Interpelacja nr 17974
Interpelacja w sprawie projektowanych zmian systemowych dotyczących funkcjonowania środowiskowych domów samopomocy oraz projektu ustawy o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (73%)
Zdrowie i Lecznictwo (35%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie projektowanych zmian systemowych dotyczących funkcjonowania środowiskowych domów samopomocy oraz projektu ustawy o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami
Interpelacja nr 17974
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie projektowanych zmian systemowych dotyczących funkcjonowania środowiskowych domów samopomocy oraz projektu ustawy o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami
Zgłaszający: Patryk Wicher, Andrzej Adamczyk, Władysław Kurowski, Mariusz Krystian, Anna Paluch, Józefa Szczurek-Żelazko, Marcin Grabowski, Anna Kwiecień, Tadeusz Chrzan, Dorota Arciszewska-Mielewczyk, Bartłomiej Dorywalski
Data wpływu: 19-06-2026
Szanowna Pani Minister,
w następstwie posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Rozwoju Małopolski pragnę zwrócić Pani uwagę na niezwykle istotny problem, z którym boryka się obecnie środowisko wsparcia osób z niepełnosprawnościami. Zwracam się do Pani Minister, interweniując w imieniu strony społecznej – przedstawicieli środowiskowych domów samopomocy (ŚDS), którzy wyrażają głęboki niepokój związany z planowaną reformą systemu.
W dniach 27 kwietnia 2026 r. oraz 12 maja 2026 r. w Krakowie odbyły się spotkania (odpowiednio: ogólnopolskie koordynatorów oraz przedstawicieli placówek z terenu województwa małopolskiego), których celem była analiza założeń projektu ustawy o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami.
Strona społeczna stanowczo nie zgadza się z kierunkiem proponowanych zmian systemowych. Przedstawiciele ŚDS wyrażają zdecydowany sprzeciw wobec planów przekształcenia środowiskowych domów samopomocy w centra niezależnego życia. Zmiany te, w ocenie środowiska, zagrażają stabilności systemu, który funkcjonuje z powodzeniem od ponad 30 lat.
Główne obawy i postulaty strony społecznej obejmują:
Zagrożenie dla stabilności finansowej: Środowiska te nie wyrażają zgody na usunięcie przepisów regulujących funkcjonowanie ŚDS z ustawy o pomocy społecznej. Sprzeciwiają się również odebraniu placówkom statusu zadania zleconego z zakresu administracji rządowej, które jest finansowane bezpośrednio z budżetu państwa.
Ograniczenie dostępności opieki: Zdecydowany opór budzi propozycja ograniczenia miejsc wsparcia dziennego w jednym ośrodku do maksymalnie 30 osób oraz wymóg tworzenia placówek profilowanych wyłącznie według jednego rodzaju niepełnosprawności.
Ryzyko wykluczenia podopiecznych: W samym tylko województwie małopolskim, z powodu limitu 30 miejsc, wsparcie mogłoby utracić 692 podopiecznych. Aby utrzymać obecny poziom opieki przy nowych założeniach, w samej Małopolsce konieczne byłoby utworzenie około 23 nowych ośrodków wsparcia.
Dublowanie kompetencji: Nowe zadania narzucane przez reformę (np. punkty informacyjno-koordynacyjne) w dużej mierze pokrywają się z zadaniami już realizowanymi przez inne instytucje.
Brak transparentności: Strona społeczna wskazuje na brak rzeczywistego i reprezentatywnego udziału ŚDS w dotychczasowym procesie konsultacji społecznych.
Środowiskowe domy samopomocy podkreślają, że stanowią sprawdzony model deinstytucjonalizacji usług społecznych i realizują postanowienia Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, wspierając uczestników blisko ich miejsca zamieszkania.
Należy z całą mocą podkreślić, że choć środowisko dostrzega potrzebę ewolucji, to obecny system wsparcia wymaga racjonalnej korekty co do jego funkcjonowania oraz zapewnienia lepszego, adekwatnego do rosnących kosztów finansowania, a nie drastycznej rewolucji. Wypracowane przez ponad trzy dekady mechanizmy wsparcia i zaufanie, jakim podopieczni darzą te placówki, powinny stanowić fundament do dalszego doskonalenia. Zamiast całkowicie burzyć i przebudowywać istniejące struktury poprzez niesprawdzone eksperymenty systemowe, państwo polskie powinno skupić się na doinwestowaniu i optymalizacji działań obecnych ośrodków.
Mając na uwadze powyższe, niezwykle krytyczne stanowisko strony społecznej oraz obawy o los tysięcy osób z niepełnosprawnościami, a także działając w oparciu o ustawę o wykonywaniu mandatu posła i senatora, uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Na jakiej podstawie merytorycznej i analitycznej podejmowane są decyzje zmierzające do faktycznego zastąpienia stabilnie funkcjonującego systemu środowiskowych domów samopomocy?
Które konkretnie środowiskowe domy samopomocy uczestniczyły w dotychczasowych konsultacjach społecznych i w jaki sposób ich stanowiska zostały uwzględnione?
Kiedy rozpoczną się oficjalne prace legislacyjne nad tym projektem?
W jakim terminie planowane jest opublikowanie oficjalnego druku rządowego w tej sprawie?
Kiedy odbędą się oficjalne, szerokie i transparentne konsultacje ze stroną społeczną, które pozwolą na faktyczny dialog z przedstawicielami środowiskowych domów samopomocy?
Interpelacja nr 17974
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie projektowanych zmian systemowych dotyczących funkcjonowania środowiskowych domów samopomocy oraz projektu ustawy o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami
Zgłaszający: Patryk Wicher, Andrzej Adamczyk, Władysław Kurowski, Mariusz Krystian, Anna Paluch, Józefa Szczurek-Żelazko, Marcin Grabowski, Anna Kwiecień, Tadeusz Chrzan, Dorota Arciszewska-Mielewczyk, Bartłomiej Dorywalski
Data wpływu: 19-06-2026
Szanowna Pani Minister,
w następstwie posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Rozwoju Małopolski pragnę zwrócić Pani uwagę na niezwykle istotny problem, z którym boryka się obecnie środowisko wsparcia osób z niepełnosprawnościami. Zwracam się do Pani Minister, interweniując w imieniu strony społecznej – przedstawicieli środowiskowych domów samopomocy (ŚDS), którzy wyrażają głęboki niepokój związany z planowaną reformą systemu.
W dniach 27 kwietnia 2026 r. oraz 12 maja 2026 r. w Krakowie odbyły się spotkania (odpowiednio: ogólnopolskie koordynatorów oraz przedstawicieli placówek z terenu województwa małopolskiego), których celem była analiza założeń projektu ustawy o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami.
Strona społeczna stanowczo nie zgadza się z kierunkiem proponowanych zmian systemowych. Przedstawiciele ŚDS wyrażają zdecydowany sprzeciw wobec planów przekształcenia środowiskowych domów samopomocy w centra niezależnego życia. Zmiany te, w ocenie środowiska, zagrażają stabilności systemu, który funkcjonuje z powodzeniem od ponad 30 lat.
Główne obawy i postulaty strony społecznej obejmują:
Zagrożenie dla stabilności finansowej: Środowiska te nie wyrażają zgody na usunięcie przepisów regulujących funkcjonowanie ŚDS z ustawy o pomocy społecznej. Sprzeciwiają się również odebraniu placówkom statusu zadania zleconego z zakresu administracji rządowej, które jest finansowane bezpośrednio z budżetu państwa.
Ograniczenie dostępności opieki: Zdecydowany opór budzi propozycja ograniczenia miejsc wsparcia dziennego w jednym ośrodku do maksymalnie 30 osób oraz wymóg tworzenia placówek profilowanych wyłącznie według jednego rodzaju niepełnosprawności.
Ryzyko wykluczenia podopiecznych: W samym tylko województwie małopolskim, z powodu limitu 30 miejsc, wsparcie mogłoby utracić 692 podopiecznych. Aby utrzymać obecny poziom opieki przy nowych założeniach, w samej Małopolsce konieczne byłoby utworzenie około 23 nowych ośrodków wsparcia.
Dublowanie kompetencji: Nowe zadania narzucane przez reformę (np. punkty informacyjno-koordynacyjne) w dużej mierze pokrywają się z zadaniami już realizowanymi przez inne instytucje.
Brak transparentności: Strona społeczna wskazuje na brak rzeczywistego i reprezentatywnego udziału ŚDS w dotychczasowym procesie konsultacji społecznych.
Środowiskowe domy samopomocy podkreślają, że stanowią sprawdzony model deinstytucjonalizacji usług społecznych i realizują postanowienia Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, wspierając uczestników blisko ich miejsca zamieszkania.
Należy z całą mocą podkreślić, że choć środowisko dostrzega potrzebę ewolucji, to obecny system wsparcia wymaga racjonalnej korekty co do jego funkcjonowania oraz zapewnienia lepszego, adekwatnego do rosnących kosztów finansowania, a nie drastycznej rewolucji. Wypracowane przez ponad trzy dekady mechanizmy wsparcia i zaufanie, jakim podopieczni darzą te placówki, powinny stanowić fundament do dalszego doskonalenia. Zamiast całkowicie burzyć i przebudowywać istniejące struktury poprzez niesprawdzone eksperymenty systemowe, państwo polskie powinno skupić się na doinwestowaniu i optymalizacji działań obecnych ośrodków.
Mając na uwadze powyższe, niezwykle krytyczne stanowisko strony społecznej oraz obawy o los tysięcy osób z niepełnosprawnościami, a także działając w oparciu o ustawę o wykonywaniu mandatu posła i senatora, uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Na jakiej podstawie merytorycznej i analitycznej podejmowane są decyzje zmierzające do faktycznego zastąpienia stabilnie funkcjonującego systemu środowiskowych domów samopomocy?
Które konkretnie środowiskowe domy samopomocy uczestniczyły w dotychczasowych konsultacjach społecznych i w jaki sposób ich stanowiska zostały uwzględnione?
Kiedy rozpoczną się oficjalne prace legislacyjne nad tym projektem?
W jakim terminie planowane jest opublikowanie oficjalnego druku rządowego w tej sprawie?
Kiedy odbędą się oficjalne, szerokie i transparentne konsultacje ze stroną społeczną, które pozwolą na faktyczny dialog z przedstawicielami środowiskowych domów samopomocy?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7997 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.393.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17974 Pana Posła Patryka Wichera wraz z grupą posłów,
w sprawie projektowanych zmian systemowych dotyczących funkcjonowania
środowiskowych domów samopomocy oraz projektu ustawy o wyrównywaniu szans osób
z niepełnosprawnościami, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Projekt ustawy o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami stanowi jeden
z kluczowych rezultatów „Opracowania projektu ustawy wdrażającej Konwencję o prawach
osób niepełnosprawnych o proponowanej nazwie: Ustawa o wyrównywaniu szans osób
z niepełnosprawnościami wraz z Oceną Skutków Regulacji i uzasadnieniem, jak też
propozycji zmian legislacyjnych podążających za nową ustawą”. Projekt realizowano do
grudnia 2023 r. w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020,
Osi Priorytetowej II „Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji”,
Działania 2.6 „Wysoka jakość polityki na rzecz włączenia społecznego i zawodowego osób
z niepełnosprawnościami”, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu
Społecznego. Liderem partnerstwa realizującego projekt był Pełnomocnik Rządu do Spraw
Osób Niepełnosprawnych.
Informacje dotyczące realizacji projektu i wszystkich wypracowanych w jego ramach
produktów dostępne są na poświęconej mu stronie internetowej, pod adresem: Ustawa o
wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami
Z uwagi na horyzontalny charakter problematyki, nad projektem ustawy pracowało szerokie
grono ekspertów. Sporządzone w ramach projektu opracowania składają się na
kompleksowy materiał merytoryczny dotyczący wdrażania postanowień Konwencji [ONZ]
o prawach osób niepełnosprawnych i stanowią odpowiedź na potrzeby środowiska osób
z niepełnosprawnościami.
Należy podkreślić, że projekt ustawy o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami
jest produktem osobnego projektu pn. „Opracowania projektu ustawy wdrażającej
Konwencję o prawach osób niepełnosprawnych o proponowanej nazwie: Ustawa
o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami wraz z Oceną Skutków Regulacji
i uzasadnieniem, jak też propozycji zmian legislacyjnych podążających za nową ustawą”, a
nie projektem ustawy w formalnym rozumieniu rządowego procesu legislacyjnego. Z tego
względu dokument nie został skierowany na ścieżkę legislacyjną i nie podlegał
uzgodnieniom międzyresortowym, konsultacjom publicznym ani opiniowaniu
przewidzianym dla projektów aktów normatywnych. Został on opracowany zgodnie z
założeniami ww. projektu i według stanu prawnego obowiązującego na 31 grudnia 2023 r.,
jako materiał ekspercki i koncepcyjny.
Decyzją kierownictwa Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, z uwagi na szeroki
zakres merytoryczny projektu ustawy, obejmujący zagadnienia należące do właściwości
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
kilku ministrów, które mogą powodować trudności przy procedowaniu tak kompleksowego
aktu prawnego, po zakończeniu prac projektowych dokument nie został skierowany do
procesu legislacyjnego. Przyjęto, że będzie on stanowił materiał analityczny do
wykorzystania przy opracowywaniu poszczególnych rozwiązań prawnych odpowiadających
na rozpoznane potrzeby, które mogą być wdrażane sukcesywnie, w ramach odrębnych
inicjatyw ustawodawczych. Rozwiązania te wykorzystano m.in. w projekcie ustawy
o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji (UD 80), procedowanym obecnie
w Ministerstwie Sprawiedliwości.
Jeden z elementów projektu ustawy o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami
stanowiła propozycja przekształcenia Środowiskowych Domów Samopomocy w Centra
Niezależnego Życia. Była to teoretyczna koncepcja wypracowana przez ekspertów
w ramach projektu, należy jednak podkreślić, że nie stanowiła obowiązującego wówczas
kierunku reform ani rozstrzygnięcia przyjętego przez ówczesne kierownictwo resortu.
W związku z powyższym odnoszenie zapisów materiału będącego produktem projektowym
opracowanym na koniec grudnia 2023 r. do obowiązujących przepisów i aktualnych
uwarunkowań społeczno-ekonomicznych nie jest zasadne.
Niezależnie od tego uprzejmie wyjaśniam, że zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej (Dz.U z 2026 r. poz. 639) środowiskowy dom samopomocy jest
ośrodkiem wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, które w wyniku upośledzenia
niektórych funkcji organizmu lub zdolności adaptacyjnych wymagają pomocy w środowisku
rodzinnym i społecznym, w szczególności w celu zwiększania ich zaradności i
samodzielności życiowej oraz poziomu ich integracji społecznej.
Ponadto, zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego
(Dz.U. z 2024 r. poz. 917), środowiskowy dom samopomocy jest jednostką organizacyjną
pomocy społecznej, na obszarze swojego działania organizującą oparcie społeczne dla osób,
które z powodu choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego mają poważne
trudności w życiu codziennym.
Środowiskowe domy samopomocy są więc szczególną formą jednostek organizacyjnych
pomocy społecznej, a prowadzenie ich jest ważnym zadaniem realizowanym w ramach
pomocy społecznej. Placówki te świadczą usługi na rzecz osób z zaburzeniami psychicznymi,
pozwalając beneficjentom świadczonego w tej formie wsparcia na pozostanie w ich
środowisku lokalnym, w związku z czym doskonale wpisują się w realizowany obecnie
proces deinstytucjonalizacji pomocy społecznej.
Środowiskowe domy samopomocy prowadzone są przez gminy i powiaty w ramach zadania
zleconego z zakresu administracji rządowej (zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 5 oraz art. 20 ust. 1
pkt 2 ustawy o pomocy społecznej). Zarówno ich bieżące funkcjonowanie, jak i rozwój
finansowane są ze środków budżetu państwa. Rokrocznie na ten cel zabezpieczane są
znaczne środki finansowe. W 2026 r. w ustawie budżetowej w Dziale 852 – pomoc
społeczna, Rozdziale 85203 – ośrodki wsparcia na prowadzenie ośrodków wsparcia dla
osób z zaburzeniami psychicznymi przewidziano 1 336 409 tys. zł.
Obecne kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej poszerza
dostępność usług świadczonych w środowiskowych domach samopomocy, także
w odniesieniu do osób potrzebujących intensywnej opieki, rozwijając sieć ośrodków
wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
W 2026 r. Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej rozdysponował na ten cel 31 996
617,46 zł z przeznaczeniem na utworzenie 10 środowiskowych domów samopomocy, 4 filii
istniejących środowiskowych domów samopomocy i 1 klubu samopomocy. W podziale
uwzględniono uruchomienie łącznie 690 miejsc w nowych i istniejących placówkach, w tym
252 miejsca z podwyższoną dotacją w ramach programu „Za życiem” (zwiększona kwota
dotacji zgodnie z art. 51c ust. 5 ustawy o pomocy społecznej na uczestników
z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub w spektrum autyzmu, którzy posiadają
orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wraz ze wskazaniem konieczności
stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną
możliwością samodzielnej egzystencji).
Zapewniam, że kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej docenia rolę
instytucji ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, w tym środowiskowych
domów samopomocy, w budowaniu oparcia społecznego dla tej grupy oraz dokłada
wszelkich starań, aby zapewnić dynamiczny rozwój sieci ośrodków wsparcia
i zagwarantować, że infrastruktura w poszczególnych województwach będzie zaspokajała
lokalne potrzeby.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.393.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17974 Pana Posła Patryka Wichera wraz z grupą posłów,
w sprawie projektowanych zmian systemowych dotyczących funkcjonowania
środowiskowych domów samopomocy oraz projektu ustawy o wyrównywaniu szans osób
z niepełnosprawnościami, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Projekt ustawy o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami stanowi jeden
z kluczowych rezultatów „Opracowania projektu ustawy wdrażającej Konwencję o prawach
osób niepełnosprawnych o proponowanej nazwie: Ustawa o wyrównywaniu szans osób
z niepełnosprawnościami wraz z Oceną Skutków Regulacji i uzasadnieniem, jak też
propozycji zmian legislacyjnych podążających za nową ustawą”. Projekt realizowano do
grudnia 2023 r. w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020,
Osi Priorytetowej II „Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji”,
Działania 2.6 „Wysoka jakość polityki na rzecz włączenia społecznego i zawodowego osób
z niepełnosprawnościami”, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu
Społecznego. Liderem partnerstwa realizującego projekt był Pełnomocnik Rządu do Spraw
Osób Niepełnosprawnych.
Informacje dotyczące realizacji projektu i wszystkich wypracowanych w jego ramach
produktów dostępne są na poświęconej mu stronie internetowej, pod adresem: Ustawa o
wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami
Z uwagi na horyzontalny charakter problematyki, nad projektem ustawy pracowało szerokie
grono ekspertów. Sporządzone w ramach projektu opracowania składają się na
kompleksowy materiał merytoryczny dotyczący wdrażania postanowień Konwencji [ONZ]
o prawach osób niepełnosprawnych i stanowią odpowiedź na potrzeby środowiska osób
z niepełnosprawnościami.
Należy podkreślić, że projekt ustawy o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami
jest produktem osobnego projektu pn. „Opracowania projektu ustawy wdrażającej
Konwencję o prawach osób niepełnosprawnych o proponowanej nazwie: Ustawa
o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami wraz z Oceną Skutków Regulacji
i uzasadnieniem, jak też propozycji zmian legislacyjnych podążających za nową ustawą”, a
nie projektem ustawy w formalnym rozumieniu rządowego procesu legislacyjnego. Z tego
względu dokument nie został skierowany na ścieżkę legislacyjną i nie podlegał
uzgodnieniom międzyresortowym, konsultacjom publicznym ani opiniowaniu
przewidzianym dla projektów aktów normatywnych. Został on opracowany zgodnie z
założeniami ww. projektu i według stanu prawnego obowiązującego na 31 grudnia 2023 r.,
jako materiał ekspercki i koncepcyjny.
Decyzją kierownictwa Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, z uwagi na szeroki
zakres merytoryczny projektu ustawy, obejmujący zagadnienia należące do właściwości
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
kilku ministrów, które mogą powodować trudności przy procedowaniu tak kompleksowego
aktu prawnego, po zakończeniu prac projektowych dokument nie został skierowany do
procesu legislacyjnego. Przyjęto, że będzie on stanowił materiał analityczny do
wykorzystania przy opracowywaniu poszczególnych rozwiązań prawnych odpowiadających
na rozpoznane potrzeby, które mogą być wdrażane sukcesywnie, w ramach odrębnych
inicjatyw ustawodawczych. Rozwiązania te wykorzystano m.in. w projekcie ustawy
o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji (UD 80), procedowanym obecnie
w Ministerstwie Sprawiedliwości.
Jeden z elementów projektu ustawy o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami
stanowiła propozycja przekształcenia Środowiskowych Domów Samopomocy w Centra
Niezależnego Życia. Była to teoretyczna koncepcja wypracowana przez ekspertów
w ramach projektu, należy jednak podkreślić, że nie stanowiła obowiązującego wówczas
kierunku reform ani rozstrzygnięcia przyjętego przez ówczesne kierownictwo resortu.
W związku z powyższym odnoszenie zapisów materiału będącego produktem projektowym
opracowanym na koniec grudnia 2023 r. do obowiązujących przepisów i aktualnych
uwarunkowań społeczno-ekonomicznych nie jest zasadne.
Niezależnie od tego uprzejmie wyjaśniam, że zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej (Dz.U z 2026 r. poz. 639) środowiskowy dom samopomocy jest
ośrodkiem wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, które w wyniku upośledzenia
niektórych funkcji organizmu lub zdolności adaptacyjnych wymagają pomocy w środowisku
rodzinnym i społecznym, w szczególności w celu zwiększania ich zaradności i
samodzielności życiowej oraz poziomu ich integracji społecznej.
Ponadto, zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego
(Dz.U. z 2024 r. poz. 917), środowiskowy dom samopomocy jest jednostką organizacyjną
pomocy społecznej, na obszarze swojego działania organizującą oparcie społeczne dla osób,
które z powodu choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego mają poważne
trudności w życiu codziennym.
Środowiskowe domy samopomocy są więc szczególną formą jednostek organizacyjnych
pomocy społecznej, a prowadzenie ich jest ważnym zadaniem realizowanym w ramach
pomocy społecznej. Placówki te świadczą usługi na rzecz osób z zaburzeniami psychicznymi,
pozwalając beneficjentom świadczonego w tej formie wsparcia na pozostanie w ich
środowisku lokalnym, w związku z czym doskonale wpisują się w realizowany obecnie
proces deinstytucjonalizacji pomocy społecznej.
Środowiskowe domy samopomocy prowadzone są przez gminy i powiaty w ramach zadania
zleconego z zakresu administracji rządowej (zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 5 oraz art. 20 ust. 1
pkt 2 ustawy o pomocy społecznej). Zarówno ich bieżące funkcjonowanie, jak i rozwój
finansowane są ze środków budżetu państwa. Rokrocznie na ten cel zabezpieczane są
znaczne środki finansowe. W 2026 r. w ustawie budżetowej w Dziale 852 – pomoc
społeczna, Rozdziale 85203 – ośrodki wsparcia na prowadzenie ośrodków wsparcia dla
osób z zaburzeniami psychicznymi przewidziano 1 336 409 tys. zł.
Obecne kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej poszerza
dostępność usług świadczonych w środowiskowych domach samopomocy, także
w odniesieniu do osób potrzebujących intensywnej opieki, rozwijając sieć ośrodków
wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
W 2026 r. Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej rozdysponował na ten cel 31 996
617,46 zł z przeznaczeniem na utworzenie 10 środowiskowych domów samopomocy, 4 filii
istniejących środowiskowych domów samopomocy i 1 klubu samopomocy. W podziale
uwzględniono uruchomienie łącznie 690 miejsc w nowych i istniejących placówkach, w tym
252 miejsca z podwyższoną dotacją w ramach programu „Za życiem” (zwiększona kwota
dotacji zgodnie z art. 51c ust. 5 ustawy o pomocy społecznej na uczestników
z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub w spektrum autyzmu, którzy posiadają
orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wraz ze wskazaniem konieczności
stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną
możliwością samodzielnej egzystencji).
Zapewniam, że kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej docenia rolę
instytucji ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, w tym środowiskowych
domów samopomocy, w budowaniu oparcia społecznego dla tej grupy oraz dokłada
wszelkich starań, aby zapewnić dynamiczny rozwój sieci ośrodków wsparcia
i zagwarantować, że infrastruktura w poszczególnych województwach będzie zaspokajała
lokalne potrzeby.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --