Interpelacja nr 18027
Interpelacja w sprawie wykorzystania kompetencji farmaceutów w opiece nad pacjentami geriatrycznymi oraz wdrożenia przeglądów lekowych dla seniorów
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (65%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wykorzystania kompetencji farmaceutów w opiece nad pacjentami geriatrycznymi oraz wdrożenia przeglądów lekowych dla seniorów
Interpelacja nr 18027
do ministra zdrowia
w sprawie wykorzystania kompetencji farmaceutów w opiece nad pacjentami geriatrycznymi oraz wdrożenia przeglądów lekowych dla seniorów
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 23-06-2026
Szanowna Pani Minister,
w związku z postępującym starzeniem się społeczeństwa oraz rosnącą liczbą seniorów przyjmujących jednocześnie wiele leków coraz większego znaczenia nabiera bezpieczeństwo farmakoterapii osób starszych. Jednym z najczęściej wskazywanych problemów są niekorzystne interakcje lekowe, dublowanie terapii, stosowanie leków nieadekwatnych do wieku pacjenta oraz brak systemowych mechanizmów regularnej oceny przyjmowanych preparatów.
W Polsce przeprowadzono pilotaż przeglądów lekowych, a w ostatnich latach liczna grupa farmaceutów ukończyła studia podyplomowe i szkolenia z zakresu opieki farmaceutycznej w geriatrii. Środowisko farmaceutów podkreśla, że posiada kompetencje pozwalające na identyfikację problemów lekowych, ocenę interakcji, wspieranie depreskrypcji oraz poprawę skuteczności i bezpieczeństwa leczenia osób starszych. Jednocześnie wskazuje się, że rekomendacje farmaceutów nie zawsze znajdują odzwierciedlenie w praktyce klinicznej, co ogranicza potencjalne korzyści dla pacjentów.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie są wyniki przeprowadzonych dotychczas pilotaży przeglądów lekowych, w szczególności w zakresie poprawy bezpieczeństwa farmakoterapii, ograniczenia liczby niepożądanych interakcji lekowych oraz zmniejszenia liczby hospitalizacji związanych z błędami lekowymi?
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi obecnie prace nad wdrożeniem przeglądów lekowych jako świadczenia finansowanego ze środków publicznych? Jeżeli tak, na jakim etapie znajdują się te prace oraz jaki jest przewidywany harmonogram ich realizacji?
Ilu farmaceutów ukończyło dotychczas szkolenia lub studia podyplomowe związane z opieką farmaceutyczną w geriatrii oraz wykonywaniem przeglądów lekowych?
Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby seniorów przyjmujących jednocześnie co najmniej pięć leków oraz skali problemu polipragmazji w Polsce?
Czy analizowano możliwość objęcia przeglądami lekowymi w pierwszej kolejności pacjentów geriatrycznych, pacjentów wielochorobowych oraz osób przyjmujących wiele leków jednocześnie? Jeżeli tak, jakie są wyniki tych analiz?
W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia ocenia potencjał farmaceutów w zakresie wspierania procesu depreskrypcji oraz ograniczania ryzyka działań niepożądanych związanych z wielolekowością?
Czy rozważane jest stworzenie formalnego mechanizmu przekazywania lekarzom wyników przeglądów lekowych wraz z obowiązkiem odniesienia się do przedstawionych rekomendacji lub ich uwzględnienia w procesie terapeutycznym?
Jakie działania podejmuje lub planuje podjąć Ministerstwo w celu lepszego wykorzystania kompetencji farmaceutów w opiece nad osobami starszymi oraz poprawy współpracy między lekarzami, farmaceutami i innymi zawodami medycznymi?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało rozwiązania funkcjonujące w innych państwach Unii Europejskiej, w których przeglądy lekowe stanowią stały element opieki nad seniorami? Jeżeli tak, które rozwiązania uznano za możliwe do wdrożenia w Polsce?
Czy planowane są zmiany legislacyjne lub organizacyjne mające na celu zwiększenie udziału farmaceutów w monitorowaniu skuteczności i bezpieczeństwa farmakoterapii osób starszych?
Z poważaniem
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 18027
do ministra zdrowia
w sprawie wykorzystania kompetencji farmaceutów w opiece nad pacjentami geriatrycznymi oraz wdrożenia przeglądów lekowych dla seniorów
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 23-06-2026
Szanowna Pani Minister,
w związku z postępującym starzeniem się społeczeństwa oraz rosnącą liczbą seniorów przyjmujących jednocześnie wiele leków coraz większego znaczenia nabiera bezpieczeństwo farmakoterapii osób starszych. Jednym z najczęściej wskazywanych problemów są niekorzystne interakcje lekowe, dublowanie terapii, stosowanie leków nieadekwatnych do wieku pacjenta oraz brak systemowych mechanizmów regularnej oceny przyjmowanych preparatów.
