Interpelacja nr 17994
Interpelacja w sprawie dostępności diagnostyki niepłodności męskiej oraz finansowania badania nasienia ze środków publicznych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (65%)
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie dostępności diagnostyki niepłodności męskiej oraz finansowania badania nasienia ze środków publicznych
Interpelacja nr 17994
do ministra zdrowia
w sprawie dostępności diagnostyki niepłodności męskiej oraz finansowania badania nasienia ze środków publicznych
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 22-06-2026
Szanowna Pani Minister,
niepłodność jest istotnym problemem zdrowotnym i społecznym, który dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Pomimo tego diagnostyka męskiej płodności nadal pozostaje tematem marginalizowanym, obciążonym wstydem, stereotypami oraz niewystarczającą wiedzą na temat możliwości uzyskania świadczeń finansowanych ze środków publicznych.
Stowarzyszenie Nasz Bocian rozpoczęło kolejną edycję kampanii „TATA. Najważniejsze słowo dla mężczyzny“. W ramach kampanii „TATA 2026“ partnerskie ośrodki przygotowały ponad 800 bezpłatnych badań nasienia.
Inicjatywę organizacji społecznej i zaangażowanych placówek należy ocenić bardzo pozytywnie. Jednocześnie skala zainteresowania kampanią oraz konieczność ograniczania dostępu do badań za pomocą puli kodów pokazują, że w publicznym systemie ochrony zdrowia istnieje niezaspokojona potrzeba w zakresie prostej i odpowiednio wczesnej diagnostyki płodności mężczyzn.
Badanie nasienia, czyli seminogram, jest podstawowym badaniem stosowanym w diagnostyce niepłodności męskiej. Już w rekomendacji nr 35/2023 z 29 marca 2023 r. prezes Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji zarekomendował zakwalifikowanie badania nasienia jako świadczenia gwarantowanego z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.
W uzasadnieniu wskazano, że seminogram jest podstawowym elementem diagnostyki niepłodności męskiej, a diagnostyka kobiety i mężczyzny powinna rozpoczynać się równolegle. Podkreślono również, że wyodrębnienie tego badania jako osobnej procedury pozwoliłoby na właściwe określenie warunków jego wykonywania, wycenę świadczenia oraz monitorowanie jego dostępności.
Obowiązujący rządowy program leczenia niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego stanowi niezwykle istotne wsparcie dla par wymagających zaawansowanego leczenia. Nie zastępuje jednak powszechnej, dostępnej na wczesnym etapie diagnostyki przyczyn problemów z płodnością. Warunkiem przystąpienia do programu jest bowiem między innymi wcześniejsze stwierdzenie przyczyny niepłodności albo udokumentowanie nieskutecznego leczenia.
Nie może być tak, że mężczyzna uzyskuje realny dostęp do diagnostyki dopiero w momencie kwalifikowania pary do zaawansowanych procedur medycznie wspomaganej prokreacji. Państwo powinno umożliwiać rozpoznanie problemu wcześniej, zanim upłyną kolejne miesiące lub lata bezskutecznych starań o dziecko.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jaki jest obecnie formalny status badania nasienia w wykazie świadczeń gwarantowanych finansowanych ze środków publicznych?
2. Czy seminogram został wyodrębniony jako osobne, jednoznacznie zdefiniowane i wycenione świadczenie gwarantowane z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej?
3. W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia zrealizowało rekomendację nr 35/2023 prezesa AOTMiT dotyczącą zakwalifikowania badania nasienia jako świadczenia gwarantowanego?
4. Jeżeli rekomendacja nie została dotychczas w pełni wdrożona, jakie były przyczyny odstąpienia od jej realizacji lub opóźnienia prac?
5. Czy obecnie trwają prace legislacyjne, organizacyjne lub taryfikacyjne dotyczące wyodrębnienia seminogramu jako świadczenia gwarantowanego? Jeżeli tak, na jakim są etapie i jaki jest przewidywany termin ich zakończenia?
6. Ilu mężczyzn wykonało badanie nasienia finansowane ze środków publicznych w latach 2021–2025 oraz od 1 stycznia 2026 r. do dnia udzielenia odpowiedzi? Proszę o przedstawienie danych w podziale na lata, województwa, grupy wiekowe i podstawę finansowania świadczenia.
7. W ilu podmiotach leczniczych można obecnie wykonać badanie nasienia finansowane przez NFZ? Proszę o przedstawienie liczby placówek w poszczególnych województwach.
8. Jakie są średnie i maksymalne czasy oczekiwania na finansowane publicznie badanie nasienia w poszczególnych województwach?
9. Jaki lekarz może obecnie skierować pacjenta na badanie nasienia finansowane ze środków publicznych? Czy skierowanie może wystawić lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, urolog, androlog, endokrynolog lub lekarz innej specjalności?
10. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa umożliwienie lekarzom POZ kierowania mężczyzn na podstawowe badanie nasienia w określonych wskazaniach medycznych?
11. Czy ministerstwo ma dane dotyczące liczby mężczyzn diagnozowanych z powodu niepłodności, najczęściej rozpoznawanych przyczyn niepłodności męskiej oraz liczby pacjentów kierowanych do dalszej diagnostyki andrologicznej, urologicznej, endokrynologicznej lub genetycznej?
12. Czy istnieją jednolite krajowe standardy dotyczące sposobu wykonywania seminogramu, kwalifikacji personelu, wyposażenia laboratoriów, kontroli jakości oraz interpretacji wyników według aktualnych norm Światowej Organizacji Zdrowia?
13. Czy ministerstwo monitoruje jakość oraz porównywalność badań nasienia wykonywanych w publicznych i prywatnych laboratoriach? Jeżeli tak, jaki organ odpowiada za to monitorowanie?
14. Czy ministerstwo planuje ogólnopolską kampanię informacyjną dotyczącą płodności mężczyzn, wczesnej diagnostyki, czynników ryzyka oraz możliwości uzyskania pomocy w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia?
15. Czy w działaniach profilaktycznych ministerstwa uwzględniany jest wpływ palenia tytoniu, alkoholu, otyłości, chorób przewlekłych, stosowanych leków, wysokiej temperatury, warunków pracy oraz stresu na parametry nasienia?
16. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi lub finansuje badania dotyczące wpływu zanieczyszczeń środowiska i substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego na zdrowie reprodukcyjne mężczyzn? Czy w tym zakresie jest prowadzona współpraca z Ministerstwem Klimatu i Środowiska?
17. Czy ministerstwo rozważa przygotowanie odrębnego programu profilaktyki i wczesnej diagnostyki zaburzeń płodności mężczyzn, niezależnego od programu finansowania procedur in vitro?
18. Czy ministerstwo zamierza podjąć współpracę ze stowarzyszeniem Nasz Bocian oraz innymi organizacjami pacjenckimi w celu opracowania systemowych rozwiązań dotyczących diagnostyki niepłodności męskiej?
19. Ile środków publicznych przeznaczono w latach 2021–2025 oraz w planie finansowym na 2026 r. na diagnostykę niepłodności męskiej, z wyłączeniem kosztów samych procedur zapłodnienia pozaustrojowego?
20. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę kosztów objęcia szerszej grupy mężczyzn dostępem do seminogramu finansowanego przez NFZ? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników tej analizy. Jeżeli nie, dlaczego jej nie wykonano?
Niepłodność nie jest wyłącznie problemem kobiet. Nie może również pozostawać problemem, którym państwo zajmuje się dopiero na etapie kwalifikacji pary do procedury in vitro.
Potrzebna jest dostępna, przejrzysta i możliwie wczesna ścieżka diagnostyczna dla mężczyzn. Podstawowe badanie nie powinno zależeć od miejsca zamieszkania, możliwości zapłacenia w prywatnej placówce ani od zdobycia jednego z ograniczonej liczby kodów rozdawanych podczas kampanii społecznej.
Z poważaniem
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Interpelacja nr 17994
do ministra zdrowia
w sprawie dostępności diagnostyki niepłodności męskiej oraz finansowania badania nasienia ze środków publicznych
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 22-06-2026
Szanowna Pani Minister,
niepłodność jest istotnym problemem zdrowotnym i społecznym, który dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Pomimo tego diagnostyka męskiej płodności nadal pozostaje tematem marginalizowanym, obciążonym wstydem, stereotypami oraz niewystarczającą wiedzą na temat możliwości uzyskania świadczeń finansowanych ze środków publicznych.
Stowarzyszenie Nasz Bocian rozpoczęło kolejną edycję kampanii „TATA. Najważniejsze słowo dla mężczyzny“. W ramach kampanii „TATA 2026“ partnerskie ośrodki przygotowały ponad 800 bezpłatnych badań nasienia.
Inicjatywę organizacji społecznej i zaangażowanych placówek należy ocenić bardzo pozytywnie. Jednocześnie skala zainteresowania kampanią oraz konieczność ograniczania dostępu do badań za pomocą puli kodów pokazują, że w publicznym systemie ochrony zdrowia istnieje niezaspokojona potrzeba w zakresie prostej i odpowiednio wczesnej diagnostyki płodności mężczyzn.
Badanie nasienia, czyli seminogram, jest podstawowym badaniem stosowanym w diagnostyce niepłodności męskiej. Już w rekomendacji nr 35/2023 z 29 marca 2023 r. prezes Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji zarekomendował zakwalifikowanie badania nasienia jako świadczenia gwarantowanego z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.
W uzasadnieniu wskazano, że seminogram jest podstawowym elementem diagnostyki niepłodności męskiej, a diagnostyka kobiety i mężczyzny powinna rozpoczynać się równolegle. Podkreślono również, że wyodrębnienie tego badania jako osobnej procedury pozwoliłoby na właściwe określenie warunków jego wykonywania, wycenę świadczenia oraz monitorowanie jego dostępności.
Obowiązujący rządowy program leczenia niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego stanowi niezwykle istotne wsparcie dla par wymagających zaawansowanego leczenia. Nie zastępuje jednak powszechnej, dostępnej na wczesnym etapie diagnostyki przyczyn problemów z płodnością. Warunkiem przystąpienia do programu jest bowiem między innymi wcześniejsze stwierdzenie przyczyny niepłodności albo udokumentowanie nieskutecznego leczenia.
Nie może być tak, że mężczyzna uzyskuje realny dostęp do diagnostyki dopiero w momencie kwalifikowania pary do zaawansowanych procedur medycznie wspomaganej prokreacji. Państwo powinno umożliwiać rozpoznanie problemu wcześniej, zanim upłyną kolejne miesiące lub lata bezskutecznych starań o dziecko.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jaki jest obecnie formalny status badania nasienia w wykazie świadczeń gwarantowanych finansowanych ze środków publicznych?
2. Czy seminogram został wyodrębniony jako osobne, jednoznacznie zdefiniowane i wycenione świadczenie gwarantowane z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej?
3. W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia zrealizowało rekomendację nr 35/2023 prezesa AOTMiT dotyczącą zakwalifikowania badania nasienia jako świadczenia gwarantowanego?
4. Jeżeli rekomendacja nie została dotychczas w pełni wdrożona, jakie były przyczyny odstąpienia od jej realizacji lub opóźnienia prac?
5. Czy obecnie trwają prace legislacyjne, organizacyjne lub taryfikacyjne dotyczące wyodrębnienia seminogramu jako świadczenia gwarantowanego? Jeżeli tak, na jakim są etapie i jaki jest przewidywany termin ich zakończenia?
6. Ilu mężczyzn wykonało badanie nasienia finansowane ze środków publicznych w latach 2021–2025 oraz od 1 stycznia 2026 r. do dnia udzielenia odpowiedzi? Proszę o przedstawienie danych w podziale na lata, województwa, grupy wiekowe i podstawę finansowania świadczenia.
7. W ilu podmiotach leczniczych można obecnie wykonać badanie nasienia finansowane przez NFZ? Proszę o przedstawienie liczby placówek w poszczególnych województwach.
8. Jakie są średnie i maksymalne czasy oczekiwania na finansowane publicznie badanie nasienia w poszczególnych województwach?
9. Jaki lekarz może obecnie skierować pacjenta na badanie nasienia finansowane ze środków publicznych? Czy skierowanie może wystawić lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, urolog, androlog, endokrynolog lub lekarz innej specjalności?
10. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa umożliwienie lekarzom POZ kierowania mężczyzn na podstawowe badanie nasienia w określonych wskazaniach medycznych?
11. Czy ministerstwo ma dane dotyczące liczby mężczyzn diagnozowanych z powodu niepłodności, najczęściej rozpoznawanych przyczyn niepłodności męskiej oraz liczby pacjentów kierowanych do dalszej diagnostyki andrologicznej, urologicznej, endokrynologicznej lub genetycznej?
12. Czy istnieją jednolite krajowe standardy dotyczące sposobu wykonywania seminogramu, kwalifikacji personelu, wyposażenia laboratoriów, kontroli jakości oraz interpretacji wyników według aktualnych norm Światowej Organizacji Zdrowia?
13. Czy ministerstwo monitoruje jakość oraz porównywalność badań nasienia wykonywanych w publicznych i prywatnych laboratoriach? Jeżeli tak, jaki organ odpowiada za to monitorowanie?
14. Czy ministerstwo planuje ogólnopolską kampanię informacyjną dotyczącą płodności mężczyzn, wczesnej diagnostyki, czynników ryzyka oraz możliwości uzyskania pomocy w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia?
15. Czy w działaniach profilaktycznych ministerstwa uwzględniany jest wpływ palenia tytoniu, alkoholu, otyłości, chorób przewlekłych, stosowanych leków, wysokiej temperatury, warunków pracy oraz stresu na parametry nasienia?
16. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi lub finansuje badania dotyczące wpływu zanieczyszczeń środowiska i substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego na zdrowie reprodukcyjne mężczyzn? Czy w tym zakresie jest prowadzona współpraca z Ministerstwem Klimatu i Środowiska?
17. Czy ministerstwo rozważa przygotowanie odrębnego programu profilaktyki i wczesnej diagnostyki zaburzeń płodności mężczyzn, niezależnego od programu finansowania procedur in vitro?
18. Czy ministerstwo zamierza podjąć współpracę ze stowarzyszeniem Nasz Bocian oraz innymi organizacjami pacjenckimi w celu opracowania systemowych rozwiązań dotyczących diagnostyki niepłodności męskiej?
19. Ile środków publicznych przeznaczono w latach 2021–2025 oraz w planie finansowym na 2026 r. na diagnostykę niepłodności męskiej, z wyłączeniem kosztów samych procedur zapłodnienia pozaustrojowego?
20. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę kosztów objęcia szerszej grupy mężczyzn dostępem do seminogramu finansowanego przez NFZ? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników tej analizy. Jeżeli nie, dlaczego jej nie wykonano?
Niepłodność nie jest wyłącznie problemem kobiet. Nie może również pozostawać problemem, którym państwo zajmuje się dopiero na etapie kwalifikacji pary do procedury in vitro.
Potrzebna jest dostępna, przejrzysta i możliwie wczesna ścieżka diagnostyczna dla mężczyzn. Podstawowe badanie nie powinno zależeć od miejsca zamieszkania, możliwości zapłacenia w prywatnej placówce ani od zdobycia jednego z ograniczonej liczby kodów rozdawanych podczas kampanii społecznej.
Z poważaniem
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
12
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
19167 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ASG.050.178.2026.PM
Warszawa, 17 sierpnia 2026
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 17994, Marcina Józefaciuka, posła na Sejm RP
w sprawie dostępności diagnostyki niepłodności męskiej oraz finansowania badania
nasienia ze środków publicznych, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
1. Jaki jest obecnie formalny status badania nasienia w wykazie świadczeń
gwarantowanych finansowanych ze środków publicznych?
Aktualnie badanie nasienia (seminogram) jest świadczeniem gwarantowanym z zakresu
ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.
2. Czy seminogram został wyodrębniony jako osobne, jednoznacznie zdefiniowane
i wycenione świadczenie gwarantowane z zakresu ambulatoryjnej opieki
specjalistycznej?
Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 19 października 2023 r. zmieniającym
rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki
specjalistycznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 2294) badanie nasienia (seminogram) zostało dodane
do wykazu świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej
wraz z określeniem jego warunków realizacji.
Świadczenie zostało wyodrębnione w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Zdrowia
w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej
w części IX ,,Inne świadczenia diagnostyczne” w lp. 67. Świadczenie zostało
również wycenione przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT).
3. W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia zrealizowało rekomendację nr 35/2023 Prezesa
AOTMiT dotyczącą zakwalifikowania badania nasienia jako świadczenia
gwarantowanego? oraz
4. Jeżeli rekomendacja nie została dotychczas w pełni wdrożona, jakie były przyczyny
odstąpienia od jej realizacji lub opóźnienia prac? oraz
5. Czy obecnie trwają prace legislacyjne, organizacyjne lub taryfikacyjne dotyczące
wyodrębnienia seminogramu jako świadczenia gwarantowanego? Jeżeli tak, na jakim są
etapie i jaki jest przewidywany termin ich zakończenia?
Wprowadzenie przedmiotowego świadczenia w 2023 r. do wykazu świadczeń
gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistyczne stanowiło realizację
rekomendacji nr 35/2023 z dnia 29 marca 2023 r. Prezesa AOTMiT w sprawie zasadności
kwalifikacji świadczenia opieki zdrowotnej „Badanie nasienia (seminogram)” jako
świadczenia gwarantowanego z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS).
-- 1 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
6. Ilu mężczyzn wykonało badanie nasienia finansowane ze środków publicznych w latach
2021– 2025 oraz od 1 stycznia 2026 r. do dnia udzielenia odpowiedzi? Proszę
o przedstawienie danych w podziale na lata, województwa, grupy wiekowe i podstawę
finansowania świadczenia.
Badanie nasienia (seminogram) zostało dodane do wykazu świadczeń gwarantowanych
z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej wraz z określeniem jego warunków
realizacji i staryfikowane przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji w roku
2023, z zastosowaniem do świadczeń udzielanych od 1 stycznia 2024 r., dlatego możliwe
jest przekazanie danych za lata 2024 – 2026 (styczeń-maj).
Przed 1 stycznia 2024 r. badania nasienia w ramach AOS były sprawozdawane jako
procedura „91.891 Badanie mikroskopowe materiału biologicznego – preparat
bezpośredni", zatem nie ma możliwości zidentyfikowania w jakiej części badanie to
obejmowało seminogram.
Tabela 1. Liczba pacjentów, którzy wykonali badanie nasienia (procedura 91.37)
finansowane w ramach AOS w latach 2024-2026 (styczeń-maj) w podziale na województwa
i grupy wiekowe
ROK
WOJEWÓDZTWO GRUPA
WIEKOWA 2024 2025 2026 I-V
21-30 1
31-40 1 2
41-50 2
DOLNOŚLĄSKIE
51-60 1 1
21-30 1
KUJAWSKO-POMORSKIE 31-40 1
21-30 1
31-40 1
61-70 1
LUBELSKIE
71-80 1
21-30 2
31-40 1 2 1 LUBUSKIE
41-50 5
21-30 2 3
31-40 8 1
41-50 3 1
51-60 1
ŁÓDZKIE
71-80 1
21-30 26 19 8
31-40 103 114 27
41-50 18 18 7
51-60 1 1
MAŁOPOLSKIE
61-70 1
21-30 8 14 3
31-40 30 45 11
41-50 1 16 2
MAZOWIECKIE
61-70 1
21-30 18 23 4
OPOLSKIE 31-40 45 59 6
-- 2 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
41-50 15 13 2
31-40 1 1
PODKARPACKIE 61-70 1
PODLASKIE 61-70 1
POMORSKIE 21-30 1
21-30 1 3
31-40 2 1
41-50 1
ŚLĄSKIE
51-60 1 1
21-30 35 29 9
31-40 107 83 35
41-50 31 20 10
ŚWIĘTOKRZYSKIE
51-60 2 3 1
WARMIŃSKO-MAZURSKIE 31-40 1
21-30 4 4
31-40 11 10 10
41-50 1 5 1
WIELKOPOLSKIE
51-60 1
Źródło: Centrala NFZ z dnia 20.07.2026 r.
7. W ilu podmiotach leczniczych można obecnie wykonać badanie nasienia finansowane
przez NFZ? Proszę o przedstawienie liczby placówek w poszczególnych
województwach.
Tabela 2. Liczba podmiotów leczniczych realizujących badanie nasienia w ramach AOS
WOJEWÓDZTWO LICZBA ŚWIADCZENIODAWCÓW
DOLNOŚLĄSKIE 5
KUJAWSKO-POMORSKIE 1
LUBELSKIE 2
LUBUSKIE 5
ŁÓDZKIE 3
MAŁOPOLSKIE 6
MAZOWIECKIE 7
OPOLSKIE 4
PODKARPACKIE 2
PODLASKIE 1
POMORSKIE 1
ŚLĄSKIE 7
ŚWIĘTOKRZYSKIE 1
WARMIŃSKO-MAZURSKIE 1
WIELKOPOLSKIE 1
Razem 47
Źródło: Centrala NFZ z dnia 20.07.2026 r.
8. Jakie są średnie i maksymalne czasy oczekiwania na finansowane publicznie badanie
nasienia w poszczególnych województwach?
Badanie nasienia rozliczane jest w ramach porady specjalistycznej w różnych poradniach
między innymi urologicznych, andrologicznych, endokrynologicznych oraz leczenia
-- 3 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
niepłodności i stanowi składową elementu tej wizyty. Z uwagi na powyższe zasady
rozliczania świadczeń nie ma możliwości określenia czasu oczekiwania na samo badanie.
9. Jaki lekarz może obecnie skierować pacjenta na badanie nasienia finansowane ze
środków publicznych? Czy skierowanie może wystawić lekarz podstawowej opieki
zdrowotnej, urolog, androlog, endokrynolog lub lekarz innej specjalności?
Zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.)
ambulatoryjne świadczenia specjalistyczne finansowane ze środków publicznych są
udzielane na podstawie skierowania lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, z wyjątkiem
świadczeń okulisty, które są udzielane także na podstawie skierowania optometrysty,
z którym Fundusz zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, albo
optometrysty, który jest zatrudniony lub wykonuje zawód u świadczeniodawcy, z którym
Fundusz zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Lekarzem ubezpieczenia zdrowotnego jest lekarz, lekarz dentysta będący
świadczeniodawcą, z którym Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) zawarł umowę o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej, albo lekarz, który jest zatrudniony lub wykonuje zawód
u świadczeniodawcy, z którym NFZ zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej.
Należy wskazać, że zgodnie z § 8 ust. 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia
z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielenie świadczeń
opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2025 r. poz. 400, z późń. zm., dalej jako „rozporządzenie
w sprawie ogólnych warunków umów”) świadczeniodawca zapewnia udzielanie świadczeń
w sposób kompleksowy obejmujący wykonanie niezbędnych badań. Dotyczy to również
badań laboratoryjnych i diagnostyki obrazowej oraz procedur medycznych związanych
z udzielaniem tych świadczeń.
Należy jednak podkreślić, że zgodnie z § 12 ust. 6 załącznika do rozporządzenia w sprawie
ogólnych warunków umów, w przypadku, gdy pacjent objęty leczeniem specjalistycznym
wymaga wykonania niezbędnych dla prawidłowego leczenia dodatkowych badań
diagnostycznych, pozostających w związku z prowadzonym leczeniem, skierowania na te
badania wystawia i pokrywa koszty ich wykonania świadczeniodawca udzielający
świadczeń ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.
W związku z powyższym, zlecenie badania wystawia lekarz specjalista w ramach konsultacji
specjalistycznej realizowanej w AOS w jednej z następujących poradni:
poradnia urologiczna,
poradnia andrologiczna,
poradnia endokrynologiczna,
poradnia położniczo-ginekologiczna,
poradnia leczenia niepłodności,
poradnia planowania rodziny i rozrodczości.
Lekarz specjalista, zleca wykonanie badania, ocenia jego wynik i planuje dalsze
postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne.
10. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa umożliwienie lekarzom POZ kierowania mężczyzn
na podstawowe badanie nasienia w określonych wskazaniach medycznych?
Aktualnie nie planuje się umożliwienie lekarzom POZ kierowania mężczyzn na podstawowe
badanie nasienia natomiast lekarz POZ może skierować pacjenta do właściwej poradni
specjalistycznej.
-- 4 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
11. Czy Ministerstwo posiada dane dotyczące liczby mężczyzn diagnozowanych z powodu
niepłodności, najczęściej rozpoznawanych przyczyn niepłodności męskiej oraz liczby
pacjentów kierowanych do dalszej diagnostyki andrologicznej, urologicznej,
endokrynologicznej lub genetycznej?
Tabela 3. Unikalna liczba pacjentów z rozpoznaniem głównym lub współistniejącym N46
(Niepłodność męska) sprawozdana do NFZ w latach 2021-2026 (styczeń-maj)
ROK LICZBA PACJENTÓW
2021 3 280
2022 3 130
2023 3 228
2024 3 640
2025 3 588
2026 I-V 1 804
unikalna liczba w
okresie 2021-2026 V 14 787
Źródło: Centrala NFZ z dnia 20.07.2026 r.
12. Czy istnieją jednolite krajowe standardy dotyczące sposobu wykonywania
seminogramu, kwalifikacji personelu, wyposażenia laboratoriów, kontroli jakości oraz
interpretacji wyników według aktualnych norm Światowej Organizacji Zdrowia?
W Polsce nie istnieją odrębne, jednolite krajowe standardy regulujące szczegółowo
wykonywanie seminogramu w zakresie: metodyki badania, kwalifikacji personelu
wykonującego analizę, minimalnego wyposażenia laboratoriów, wewnętrznej i zewnętrznej
kontroli jakości, interpretacji wyników zgodnie z najnowszym podręcznikiem Światowej
Organizacji Zdrowia (World Health Organization (WHO) 6. edycja, 2021).
W Polsce dostępne są w języku polskim rekomendacje Polskiego Towarzystwa
Andrologicznego i Krajowej Izby Diagnostów Laboratoryjnych1, ale bazują na wytycznych
WHO z 2010 r., które już nie są stosowane w praktyce, gdyż obecnie stosuje się szóstą
edycję standardu WHO z 2021 r.
Obowiązujące przepisy przewidują jedynie, że:
badanie może wykonywać medyczne laboratorium diagnostyczne wpisane do
ewidencji Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych,
laboratorium powinno dysponować wyposażeniem odpowiednim do wykonywanej
procedury,
świadczenie jest finansowane jako gwarantowane przy spełnieniu określonych
kryteriów kwalifikacji pacjenta. Nie określono jednak szczegółowej metodyki
wykonania seminogramu.
W praktyce laboratoria opierają się na:
WHO Laboratory Manual for the Examination and Processing of Human Semen,
6th edition (2021), który stanowi międzynarodowy standard wykonywania
i interpretacji seminogramu,
ogólnych przepisach dotyczących jakości medycznych laboratoriów
diagnostycznych, obejmujących między innymi system zapewnienia jakości,
kwalifikacje personelu (personel z tytułem diagnosty laboratoryjnego lub wynik
1 https://kidl.org.pl/get-file/85_rekomendacjebadanienasienia80.pdf
-- 5 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
jest autoryzowny przez diagnostę laboratoryjnego) oraz autoryzację wyników, ale
niezawierających szczegółowych wymagań specyficznych dla analizy nasienia.
W praktyce oznacza to, że normy referencyjne WHO 2021 są powszechnie uznawanym
punktem odniesienia, jednak nie ma obowiązku prawnego, aby każde laboratorium
wykonywało seminogram dokładnie według wszystkich procedur opisanych w podręczniku
WHO, nie ma również krajowego systemu akredytacji laboratoriów seminologicznych
analogicznego do systemów funkcjonujących w niektórych innych państwach Europy.
13. Czy Ministerstwo monitoruje jakość oraz porównywalność badań nasienia
wykonywanych w publicznych i prywatnych laboratoriach? Jeżeli tak, jaki organ
odpowiada za to monitorowanie?
Obecnie w Polsce nie istnieje jednolity krajowy system monitorowania jakości
i porównywalności badań nasienia, który obejmowałby wszystkie laboratoria wykonujące
seminogramy – zarówno publiczne, jak i prywatne.
W praktyce jakość zapewniana jest na kilku poziomach:
Wewnętrzna kontrola jakości (Internal Quality Control, IQC) – każde laboratorium
odpowiada za opracowanie procedur operacyjnych (SOP), szkolenie personelu,
kontrolę poprawności oznaczeń, kalibrację sprzętu oraz ocenę powtarzalności
wyników. Krajowa Izba Diagnostów Laboratoryjnych, opierając się na zaleceniach
WHO, wskazuje m.in. na potrzebę regularnej kontroli między diagnostami, analizy
trendów wyników, okresowej kalibracji aparatury oraz bieżącej oceny spójności
wyników;
Zewnętrzna ocena jakości (External Quality Assessment, EQA) – WHO
rekomenduje udział laboratoriów w programach międzylaboratoryjnych (tzw.
proficiency testing). W Polsce takie programy są dostępne, jednak udział w nich nie
jest powszechnie obowiązkowy dla wszystkich laboratoriów wykonujących
seminogramy. Pierwszy polski program porównań międzylaboratoryjnych został
opisany przez zespół z Poznania i wykazał, że udział laboratoriów był dobrowolny,
a liczba uczestników ograniczona;
Akredytacja laboratoriów – część laboratoriów posiada akredytację zgodną
z normą ISO 15189, która obejmuje system zarządzania jakością i kompetencje
laboratorium. Jednak akredytacja nie jest obowiązkowa dla wszystkich
laboratoriów wykonujących badania nasienia, a sam fakt wykonywania
seminogramów nie oznacza, że laboratorium jest akredytowane właśnie w tym
zakresie.
14. Czy Ministerstwo planuje ogólnopolską kampanię informacyjną dotyczącą płodności
mężczyzn, wczesnej diagnostyki, czynników ryzyka oraz możliwości uzyskania pomocy
w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia?
Ministerstwo Zdrowia aktualnie nie planuje ogólnopolskiej kampanii informacyjnej
dotyczącej płodności mężczyzn, wczesnej diagnostyki, czynników ryzyka oraz możliwości
uzyskania pomocy w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia.
15. Czy w działaniach profilaktycznych Ministerstwa uwzględniany jest wpływ palenia
tytoniu, alkoholu, otyłości, chorób przewlekłych, stosowanych leków, wysokiej
temperatury, warunków pracy oraz stresu na parametry nasienia?
Ministerstwo Zdrowia prowadzi działania profilaktyczne ukierunkowane na ograniczanie
czynników ryzyka mających wpływ na zdrowie, w tym promowanie zdrowego stylu życia,
ograniczanie używania tytoniu i alkoholu, zapobieganie otyłości oraz chorobom
-- 6 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
przewlekłym. W ramach edukacji zdrowotnej zwraca się również uwagę na znaczenie
warunków środowiskowych i zawodowych oraz innych czynników mogących wpływać na
stan zdrowia, w tym zdrowie prokreacyjne. Zakres działań profilaktycznych jest na bieżąco
dostosowywany do aktualnej wiedzy medycznej i priorytetów zdrowia publicznego.
16. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi lub finansuje badania dotyczące wpływu
zanieczyszczeń środowiska i substancji zaburzających funkcjonowanie układu
hormonalnego na zdrowie reprodukcyjne mężczyzn? Czy w tym zakresie prowadzona
jest współpraca z Ministerstwem Klimatu i Środowiska?
Ministerstwo Zdrowia nie prowadzi ani nie finansuje badań dotyczących wpływu
zanieczyszczeń środowiska i substancji zaburzających funkcjonowanie układu
hormonalnego na zdrowie reprodukcyjne mężczyzn. Jednocześnie Ministerstwo Zdrowia
nie prowadzi współpracy z Ministerstwem Klimatu i Środowiska w tym zakresie.
17. Czy Ministerstwo rozważa przygotowanie odrębnego programu profilaktyki i wczesnej
diagnostyki zaburzeń płodności mężczyzn, niezależnego od programu finansowania
procedur in vitro?
Ministerstwo Zdrowia aktualnie nie planuje przygotowania odrębnego programu, o którym
mowa w pytaniu.
18. Czy Ministerstwo zamierza podjąć współpracę ze Stowarzyszeniem Nasz Bocian oraz
innymi organizacjami pacjenckimi w celu opracowania systemowych rozwiązań
dotyczących diagnostyki niepłodności męskiej?
Ministerstwo Zdrowia współpracuje ze Stowarzyszeniem Nasz Bocian w zakresie
programu polityki zdrowotnej pn. „Leczenie niepłodności obejmujące procedury medycznie
wspomaganej prokreacji, w tym zapłodnienie pozaustrojowe prowadzone w ośrodku
medycznie wspomaganej prokreacji, na lata 2024-2028”.
19. Ile środków publicznych przeznaczono w latach 2021–2025 oraz w planie finansowym
na 2026 r. na diagnostykę niepłodności męskiej, z wyłączeniem kosztów samych
procedur zapłodnienia pozaustrojowego?
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm., dalej jako
„ustawa o świadczeniach”), gospodarka finansowa oraz plan finansowy NFZ opierają się na
ujęciu makrostrukturalnym. Artykuł 117 i 118 ustawy o świadczeniach określają
konstrukcję rocznego planu finansowego NFZ, który prognozuje przychody oraz koszty
w podziale na centralę, oddziały wojewódzkie oraz ogólne rodzaje (profile) świadczeń
opieki zdrowotnej, a także rezerwy celowe i ogólne.
Przepisy te nie przewidują i nie dają podstaw do wyodrębniania w planie finansowym
pozycji dedykowanych pojedynczym, wąskim procedurom medycznym lub diagnostycznym
(takim jak badanie nasienia), które mieszczą się w ramach zbiorczych rodzajów świadczeń
(np. ambulatoryjna opieka specjalistyczna).
Wobec powyższego uprzejmie informuję, że udzielenie wnioskowanej informacji na temat
środków publicznych przeznaczonych w planie finansowym NFZ na 2026 r. na diagnostykę
niepłodności męskiej nie jest możliwe.
Z uwagi na to, że autor w pytaniu nie wskazał konkretnych świadczeń związanych
z diagnostyką niepłodności męskiej, nie jest możliwe wskazanie konkretnej wartości
zrealizowanych w tym zakresie świadczeń.
-- 7 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
20. Czy Ministerstwo przeprowadziło analizę kosztów objęcia szerszej grupy mężczyzn
dostępem do seminogramu finansowanego przez NFZ? Jeżeli tak, proszę
o przedstawienie wyników tej analizy. Jeżeli nie, dlaczego jej nie wykonano?
Kryteria kwalifikacji do badania nasienia zostały opracowane we współpracy z ekspertami
klinicznymi. Ministerstwo Zdrowia podczas prac nad zakwalifikowaniem jako świadczenie
gwarantowane badania nasienia w ocenie skutków regulacji przedstawiło roczny koszt
wprowadzenia badania nasienia do wykazu świadczeń gwarantowanych. Nie planuje się
aktualnie zmiany przedmiotowych kryteriów kwalifikacji, w związku z tym nie zlecano
Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji przygotowania dodatkowej analizy
kosztów objęcia innej niż aktualna grupy mężczyzn kwalifikujących się do wykonania
badania.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 8 of 8 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ASG.050.178.2026.PM
Warszawa, 17 sierpnia 2026
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 17994, Marcina Józefaciuka, posła na Sejm RP
w sprawie dostępności diagnostyki niepłodności męskiej oraz finansowania badania
nasienia ze środków publicznych, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
1. Jaki jest obecnie formalny status badania nasienia w wykazie świadczeń
gwarantowanych finansowanych ze środków publicznych?
Aktualnie badanie nasienia (seminogram) jest świadczeniem gwarantowanym z zakresu
ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.
2. Czy seminogram został wyodrębniony jako osobne, jednoznacznie zdefiniowane
i wycenione świadczenie gwarantowane z zakresu ambulatoryjnej opieki
specjalistycznej?
Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 19 października 2023 r. zmieniającym
rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki
specjalistycznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 2294) badanie nasienia (seminogram) zostało dodane
do wykazu świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej
wraz z określeniem jego warunków realizacji.
Świadczenie zostało wyodrębnione w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Zdrowia
w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej
w części IX ,,Inne świadczenia diagnostyczne” w lp. 67. Świadczenie zostało
również wycenione przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT).
3. W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia zrealizowało rekomendację nr 35/2023 Prezesa
AOTMiT dotyczącą zakwalifikowania badania nasienia jako świadczenia
gwarantowanego? oraz
4. Jeżeli rekomendacja nie została dotychczas w pełni wdrożona, jakie były przyczyny
odstąpienia od jej realizacji lub opóźnienia prac? oraz
5. Czy obecnie trwają prace legislacyjne, organizacyjne lub taryfikacyjne dotyczące
wyodrębnienia seminogramu jako świadczenia gwarantowanego? Jeżeli tak, na jakim są
etapie i jaki jest przewidywany termin ich zakończenia?
Wprowadzenie przedmiotowego świadczenia w 2023 r. do wykazu świadczeń
gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistyczne stanowiło realizację
rekomendacji nr 35/2023 z dnia 29 marca 2023 r. Prezesa AOTMiT w sprawie zasadności
kwalifikacji świadczenia opieki zdrowotnej „Badanie nasienia (seminogram)” jako
świadczenia gwarantowanego z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS).
-- 1 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
6. Ilu mężczyzn wykonało badanie nasienia finansowane ze środków publicznych w latach
2021– 2025 oraz od 1 stycznia 2026 r. do dnia udzielenia odpowiedzi? Proszę
o przedstawienie danych w podziale na lata, województwa, grupy wiekowe i podstawę
finansowania świadczenia.
Badanie nasienia (seminogram) zostało dodane do wykazu świadczeń gwarantowanych
z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej wraz z określeniem jego warunków
realizacji i staryfikowane przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji w roku
2023, z zastosowaniem do świadczeń udzielanych od 1 stycznia 2024 r., dlatego możliwe
jest przekazanie danych za lata 2024 – 2026 (styczeń-maj).
Przed 1 stycznia 2024 r. badania nasienia w ramach AOS były sprawozdawane jako
procedura „91.891 Badanie mikroskopowe materiału biologicznego – preparat
bezpośredni", zatem nie ma możliwości zidentyfikowania w jakiej części badanie to
obejmowało seminogram.
Tabela 1. Liczba pacjentów, którzy wykonali badanie nasienia (procedura 91.37)
finansowane w ramach AOS w latach 2024-2026 (styczeń-maj) w podziale na województwa
i grupy wiekowe
ROK
WOJEWÓDZTWO GRUPA
WIEKOWA 2024 2025 2026 I-V
21-30 1
31-40 1 2
41-50 2
DOLNOŚLĄSKIE
51-60 1 1
21-30 1
KUJAWSKO-POMORSKIE 31-40 1
21-30 1
31-40 1
61-70 1
LUBELSKIE
71-80 1
21-30 2
31-40 1 2 1 LUBUSKIE
41-50 5
21-30 2 3
31-40 8 1
41-50 3 1
51-60 1
ŁÓDZKIE
71-80 1
21-30 26 19 8
31-40 103 114 27
41-50 18 18 7
51-60 1 1
MAŁOPOLSKIE
61-70 1
21-30 8 14 3
31-40 30 45 11
41-50 1 16 2
MAZOWIECKIE
61-70 1
21-30 18 23 4
OPOLSKIE 31-40 45 59 6
-- 2 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
41-50 15 13 2
31-40 1 1
PODKARPACKIE 61-70 1
PODLASKIE 61-70 1
POMORSKIE 21-30 1
21-30 1 3
31-40 2 1
41-50 1
ŚLĄSKIE
51-60 1 1
21-30 35 29 9
31-40 107 83 35
41-50 31 20 10
ŚWIĘTOKRZYSKIE
51-60 2 3 1
WARMIŃSKO-MAZURSKIE 31-40 1
21-30 4 4
31-40 11 10 10
41-50 1 5 1
WIELKOPOLSKIE
51-60 1
Źródło: Centrala NFZ z dnia 20.07.2026 r.
7. W ilu podmiotach leczniczych można obecnie wykonać badanie nasienia finansowane
przez NFZ? Proszę o przedstawienie liczby placówek w poszczególnych
województwach.
Tabela 2. Liczba podmiotów leczniczych realizujących badanie nasienia w ramach AOS
WOJEWÓDZTWO LICZBA ŚWIADCZENIODAWCÓW
DOLNOŚLĄSKIE 5
KUJAWSKO-POMORSKIE 1
LUBELSKIE 2
LUBUSKIE 5
ŁÓDZKIE 3
MAŁOPOLSKIE 6
MAZOWIECKIE 7
OPOLSKIE 4
PODKARPACKIE 2
PODLASKIE 1
POMORSKIE 1
ŚLĄSKIE 7
ŚWIĘTOKRZYSKIE 1
WARMIŃSKO-MAZURSKIE 1
WIELKOPOLSKIE 1
Razem 47
Źródło: Centrala NFZ z dnia 20.07.2026 r.
8. Jakie są średnie i maksymalne czasy oczekiwania na finansowane publicznie badanie
nasienia w poszczególnych województwach?
Badanie nasienia rozliczane jest w ramach porady specjalistycznej w różnych poradniach
między innymi urologicznych, andrologicznych, endokrynologicznych oraz leczenia
-- 3 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
niepłodności i stanowi składową elementu tej wizyty. Z uwagi na powyższe zasady
rozliczania świadczeń nie ma możliwości określenia czasu oczekiwania na samo badanie.
9. Jaki lekarz może obecnie skierować pacjenta na badanie nasienia finansowane ze
środków publicznych? Czy skierowanie może wystawić lekarz podstawowej opieki
zdrowotnej, urolog, androlog, endokrynolog lub lekarz innej specjalności?
Zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.)
ambulatoryjne świadczenia specjalistyczne finansowane ze środków publicznych są
udzielane na podstawie skierowania lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, z wyjątkiem
świadczeń okulisty, które są udzielane także na podstawie skierowania optometrysty,
z którym Fundusz zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, albo
optometrysty, który jest zatrudniony lub wykonuje zawód u świadczeniodawcy, z którym
Fundusz zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Lekarzem ubezpieczenia zdrowotnego jest lekarz, lekarz dentysta będący
świadczeniodawcą, z którym Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) zawarł umowę o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej, albo lekarz, który jest zatrudniony lub wykonuje zawód
u świadczeniodawcy, z którym NFZ zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej.
Należy wskazać, że zgodnie z § 8 ust. 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia
z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielenie świadczeń
opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2025 r. poz. 400, z późń. zm., dalej jako „rozporządzenie
w sprawie ogólnych warunków umów”) świadczeniodawca zapewnia udzielanie świadczeń
w sposób kompleksowy obejmujący wykonanie niezbędnych badań. Dotyczy to również
badań laboratoryjnych i diagnostyki obrazowej oraz procedur medycznych związanych
z udzielaniem tych świadczeń.
Należy jednak podkreślić, że zgodnie z § 12 ust. 6 załącznika do rozporządzenia w sprawie
ogólnych warunków umów, w przypadku, gdy pacjent objęty leczeniem specjalistycznym
wymaga wykonania niezbędnych dla prawidłowego leczenia dodatkowych badań
diagnostycznych, pozostających w związku z prowadzonym leczeniem, skierowania na te
badania wystawia i pokrywa koszty ich wykonania świadczeniodawca udzielający
świadczeń ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.
W związku z powyższym, zlecenie badania wystawia lekarz specjalista w ramach konsultacji
specjalistycznej realizowanej w AOS w jednej z następujących poradni:
poradnia urologiczna,
poradnia andrologiczna,
poradnia endokrynologiczna,
poradnia położniczo-ginekologiczna,
poradnia leczenia niepłodności,
poradnia planowania rodziny i rozrodczości.
Lekarz specjalista, zleca wykonanie badania, ocenia jego wynik i planuje dalsze
postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne.
10. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa umożliwienie lekarzom POZ kierowania mężczyzn
na podstawowe badanie nasienia w określonych wskazaniach medycznych?
Aktualnie nie planuje się umożliwienie lekarzom POZ kierowania mężczyzn na podstawowe
badanie nasienia natomiast lekarz POZ może skierować pacjenta do właściwej poradni
specjalistycznej.
-- 4 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
11. Czy Ministerstwo posiada dane dotyczące liczby mężczyzn diagnozowanych z powodu
niepłodności, najczęściej rozpoznawanych przyczyn niepłodności męskiej oraz liczby
pacjentów kierowanych do dalszej diagnostyki andrologicznej, urologicznej,
endokrynologicznej lub genetycznej?
Tabela 3. Unikalna liczba pacjentów z rozpoznaniem głównym lub współistniejącym N46
(Niepłodność męska) sprawozdana do NFZ w latach 2021-2026 (styczeń-maj)
ROK LICZBA PACJENTÓW
2021 3 280
2022 3 130
2023 3 228
2024 3 640
2025 3 588
2026 I-V 1 804
unikalna liczba w
okresie 2021-2026 V 14 787
Źródło: Centrala NFZ z dnia 20.07.2026 r.
12. Czy istnieją jednolite krajowe standardy dotyczące sposobu wykonywania
seminogramu, kwalifikacji personelu, wyposażenia laboratoriów, kontroli jakości oraz
interpretacji wyników według aktualnych norm Światowej Organizacji Zdrowia?
W Polsce nie istnieją odrębne, jednolite krajowe standardy regulujące szczegółowo
wykonywanie seminogramu w zakresie: metodyki badania, kwalifikacji personelu
wykonującego analizę, minimalnego wyposażenia laboratoriów, wewnętrznej i zewnętrznej
kontroli jakości, interpretacji wyników zgodnie z najnowszym podręcznikiem Światowej
Organizacji Zdrowia (World Health Organization (WHO) 6. edycja, 2021).
W Polsce dostępne są w języku polskim rekomendacje Polskiego Towarzystwa
Andrologicznego i Krajowej Izby Diagnostów Laboratoryjnych1, ale bazują na wytycznych
WHO z 2010 r., które już nie są stosowane w praktyce, gdyż obecnie stosuje się szóstą
edycję standardu WHO z 2021 r.
Obowiązujące przepisy przewidują jedynie, że:
badanie może wykonywać medyczne laboratorium diagnostyczne wpisane do
ewidencji Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych,
laboratorium powinno dysponować wyposażeniem odpowiednim do wykonywanej
procedury,
świadczenie jest finansowane jako gwarantowane przy spełnieniu określonych
kryteriów kwalifikacji pacjenta. Nie określono jednak szczegółowej metodyki
wykonania seminogramu.
W praktyce laboratoria opierają się na:
WHO Laboratory Manual for the Examination and Processing of Human Semen,
6th edition (2021), który stanowi międzynarodowy standard wykonywania
i interpretacji seminogramu,
ogólnych przepisach dotyczących jakości medycznych laboratoriów
diagnostycznych, obejmujących między innymi system zapewnienia jakości,
kwalifikacje personelu (personel z tytułem diagnosty laboratoryjnego lub wynik
1 https://kidl.org.pl/get-file/85_rekomendacjebadanienasienia80.pdf
-- 5 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
jest autoryzowny przez diagnostę laboratoryjnego) oraz autoryzację wyników, ale
niezawierających szczegółowych wymagań specyficznych dla analizy nasienia.
W praktyce oznacza to, że normy referencyjne WHO 2021 są powszechnie uznawanym
punktem odniesienia, jednak nie ma obowiązku prawnego, aby każde laboratorium
wykonywało seminogram dokładnie według wszystkich procedur opisanych w podręczniku
WHO, nie ma również krajowego systemu akredytacji laboratoriów seminologicznych
analogicznego do systemów funkcjonujących w niektórych innych państwach Europy.
13. Czy Ministerstwo monitoruje jakość oraz porównywalność badań nasienia
wykonywanych w publicznych i prywatnych laboratoriach? Jeżeli tak, jaki organ
odpowiada za to monitorowanie?
Obecnie w Polsce nie istnieje jednolity krajowy system monitorowania jakości
i porównywalności badań nasienia, który obejmowałby wszystkie laboratoria wykonujące
seminogramy – zarówno publiczne, jak i prywatne.
W praktyce jakość zapewniana jest na kilku poziomach:
Wewnętrzna kontrola jakości (Internal Quality Control, IQC) – każde laboratorium
odpowiada za opracowanie procedur operacyjnych (SOP), szkolenie personelu,
kontrolę poprawności oznaczeń, kalibrację sprzętu oraz ocenę powtarzalności
wyników. Krajowa Izba Diagnostów Laboratoryjnych, opierając się na zaleceniach
WHO, wskazuje m.in. na potrzebę regularnej kontroli między diagnostami, analizy
trendów wyników, okresowej kalibracji aparatury oraz bieżącej oceny spójności
wyników;
Zewnętrzna ocena jakości (External Quality Assessment, EQA) – WHO
rekomenduje udział laboratoriów w programach międzylaboratoryjnych (tzw.
proficiency testing). W Polsce takie programy są dostępne, jednak udział w nich nie
jest powszechnie obowiązkowy dla wszystkich laboratoriów wykonujących
seminogramy. Pierwszy polski program porównań międzylaboratoryjnych został
opisany przez zespół z Poznania i wykazał, że udział laboratoriów był dobrowolny,
a liczba uczestników ograniczona;
Akredytacja laboratoriów – część laboratoriów posiada akredytację zgodną
z normą ISO 15189, która obejmuje system zarządzania jakością i kompetencje
laboratorium. Jednak akredytacja nie jest obowiązkowa dla wszystkich
laboratoriów wykonujących badania nasienia, a sam fakt wykonywania
seminogramów nie oznacza, że laboratorium jest akredytowane właśnie w tym
zakresie.
14. Czy Ministerstwo planuje ogólnopolską kampanię informacyjną dotyczącą płodności
mężczyzn, wczesnej diagnostyki, czynników ryzyka oraz możliwości uzyskania pomocy
w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia?
Ministerstwo Zdrowia aktualnie nie planuje ogólnopolskiej kampanii informacyjnej
dotyczącej płodności mężczyzn, wczesnej diagnostyki, czynników ryzyka oraz możliwości
uzyskania pomocy w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia.
15. Czy w działaniach profilaktycznych Ministerstwa uwzględniany jest wpływ palenia
tytoniu, alkoholu, otyłości, chorób przewlekłych, stosowanych leków, wysokiej
temperatury, warunków pracy oraz stresu na parametry nasienia?
Ministerstwo Zdrowia prowadzi działania profilaktyczne ukierunkowane na ograniczanie
czynników ryzyka mających wpływ na zdrowie, w tym promowanie zdrowego stylu życia,
ograniczanie używania tytoniu i alkoholu, zapobieganie otyłości oraz chorobom
-- 6 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
przewlekłym. W ramach edukacji zdrowotnej zwraca się również uwagę na znaczenie
warunków środowiskowych i zawodowych oraz innych czynników mogących wpływać na
stan zdrowia, w tym zdrowie prokreacyjne. Zakres działań profilaktycznych jest na bieżąco
dostosowywany do aktualnej wiedzy medycznej i priorytetów zdrowia publicznego.
16. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi lub finansuje badania dotyczące wpływu
zanieczyszczeń środowiska i substancji zaburzających funkcjonowanie układu
hormonalnego na zdrowie reprodukcyjne mężczyzn? Czy w tym zakresie prowadzona
jest współpraca z Ministerstwem Klimatu i Środowiska?
Ministerstwo Zdrowia nie prowadzi ani nie finansuje badań dotyczących wpływu
zanieczyszczeń środowiska i substancji zaburzających funkcjonowanie układu
hormonalnego na zdrowie reprodukcyjne mężczyzn. Jednocześnie Ministerstwo Zdrowia
nie prowadzi współpracy z Ministerstwem Klimatu i Środowiska w tym zakresie.
17. Czy Ministerstwo rozważa przygotowanie odrębnego programu profilaktyki i wczesnej
diagnostyki zaburzeń płodności mężczyzn, niezależnego od programu finansowania
procedur in vitro?
Ministerstwo Zdrowia aktualnie nie planuje przygotowania odrębnego programu, o którym
mowa w pytaniu.
18. Czy Ministerstwo zamierza podjąć współpracę ze Stowarzyszeniem Nasz Bocian oraz
innymi organizacjami pacjenckimi w celu opracowania systemowych rozwiązań
dotyczących diagnostyki niepłodności męskiej?
Ministerstwo Zdrowia współpracuje ze Stowarzyszeniem Nasz Bocian w zakresie
programu polityki zdrowotnej pn. „Leczenie niepłodności obejmujące procedury medycznie
wspomaganej prokreacji, w tym zapłodnienie pozaustrojowe prowadzone w ośrodku
medycznie wspomaganej prokreacji, na lata 2024-2028”.
19. Ile środków publicznych przeznaczono w latach 2021–2025 oraz w planie finansowym
na 2026 r. na diagnostykę niepłodności męskiej, z wyłączeniem kosztów samych
procedur zapłodnienia pozaustrojowego?
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm., dalej jako
„ustawa o świadczeniach”), gospodarka finansowa oraz plan finansowy NFZ opierają się na
ujęciu makrostrukturalnym. Artykuł 117 i 118 ustawy o świadczeniach określają
konstrukcję rocznego planu finansowego NFZ, który prognozuje przychody oraz koszty
w podziale na centralę, oddziały wojewódzkie oraz ogólne rodzaje (profile) świadczeń
opieki zdrowotnej, a także rezerwy celowe i ogólne.
Przepisy te nie przewidują i nie dają podstaw do wyodrębniania w planie finansowym
pozycji dedykowanych pojedynczym, wąskim procedurom medycznym lub diagnostycznym
(takim jak badanie nasienia), które mieszczą się w ramach zbiorczych rodzajów świadczeń
(np. ambulatoryjna opieka specjalistyczna).
Wobec powyższego uprzejmie informuję, że udzielenie wnioskowanej informacji na temat
środków publicznych przeznaczonych w planie finansowym NFZ na 2026 r. na diagnostykę
niepłodności męskiej nie jest możliwe.
Z uwagi na to, że autor w pytaniu nie wskazał konkretnych świadczeń związanych
z diagnostyką niepłodności męskiej, nie jest możliwe wskazanie konkretnej wartości
zrealizowanych w tym zakresie świadczeń.
-- 7 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
20. Czy Ministerstwo przeprowadziło analizę kosztów objęcia szerszej grupy mężczyzn
dostępem do seminogramu finansowanego przez NFZ? Jeżeli tak, proszę
o przedstawienie wyników tej analizy. Jeżeli nie, dlaczego jej nie wykonano?
Kryteria kwalifikacji do badania nasienia zostały opracowane we współpracy z ekspertami
klinicznymi. Ministerstwo Zdrowia podczas prac nad zakwalifikowaniem jako świadczenie
gwarantowane badania nasienia w ocenie skutków regulacji przedstawiło roczny koszt
wprowadzenia badania nasienia do wykazu świadczeń gwarantowanych. Nie planuje się
aktualnie zmiany przedmiotowych kryteriów kwalifikacji, w związku z tym nie zlecano
Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji przygotowania dodatkowej analizy
kosztów objęcia innej niż aktualna grupy mężczyzn kwalifikujących się do wykonania
badania.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 8 of 8 --