest zatem zapewnienie, aby wykaz leków odpowiadał rzeczywistym potrzebom zdrowotnym seniorów, aktualnej wiedzy medycznej oraz zmianom zachodzącym w standardach leczenia.
Podczas posiedzenia Komisji Polityki Senioralnej Ministerstwo Zdrowia poinformowało, że wykazy bezpłatnych leków zostały poddane analizie przez Departament Polityki Lekowej i Farmacji, jednak na tamtym etapie nie podjęto decyzji skutkujących zmianami w obowiązującym wykazie.
Od tego czasu doszło jednak do wyłączenia z wykazu konkretnego produktu leczniczego. Od 1 kwietnia 2026 r., na wniosek podmiotu odpowiedzialnego, z listy bezpłatnych leków dla osób po ukończeniu 65. roku życia wyłączono lek Pradaxa zawierający dabigatran. Ministerstwo wskazało jednocześnie, że w refundacji pozostało 13 produktów z tą samą substancją czynną oraz że w określonych przypadkach możliwe jest dokonanie zamiany leku na poziomie apteki (Gov.pl).
Przypadek ten pokazuje, że zmiany w wykazie mogą wynikać nie tylko z okresowych przeglądów prowadzonych przez Ministerstwo Zdrowia, lecz także z decyzji podejmowanych przez podmioty odpowiedzialne. Z punktu widzenia pacjenta przyczyna usunięcia konkretnego produktu ma jednak znaczenie drugorzędne. Najważniejsze jest zagwarantowanie ciągłości leczenia, możliwości otrzymania bezpłatnego odpowiednika oraz odpowiednio wczesnej i zrozumiałej informacji.
Zmiana preparatu może być dla części seniorów źródłem dezorientacji, szczególnie gdy nowy lek ma inne opakowanie, nazwę handlową, wygląd kapsułki lub tabletki, sposób dawkowania albo sposób obsługi urządzenia dozującego. Dotyczy to zwłaszcza osób z zaburzeniami pamięci, ograniczeniami wzroku, niepełnosprawnościami, osób przyjmujących wiele produktów jednocześnie oraz pacjentów korzystających z pomocy członków rodziny lub opiekunów.
Równie istotne jest rozróżnienie między formalną obecnością produktu w wykazie a jego rzeczywistą dostępnością w aptekach. Senior może posiadać prawidłowo wystawioną receptę i spełniać wszystkie ustawowe warunki, a mimo to nie otrzymać leku bezpłatnie, jeśli produkt nie jest dostępny w najbliższej aptece lub jego sprowadzenie wymaga wielokrotnych wizyt i dojazdów. Problem ten może szczególnie dotykać mieszkańców mniejszych miejscowości i terenów wiejskich.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy analiza wykazu bezpłatnych leków jest kontynuowana? Jeżeli tak, według jakich kryteriów jest ona prowadzona i jaki jest jej główny cel?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje modyfikację listy bezpłatnych leków dla seniorów? Jeśli tak, to w jakim kierunku i czy działania ministerstwa będą konsultowane ze środowiskiem ekspertów klinicznych?
Jaki jest zakładany harmonogram prac dotyczących przeglądu i ewentualnej aktualizacji listy bezpłatnych leków dla seniorów?
Czy Ministerstwo Zdrowia realizuje lub planuje działania ukierunkowane na zwiększenie dostępności świadczeń diagnostycznych, profilaktycznych oraz terapeutycznych dla osób starszych w związku z postępującą transformacją demograficzną? Jeśli tak, jakie są główne kierunki tych działań oraz jaki jest przewidywany harmonogram ich realizacji?
Czy w ramach prowadzonej analizy ministerstwo bierze pod uwagę nie tylko koszt poszczególnych produktów leczniczych, ale również ich skuteczność kliniczną, bezpieczeństwo stosowania, dostępność w aptekach oraz ryzyko przerwania lub zmiany terapii u osób starszych?
Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie konsultacji dotyczących ewentualnych zmian w wykazie również z lekarzami podstawowej opieki zdrowotnej, geriatrami, farmaceutami, organizacjami pacjentów oraz przedstawicielami środowisk senioralnych?
Jakie rozwiązania są przewidziane w przypadku usunięcia z wykazu produktu stosowanego przez seniora w ramach długotrwałej terapii? Czy pacjentom zostanie zagwarantowana możliwość bezpłatnej kontynuacji leczenia odpowiednikiem oraz odpowiedni okres przejściowy?
Czy ministerstwo monitoruje rzeczywistą dostępność produktów znajdujących się na liście bezpłatnych leków w aptekach, w szczególności w mniejszych miejscowościach i na terenach wiejskich? Jeżeli tak, jakie różnice regionalne zostały zidentyfikowane?
Czy ministerstwo posiada dane dotyczące przypadków, w których osoba uprawniona musiała zapłacić za lek znajdujący się w wykazie z powodu braku właściwego oznaczenia recepty, ograniczeń refundacyjnych, niedostępności produktu albo innych problemów związanych z realizacją recepty?
Jak ministerstwo ocenia skutki rozszerzenia kręgu osób uprawnionych do wystawiania recept na bezpłatne leki dla seniorów? Czy zmiana ta wpłynęła na liczbę pacjentów korzystających z programu oraz ograniczyła przypadki ponoszenia przez seniorów odpłatności za leki?
Ilu unikalnych pacjentów skorzystało z programu bezpłatnych leków dla seniorów w poszczególnych latach 2023, 2024 i 2025 oraz w dostępnym okresie 2026 r.? Proszę także o podanie liczby zrealizowanych recept, liczby wydanych opakowań oraz wartości finansowania programu w każdym z tych okresów.
Czy ministerstwo analizuje wpływ programu na regularność stosowania leków przez seniorów, liczbę przypadków rezygnacji z wykupienia recept, częstość zaostrzeń chorób przewlekłych oraz liczbę hospitalizacji?
Czy planowane jest powiązanie programu bezpłatnych leków z rozwojem opieki farmaceutycznej oraz przeglądów lekowych, zwłaszcza w przypadku seniorów przyjmujących jednocześnie wiele preparatów i narażonych na ryzyko niebezpiecznych interakcji?
W jaki sposób ministerstwo informuje lub zamierza informować seniorów o zmianach w wykazie bezpłatnych leków, w tym o usunięciu produktu, zmianie zasad jego refundacji albo możliwości zastosowania bezpłatnego odpowiednika? Czy przewidziano rozwiązania skierowane do osób wykluczonych cyfrowo, samotnych lub wymagających wsparcia opiekuna?
Co dokładnie oznacza przedstawiona podczas posiedzenia Komisji Polityki Senioralnej liczba 9,3 mln osób, które skorzystały z programu? Czy jest to liczba unikalnych pacjentów korzystających z programu od momentu jego uruchomienia, liczba osób korzystających z niego w określonym roku, liczba zrealizowanych recept czy inna kategoria statystyczna?
Jakie środki Ministerstwo Zdrowia planuje przeznaczyć na realizację programu bezpłatnych leków dla seniorów w latach 2026–2028? Czy w prognozach finansowych uwzględniono wzrost liczby osób uprawnionych, postępujące starzenie się społeczeństwa, wzrost cen produktów leczniczych oraz obejmowanie refundacją nowych terapii?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie w systemie e-recept mechanizmu automatycznie informującego osobę wystawiającą receptę o możliwości przepisania pacjentowi leku bezpłatnie oraz ostrzegającego o braku oznaczenia uprawnienia „S”, nieprawidłowym poziomie odpłatności, usunięciu produktu z wykazu lub dostępności bezpłatnego odpowiednika zawierającego tę samą substancję czynną?
Z poważaniem
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Kacperczyk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
12 kwot, 8 %
Precyzyjne daty
24
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.3 / 1k zn.
- Zawiera 12 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (8)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (24)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
33494 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLR2.050.46.2026.RB
Warszawa, 26 sierpnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18028 z 2 lipca 2026 r. Posła na Sejm RP, Pana Marcina
Józefaciuka w sprawie funkcjonowania oraz planowanych zmian w programie bezpłatnych
leków dla seniorów, Minister Zdrowia przedstawia następujące informacje.
Szczegółowe unormowania prawne regulujące kwestie dostępu do świadczeń opieki
zdrowotnej, w tym do leków refundowanych, określa ustawa o świadczeniach1.
Prawo do bezpłatnych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia
żywieniowego oraz wyrobów medycznych dla osób po 65. roku życia (tzw. Program
bezpłatnych leków 65+) reguluje art. 43a ww. ustawy o świadczeniach. Program ten
stanowi istotny element polityki zdrowotnej państwa, którego celem jest zwiększenie
dostępności do farmakoterapii dla grup pacjentów wymagających szczególnego wsparcia.
Warunki otrzymania przez pacjenta produktu leczniczego bezpłatnie są następujące:
1. wskazanie objęte refundacją: lekarz zdiagnozował u pacjenta schorzenie, które
zawiera się w zakresie wskazań objętych refundacją dla danego leku
(wskazania znajdują się w załączniku A1 obwieszczenia refundacyjnego);
2. wiek: wszyscy pacjenci, którzy w dniu wystawiania recepty na leki ukończyli 65.
rok życia, weryfikowany przez numer PESEL (u osób, które nie mają numeru
PESEL, będzie to data urodzenia);
1 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 907, z późn.zm.), zwana dalej „ustawą o świadczeniach”.
-- 1 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
3. wykaz – lek znajduje się w wykazie Leki 65+ (załącznik D2 obwieszczenia
refundacyjnego) – w celu obecności danego leku w wykazie Leki 65+,
w pierwszej kolejności lek ten musi być objęty refundacją, czyli:
znajduje się w załączniku A1 obwieszczenia refundacyjnego;
objętych bezpłatnym dostępem dla pacjentów 65+ jest część leków
znajdujących się w załączniku A1. Są to leki, które stosowane są w leczeniu
chorób wieku podeszłego (aktualnie 3730 pozycje);
4. receptę wystawia osoba uprawniona (np. lekarz, pielęgniarka, starszy felczer
czy farmaceuta) do wypisana na recepcie bezpłatnych leków dla pacjenta, który
ukończył 65. rok życia;
5. zgodnie z np. 43 a ust. 1b ustawy o świadczeniach: obowiązek weryfikacji przed
wystawieniem tzw. recepty 65+ przez lekarza lub pielęgniarkę uprawnionych
do wypisana na recepcie bezpłatnych leków dla pacjenta, który ukończył 65.
rok życia, jakie produkty są zalecane danemu pacjentowi przez innych lekarzy
i jakie są przez niego stosowane, co ma znaczenie np. dla bezpieczeństwa
i skuteczności leczenia pacjentów;
6. recepta – na recepcie w rubryce „kod uprawnień dodatkowych pacjenta” np.
lekarz wpisze „S”. Farmaceuta w aptece nie ma prawa wpisania ani poprawiania
tego kodu na recepcie. Odpłatność za dany lek jest oznaczana na recepcie w
taki sam sposób, jakby lek był przepisany na zasadach ogólnych (czyli takich jak
dla pacjentów poniżej 65 r.ż. np. przy danym leku zaznaczone jest 50%, 30% lub
ryczałt). W przypadku wpisania przy danym leku wartości 100% pacjent
otrzyma ten lek pełnopłatnie.
Należy podkreślić, że wyłącznie obwieszczenie Ministra Zdrowia2 w sprawie wykazu
refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego
oraz wyrobów medycznych jest podstawą do finansowania produktów leczniczych
z budżetu państwa oraz jest podstawowym i prawidłowym źródłem informacji na temat
np. refundacji danego leku, cen produktów czy wskazań refundacyjnych.
Zasady obecności leków w tzw. wykazie Leków 65+ określa ustawa o świadczeniach w art.
43a ust. 2. Ww. ustawa stanowi, że Minister Zdrowia wskazuje spośród leków
2 https://www.gov.pl/web/zdrowie/obwieszczenie-ministra-zdrowia-z-dnia-17-czerwca-2026-r-
w-sprawie-wykazu-refundowanych-lekow-srodkow-spozywczych-specjalnego-przeznaczenia-
zywieniowego-oraz-wyrobow-medycznych-na-1-lipca-2026-r
-- 2 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
refundowanych leki, które są wydawane bezpłatnie świadczeniobiorcom w wieku powyżej
65. roku życia mając na uwadze:
1) zaspokojenie potrzeb zdrowotnych świadczeniobiorców, o których mowa w ust. 1;
2) dostępność i bezpieczeństwo stosowania leków, środków spożywczych
specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych;
3) stosunek kosztów do uzyskiwanych efektów zdrowotnych leku, środka
spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobu medycznego
w porównaniu do stosunku kosztów do uzyskiwanych efektów zdrowotnych leków,
środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów
medycznych objętych tym wykazem.
W związku z powyższym należy poinformować, że zmiany w wykazach leków bezpłatnych
dotyczące zarówno włączenia, jak i wyłączenia danego leku, mogą następować zarówno w
czasie okresowych przeglądów wykazów leków refundowanych jak również podczas
obejmowania refundacją systemową danego leku i mogą być zależne np. od warunków
kosztowych (ustalonych z wnioskodawcą) zawartych w decyzji refundacyjnej danego leku.
W tym kontekście, Minister Zdrowia ma obowiązek zapewniać racjonalne finansowanie
danej substancji czynnej a nie konkretnego produktu handlowego.
Od 1 września 2016 r., czyli od czasu, kiedy pacjenci po 75./65. roku życia mają dostęp do
bezpłatnych leków następuje systematyczne zwiększanie ilości nowych substancji
czynnych na liście bezpłatnych leków. Ostatnie większe zmiany wykazu bezpłatnych leków
dla Seniorów obowiązują od 1 września 2023 r., zgodnie z którymi nastąpiło rozszerzenie
wcześniej obowiązującego wykazu bezpłatnych leków, tzw. wykazu Leki 75+ o nowe
substancje czynne z wykazu leków refundowanych oraz obniżenie kryterium wieku
uprawniającego do bezpłatnych leków (dla osób po 65 r.ż.).
We wrześniu 2016 r. liczba substancji czynnych lub ich połączeń ujętych na wykazie (liczba
pozycji wykazu) wynosiła 1 129, a aktualnie od 1 lipca 2026 r. zawiera 3730 pozycji (wzrost
ok. 3,3 razy w porównaniu do pierwszego wykazu), co stanowi ponad 94 % wszystkich
refundowanych leków w aptece (zakładka A1 obwieszczenia).
Od 2023 r. wydatki na program bezpłatnych leków 65+, ale także w zakresie całkowitej
refundacji w grupie wiekowej pacjentów powyżej 65 lat zostały zwiększone blisko
trzykrotnie. W 2025 r. na leki dla Seniorów 65+ w zakresie całkowitej refundacji (czyli sumy
refundacji standardowej - refundacji przysługującej każdemu uprawnionemu pacjentowi
bez uprawnień dodatkowych ze względu na wiek i pokrycia kosztu leku w zakresie dopłaty
pacjenta w aptece (tzw. bezpłatne zaopatrzenie)), Narodowy Fundusz Zdrowia przeznaczył
ponad 9 mld zł, w tym w zakresie bezpłatnego zaopatrzenia ponad 3,4 mld zł (bezpośredni
-- 3 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
koszt programu 65+). Co istotne, źródłem finansowania omawianego programu jest budżet
Narodowego Funduszu Zdrowia, zgodnie z planem finansowym NFZ na dany rok, który
może podlegać zmianom w okresie danego roku.
Wg danych NFZ na 13 lipca 2026 r. w zakresie liczby wszystkich pacjentów w wieku
powyżej 75/65 lat (niepowtarzalne nr PESEL), którzy skorzystali z programu bezpłatnych
leków od początku jego istnienia (dane 01.09.2016 r.- 30.06.2026 r.) wyniosła ponad
9,5 mln, średnio miesięcznie w 2026 r. skorzystało ponad 3,8 mln. W tym miejscu, odnosząc
się do kwestii poruszanej w przekazanym piśmie Minister Zdrowia wyjaśnia, iż dane
przedstawione podczas posiedzenia Komisji Polityki Senioralnej, czyli liczba 9,3 mln z
wcześniejszego okresu, zgodnie z powyższym oznacza liczbę wszystkich osób, które
skorzystały z programu od początku jego istnienia.
Dodatkowo dla porównania można wskazać, że w okresie od 1 września 2016 r. do 31
sierpnia 2023 r. (okres przed obniżeniem wieku uprawnionych) z programu skorzystało
ponad 4 mln pacjentów w wieku co najmniej 75 lat, średnio miesięcznie było to 1,3 mln
pacjentów.
Wyszczególnić należałoby również rok 2025, w którym z możliwości bezpłatnego
otrzymania leków skorzystało blisko 7,5 mln pacjentów z uprawnieniem 65+ stanowiąc
największą liczbę korzystających z programu pacjentów w skali roku od początku
wdrożenia programu, dla porównania liczba pacjentów realizujacych recepty w całym 2025
r. wyniosła ponad 23 mln. (23 117 891) pacjentów (wg niepowtarzających się nr PESEL),
którzy zrealizowali zaopatrzenie w leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia
żywieniowego oraz wyroby medyczne.
-- 4 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Liczba osób, które skorzystały z programu bezpłatnych leków z uprawnieniem dodatkowym „S”. Opracowano na
podstawie przekazanych raportów NFZ w latach 2016-2025.
Poniższy wykres przedstawia przekrój wydatków płatnika publicznego na program
(bezpośrednie koszty realizacji programu) pokazując tendencję wzrostową w porównaniu
do wszystkich poprzednich lat. Na uwagę zasługują dwie ostatnie kolumny – lata 2024 -
2025, modyfikacje programu (zmiana kryterium wiekowego z 75 na 65 lat oraz
rozszerzenie wykazu D2) oraz postępujące zmiany demograficzne istotnie wpływają na
wzrost kosztów finansowania programu.
Wydatki na program bezpłatnych leków z uprawnieniem dodatkowym „S” – okres od 01.09.2016- 30.12.2025 r
Opracowano na podstawie danych z NFZ.
110 230 957,18
506 394 699,62
694 910 029,14 712 345 141,50 735 595 226,04 787 094 271,58 830 301 478,82
1 317 124 676,66
2 782 378 594,28
3 430 992 398,83
0,0
0,5
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
3,5
4,0
2016 r.
(od IX)
2017 r. 2018 r. 2019 r. 2020 r. 2021 r. 2022 r. 2023 r. 2024 r. 2025 r.
Program "75+"/"65+" - finansowanie Miliardy zł
1 729 298,00
2 274 176,00 2 388 786,00 2 431 179,00 2 434 885,00 2 522 666,00 2 694 062,00
6 222 651,00
7 221 779,00
7 481 901,00
-
1
2
3
4
5
6
7
8
9
2016 r. 2017 r. 2018 r. 2019 r. 2020 r. 2021 r. 2022 r. 2023 r. 2024 r. 2025 r.
Program "75+/"65 +"- liczba osób korzystających z programu Millions
-- 5 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
Liczbę zrefundowanych opakowań leków w ramach programu bezpłatnych leków dla
seniorów w dwóch poprzednich latach przedstawia poniższy diagram. Największa liczba
wydanych opakowań leków przypada na grudzień 2025 r. – zrefundowano ponad 24 mln
opakowań, a łącznie w 2025 roku osobom po 65 roku życia zrefundowano ponad 256 mln
opakowań leków, co stanowi przyrost na poziomie ponad 31 % względem poprzedzającego
roku. Jednocześnie, w 2026 r. w okresie styczeń- czerwiec zrefundowano blisko 130 mln
opakowań, tym samym wg wstępnych szacowań można spodziewać się co najmniej
zachowania poziomu z roku uprzedniego.
Liczba zrefundowanych opakowań leków w latach 2024- 2025 r. Opracowano na podstawie raportów NFZ
Należy zaznaczyć, że Minister Zdrowia przy udziale Narodowego Funduszu Zdrowia oraz
Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, mając na uwadze utrzymanie tempa
wdrażania nowych technologii w Polsce oraz wzmocnienie bezpieczeństwa lekowego w
Polsce, analizuje funkcjonowanie obowiązujących rozwiązań w zakresie listy leków na
bezpłatnych wykazach. Głównym celem aktualnie prowadzonych analiz w kontekście
modyfikacji bezpłatnych wykazów nie jest ograniczenie dostępu do bezpłatnych leków, a
wygenerowanie dodatkowych możliwości dla zwiększania dostępności produktów
leczniczych dla pacjentów. Dzisiejsza konstrukcja bezpłatnych wykazów generuje sytuacje,
19 236 664,34
20 918 603,61
19 463 086,76
22 226 089,76
19 727 647,73
20 820 270,40
21 716 749,37
20 188 292,26
21 993 081,53
23 989 386,43
21 403 062,01
24 318 831,90
0
5
10
15
20
25
30
styczeń
luty
marzec
kwiecień
maj
czerwiec
lipiec
sierpień
wrzesień
październik
listopad
grudzień
2024 r. 2025
Liczba zrefudowanych opakowań w programie "Senior +" Millions
-- 6 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
w których płatnik publiczny pokrywa pełny koszt takich samych leków innych
producentów, różniących się jednak kilkukrotnie pod względem warunków kosztowych.
Analiza struktury dotychczasowych wydatków na ten cel w zakresie liczby pacjentów oraz
kosztów doprowadziła do wniosku, iż liczba pacjentów korzystających z wykazów
utrzymuje się na podobnym poziomie wzrasta natomiast koszt tego świadczenia czego
źródłem wydaje się być wzrost udziału w sprzedaży w tej grupie osób leków z wyższą
dopłatą (wyższą ceną detaliczną). W roku 2016 r. 1 pozycja recepty kosztowała średnio
43,3 zł (łączny koszt refundacji i dopłat pacjenta), a w 2025 r. średnia wartość wzrosła do
66,1 zł (wzrost o 52%). Pomimo systematycznych zmian w strukturze demograficznej
(starzenie społeczeństwa), wartość wydatków NFZ na refundację apteczną pozostawała na
zbliżonym poziomie lub notowała umiarkowane wzrosty, jednak po rozszerzeniu kryteriów
programu bezpłatnych leków podlega znaczącym wzrostom nieproporcjonalnym do liczby
pacjentów.
Wraz z utworzeniem pierwszych wykazów przyjęto liberalne, na tle innych państw UE,
podejście do tworzenia bezpłatnych wykazów poprzez ujmowanie na wykazie wszystkich
produktów refundowanych w danym wskazaniu z daną substancją czynną niezależnie od
ceny, brak jednoznacznych wytycznych determinujących włączenie do bezpłatnego wykazu
oraz dowolność w wyborze opcji terapeutycznej o rożnej cenie przez pacjenta przy
całkowitej bezpłatności związanej z tym wyborem (bezpłatność za leki, dowolność wyboru
pacjenta). Jednak należy zauważyć, że określone zostały wówczas limity wydatków na ten
cel3 i w latach 2016-2025 maksymalny limit wydatków z budżetu państwa na program
bezpłatnych leków dla seniorów 75+ miał wynosić 8 274 600 tys. zł z odpowiednim
podziałem na poszczególne lata. W przypadku przekroczenia limitu wydatków minister
właściwy do spraw zdrowia miał wdrożyć mechanizm korygujący, polegający na zmianie
dotyczącej wykazu leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego
oraz wyrobów medycznych, w zakresie leków, środków spożywczych specjalnego
przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, wydawanych bezpłatnie
świadczeniobiorcom po ukończeniu 75. roku życia. W grudniu 2022 r. ustawą o zmianie
ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw z dnia 16
listopada 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 2770) zniesiono limity finansowania na lata 2023 –
2025.
Mając zatem na uwadze, że w przeszłości obowiązywały zarówno limity finansowania
programu bezpłatnych leków, jak i mechanizmy umożliwiające ministrowi właściwemu do
3 ustawa z dnia 18 marca 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r. poz. 652).
-- 7 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
spraw zdrowia korygowanie wykazu produktów wydawanych bezpłatnie w przypadku
przekroczenia tych limitów, podjęcie działań służących ponownemu uregulowaniu i
racjonalizacji wydatków w tym obszarze nie powinno być uznawane za rozwiązanie o
charakterze nowatorskim. Potrzeba takich działań jest tym bardziej uzasadniona w świetle
aktualnej dynamiki wydatków – nakłady poniesione wyłącznie w 2025 r. przekroczyły
bowiem 40% łącznego limitu pierwotnie przewidzianego na cały dziesięcioletni okres
2016–2025. W ocenie Ministra Zdrowia zasadne jest zatem rozważenie przywrócenia
odpowiednich narzędzi pozwalających na skuteczne monitorowanie zasad tworzenia list S ,
przy jednoczesnym zachowaniu właściwego poziomu dostępności bezpłatnych leków dla
uprawnionych świadczeniobiorców
Tworzenie oraz prowadzenie przedmiotowej listy pozostają w wyłącznych kompetencjach
Ministra Zdrowia, w związku z tym proces jej aktualizacji nie wymaga odrębnych
konsultacji.
Odnosząc się do pytania o planowane działania ukierunkowane na zwiększenie dostępności
świadczeń diagnostycznych, profilaktycznych oraz terapeutycznych należy wskazać, że
Ministerstwo Zdrowia realizuje oraz planuje działania mające na celu zwiększenie
dostępności świadczeń diagnostycznych, profilaktycznych i terapeutycznych w ramach
systemu ochrony zdrowia, przy zachowaniu konstytucyjnej zasady równego dostępu
do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Oznacza to, że
podejmowane działania kierowane są do wszystkich pacjentów zgodnie z ich potrzebami
zdrowotnymi i wskazaniami medycznymi, niezależnie od wieku, a nie wyłącznie do
określonych grup wiekowych, w tym osób starszych. Minister Zdrowia na bieżąco prowadzi
prace związane z oceną, weryfikacją i rozszerzaniem wykazów świadczeń gwarantowanych,
uwzględniając m.in. wpływ danego świadczenia na stan zdrowia populacji, skuteczność
kliniczną i bezpieczeństwo stosowanych metod diagnostycznych i terapeutycznych, jak
również skutki finansowe dla systemu ochrony zdrowia. W kontekście postępujących zmian
demograficznych oraz starzenia się społeczeństwa podejmowane są działania służące
wzmacnianiu dostępności i jakości świadczeń zdrowotnych na wszystkich poziomach
opieki. Obejmują one w szczególności rozwój profilaktyki zdrowotnej, poprawę dostępu
do diagnostyki, usprawnianie ścieżek diagnostyczno-terapeutycznych, rozwój opieki
koordynowanej, wzmacnianie podstawowej opieki zdrowotnej oraz rozwój ambulatoryjnej
opieki specjalistycznej. Z rozwiązań tych korzystają wszyscy pacjenci spełniający kryteria
medyczne wynikające z obowiązujących przepisów i zaleceń klinicznych. Realizowane oraz
planowane działania nie są dedykowane wyłącznie osobom starszym, jednak ze względu
na częstsze występowanie w tej grupie chorób przewlekłych, wielochorobowości oraz
zwiększone zapotrzebowanie na świadczenia zdrowotne, osoby starsze należą do głównych
-- 8 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
9
beneficjentów rozwiązań zwiększających dostępność świadczeń opieki zdrowotnej.
Przykładem działań służących poprawie dostępności do świadczeń jest wprowadzona w
2025 r. zmiana zasad finansowania ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, mająca na celu
zwiększenie dostępności świadczeń dla pacjentów pierwszorazowych. Na podstawie
zarządzenia nr 23/2025/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zmodyfikowano
zasady finansowania świadczeń w zależności od udziału świadczeń specjalistycznych
pierwszorazowych realizowanych przez świadczeniodawców, co ma zachęcać
do zwiększania dostępności konsultacji specjalistycznych. W celu zwiększenia dostępności
badań diagnostycznych Ministerstwo Zdrowia oraz Narodowy Fundusz Zdrowia podejmują
działania obejmujące m.in. monitorowanie dostępności świadczeń, zabezpieczanie ich
finansowania poprzez zawieranie i aneksowanie umów ze świadczeniodawcami w ramach
dostępnych środków, a także monitorowanie realizacji zawartych umów. W obszarze
profilaktyki kontynuowane są działania zmierzające do rozszerzania zakresu badań
przesiewowych. Aktualnie zostało podpisane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14
lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu
programów zdrowotnych, które przewiduje włączenie do świadczeń gwarantowanych
nowego Programu badań przesiewowych raka płuca z wykorzystaniem badania
niskodawkowej tomografii komputerowej (NDTK). Program skierowany jest do osób z grup
podwyższonego ryzyka zachorowania na raka płuca, w szczególności wieloletnich palaczy
tytoniu w wieku 50-74 lat. Planowane jest zawieranie umów na realizację programu od
1 października 2026 r. Program ma na celu zwiększenie wykrywalności raka płuca we
wczesnych stadiach zaawansowania, co może znacząco wpłynąć na skuteczność leczenia
i poprawę rokowania pacjentów. Zwiększenie dostępności do świadczeń opieki
długoterminowej i geriatrycznej jest realizowane poprzez inwestycję D4.1.1 KPO pn.
„Rozwój opieki długoterminowej lub geriatrycznej poprzez modernizację infrastruktury
podmiotów leczniczych na poziomie powiatowym”. W wyniku realizacji przedsięwzięć w
ramach ww. inwestycji, w zakresie opieki długoterminowej planowane jest utworzenie
1 461 nowych łóżek i przekształcenie 1 460 istniejących łóżek, co daje łącznie 2 921 łóżek
objętych interwencją. Dodatkowe łóżka zwiększą potencjał wykonawczy
świadczeniodawców i umożliwią objęcie opieką nowych pacjentów. Jednocześnie należy
wskazać, że Minister Zdrowia powyższe informacje przedstawił już w odpowiedzi na
interpelację nr 17343 Posła Marcina Józefaciuka w sprawie dostępności lekarzy geriatrów
oraz rozwoju opieki długoterminowej w Polsce. Dodatkowo, w celu usprawnienia procesów
diagnostyczno-terapeutycznych, realizowanych również na rzecz seniorów, które
wymagają realizacji w warunkach zabezpieczenia szpitalnego, wprowadzono zmianę w
zakresie rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu
leczenia szpitalnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 870, z późn. zm.). Celem rzeczonej zmiany było
-- 9 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
10
zoptymalizowanie świadczeń, które nie wymagają pobytu pacjenta w szpitalu powyżej 12
godzin. Wprowadzone rozwiązanie znosi szereg czynności wykonywanych przez personel
medyczny, związanych z nadmiarową dokumentacją medyczną i pozwala na efektywniejsze
wykorzystanie czasu pracy personelu medycznego, w tym skutkuje możliwością
poświęcenia więcej czasu pacjentom wymagającym bardziej złożonej opieki, co może
przełożyć się na poprawę dostępności świadczeń oraz skrócenie czasu oczekiwania na
wybrane procedury medyczne.
Ponadto, aktualnie toczą się prace nad zniesieniem kryterium wiekowego przy kwalifikacji
pacjentów do świadczenia
Leczenie insuliną z zastosowaniem pompy insulinowej: Założenie
pompy insulinowej. Obecnie do świadczenia są kwalifikowani pacjenci do 26 r.ż., planuje się,
że świadczenie będzie dostępne również dla osób pow. 26 r.ż. z cukrzycą typu 1 i 3.
Działania związane z poprawą dostępności świadczeń diagnostycznych, profilaktycznych
i terapeutycznych mają charakter ciągły i są realizowane sukcesywnie, z uwzględnieniem
bieżących potrzeb zdrowotnych społeczeństwa, dostępnych dowodów naukowych oraz
możliwości organizacyjnych i finansowych systemu ochrony zdrowia. W związku z tym nie
mają one jednego, zamkniętego harmonogramu realizacji, lecz są wdrażane etapowo w
ramach kolejnych zmian organizacyjnych, prawnych i finansowych w systemie ochrony
zdrowia.
Należy w tym miejscu wskazać, iż Minister Zdrowia wraz z jednostkami podległymi
utrzymuje stałe monitorowanie dostępności rynkowej produktów leczniczych w ramach
posiadanych kompetencji.
W kwestii zapewnienie dostępności do leków w pierwszej kolejności należy wskazać, że
zarządzeniem z dnia 19 lipca 2019 r. (Dz. Urz. Min. Zdr. z 2019 r. poz. 57) powołany został
Zespół do spraw przeciwdziałania brakom w dostępności produktów leczniczych. Zespół
analizuje sytuację rynkową leków, w odpowiedzi na zgłoszenia dotyczące problemów
z nabyciem leku przez polskich pacjentów. Analizy prowadzone są w oparciu o kryteria
uwzględniające m. in.: wielkość stanów magazynowych na poziomie podmiotu
odpowiedzialnego, hurtowni farmaceutycznych oraz aptek, wielkość planowanych dostaw,
wielkość sprzedaży, liczebność populacji w danym wskazaniu, możliwość stosowania
zamiennictwa czy alternatywnych technologii lekowych. Jednym z zadań Zespołu jest
przygotowywanie rekomendacji dla Ministra Zdrowia oraz organów podległych lub
nadzorowanych przez Ministra Zdrowia w zakresie działań, które powinny zostać podjęte
w celu przeciwdziałania brakom dostępności produktów leczniczych.
Głównym narzędziem umożliwiającym przeprowadzanie analiz jest Zintegrowany System
Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczych (ZSMOPL), którego podstawowym
-- 10 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
11
zadaniem jest gromadzenie i przetwarzanie informacji o stanach magazynowych, na
podstawie codziennych raportów składanych przez podmioty odpowiedzialne, hurtownie
farmaceutyczne i apteki. Pełny zakres przekazywanych danych określa art. 72a ustawy
z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. poz. 612, z późn. zm.).
Innym narzędziem pomocowym w zakresie monitorowania dostępności produktów
leczniczych jest Moduł Eksploracji Rynku Leków, czyli narzędzie integrujące informacje
o wystawionych i zrealizowanych receptach oraz o stanach magazynowych i wielkości
obrotu między uczestnikami rynku, wyliczanych na podstawie transakcji gromadzonych
w systemie ZSMOPL.
Zgodnie z obowiązkiem ustawowym wszystkie apteki ogólnodostępne są zobowiązane do
posiadania produktów leczniczych i wyrobów medycznych w ilości i asortymencie
niezbędnym do zaspokojenia potrzeb zdrowotnych miejscowej ludności, a jeżeli w aptece
ogólnodostępnej brak jest poszukiwanego produktu leczniczego, w tym również leku
recepturowego, farmaceuta powinien zapewnić jego nabycie w tej aptece w terminie
uzgodnionym z pacjentem.
Ponadto w przypadku, gdy podmiot prowadzący aptekę, punkt apteczny lub dział farmacji
szpitalnej nie może wykonać obowiązku zapewnienia dostępu do produktu leczniczego
wydawanego na receptę, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego
lub wyrobu medycznego, jest obowiązany w ciągu 24 godzin poinformować o tym
za pośrednictwem ZSMOPL właściwego miejscowo wojewódzkiego inspektora
farmaceutycznego, który ustala przyczyny braku tego dostępu, a następnie inspektor
wojewódzki niezwłocznie informuje Głównego Inspektora Farmaceutycznego o braku
dostępności i jej przyczynach. Następnie Główny Inspektor Farmaceutyczny przesyła
Ministrowi Zdrowia cotygodniowe raporty w sprawie sytuacji dostępności produktów
leczniczych na rynku krajowym. W raportach tych Główny Inspektor Farmaceutyczny
wskazuje leki, które zostały zgłoszone przez 5% aptek w danym województwie, wobec
których wystąpiły problemy z realizacją zamówień z hurtowni farmaceutycznej.
Monitorowanie dostępności produktów leczniczych przez Ministra Zdrowia ma więc
najczęściej wymiar krajowy, natomiast szczegółowa analiza dostępności leków na
obszarach regionalnych leży po stronie Wojewódzkich Inspektoratów Farmaceutycznych.
Problemy z dostępnością produktów leczniczych na rynku mogą występować pomimo
formalnej obecności produktu na rynku krajowym, będąc następstwem: nierównomiernej
dystrybucji, lokalnych braków, ograniczeń logistycznych, problemów transportowych lub
koncentracji zapasów w wybranych kanałach dystrybucji. Hurtownie farmaceutyczne
zgodnie z art. 36 z ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. poz.
-- 11 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
12
612, z późn. zm.) mają obowiązek zapewnienia stałych dostaw odpowiedniego asortymentu
oraz nieprzerwanego zaspokajania zapotrzebowania podmiotów uprawnionych do obrotu
detalicznego i przedsiębiorców zajmujących się obrotem hurtowym produktami
leczniczymi w ilości odpowiadającej potrzebom pacjentów.
W odniesieniu do pytania o skutki rozszerzenia kręgu osób uprawnionych do wystawiania
recept na bezpłatne leki dla seniorów, wskazuje się, że nie prowadzono szczegółowych
analiz w kierunku oceny skutków zmian rozwiązań dotyczących rozszerzenia kręgu osób
uprawnionych do wystawiania recept na bezpłatne leki dla seniorów, poprzez nowelizację
dotyczącego tego zagadnienia art. 43a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach
opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, która weszła w życie 14 lutego
2025 r.
Niewątpliwie jednak skutek ten był wyraźnie i jednoznacznie pozytywny z punktu widzenia
zwiększenia skali dostępności do omawianego mechanizmu (programu), natomiast jest też
dodatkowym obciążeniem dla płatnika publicznego. Ponieważ znacząco rozszerzono pulę
osób mogących wystawiać recepty na leki bezpłatne w programie, to powyższy efekt jest
oczywisty i zasadniczo nie wymaga dowodu.
Niemniej jednak jako potwierdzenie powyższego może służyć fakt, że do czasu ww. reformy
do resortu zdrowia regularnie wpływały, niemal w skali masowej, sygnały wskazujące na
niezadowolenie z poprzednio obowiązujących reguł korzystania z programu, tak po stronie
pacjentów, jak i środowiska osób wykonujących zawody medyczne (zawłaszcza lekarzy).
Natomiast od ponad roku sygnały takie nie docierają do Ministerstwa Zdrowia. Wpływały
one po ww. nowelizacji przepisów tylko w początkowej fazie ich obowiązywania (przez kilka
tygodni), co wynikało z braku świadomości zmiany tych przepisów, bądź z ich
niezrozumienia i woli uzyskania wyjaśnień co do sposobu ich poprawnego rozumienia. Samo
w sobie potwierdza to tezę o wyraźnie i jednoznacznie pozytywnym odbiorze zmiany przez
obie ww. grupy społeczne.
Przechodząc do tematu problemów spotykanych na etapie realizacji recept należy wskazać,
że zakres informacji gromadzonych i sprawozdawanych przez apteki przy realizacji recepty
określony jest w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2020 r. w sprawie
recept (Dz. U. z 2025 r. poz. 604), wydanego na podstawie art. 96a ust. 12 ustawy z dnia 6
września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2026 r. poz. 612, z późn. zm.).
Przepisy ww. rozporządzenia określają m.in. sposób wystawiania i realizacji recept, w tym
zakres danych niezbędnych do ich realizacji i wymagania dotyczące potwierdzania realizacji
recept oraz wprowadzają definicję Dokumentu Realizacji Recepty
(DRR, §2 ust. 1 pkt 1):
dokument elektroniczny wytworzony w wyniku elektronicznego otaksowania recepty.
-- 12 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
13
Zakres danych jakie musi zawierać DRR określone są w §5 ust. 6 - ust. 9 rozporządzenia.
Zakres ten nie obejmuje informacji takich jak brak właściwego oznaczenia recepty,
ograniczeń refundacyjnych, niedostępności produktu czy innych problemów związanych z
realizacją recepty.
W §5 ust. 10 wskazany jest zakres danych jakie może obejmować DRR, tj.:
1) adnotacje sporządzone przez osobę realizującą receptę, w formie opisu słownego;
2) numer, datę wystawienia i datę ważności wydanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia
poświadczenia dotyczącego posiadania przez pacjenta uprawnień do refundacji produktów
leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrobów
medycznych;
3) dodatkowe znaczniki, o których mowa w art. 96a ust. 1d pkt 1 ustawy - Prawo
farmaceutyczne, wprowadzone przez osobę wystawiającą receptę.
Informacje o problemach w realizacji recepty czy dostępności produktów mogą zostać
umieszczone w adnotacjach osoby realizującej receptę, jednak nie istnieje do tego prawne
zobowiązanie. Dodatkowo należy zauważyć, że informacje te wprowadzane są w postaci
opisu słownego, co znacząco utrudnia ich analizę i dalsze wykorzystanie. Takie dane mogą
być formułowane w sposób niejednolity, nieprecyzyjny i zależny od osoby wprowadzającej
dane, w związku z czym automatyczne wyszukiwanie, porównywanie i agregowanie
informacji jest utrudnione, a w konsekwencji narażone na ryzyko błędnej interpretacji.
Należy również poinformować, że Ministerstwo Zdrowia we współpracy z Centrum e-
Zdrowia uruchomiło w kwietniu br. narzędzie wspomagające ustalanie poziomu
odpłatności za produkty refundowane na recepcie, które funkcjonuje w ramach systemu
gabinet.gov.pl. W tej sprawie 1 lipca br. opublikowany został komunikat Ministra Zdrowia:
https://www.gov.pl/web/zdrowie/komunikat-ministra-zdrowia-w-sprawie-narzedzia-
wspierajacego-okreslanie-poziomu-odplatnosci-za-produkty-refundowane
Narzędzie automatyzuje proces preskrypcji, podpowiadając właściwy poziom odpłatności
za produkt na podstawie tylko wybranego kodu ICD-10 lub kodu ICD-10 oraz wypełnionej
ankiety, który jest bezpośrednim odzwierciedleniem obowiązującego wskazania
refundacyjnego dla każdego polskiego pacjenta. Zapewni to pacjentowi równy dostęp do
finansowanych ze środków publicznych terapii, niezależnie od miejsca korzystania z usług
medycznych. Dzięki wdrożonemu rozwiązaniu pacjent zyskuje pewność, że refundacja lub
jej brak wynika z jego stanu zdrowia, a nie z zawiłości regulacji czy trudności w interpretacji
kryteriów refundacyjnych, tj. zapewnia pacjentowi przejrzystą informację o jego prawie do
uzyskania refundacji.
-- 13 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
14
Jak wskazano w komunikacie zaprojektowane narzędzie jest punktem wyjścia do szeroko
zakrojonych zmian systemowych w obszarze związanym z cyfryzacją refundacji. W
nadchodzącym czasie planuje się wdrażanie kolejnych kroków rozbudowujących i
usprawniających ten obszar, m.in. powiązanie oraz gromadzenie wszystkich uprawnień
dodatkowych dla pacjenta powiązanych z daną technologią refundowaną.
Należy zaznaczyć, że opisywane funkcjonalności dotyczą systemu gabinet.gov.pl, z którego
osoby uprawnione do wystawiania recept mogą korzystać bezpłatnie. Udostępnianie ich w
komercyjnych systemach gabinetowych uzależnione jest od dostawców tych
oprogramowań.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kacperczyk
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 14 of 14 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLR2.050.46.2026.RB
Warszawa, 26 sierpnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18028 z 2 lipca 2026 r. Posła na Sejm RP, Pana Marcina
Józefaciuka w sprawie funkcjonowania oraz planowanych zmian w programie bezpłatnych
leków dla seniorów, Minister Zdrowia przedstawia następujące informacje.
Szczegółowe unormowania prawne regulujące kwestie dostępu do świadczeń opieki
zdrowotnej, w tym do leków refundowanych, określa ustawa o świadczeniach1.
Prawo do bezpłatnych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia
żywieniowego oraz wyrobów medycznych dla osób po 65. roku życia (tzw. Program
bezpłatnych leków 65+) reguluje art. 43a ww. ustawy o świadczeniach. Program ten
stanowi istotny element polityki zdrowotnej państwa, którego celem jest zwiększenie
dostępności do farmakoterapii dla grup pacjentów wymagających szczególnego wsparcia.
Warunki otrzymania przez pacjenta produktu leczniczego bezpłatnie są następujące:
1. wskazanie objęte refundacją: lekarz zdiagnozował u pacjenta schorzenie, które
zawiera się w zakresie wskazań objętych refundacją dla danego leku
(wskazania znajdują się w załączniku A1 obwieszczenia refundacyjnego);
2. wiek: wszyscy pacjenci, którzy w dniu wystawiania recepty na leki ukończyli 65.
rok życia, weryfikowany przez numer PESEL (u osób, które nie mają numeru
PESEL, będzie to data urodzenia);
1 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 907, z późn.zm.), zwana dalej „ustawą o świadczeniach”.
-- 1 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
3. wykaz – lek znajduje się w wykazie Leki 65+ (załącznik D2 obwieszczenia
refundacyjnego) – w celu obecności danego leku w wykazie Leki 65+,
w pierwszej kolejności lek ten musi być objęty refundacją, czyli:
znajduje się w załączniku A1 obwieszczenia refundacyjnego;
objętych bezpłatnym dostępem dla pacjentów 65+ jest część leków
znajdujących się w załączniku A1. Są to leki, które stosowane są w leczeniu
chorób wieku podeszłego (aktualnie 3730 pozycje);
4. receptę wystawia osoba uprawniona (np. lekarz, pielęgniarka, starszy felczer
czy farmaceuta) do wypisana na recepcie bezpłatnych leków dla pacjenta, który
ukończył 65. rok życia;
5. zgodnie z np. 43 a ust. 1b ustawy o świadczeniach: obowiązek weryfikacji przed
wystawieniem tzw. recepty 65+ przez lekarza lub pielęgniarkę uprawnionych
do wypisana na recepcie bezpłatnych leków dla pacjenta, który ukończył 65.
rok życia, jakie produkty są zalecane danemu pacjentowi przez innych lekarzy
i jakie są przez niego stosowane, co ma znaczenie np. dla bezpieczeństwa
i skuteczności leczenia pacjentów;
6. recepta – na recepcie w rubryce „kod uprawnień dodatkowych pacjenta” np.
lekarz wpisze „S”. Farmaceuta w aptece nie ma prawa wpisania ani poprawiania
tego kodu na recepcie. Odpłatność za dany lek jest oznaczana na recepcie w
taki sam sposób, jakby lek był przepisany na zasadach ogólnych (czyli takich jak
dla pacjentów poniżej 65 r.ż. np. przy danym leku zaznaczone jest 50%, 30% lub
ryczałt). W przypadku wpisania przy danym leku wartości 100% pacjent
otrzyma ten lek pełnopłatnie.
Należy podkreślić, że wyłącznie obwieszczenie Ministra Zdrowia2 w sprawie wykazu
refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego
oraz wyrobów medycznych jest podstawą do finansowania produktów leczniczych
z budżetu państwa oraz jest podstawowym i prawidłowym źródłem informacji na temat
np. refundacji danego leku, cen produktów czy wskazań refundacyjnych.
Zasady obecności leków w tzw. wykazie Leków 65+ określa ustawa o świadczeniach w art.
43a ust. 2. Ww. ustawa stanowi, że Minister Zdrowia wskazuje spośród leków
2 https://www.gov.pl/web/zdrowie/obwieszczenie-ministra-zdrowia-z-dnia-17-czerwca-2026-r-
w-sprawie-wykazu-refundowanych-lekow-srodkow-spozywczych-specjalnego-przeznaczenia-
zywieniowego-oraz-wyrobow-medycznych-na-1-lipca-2026-r
-- 2 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
refundowanych leki, które są wydawane bezpłatnie świadczeniobiorcom w wieku powyżej
65. roku życia mając na uwadze:
1) zaspokojenie potrzeb zdrowotnych świadczeniobiorców, o których mowa w ust. 1;
2) dostępność i bezpieczeństwo stosowania leków, środków spożywczych
specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych;
3) stosunek kosztów do uzyskiwanych efektów zdrowotnych leku, środka
spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobu medycznego
w porównaniu do stosunku kosztów do uzyskiwanych efektów zdrowotnych leków,
środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów
medycznych objętych tym wykazem.
W związku z powyższym należy poinformować, że zmiany w wykazach leków bezpłatnych
dotyczące zarówno włączenia, jak i wyłączenia danego leku, mogą następować zarówno w
czasie okresowych przeglądów wykazów leków refundowanych jak również podczas
obejmowania refundacją systemową danego leku i mogą być zależne np. od warunków
kosztowych (ustalonych z wnioskodawcą) zawartych w decyzji refundacyjnej danego leku.
W tym kontekście, Minister Zdrowia ma obowiązek zapewniać racjonalne finansowanie
danej substancji czynnej a nie konkretnego produktu handlowego.
Od 1 września 2016 r., czyli od czasu, kiedy pacjenci po 75./65. roku życia mają dostęp do
bezpłatnych leków następuje systematyczne zwiększanie ilości nowych substancji
czynnych na liście bezpłatnych leków. Ostatnie większe zmiany wykazu bezpłatnych leków
dla Seniorów obowiązują od 1 września 2023 r., zgodnie z którymi nastąpiło rozszerzenie
wcześniej obowiązującego wykazu bezpłatnych leków, tzw. wykazu Leki 75+ o nowe
substancje czynne z wykazu leków refundowanych oraz obniżenie kryterium wieku
uprawniającego do bezpłatnych leków (dla osób po 65 r.ż.).
We wrześniu 2016 r. liczba substancji czynnych lub ich połączeń ujętych na wykazie (liczba
pozycji wykazu) wynosiła 1 129, a aktualnie od 1 lipca 2026 r. zawiera 3730 pozycji (wzrost
ok. 3,3 razy w porównaniu do pierwszego wykazu), co stanowi ponad 94 % wszystkich
refundowanych leków w aptece (zakładka A1 obwieszczenia).
Od 2023 r. wydatki na program bezpłatnych leków 65+, ale także w zakresie całkowitej
refundacji w grupie wiekowej pacjentów powyżej 65 lat zostały zwiększone blisko
trzykrotnie. W 2025 r. na leki dla Seniorów 65+ w zakresie całkowitej refundacji (czyli sumy
refundacji standardowej - refundacji przysługującej każdemu uprawnionemu pacjentowi
bez uprawnień dodatkowych ze względu na wiek i pokrycia kosztu leku w zakresie dopłaty
pacjenta w aptece (tzw. bezpłatne zaopatrzenie)), Narodowy Fundusz Zdrowia przeznaczył
ponad 9 mld zł, w tym w zakresie bezpłatnego zaopatrzenia ponad 3,4 mld zł (bezpośredni
-- 3 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
koszt programu 65+). Co istotne, źródłem finansowania omawianego programu jest budżet
Narodowego Funduszu Zdrowia, zgodnie z planem finansowym NFZ na dany rok, który
może podlegać zmianom w okresie danego roku.
Wg danych NFZ na 13 lipca 2026 r. w zakresie liczby wszystkich pacjentów w wieku
powyżej 75/65 lat (niepowtarzalne nr PESEL), którzy skorzystali z programu bezpłatnych
leków od początku jego istnienia (dane 01.09.2016 r.- 30.06.2026 r.) wyniosła ponad
9,5 mln, średnio miesięcznie w 2026 r. skorzystało ponad 3,8 mln. W tym miejscu, odnosząc
się do kwestii poruszanej w przekazanym piśmie Minister Zdrowia wyjaśnia, iż dane
przedstawione podczas posiedzenia Komisji Polityki Senioralnej, czyli liczba 9,3 mln z
wcześniejszego okresu, zgodnie z powyższym oznacza liczbę wszystkich osób, które
skorzystały z programu od początku jego istnienia.
Dodatkowo dla porównania można wskazać, że w okresie od 1 września 2016 r. do 31
sierpnia 2023 r. (okres przed obniżeniem wieku uprawnionych) z programu skorzystało
ponad 4 mln pacjentów w wieku co najmniej 75 lat, średnio miesięcznie było to 1,3 mln
pacjentów.
Wyszczególnić należałoby również rok 2025, w którym z możliwości bezpłatnego
otrzymania leków skorzystało blisko 7,5 mln pacjentów z uprawnieniem 65+ stanowiąc
największą liczbę korzystających z programu pacjentów w skali roku od początku
wdrożenia programu, dla porównania liczba pacjentów realizujacych recepty w całym 2025
r. wyniosła ponad 23 mln. (23 117 891) pacjentów (wg niepowtarzających się nr PESEL),
którzy zrealizowali zaopatrzenie w leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia
żywieniowego oraz wyroby medyczne.
-- 4 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Liczba osób, które skorzystały z programu bezpłatnych leków z uprawnieniem dodatkowym „S”. Opracowano na
podstawie przekazanych raportów NFZ w latach 2016-2025.
Poniższy wykres przedstawia przekrój wydatków płatnika publicznego na program
(bezpośrednie koszty realizacji programu) pokazując tendencję wzrostową w porównaniu
do wszystkich poprzednich lat. Na uwagę zasługują dwie ostatnie kolumny – lata 2024 -
2025, modyfikacje programu (zmiana kryterium wiekowego z 75 na 65 lat oraz
rozszerzenie wykazu D2) oraz postępujące zmiany demograficzne istotnie wpływają na
wzrost kosztów finansowania programu.
Wydatki na program bezpłatnych leków z uprawnieniem dodatkowym „S” – okres od 01.09.2016- 30.12.2025 r
Opracowano na podstawie danych z NFZ.
110 230 957,18
506 394 699,62
694 910 029,14 712 345 141,50 735 595 226,04 787 094 271,58 830 301 478,82
1 317 124 676,66
2 782 378 594,28
3 430 992 398,83
0,0
0,5
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
3,5
4,0
2016 r.
(od IX)
2017 r. 2018 r. 2019 r. 2020 r. 2021 r. 2022 r. 2023 r. 2024 r. 2025 r.
Program "75+"/"65+" - finansowanie Miliardy zł
1 729 298,00
2 274 176,00 2 388 786,00 2 431 179,00 2 434 885,00 2 522 666,00 2 694 062,00
6 222 651,00
7 221 779,00
7 481 901,00
-
1
2
3
4
5
6
7
8
9
2016 r. 2017 r. 2018 r. 2019 r. 2020 r. 2021 r. 2022 r. 2023 r. 2024 r. 2025 r.
Program "75+/"65 +"- liczba osób korzystających z programu Millions
-- 5 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
Liczbę zrefundowanych opakowań leków w ramach programu bezpłatnych leków dla
seniorów w dwóch poprzednich latach przedstawia poniższy diagram. Największa liczba
wydanych opakowań leków przypada na grudzień 2025 r. – zrefundowano ponad 24 mln
opakowań, a łącznie w 2025 roku osobom po 65 roku życia zrefundowano ponad 256 mln
opakowań leków, co stanowi przyrost na poziomie ponad 31 % względem poprzedzającego
roku. Jednocześnie, w 2026 r. w okresie styczeń- czerwiec zrefundowano blisko 130 mln
opakowań, tym samym wg wstępnych szacowań można spodziewać się co najmniej
zachowania poziomu z roku uprzedniego.
Liczba zrefundowanych opakowań leków w latach 2024- 2025 r. Opracowano na podstawie raportów NFZ
Należy zaznaczyć, że Minister Zdrowia przy udziale Narodowego Funduszu Zdrowia oraz
Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, mając na uwadze utrzymanie tempa
wdrażania nowych technologii w Polsce oraz wzmocnienie bezpieczeństwa lekowego w
Polsce, analizuje funkcjonowanie obowiązujących rozwiązań w zakresie listy leków na
bezpłatnych wykazach. Głównym celem aktualnie prowadzonych analiz w kontekście
modyfikacji bezpłatnych wykazów nie jest ograniczenie dostępu do bezpłatnych leków, a
wygenerowanie dodatkowych możliwości dla zwiększania dostępności produktów
leczniczych dla pacjentów. Dzisiejsza konstrukcja bezpłatnych wykazów generuje sytuacje,
19 236 664,34
20 918 603,61
19 463 086,76
22 226 089,76
19 727 647,73
20 820 270,40
21 716 749,37
20 188 292,26
21 993 081,53
23 989 386,43
21 403 062,01
24 318 831,90
0
5
10
15
20
25
30
styczeń
luty
marzec
kwiecień
maj
czerwiec
lipiec
sierpień
wrzesień
październik
listopad
grudzień
2024 r. 2025
Liczba zrefudowanych opakowań w programie "Senior +" Millions
-- 6 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
w których płatnik publiczny pokrywa pełny koszt takich samych leków innych
producentów, różniących się jednak kilkukrotnie pod względem warunków kosztowych.
Analiza struktury dotychczasowych wydatków na ten cel w zakresie liczby pacjentów oraz
kosztów doprowadziła do wniosku, iż liczba pacjentów korzystających z wykazów
utrzymuje się na podobnym poziomie wzrasta natomiast koszt tego świadczenia czego
źródłem wydaje się być wzrost udziału w sprzedaży w tej grupie osób leków z wyższą
dopłatą (wyższą ceną detaliczną). W roku 2016 r. 1 pozycja recepty kosztowała średnio
43,3 zł (łączny koszt refundacji i dopłat pacjenta), a w 2025 r. średnia wartość wzrosła do
66,1 zł (wzrost o 52%). Pomimo systematycznych zmian w strukturze demograficznej
(starzenie społeczeństwa), wartość wydatków NFZ na refundację apteczną pozostawała na
zbliżonym poziomie lub notowała umiarkowane wzrosty, jednak po rozszerzeniu kryteriów
programu bezpłatnych leków podlega znaczącym wzrostom nieproporcjonalnym do liczby
pacjentów.
Wraz z utworzeniem pierwszych wykazów przyjęto liberalne, na tle innych państw UE,
podejście do tworzenia bezpłatnych wykazów poprzez ujmowanie na wykazie wszystkich
produktów refundowanych w danym wskazaniu z daną substancją czynną niezależnie od
ceny, brak jednoznacznych wytycznych determinujących włączenie do bezpłatnego wykazu
oraz dowolność w wyborze opcji terapeutycznej o rożnej cenie przez pacjenta przy
całkowitej bezpłatności związanej z tym wyborem (bezpłatność za leki, dowolność wyboru
pacjenta). Jednak należy zauważyć, że określone zostały wówczas limity wydatków na ten
cel3 i w latach 2016-2025 maksymalny limit wydatków z budżetu państwa na program
bezpłatnych leków dla seniorów 75+ miał wynosić 8 274 600 tys. zł z odpowiednim
podziałem na poszczególne lata. W przypadku przekroczenia limitu wydatków minister
właściwy do spraw zdrowia miał wdrożyć mechanizm korygujący, polegający na zmianie
dotyczącej wykazu leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego
oraz wyrobów medycznych, w zakresie leków, środków spożywczych specjalnego
przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, wydawanych bezpłatnie
świadczeniobiorcom po ukończeniu 75. roku życia. W grudniu 2022 r. ustawą o zmianie
ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw z dnia 16
listopada 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 2770) zniesiono limity finansowania na lata 2023 –
2025.
Mając zatem na uwadze, że w przeszłości obowiązywały zarówno limity finansowania
programu bezpłatnych leków, jak i mechanizmy umożliwiające ministrowi właściwemu do
3 ustawa z dnia 18 marca 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r. poz. 652).
-- 7 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
spraw zdrowia korygowanie wykazu produktów wydawanych bezpłatnie w przypadku
przekroczenia tych limitów, podjęcie działań służących ponownemu uregulowaniu i
racjonalizacji wydatków w tym obszarze nie powinno być uznawane za rozwiązanie o
charakterze nowatorskim. Potrzeba takich działań jest tym bardziej uzasadniona w świetle
aktualnej dynamiki wydatków – nakłady poniesione wyłącznie w 2025 r. przekroczyły
bowiem 40% łącznego limitu pierwotnie przewidzianego na cały dziesięcioletni okres
2016–2025. W ocenie Ministra Zdrowia zasadne jest zatem rozważenie przywrócenia
odpowiednich narzędzi pozwalających na skuteczne monitorowanie zasad tworzenia list S ,
przy jednoczesnym zachowaniu właściwego poziomu dostępności bezpłatnych leków dla
uprawnionych świadczeniobiorców
Tworzenie oraz prowadzenie przedmiotowej listy pozostają w wyłącznych kompetencjach
Ministra Zdrowia, w związku z tym proces jej aktualizacji nie wymaga odrębnych
konsultacji.
Odnosząc się do pytania o planowane działania ukierunkowane na zwiększenie dostępności
świadczeń diagnostycznych, profilaktycznych oraz terapeutycznych należy wskazać, że
Ministerstwo Zdrowia realizuje oraz planuje działania mające na celu zwiększenie
dostępności świadczeń diagnostycznych, profilaktycznych i terapeutycznych w ramach
systemu ochrony zdrowia, przy zachowaniu konstytucyjnej zasady równego dostępu
do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Oznacza to, że
podejmowane działania kierowane są do wszystkich pacjentów zgodnie z ich potrzebami
zdrowotnymi i wskazaniami medycznymi, niezależnie od wieku, a nie wyłącznie do
określonych grup wiekowych, w tym osób starszych. Minister Zdrowia na bieżąco prowadzi
prace związane z oceną, weryfikacją i rozszerzaniem wykazów świadczeń gwarantowanych,
uwzględniając m.in. wpływ danego świadczenia na stan zdrowia populacji, skuteczność
kliniczną i bezpieczeństwo stosowanych metod diagnostycznych i terapeutycznych, jak
również skutki finansowe dla systemu ochrony zdrowia. W kontekście postępujących zmian
demograficznych oraz starzenia się społeczeństwa podejmowane są działania służące
wzmacnianiu dostępności i jakości świadczeń zdrowotnych na wszystkich poziomach
opieki. Obejmują one w szczególności rozwój profilaktyki zdrowotnej, poprawę dostępu
do diagnostyki, usprawnianie ścieżek diagnostyczno-terapeutycznych, rozwój opieki
koordynowanej, wzmacnianie podstawowej opieki zdrowotnej oraz rozwój ambulatoryjnej
opieki specjalistycznej. Z rozwiązań tych korzystają wszyscy pacjenci spełniający kryteria
medyczne wynikające z obowiązujących przepisów i zaleceń klinicznych. Realizowane oraz
planowane działania nie są dedykowane wyłącznie osobom starszym, jednak ze względu
na częstsze występowanie w tej grupie chorób przewlekłych, wielochorobowości oraz
zwiększone zapotrzebowanie na świadczenia zdrowotne, osoby starsze należą do głównych
-- 8 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
9
beneficjentów rozwiązań zwiększających dostępność świadczeń opieki zdrowotnej.
Przykładem działań służących poprawie dostępności do świadczeń jest wprowadzona w
2025 r. zmiana zasad finansowania ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, mająca na celu
zwiększenie dostępności świadczeń dla pacjentów pierwszorazowych. Na podstawie
zarządzenia nr 23/2025/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zmodyfikowano
zasady finansowania świadczeń w zależności od udziału świadczeń specjalistycznych
pierwszorazowych realizowanych przez świadczeniodawców, co ma zachęcać
do zwiększania dostępności konsultacji specjalistycznych. W celu zwiększenia dostępności
badań diagnostycznych Ministerstwo Zdrowia oraz Narodowy Fundusz Zdrowia podejmują
działania obejmujące m.in. monitorowanie dostępności świadczeń, zabezpieczanie ich
finansowania poprzez zawieranie i aneksowanie umów ze świadczeniodawcami w ramach
dostępnych środków, a także monitorowanie realizacji zawartych umów. W obszarze
profilaktyki kontynuowane są działania zmierzające do rozszerzania zakresu badań
przesiewowych. Aktualnie zostało podpisane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14
lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu
programów zdrowotnych, które przewiduje włączenie do świadczeń gwarantowanych
nowego Programu badań przesiewowych raka płuca z wykorzystaniem badania
niskodawkowej tomografii komputerowej (NDTK). Program skierowany jest do osób z grup
podwyższonego ryzyka zachorowania na raka płuca, w szczególności wieloletnich palaczy
tytoniu w wieku 50-74 lat. Planowane jest zawieranie umów na realizację programu od
1 października 2026 r. Program ma na celu zwiększenie wykrywalności raka płuca we
wczesnych stadiach zaawansowania, co może znacząco wpłynąć na skuteczność leczenia
i poprawę rokowania pacjentów. Zwiększenie dostępności do świadczeń opieki
długoterminowej i geriatrycznej jest realizowane poprzez inwestycję D4.1.1 KPO pn.
„Rozwój opieki długoterminowej lub geriatrycznej poprzez modernizację infrastruktury
podmiotów leczniczych na poziomie powiatowym”. W wyniku realizacji przedsięwzięć w
ramach ww. inwestycji, w zakresie opieki długoterminowej planowane jest utworzenie
1 461 nowych łóżek i przekształcenie 1 460 istniejących łóżek, co daje łącznie 2 921 łóżek
objętych interwencją. Dodatkowe łóżka zwiększą potencjał wykonawczy
świadczeniodawców i umożliwią objęcie opieką nowych pacjentów. Jednocześnie należy
wskazać, że Minister Zdrowia powyższe informacje przedstawił już w odpowiedzi na
interpelację nr 17343 Posła Marcina Józefaciuka w sprawie dostępności lekarzy geriatrów
oraz rozwoju opieki długoterminowej w Polsce. Dodatkowo, w celu usprawnienia procesów
diagnostyczno-terapeutycznych, realizowanych również na rzecz seniorów, które
wymagają realizacji w warunkach zabezpieczenia szpitalnego, wprowadzono zmianę w
zakresie rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu
leczenia szpitalnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 870, z późn. zm.). Celem rzeczonej zmiany było
-- 9 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
10
zoptymalizowanie świadczeń, które nie wymagają pobytu pacjenta w szpitalu powyżej 12
godzin. Wprowadzone rozwiązanie znosi szereg czynności wykonywanych przez personel
medyczny, związanych z nadmiarową dokumentacją medyczną i pozwala na efektywniejsze
wykorzystanie czasu pracy personelu medycznego, w tym skutkuje możliwością
poświęcenia więcej czasu pacjentom wymagającym bardziej złożonej opieki, co może
przełożyć się na poprawę dostępności świadczeń oraz skrócenie czasu oczekiwania na
wybrane procedury medyczne.
Ponadto, aktualnie toczą się prace nad zniesieniem kryterium wiekowego przy kwalifikacji
pacjentów do świadczenia
Leczenie insuliną z zastosowaniem pompy insulinowej: Założenie
pompy insulinowej. Obecnie do świadczenia są kwalifikowani pacjenci do 26 r.ż., planuje się,
że świadczenie będzie dostępne również dla osób pow. 26 r.ż. z cukrzycą typu 1 i 3.
Działania związane z poprawą dostępności świadczeń diagnostycznych, profilaktycznych
i terapeutycznych mają charakter ciągły i są realizowane sukcesywnie, z uwzględnieniem
bieżących potrzeb zdrowotnych społeczeństwa, dostępnych dowodów naukowych oraz
możliwości organizacyjnych i finansowych systemu ochrony zdrowia. W związku z tym nie
mają one jednego, zamkniętego harmonogramu realizacji, lecz są wdrażane etapowo w
ramach kolejnych zmian organizacyjnych, prawnych i finansowych w systemie ochrony
zdrowia.
Należy w tym miejscu wskazać, iż Minister Zdrowia wraz z jednostkami podległymi
utrzymuje stałe monitorowanie dostępności rynkowej produktów leczniczych w ramach
posiadanych kompetencji.
W kwestii zapewnienie dostępności do leków w pierwszej kolejności należy wskazać, że
zarządzeniem z dnia 19 lipca 2019 r. (Dz. Urz. Min. Zdr. z 2019 r. poz. 57) powołany został
Zespół do spraw przeciwdziałania brakom w dostępności produktów leczniczych. Zespół
analizuje sytuację rynkową leków, w odpowiedzi na zgłoszenia dotyczące problemów
z nabyciem leku przez polskich pacjentów. Analizy prowadzone są w oparciu o kryteria
uwzględniające m. in.: wielkość stanów magazynowych na poziomie podmiotu
odpowiedzialnego, hurtowni farmaceutycznych oraz aptek, wielkość planowanych dostaw,
wielkość sprzedaży, liczebność populacji w danym wskazaniu, możliwość stosowania
zamiennictwa czy alternatywnych technologii lekowych. Jednym z zadań Zespołu jest
przygotowywanie rekomendacji dla Ministra Zdrowia oraz organów podległych lub
nadzorowanych przez Ministra Zdrowia w zakresie działań, które powinny zostać podjęte
w celu przeciwdziałania brakom dostępności produktów leczniczych.
Głównym narzędziem umożliwiającym przeprowadzanie analiz jest Zintegrowany System
Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczych (ZSMOPL), którego podstawowym
-- 10 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
11
zadaniem jest gromadzenie i przetwarzanie informacji o stanach magazynowych, na
podstawie codziennych raportów składanych przez podmioty odpowiedzialne, hurtownie
farmaceutyczne i apteki. Pełny zakres przekazywanych danych określa art. 72a ustawy
z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. poz. 612, z późn. zm.).
Innym narzędziem pomocowym w zakresie monitorowania dostępności produktów
leczniczych jest Moduł Eksploracji Rynku Leków, czyli narzędzie integrujące informacje
o wystawionych i zrealizowanych receptach oraz o stanach magazynowych i wielkości
obrotu między uczestnikami rynku, wyliczanych na podstawie transakcji gromadzonych
w systemie ZSMOPL.
Zgodnie z obowiązkiem ustawowym wszystkie apteki ogólnodostępne są zobowiązane do
posiadania produktów leczniczych i wyrobów medycznych w ilości i asortymencie
niezbędnym do zaspokojenia potrzeb zdrowotnych miejscowej ludności, a jeżeli w aptece
ogólnodostępnej brak jest poszukiwanego produktu leczniczego, w tym również leku
recepturowego, farmaceuta powinien zapewnić jego nabycie w tej aptece w terminie
uzgodnionym z pacjentem.
Ponadto w przypadku, gdy podmiot prowadzący aptekę, punkt apteczny lub dział farmacji
szpitalnej nie może wykonać obowiązku zapewnienia dostępu do produktu leczniczego
wydawanego na receptę, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego
lub wyrobu medycznego, jest obowiązany w ciągu 24 godzin poinformować o tym
za pośrednictwem ZSMOPL właściwego miejscowo wojewódzkiego inspektora
farmaceutycznego, który ustala przyczyny braku tego dostępu, a następnie inspektor
wojewódzki niezwłocznie informuje Głównego Inspektora Farmaceutycznego o braku
dostępności i jej przyczynach. Następnie Główny Inspektor Farmaceutyczny przesyła
Ministrowi Zdrowia cotygodniowe raporty w sprawie sytuacji dostępności produktów
leczniczych na rynku krajowym. W raportach tych Główny Inspektor Farmaceutyczny
wskazuje leki, które zostały zgłoszone przez 5% aptek w danym województwie, wobec
których wystąpiły problemy z realizacją zamówień z hurtowni farmaceutycznej.
Monitorowanie dostępności produktów leczniczych przez Ministra Zdrowia ma więc
najczęściej wymiar krajowy, natomiast szczegółowa analiza dostępności leków na
obszarach regionalnych leży po stronie Wojewódzkich Inspektoratów Farmaceutycznych.
Problemy z dostępnością produktów leczniczych na rynku mogą występować pomimo
formalnej obecności produktu na rynku krajowym, będąc następstwem: nierównomiernej
dystrybucji, lokalnych braków, ograniczeń logistycznych, problemów transportowych lub
koncentracji zapasów w wybranych kanałach dystrybucji. Hurtownie farmaceutyczne
zgodnie z art. 36 z ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. poz.
-- 11 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
12
612, z późn. zm.) mają obowiązek zapewnienia stałych dostaw odpowiedniego asortymentu
oraz nieprzerwanego zaspokajania zapotrzebowania podmiotów uprawnionych do obrotu
detalicznego i przedsiębiorców zajmujących się obrotem hurtowym produktami
leczniczymi w ilości odpowiadającej potrzebom pacjentów.
W odniesieniu do pytania o skutki rozszerzenia kręgu osób uprawnionych do wystawiania
recept na bezpłatne leki dla seniorów, wskazuje się, że nie prowadzono szczegółowych
analiz w kierunku oceny skutków zmian rozwiązań dotyczących rozszerzenia kręgu osób
uprawnionych do wystawiania recept na bezpłatne leki dla seniorów, poprzez nowelizację
dotyczącego tego zagadnienia art. 43a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach
opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, która weszła w życie 14 lutego
2025 r.
Niewątpliwie jednak skutek ten był wyraźnie i jednoznacznie pozytywny z punktu widzenia
zwiększenia skali dostępności do omawianego mechanizmu (programu), natomiast jest też
dodatkowym obciążeniem dla płatnika publicznego. Ponieważ znacząco rozszerzono pulę
osób mogących wystawiać recepty na leki bezpłatne w programie, to powyższy efekt jest
oczywisty i zasadniczo nie wymaga dowodu.
Niemniej jednak jako potwierdzenie powyższego może służyć fakt, że do czasu ww. reformy
do resortu zdrowia regularnie wpływały, niemal w skali masowej, sygnały wskazujące na
niezadowolenie z poprzednio obowiązujących reguł korzystania z programu, tak po stronie
pacjentów, jak i środowiska osób wykonujących zawody medyczne (zawłaszcza lekarzy).
Natomiast od ponad roku sygnały takie nie docierają do Ministerstwa Zdrowia. Wpływały
one po ww. nowelizacji przepisów tylko w początkowej fazie ich obowiązywania (przez kilka
tygodni), co wynikało z braku świadomości zmiany tych przepisów, bądź z ich
niezrozumienia i woli uzyskania wyjaśnień co do sposobu ich poprawnego rozumienia. Samo
w sobie potwierdza to tezę o wyraźnie i jednoznacznie pozytywnym odbiorze zmiany przez
obie ww. grupy społeczne.
Przechodząc do tematu problemów spotykanych na etapie realizacji recept należy wskazać,
że zakres informacji gromadzonych i sprawozdawanych przez apteki przy realizacji recepty
określony jest w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2020 r. w sprawie
recept (Dz. U. z 2025 r. poz. 604), wydanego na podstawie art. 96a ust. 12 ustawy z dnia 6
września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2026 r. poz. 612, z późn. zm.).
Przepisy ww. rozporządzenia określają m.in. sposób wystawiania i realizacji recept, w tym
zakres danych niezbędnych do ich realizacji i wymagania dotyczące potwierdzania realizacji
recept oraz wprowadzają definicję Dokumentu Realizacji Recepty
(DRR, §2 ust. 1 pkt 1):
dokument elektroniczny wytworzony w wyniku elektronicznego otaksowania recepty.
-- 12 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
13
Zakres danych jakie musi zawierać DRR określone są w §5 ust. 6 - ust. 9 rozporządzenia.
Zakres ten nie obejmuje informacji takich jak brak właściwego oznaczenia recepty,
ograniczeń refundacyjnych, niedostępności produktu czy innych problemów związanych z
realizacją recepty.
W §5 ust. 10 wskazany jest zakres danych jakie może obejmować DRR, tj.:
1) adnotacje sporządzone przez osobę realizującą receptę, w formie opisu słownego;
2) numer, datę wystawienia i datę ważności wydanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia
poświadczenia dotyczącego posiadania przez pacjenta uprawnień do refundacji produktów
leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrobów
medycznych;
3) dodatkowe znaczniki, o których mowa w art. 96a ust. 1d pkt 1 ustawy - Prawo
farmaceutyczne, wprowadzone przez osobę wystawiającą receptę.
Informacje o problemach w realizacji recepty czy dostępności produktów mogą zostać
umieszczone w adnotacjach osoby realizującej receptę, jednak nie istnieje do tego prawne
zobowiązanie. Dodatkowo należy zauważyć, że informacje te wprowadzane są w postaci
opisu słownego, co znacząco utrudnia ich analizę i dalsze wykorzystanie. Takie dane mogą
być formułowane w sposób niejednolity, nieprecyzyjny i zależny od osoby wprowadzającej
dane, w związku z czym automatyczne wyszukiwanie, porównywanie i agregowanie
informacji jest utrudnione, a w konsekwencji narażone na ryzyko błędnej interpretacji.
Należy również poinformować, że Ministerstwo Zdrowia we współpracy z Centrum e-
Zdrowia uruchomiło w kwietniu br. narzędzie wspomagające ustalanie poziomu
odpłatności za produkty refundowane na recepcie, które funkcjonuje w ramach systemu
gabinet.gov.pl. W tej sprawie 1 lipca br. opublikowany został komunikat Ministra Zdrowia:
https://www.gov.pl/web/zdrowie/komunikat-ministra-zdrowia-w-sprawie-narzedzia-
wspierajacego-okreslanie-poziomu-odplatnosci-za-produkty-refundowane
Narzędzie automatyzuje proces preskrypcji, podpowiadając właściwy poziom odpłatności
za produkt na podstawie tylko wybranego kodu ICD-10 lub kodu ICD-10 oraz wypełnionej
ankiety, który jest bezpośrednim odzwierciedleniem obowiązującego wskazania
refundacyjnego dla każdego polskiego pacjenta. Zapewni to pacjentowi równy dostęp do
finansowanych ze środków publicznych terapii, niezależnie od miejsca korzystania z usług
medycznych. Dzięki wdrożonemu rozwiązaniu pacjent zyskuje pewność, że refundacja lub
jej brak wynika z jego stanu zdrowia, a nie z zawiłości regulacji czy trudności w interpretacji
kryteriów refundacyjnych, tj. zapewnia pacjentowi przejrzystą informację o jego prawie do
uzyskania refundacji.
-- 13 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
14
Jak wskazano w komunikacie zaprojektowane narzędzie jest punktem wyjścia do szeroko
zakrojonych zmian systemowych w obszarze związanym z cyfryzacją refundacji. W
nadchodzącym czasie planuje się wdrażanie kolejnych kroków rozbudowujących i
usprawniających ten obszar, m.in. powiązanie oraz gromadzenie wszystkich uprawnień
dodatkowych dla pacjenta powiązanych z daną technologią refundowaną.
Należy zaznaczyć, że opisywane funkcjonalności dotyczą systemu gabinet.gov.pl, z którego
osoby uprawnione do wystawiania recept mogą korzystać bezpłatnie. Udostępnianie ich w
komercyjnych systemach gabinetowych uzależnione jest od dostawców tych
oprogramowań.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kacperczyk
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 14 of 14 --