W Polsce przeprowadzono pilotaż przeglądów lekowych, a w ostatnich latach liczna grupa farmaceutów ukończyła studia podyplomowe i szkolenia z zakresu opieki farmaceutycznej w geriatrii. Środowisko farmaceutów podkreśla, że posiada kompetencje pozwalające na identyfikację problemów lekowych, ocenę interakcji, wspieranie depreskrypcji oraz poprawę skuteczności i bezpieczeństwa leczenia osób starszych. Jednocześnie wskazuje się, że rekomendacje farmaceutów nie zawsze znajdują odzwierciedlenie w praktyce klinicznej, co ogranicza potencjalne korzyści dla pacjentów.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie są wyniki przeprowadzonych dotychczas pilotaży przeglądów lekowych, w szczególności w zakresie poprawy bezpieczeństwa farmakoterapii, ograniczenia liczby niepożądanych interakcji lekowych oraz zmniejszenia liczby hospitalizacji związanych z błędami lekowymi?
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi obecnie prace nad wdrożeniem przeglądów lekowych jako świadczenia finansowanego ze środków publicznych? Jeżeli tak, na jakim etapie znajdują się te prace oraz jaki jest przewidywany harmonogram ich realizacji?
Ilu farmaceutów ukończyło dotychczas szkolenia lub studia podyplomowe związane z opieką farmaceutyczną w geriatrii oraz wykonywaniem przeglądów lekowych?
Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby seniorów przyjmujących jednocześnie co najmniej pięć leków oraz skali problemu polipragmazji w Polsce?
Czy analizowano możliwość objęcia przeglądami lekowymi w pierwszej kolejności pacjentów geriatrycznych, pacjentów wielochorobowych oraz osób przyjmujących wiele leków jednocześnie? Jeżeli tak, jakie są wyniki tych analiz?
W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia ocenia potencjał farmaceutów w zakresie wspierania procesu depreskrypcji oraz ograniczania ryzyka działań niepożądanych związanych z wielolekowością?
Czy rozważane jest stworzenie formalnego mechanizmu przekazywania lekarzom wyników przeglądów lekowych wraz z obowiązkiem odniesienia się do przedstawionych rekomendacji lub ich uwzględnienia w procesie terapeutycznym?
Jakie działania podejmuje lub planuje podjąć Ministerstwo w celu lepszego wykorzystania kompetencji farmaceutów w opiece nad osobami starszymi oraz poprawy współpracy między lekarzami, farmaceutami i innymi zawodami medycznymi?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało rozwiązania funkcjonujące w innych państwach Unii Europejskiej, w których przeglądy lekowe stanowią stały element opieki nad seniorami? Jeżeli tak, które rozwiązania uznano za możliwe do wdrożenia w Polsce?
Czy planowane są zmiany legislacyjne lub organizacyjne mające na celu zwiększenie udziału farmaceutów w monitorowaniu skuteczności i bezpieczeństwa farmakoterapii osób starszych?
Z poważaniem
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 6 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.3 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13534 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLPR.050.37.2026.WK
Warszawa, 20 lipca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18027 Posła Marcina Józefaciuka w sprawie
wykorzystania kompetencji farmaceutów w opiece nad pacjentami geriatrycznymi oraz
wdrożenia przeglądów lekowych dla seniorów, Minister Zdrowia przekazuje poniższe
informacje.
W zakresie pytania pierwszego Minister Zdrowia wskazuje, że program pilotażowy
przeglądów lekowych przeprowadzony został na podstawie rozporządzenia Ministra
Zdrowia z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie programu pilotażowego przeglądów lekowych (
Dz.U. z 2023 r. poz. 663) i zakończył się z dniem 30 czerwca 2023 r.
W jego ramach przeprowadzono 850 przeglądów lekowych realizowanych przez 75
magistrów farmacji w 75 aptekach w 13 województwach. Populacja objęta pilotażem była
populacją wysokiego ryzyka z punktu widzenia bezpieczeństwa farmakoterapii – mediana
wieku pacjentów wynosiła 74 lata, 90,8% uczestników stanowiły osoby w wieku co najmniej
60 lat, a mediana liczby stosowanych preparatów przed przeglądem lekowym wynosiła 15.
Większość pacjentów uczestniczących w pilotażu, tj. 96,5%, przyjmowała co najmniej 10
produktów.
Wyniki pilotażu pozwoliły wskazać, że przeglądy lekowe przyczyniły się do identyfikacji
wśród uczestników problemów lekowych (mediana wynosiła 6). Najczęściej
identyfikowanym problemem była zbędna terapia, stosowanie niewłaściwego preparatu,
występowanie potencjalnych interakcji oraz działań niepożądanych. U pacjentów, u których
możliwe było porównanie danych przed i po zakończeniu przeglądu, odnotowano
zmniejszenie liczby problemów lekowych, zmniejszenie liczby potencjalnych interakcji lek–
lek oraz lek–choroba, a także zmniejszenie liczby preparatów ocenianych przez farmaceutę
jako potencjalnie nieprawidłowe.
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
W grupie pacjentów, którzy ukończyli pełny cykl działań, mediana liczby stosowanych
preparatów zmniejszyła się z 15 do 14, a zmniejszenie natężenia wielolekowości
odnotowano u 65% pacjentów. Wyniki te wskazują na potencjał przeglądów lekowych w
identyfikowaniu i ograniczaniu nieuzasadnionej polifarmakoterapii.
Jednocześnie wyniki pilotażu nie pozwoliły na jednoznaczne wykazanie wpływu tej
interwencji na zmniejszenie liczby hospitalizacji związanych z błędami lekowymi. Pilotaż
dostarczył cennych danych organizacyjnych i klinicznych, posiadał jednak istotne
ograniczenia metodyczne dotyczące w szczególności braku kompletnych danych dla części
pacjentów, ograniczonego zakresu analizy interakcji lekowych, braku oceny wpływu
zidentyfikowanych interakcji na konkretne następstwa kliniczne oraz braku potwierdzenia
redukcji wydatków płatnika publicznego.
Wyniki pilotażu opublikowano w raporcie dostępnym pod adresem:
https://www.nfz.gov.pl/o-nfz/programy-i-projekty/programy/program-pilotazowy-
przegladow-lekowych/.
W zakresie pytania drugiego Minister Zdrowia wskazuje, że w oparciu o wyniki pilotażu
przeprowadzono prace analityczne dotyczące możliwości zakwalifikowania opieki
farmaceutycznej, obejmującej m.in. przeglądy lekowe, jako świadczenia gwarantowanego.
W tym miejscu należy nadmienić, że Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji
nie rekomendowała zakwalifikowania świadczenia opieki zdrowotnej „Opieka
farmaceutyczna” jako świadczenia gwarantowanego.
Nie oznacza to zakwestionowania samej idei wykorzystania farmaceutów w poprawie
bezpieczeństwa farmakoterapii. Ewentualne ponowne rozważenie kwalifikacji takiego
świadczenia wymaga doprecyzowania wskaźników – populacji docelowej, zakresu
interwencji, warunków realizacji, sposobu dokumentowania efektów oraz wpływu na
budżet płatnika publicznego. Aktualnie nie został przyjęty harmonogram działań
nakierowanych na wdrożenie przeglądów lekowych jako świadczenia finansowanego ze
środków publicznych. Tym niemniej Minister Zdrowia zauważa, że dalsze prace powinny
mieć charakter etapowy i obejmować przede wszystkim doprecyzowanie modelu
świadczenia.
Wobec tego, Minister Zdrowia wskazał Agencji Badań Medycznych działania priorytetowe
wspierające rozwój opieki farmaceutycznej, w tym rozwiązania dotyczące nowego leku dla
pacjenta w aptece ogólnodostępnej oraz koncyliacji lekowej prowadzonej przez
farmaceutów w szpitalach. Działania te wpisują się również w projektowane kierunki
Polityki Lekowej Państwa na lata 2026–2031.
Odnosząc się do pytania trzeciego, Minister Zdrowia informuje, że nie posiada zbiorczej
informacji o liczbie farmaceutów, którzy ukończyli szkolenia, kursy lub studia podyplomowe
związane z opieką farmaceutyczną w geriatrii albo wykonywaniem przeglądów lekowych.
Dane takie są rozproszone pomiędzy uczelniami medycznymi, jednostkami szkolącymi,
Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego, samorządem zawodowym
farmaceutów oraz organizatorami poszczególnych form kształcenia.
W odniesieniu do programu pilotażowego wskazać można, że wzięło w nim udział 75
magistrów farmacji, spośród których 60 (80%) było przygotowanych do wykonywania
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
przeglądów lekowych w toku studiów podyplomowych z zakresu opieki farmaceutycznej
zrealizowanych w Polsce, a 15 posiadało uprawnienia uzyskane w Wielkiej Brytanii.
W kwestii pytania czwartego, Minister Zdrowia wskazuje, że nie dysponuje jednolitymi
danymi dotyczącymi liczby seniorów przyjmujących jednocześnie co najmniej pięć leków
oraz skali zjawiska polipragmazji w Polsce, a ich uzyskanie jest technicznie problematyczne,
gdyż wielolekowość liczona jest odmiennie w zależności od źródła – na podstawie danych o
receptach refundowanych, na podstawie wywiadu z pacjentem, w tym z uwzględnieniem
leków OTC, suplementów diety i preparatów stosowanych doraźnie.
Do opracowania raportu z realizacji programu pilotażowego wykorzystano dane
wynikające z badania „POLSENIOR 2 - Badanie poszczególnych obszarów stanu zdrowia
osób starszych, w tym jakości życia związanej ze zdrowiem” realizowanego przez
przedstawicieli Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego („POLSENIOR 2”). Zgodnie z
danymi przywołanymi w raporcie w oparciu o ww. badanie polifarmakoterapia, definiowana
jako stosowanie jednocześnie więcej niż 5 leków, występuje w Polsce u ok. 51% populacji w
wieku 60 lat i więcej. Według badania POLSENIOR 2 stosowanie co najmniej 10 leków
kategorii Rx i OTC dotyczyło 12,4% osób w wieku powyżej 60 lat, co przy liczbie 9,8 mln
osób w tej grupie wiekowej w 2021 r. oznaczało ok. 1,2 mln osób z nasiloną
wielolekowością.
Prezes Agencji Oceny Technologii Medycznej i Taryfikacji w wydanej rekomendacji nr
145/2023 z dnia 15 grudnia 2023 r. wskazał, że nie rekomenduje się zakwalifikowania
świadczenia opieki zdrowotnej „Opieka farmaceutyczna” jako świadczenia
gwarantowanego na zaproponowanych warunkach, wskazując m.in. na niejednoznaczność
wyników dostępnych badań co do skuteczności przeglądów lekowych/konsultacji
farmaceutycznych, brak precyzyjnego zdefiniowania populacji docelowej we wniosku oraz
istotną skalę potencjalnych wydatków płatnika publicznego.
Dane te potwierdzają skalę problemu, wskazują jednocześnie, że ewentualne świadczenie
finansowane ze środków publicznych wymagałoby precyzyjnego określenia populacji
docelowej, gdyż zbyt szerokie kryteria kwalifikacji prowadziłyby do bardzo dużej populacji
świadczeniobiorców i istotnych skutków finansowych dla płatnika publicznego.
W zakresie pytania piątego, Minister Zdrowia wyjaśnia, że możliwość priorytetowego
objęcia przeglądami lekowymi określonych kategorii pacjentów była analizowana.
Najbardziej racjonalnym kierunkiem ewentualnego wdrożenia jest model selektywny,
ukierunkowany na pacjentów wysokiego ryzyka, a nie powszechne wykonywanie
przeglądów lekowych u wszystkich pacjentów. Wyniki analiz przemawiają za tym, aby
ewentualne wdrożenie świadczenia poprzedzić precyzyjnym określeniem kryteriów
kwalifikacji, obejmujących wiek, liczbę przyjmowanych leków, obecność
wielochorobowości, stosowanie leków wysokiego ryzyka oraz szczególne momenty ścieżki
pacjenta, takie jak wypis ze szpitala.
Odpowiadając na pytanie szóste, Minister Zdrowia pozytywnie ocenia potencjał
farmaceutów w zakresie identyfikacji problemów lekowych, wspierania racjonalizacji
farmakoterapii oraz ograniczania ryzyka działań niepożądanych związanych z
wielolekowością. Farmaceuci posiadają zawodowe kompetencje w zakresie analizy
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
farmakoterapii, identyfikacji interakcji, oceny poprawności stosowania leków, edukacji
pacjenta i wspierania adherencji.
Jednocześnie depreskrypcja, rozumiana jako planowany i nadzorowany proces odstawiania
albo ograniczania stosowania leków, wymaga współpracy między przedstawicielami
zawodów medycznych sprawujących opiekę nad pacjentem. W przypadku leków
wydawanych na receptę ostateczna decyzja terapeutyczna należy do lekarza
prowadzącego leczenie. Rola farmaceuty polega w takim modelu przede wszystkim na
identyfikacji problemu, przygotowaniu rekomendacji, omówieniu jej z pacjentem oraz
przekazaniu lekarzowi informacji istotnych dla procesu terapeutycznego, nie zaś na
władczej ingerencji w proces terapeutyczny.
W zakresie pytania siódmego, Minister Zdrowia wskazuje, że kwestia formalnego
mechanizmu przekazywania lekarzom wyników przeglądów lekowych wymaga dalszych
analiz prawnych i organizacyjnych towarzyszących ewentualnej implementacji przeglądów
lekowych jako świadczenia. Doświadczenia pilotażu wskazują, że brak jednoznacznej
ścieżki przekazywania rekomendacji lekarzowi stanowił istotne ograniczenie organizacyjne
– w części przypadków brakowało informacji zwrotnej od lekarza, część pacjentów
oczekiwała na decyzję lekarza, a część lekarzy nie przekazała informacji o sposobie
odniesienia się do rekomendacji.
Odnosząc się do pytania ósmego, Minister Zdrowia wskazuje, że analizuje działania służące
lepszemu wykorzystaniu kompetencji farmaceutów w systemie ochrony zdrowia, zarówno
w aptekach ogólnodostępnych, jak i w podmiotach leczniczych, w których farmaceuci mogą
odgrywać istotną rolę w zakresie farmacji klinicznej i koncyliacji lekowej.
Świadczy o tym m.in. wskazane wyżej priorytetowe prepozycje działania dla Agencji Badań
Medycznych. Niewątpliwie dalsze działania systemowe powinny koncentrować się na
budowie standardów współpracy między lekarzami i farmaceutami oraz rozwijaniu
narzędzi cyfrowych umożliwiających bezpieczny dostęp do niezbędnych danych
medycznych.
Minister Zdrowia dostrzega znaczenie problemu adherencji terapeutycznej, szczególnie w
populacji pacjentów w wieku senioralnym, z wielochorobowością i stosujących różne
farmakoterapie. Działania edukacyjne i informacyjne w tym zakresie, w tym propozycja
kampanii społecznej spójnej z założeniami Narodowego Programu Zdrowia, mogą stanowić
istotny element wspierający bezpieczeństwo farmakoterapii oraz skuteczność leczenia.
Należy również wskazać, że zagadnienia związane z bezpieczeństwem farmakoterapii,
racjonalizacją leczenia oraz poprawą adherencji terapeutycznej pozostają przedmiotem
prac analitycznych prowadzonych w ramach przygotowywania dokumentu „Polityka
Lekowa Państwa 2026–2031”. W toku tych prac analizowane są m.in. działania dotyczące
wsparcia pacjentów w zakresie przestrzegania zaleceń terapeutycznych, rozwoju narzędzi
cyfrowych wspierających proces leczenia oraz potencjalnej roli usług farmaceutycznych w
poprawie bezpieczeństwa farmakoterapii.
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Odpowiadając na pytanie dziewiąte, Minister Zdrowia wskazuje, że rozwiązania
funkcjonujące w innych państwachm.in. Wielką Brytanię, Królestwo Niderlandów, Szwecję,
Austrię, Norwegię, Niemcy oraz Australię były brane pod uwagę.
Rozwiązania zagraniczne wykazują istotne różnice w zakresie populacji docelowej, modelu
finansowania, poziomie integracji z podstawową opieką zdrowotną oraz wymaganiach
wobec farmaceutów. Wspólnymi elementami, które mogą być przydatne przy
projektowaniu rozwiązań w Polsce, są przede wszystkim: selektywne kierowanie usługi do
pacjentów wysokiego ryzyka, uwzględnienie leków przepisywanych przez lekarzy oraz
leków OTC i suplementów diety. Rozwiązania zagraniczne nie mogą być jednak
przenoszone do polskiego systemu wprost, bez uwzględnienia krajowych uwarunkowań, w
szczególności roli aptek ogólnodostępnych, modelu opieki zdrowotnej oraz możliwości
płatnika publicznego.
W zakresie pytania dziesiątego, Minister Zdrowia informuje, że na obecnym etapie nie
został opracowany projekt legislacyjny wprost adresujący udział farmaceutów w
monitorowaniu skuteczności i bezpieczeństwa farmakoterapii osób starszych. Minister
Zdrowia analizuje na bieżąco możliwości zwiększenia udziału farmaceutów w tym zakresie,
w szczególności w kontekście zjawiska starzenia się społeczeństwa. Tematyka
bezpieczeństwa farmakoterapii osób starszych, racjonalizacja leczenia oraz poprawa
adherencji terapeutycznej pozostaje jednym z kluczowych wyzwań współczesnej opieki
zdrowotnej i będzie odgrywać istotną rolę w planowaniu oraz wdrażaniu przyszłych działań
systemowych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLPR.050.37.2026.WK
Warszawa, 20 lipca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18027 Posła Marcina Józefaciuka w sprawie
wykorzystania kompetencji farmaceutów w opiece nad pacjentami geriatrycznymi oraz
wdrożenia przeglądów lekowych dla seniorów, Minister Zdrowia przekazuje poniższe
informacje.
W zakresie pytania pierwszego Minister Zdrowia wskazuje, że program pilotażowy
przeglądów lekowych przeprowadzony został na podstawie rozporządzenia Ministra
Zdrowia z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie programu pilotażowego przeglądów lekowych (
Dz.U. z 2023 r. poz. 663) i zakończył się z dniem 30 czerwca 2023 r.
W jego ramach przeprowadzono 850 przeglądów lekowych realizowanych przez 75
magistrów farmacji w 75 aptekach w 13 województwach. Populacja objęta pilotażem była
populacją wysokiego ryzyka z punktu widzenia bezpieczeństwa farmakoterapii – mediana
wieku pacjentów wynosiła 74 lata, 90,8% uczestników stanowiły osoby w wieku co najmniej
60 lat, a mediana liczby stosowanych preparatów przed przeglądem lekowym wynosiła 15.
Większość pacjentów uczestniczących w pilotażu, tj. 96,5%, przyjmowała co najmniej 10
produktów.
Wyniki pilotażu pozwoliły wskazać, że przeglądy lekowe przyczyniły się do identyfikacji
wśród uczestników problemów lekowych (mediana wynosiła 6). Najczęściej
identyfikowanym problemem była zbędna terapia, stosowanie niewłaściwego preparatu,
występowanie potencjalnych interakcji oraz działań niepożądanych. U pacjentów, u których
możliwe było porównanie danych przed i po zakończeniu przeglądu, odnotowano
zmniejszenie liczby problemów lekowych, zmniejszenie liczby potencjalnych interakcji lek–
lek oraz lek–choroba, a także zmniejszenie liczby preparatów ocenianych przez farmaceutę
jako potencjalnie nieprawidłowe.
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
W grupie pacjentów, którzy ukończyli pełny cykl działań, mediana liczby stosowanych
preparatów zmniejszyła się z 15 do 14, a zmniejszenie natężenia wielolekowości
odnotowano u 65% pacjentów. Wyniki te wskazują na potencjał przeglądów lekowych w
identyfikowaniu i ograniczaniu nieuzasadnionej polifarmakoterapii.
Jednocześnie wyniki pilotażu nie pozwoliły na jednoznaczne wykazanie wpływu tej
interwencji na zmniejszenie liczby hospitalizacji związanych z błędami lekowymi. Pilotaż
dostarczył cennych danych organizacyjnych i klinicznych, posiadał jednak istotne
ograniczenia metodyczne dotyczące w szczególności braku kompletnych danych dla części
pacjentów, ograniczonego zakresu analizy interakcji lekowych, braku oceny wpływu
zidentyfikowanych interakcji na konkretne następstwa kliniczne oraz braku potwierdzenia
redukcji wydatków płatnika publicznego.
Wyniki pilotażu opublikowano w raporcie dostępnym pod adresem:
https://www.nfz.gov.pl/o-nfz/programy-i-projekty/programy/program-pilotazowy-
przegladow-lekowych/.
W zakresie pytania drugiego Minister Zdrowia wskazuje, że w oparciu o wyniki pilotażu
przeprowadzono prace analityczne dotyczące możliwości zakwalifikowania opieki
farmaceutycznej, obejmującej m.in. przeglądy lekowe, jako świadczenia gwarantowanego.
W tym miejscu należy nadmienić, że Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji
nie rekomendowała zakwalifikowania świadczenia opieki zdrowotnej „Opieka
farmaceutyczna” jako świadczenia gwarantowanego.
Nie oznacza to zakwestionowania samej idei wykorzystania farmaceutów w poprawie
bezpieczeństwa farmakoterapii. Ewentualne ponowne rozważenie kwalifikacji takiego
świadczenia wymaga doprecyzowania wskaźników – populacji docelowej, zakresu
interwencji, warunków realizacji, sposobu dokumentowania efektów oraz wpływu na
budżet płatnika publicznego. Aktualnie nie został przyjęty harmonogram działań
nakierowanych na wdrożenie przeglądów lekowych jako świadczenia finansowanego ze
środków publicznych. Tym niemniej Minister Zdrowia zauważa, że dalsze prace powinny
mieć charakter etapowy i obejmować przede wszystkim doprecyzowanie modelu
świadczenia.
Wobec tego, Minister Zdrowia wskazał Agencji Badań Medycznych działania priorytetowe
wspierające rozwój opieki farmaceutycznej, w tym rozwiązania dotyczące nowego leku dla
pacjenta w aptece ogólnodostępnej oraz koncyliacji lekowej prowadzonej przez
farmaceutów w szpitalach. Działania te wpisują się również w projektowane kierunki
Polityki Lekowej Państwa na lata 2026–2031.
Odnosząc się do pytania trzeciego, Minister Zdrowia informuje, że nie posiada zbiorczej
informacji o liczbie farmaceutów, którzy ukończyli szkolenia, kursy lub studia podyplomowe
związane z opieką farmaceutyczną w geriatrii albo wykonywaniem przeglądów lekowych.
Dane takie są rozproszone pomiędzy uczelniami medycznymi, jednostkami szkolącymi,
Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego, samorządem zawodowym
farmaceutów oraz organizatorami poszczególnych form kształcenia.
W odniesieniu do programu pilotażowego wskazać można, że wzięło w nim udział 75
magistrów farmacji, spośród których 60 (80%) było przygotowanych do wykonywania
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
przeglądów lekowych w toku studiów podyplomowych z zakresu opieki farmaceutycznej
zrealizowanych w Polsce, a 15 posiadało uprawnienia uzyskane w Wielkiej Brytanii.
W kwestii pytania czwartego, Minister Zdrowia wskazuje, że nie dysponuje jednolitymi
danymi dotyczącymi liczby seniorów przyjmujących jednocześnie co najmniej pięć leków
oraz skali zjawiska polipragmazji w Polsce, a ich uzyskanie jest technicznie problematyczne,
gdyż wielolekowość liczona jest odmiennie w zależności od źródła – na podstawie danych o
receptach refundowanych, na podstawie wywiadu z pacjentem, w tym z uwzględnieniem
leków OTC, suplementów diety i preparatów stosowanych doraźnie.
Do opracowania raportu z realizacji programu pilotażowego wykorzystano dane
wynikające z badania „POLSENIOR 2 - Badanie poszczególnych obszarów stanu zdrowia
osób starszych, w tym jakości życia związanej ze zdrowiem” realizowanego przez
przedstawicieli Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego („POLSENIOR 2”). Zgodnie z
danymi przywołanymi w raporcie w oparciu o ww. badanie polifarmakoterapia, definiowana
jako stosowanie jednocześnie więcej niż 5 leków, występuje w Polsce u ok. 51% populacji w
wieku 60 lat i więcej. Według badania POLSENIOR 2 stosowanie co najmniej 10 leków
kategorii Rx i OTC dotyczyło 12,4% osób w wieku powyżej 60 lat, co przy liczbie 9,8 mln
osób w tej grupie wiekowej w 2021 r. oznaczało ok. 1,2 mln osób z nasiloną
wielolekowością.
Prezes Agencji Oceny Technologii Medycznej i Taryfikacji w wydanej rekomendacji nr
145/2023 z dnia 15 grudnia 2023 r. wskazał, że nie rekomenduje się zakwalifikowania
świadczenia opieki zdrowotnej „Opieka farmaceutyczna” jako świadczenia
gwarantowanego na zaproponowanych warunkach, wskazując m.in. na niejednoznaczność
wyników dostępnych badań co do skuteczności przeglądów lekowych/konsultacji
farmaceutycznych, brak precyzyjnego zdefiniowania populacji docelowej we wniosku oraz
istotną skalę potencjalnych wydatków płatnika publicznego.
Dane te potwierdzają skalę problemu, wskazują jednocześnie, że ewentualne świadczenie
finansowane ze środków publicznych wymagałoby precyzyjnego określenia populacji
docelowej, gdyż zbyt szerokie kryteria kwalifikacji prowadziłyby do bardzo dużej populacji
świadczeniobiorców i istotnych skutków finansowych dla płatnika publicznego.
W zakresie pytania piątego, Minister Zdrowia wyjaśnia, że możliwość priorytetowego
objęcia przeglądami lekowymi określonych kategorii pacjentów była analizowana.
Najbardziej racjonalnym kierunkiem ewentualnego wdrożenia jest model selektywny,
ukierunkowany na pacjentów wysokiego ryzyka, a nie powszechne wykonywanie
przeglądów lekowych u wszystkich pacjentów. Wyniki analiz przemawiają za tym, aby
ewentualne wdrożenie świadczenia poprzedzić precyzyjnym określeniem kryteriów
kwalifikacji, obejmujących wiek, liczbę przyjmowanych leków, obecność
wielochorobowości, stosowanie leków wysokiego ryzyka oraz szczególne momenty ścieżki
pacjenta, takie jak wypis ze szpitala.
Odpowiadając na pytanie szóste, Minister Zdrowia pozytywnie ocenia potencjał
farmaceutów w zakresie identyfikacji problemów lekowych, wspierania racjonalizacji
farmakoterapii oraz ograniczania ryzyka działań niepożądanych związanych z
wielolekowością. Farmaceuci posiadają zawodowe kompetencje w zakresie analizy
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
farmakoterapii, identyfikacji interakcji, oceny poprawności stosowania leków, edukacji
pacjenta i wspierania adherencji.
Jednocześnie depreskrypcja, rozumiana jako planowany i nadzorowany proces odstawiania
albo ograniczania stosowania leków, wymaga współpracy między przedstawicielami
zawodów medycznych sprawujących opiekę nad pacjentem. W przypadku leków
wydawanych na receptę ostateczna decyzja terapeutyczna należy do lekarza
prowadzącego leczenie. Rola farmaceuty polega w takim modelu przede wszystkim na
identyfikacji problemu, przygotowaniu rekomendacji, omówieniu jej z pacjentem oraz
przekazaniu lekarzowi informacji istotnych dla procesu terapeutycznego, nie zaś na
władczej ingerencji w proces terapeutyczny.
W zakresie pytania siódmego, Minister Zdrowia wskazuje, że kwestia formalnego
mechanizmu przekazywania lekarzom wyników przeglądów lekowych wymaga dalszych
analiz prawnych i organizacyjnych towarzyszących ewentualnej implementacji przeglądów
lekowych jako świadczenia. Doświadczenia pilotażu wskazują, że brak jednoznacznej
ścieżki przekazywania rekomendacji lekarzowi stanowił istotne ograniczenie organizacyjne
– w części przypadków brakowało informacji zwrotnej od lekarza, część pacjentów
oczekiwała na decyzję lekarza, a część lekarzy nie przekazała informacji o sposobie
odniesienia się do rekomendacji.
Odnosząc się do pytania ósmego, Minister Zdrowia wskazuje, że analizuje działania służące
lepszemu wykorzystaniu kompetencji farmaceutów w systemie ochrony zdrowia, zarówno
w aptekach ogólnodostępnych, jak i w podmiotach leczniczych, w których farmaceuci mogą
odgrywać istotną rolę w zakresie farmacji klinicznej i koncyliacji lekowej.
Świadczy o tym m.in. wskazane wyżej priorytetowe prepozycje działania dla Agencji Badań
Medycznych. Niewątpliwie dalsze działania systemowe powinny koncentrować się na
budowie standardów współpracy między lekarzami i farmaceutami oraz rozwijaniu
narzędzi cyfrowych umożliwiających bezpieczny dostęp do niezbędnych danych
medycznych.
Minister Zdrowia dostrzega znaczenie problemu adherencji terapeutycznej, szczególnie w
populacji pacjentów w wieku senioralnym, z wielochorobowością i stosujących różne
farmakoterapie. Działania edukacyjne i informacyjne w tym zakresie, w tym propozycja
kampanii społecznej spójnej z założeniami Narodowego Programu Zdrowia, mogą stanowić
istotny element wspierający bezpieczeństwo farmakoterapii oraz skuteczność leczenia.
Należy również wskazać, że zagadnienia związane z bezpieczeństwem farmakoterapii,
racjonalizacją leczenia oraz poprawą adherencji terapeutycznej pozostają przedmiotem
prac analitycznych prowadzonych w ramach przygotowywania dokumentu „Polityka
Lekowa Państwa 2026–2031”. W toku tych prac analizowane są m.in. działania dotyczące
wsparcia pacjentów w zakresie przestrzegania zaleceń terapeutycznych, rozwoju narzędzi
cyfrowych wspierających proces leczenia oraz potencjalnej roli usług farmaceutycznych w
poprawie bezpieczeństwa farmakoterapii.
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Odpowiadając na pytanie dziewiąte, Minister Zdrowia wskazuje, że rozwiązania
funkcjonujące w innych państwachm.in. Wielką Brytanię, Królestwo Niderlandów, Szwecję,
Austrię, Norwegię, Niemcy oraz Australię były brane pod uwagę.
Rozwiązania zagraniczne wykazują istotne różnice w zakresie populacji docelowej, modelu
finansowania, poziomie integracji z podstawową opieką zdrowotną oraz wymaganiach
wobec farmaceutów. Wspólnymi elementami, które mogą być przydatne przy
projektowaniu rozwiązań w Polsce, są przede wszystkim: selektywne kierowanie usługi do
pacjentów wysokiego ryzyka, uwzględnienie leków przepisywanych przez lekarzy oraz
leków OTC i suplementów diety. Rozwiązania zagraniczne nie mogą być jednak
przenoszone do polskiego systemu wprost, bez uwzględnienia krajowych uwarunkowań, w
szczególności roli aptek ogólnodostępnych, modelu opieki zdrowotnej oraz możliwości
płatnika publicznego.
W zakresie pytania dziesiątego, Minister Zdrowia informuje, że na obecnym etapie nie
został opracowany projekt legislacyjny wprost adresujący udział farmaceutów w
monitorowaniu skuteczności i bezpieczeństwa farmakoterapii osób starszych. Minister
Zdrowia analizuje na bieżąco możliwości zwiększenia udziału farmaceutów w tym zakresie,
w szczególności w kontekście zjawiska starzenia się społeczeństwa. Tematyka
bezpieczeństwa farmakoterapii osób starszych, racjonalizacja leczenia oraz poprawa
adherencji terapeutycznej pozostaje jednym z kluczowych wyzwań współczesnej opieki
zdrowotnej i będzie odgrywać istotną rolę w planowaniu oraz wdrażaniu przyszłych działań
systemowych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --