Interpelacja nr 17961
Interpelacja w sprawie sektora mleczarskiego w Polsce
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Zdrowie i Lecznictwo (81%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Cyfryzacja i Technologie (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie sektora mleczarskiego w Polsce
Interpelacja nr 17961
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie sektora mleczarskiego w Polsce
Zgłaszający: Anna Gembicka, Jarosław Sachajko
Data wpływu: 19-06-2026
Szanowny Panie Ministrze,
sektor produkcji mleka i przetwórstwa mleczarskiego ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa żywnościowego Polski, dochodów gospodarstw rolnych, rozwoju obszarów wiejskich, funkcjonowania spółdzielczości rolniczej oraz bilansu handlu zagranicznego produktami rolno-spożywczymi.
Produkcja mleka jest jedną z najważniejszych gałęzi polskiego rolnictwa, a jednocześnie stanowi podstawę ekonomicznego funkcjonowania wielu gospodarstw rodzinnych, szczególnie w regionach o ograniczonych możliwościach prowadzenia innej działalności rolniczej. Sektor ten obejmuje nie tylko gospodarstwa utrzymujące krowy mleczne, ale również skup mleka, spółdzielnie mleczarskie, zakłady przetwórcze, producentów pasz, transport, handel oraz eksport.
W ostatnich dwóch dekadach w sektorze mleczarskim zachodziły istotne zmiany: spadek liczby gospodarstw utrzymujących krowy mleczne, wzrost przeciętnej skali stad, wzrost wydajności mlecznej, postępująca koncentracja produkcji, zmiany w strukturze przetwórstwa, zniesienie systemu kwot mlecznych, rosnące wymogi środowiskowe i dobrostanowe, wahania cen skupu mleka, wzrost kosztów energii i pasz, a także rosnąca presja handlowa oraz konkurencja na rynku unijnym i światowym.
Rolnicy zwracają uwagę na dużą zmienność cen skupu, rosnące koszty produkcji, nierówną pozycję negocjacyjną wobec części podmiotów skupowych i przetwórczych, problem starzenia się producentów mleka, trudności inwestycyjne oraz rosnące wymogi administracyjne. Szczególne znaczenie ma również utrzymanie i rozwój polskiej spółdzielczości mleczarskiej, która w wielu regionach stanowi podstawowy model współpracy rolników i wspólnego uczestnictwa producentów w rynku.
Przygotowanie skutecznej polityki państwa wobec sektora mleczarskiego wymaga rzetelnej, długookresowej diagnozy obejmującej zmiany zachodzące w sektorze w ciągu ostatnich dwóch dekad, ocenę skuteczności dotychczasowych instrumentów wsparcia oraz identyfikację zagrożeń dla dalszego rozwoju produkcji mleka w Polsce.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jak zmieniało się pogłowie bydła mlecznego oraz liczba producentów mleka w Polsce w latach 2006-2025, z uwzględnieniem danych dostępnych za 2026 r.?
Proszę o przedstawienie danych rocznych, a tam, gdzie to możliwe, także kwartalnych lub półrocznych, obejmujących:
- całkowite pogłowie bydła w Polsce;
- liczbę krów mlecznych;
- liczbę gospodarstw utrzymujących krowy mleczne;
- liczbę gospodarstw dostarczających mleko do podmiotów skupujących;
- liczbę gospodarstw produkujących mleko wyłącznie na potrzeby własne lub sprzedaż bezpośrednią;
- średnią i medianę liczby krów mlecznych przypadających na gospodarstwo;
- strukturę gospodarstw według skali stada, w szczególności gospodarstw utrzymujących do 5, do 10, do 20, do 50, do 100 oraz powyżej 100 krów mlecznych;
- dane według województw, a tam, gdzie to możliwe, także według powiatów;
- liczbę gospodarstw, które w poszczególnych latach zaprzestały produkcji mleka;
- dane dotyczące przyczyn rezygnacji gospodarstw z produkcji mleka, o ile ministerstwo lub podległe mu instytucje takie dane posiadają.
2. Jak zmieniał się charakter produkcji mleka w Polsce w latach 2006-2025?
Proszę o przedstawienie danych i analiz dotyczących:
- udziału gospodarstw małych, średnich i dużych w krajowej produkcji mleka;
- udziału gospodarstw rodzinnych w krajowej produkcji mleka;
- zmian średniej wielkości stada krów mlecznych;
- zmian przeciętnej wydajności mlecznej od jednej krowy;
- zmian poziomu produkcji mleka przypadającego na gospodarstwo;
- skali produkcji mleka prowadzonej w systemie intensywnym, pastwiskowym, ekstensywnym, ekologicznym oraz mieszanym;
- liczby gospodarstw prowadzących wypas krów mlecznych;
- liczby gospodarstw prowadzących produkcję mleka ekologicznego;
- udziału mleka ekologicznego w całkowitej produkcji mleka;
- zmian w systemach utrzymania krów mlecznych, w tym udziału obór uwięziowych, wolnostanowiskowych oraz systemów opartych na wypasie;
- skali stosowania robotów udojowych, automatycznych systemów żywienia oraz innych technologii rolnictwa precyzyjnego;
- zmian w strukturze wiekowej producentów mleka.
3. Jak zmieniała się krajowa produkcja mleka oraz podstawowych produktów mleczarskich?
Proszę o przedstawienie za lata 2006-2025 oraz za dostępny okres 2026 r. danych dotyczących:
- całkowitej produkcji mleka krowiego;
- ilości mleka skupowanego przez podmioty przetwórcze;
- ilości mleka sprzedawanego bezpośrednio przez gospodarstwa;
- produkcji mleka przeznaczonego na potrzeby własne gospodarstw;
- produkcji mleka ekologicznego;
- produkcji mleka koziego i owczego, o ile dane są dostępne;
- produkcji mleka spożywczego;
- produkcji serów dojrzewających, twarogów, serków, masła, śmietany, jogurtów, kefirów i innych fermentowanych produktów mlecznych;
- produkcji mleka w proszku, serwatki w proszku, koncentratów białek mlecznych oraz innych produktów o wysokim stopniu przetworzenia;
- produkcji produktów mleczarskich o wartości dodanej, w tym produktów funkcjonalnych, wysokobiałkowych, ekologicznych, regionalnych i premium;
- stopnia wykorzystania krajowych mocy przetwórczych;
- liczby zakładów mleczarskich prowadzących skup i przetwórstwo mleka.
4. Jak zmieniał się model skupu i przetwórstwa mleka w Polsce?
Proszę o przedstawienie danych oraz analiz dotyczących:
- liczby podmiotów skupujących mleko;
- liczby spółdzielni mleczarskich;
- liczby prywatnych zakładów mleczarskich;
- liczby zakładów przetwórczych należących do kapitału polskiego;
- liczby zakładów przetwórczych należących do kapitału zagranicznego;
- udziału spółdzielni mleczarskich w krajowym skupie mleka;
- udziału największych podmiotów w krajowym skupie i przetwórstwie mleka;
- zmian stopnia koncentracji rynku skupu mleka;
- zmian stopnia koncentracji rynku przetwórstwa mleczarskiego;
- liczby producentów dostarczających mleko do poszczególnych podmiotów skupujących, o ile dane mogą zostać przekazane bez naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa;
- liczby przypadków przejęć, połączeń lub likwidacji zakładów mleczarskich;
- wpływu konsolidacji rynku na pozycję negocjacyjną producentów mleka.
5. Czy ministerstwo posiada porównywalne dane dotyczące opłacalności produkcji mleka w latach 2006-2025?
Proszę o przedstawienie, w ujęciu rocznym, a w miarę możliwości także miesięcznym lub kwartalnym:
- średnich cen skupu mleka surowego;
- cen skupu mleka w podziale na województwa;
- cen skupu mleka według klasy jakościowej, zawartości tłuszczu i białka, o ile dane są dostępne;
- kosztu produkcji jednego litra mleka;
- kosztu utrzymania jednej krowy mlecznej;
- kosztu odchowu jałówki remontowej;
- kosztu produkcji jednego kilograma mleka w gospodarstwach o różnej skali produkcji;
- kosztu produkcji mleka w gospodarstwach prowadzących wypas oraz w gospodarstwach opartych na intensywnym żywieniu paszami treściwymi;
- relacji cen skupu mleka do cen pasz, zbóż, śruty sojowej, śruty rzepakowej, nawozów, energii, paliw i kosztów pracy;
- udziału kosztów pasz, energii, paliw, pracy, weterynarii, leków, amortyzacji, kredytów, budynków inwentarskich i maszyn w całkowitym koszcie produkcji mleka;
- średniej marży producentów mleka;
- różnic w opłacalności pomiędzy gospodarstwami małymi, średnimi i dużymi;
- zestawienia lat, w których produkcja mleka była opłacalna, granicznie opłacalna albo nierentowna.
6. Jakie czynniki ministerstwo uznaje za najważniejsze dla opłacalności produkcji mleka?
Proszę o przedstawienie analiz dotyczących wpływu na dochodowość gospodarstw, w szczególności:
- cen pasz objętościowych, treściwych i białkowych;
- jakości i dostępności pasz własnych;
- cen energii elektrycznej, gazu, paliw oraz nawozów;
- kosztów pracy;
- kosztów weterynaryjnych i leczenia zwierząt;
- kosztów dostosowania do wymogów dobrostanowych, środowiskowych i sanitarnych;
- kosztów finansowania inwestycji;
- kursu euro oraz sytuacji cenowej na rynkach europejskich i światowych;
- struktury rynku przetwórczego;
- odległości gospodarstwa od punktu skupu lub zakładu mleczarskiego;
- sezonowości produkcji;
- zmian regulacyjnych wynikających z polityki klimatycznej i środowiskowej Unii Europejskiej;
- zmian w popycie krajowym i zagranicznym na produkty mleczarskie.
7. Czy ministerstwo analizowało skutki zniesienia systemu kwot mlecznych dla polskiego sektora mleczarskiego?
Proszę o przedstawienie analiz dotyczących:
- wpływu zniesienia kwot mlecznych na liczbę gospodarstw produkujących mleko;
- wpływu zniesienia kwot mlecznych na skalę produkcji w poszczególnych województwach;
- wpływu zniesienia kwot mlecznych na koncentrację produkcji;
- wpływu zniesienia kwot mlecznych na ceny mleka;
- wpływu zniesienia kwot mlecznych na sytuację gospodarstw małych, średnich i dużych;
- wpływu zniesienia kwot mlecznych na rozwój eksportu produktów mleczarskich;
- wpływu zniesienia kwot mlecznych na poziom inwestycji w gospodarstwach mlecznych;
- wpływu zniesienia kwot mlecznych na rozwój spółdzielczości mleczarskiej;
- informacji, czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby gospodarstw, które zakończyły produkcję mleka po zniesieniu systemu kwotowego.
8. Jak ministerstwo ocenia relacje gospodarcze w łańcuchu dostaw mleka i produktów mleczarskich?
Proszę o przedstawienie danych i analiz dotyczących:
- udziału producenta mleka w cenie detalicznej mleka spożywczego, masła, serów, jogurtów i innych podstawowych produktów mlecznych;
- udziału zakładów mleczarskich, hurtowników i sieci handlowych w marży w łańcuchu dostaw;
- różnicy między ceną skupu mleka a ceną detaliczną produktów mleczarskich;
- skali koncentracji rynku skupu mleka;
- skali koncentracji rynku przetwórczego;
- skali koncentracji rynku detalicznego;
- zasad zawierania umów między rolnikami a podmiotami skupującymi mleko;
- zakresu, w jakim producenci mają możliwość negocjowania warunków umów;
- występowania praktyk polegających na jednostronnej zmianie cen, potrąceniach, karach umownych lub innych mechanizmach przerzucających ryzyko ekonomiczne na rolnika;
- działań podejmowanych przez ministerstwo, UOKiK lub inne organy w związku z możliwym wykorzystywaniem przewagi kontraktowej wobec producentów mleka.
9. Jak ministerstwo ocenia znaczenie i kondycję spółdzielczości mleczarskiej w Polsce?
Proszę o przedstawienie danych i analiz dotyczących:
- liczby działających spółdzielni mleczarskich;
- liczby członków spółdzielni mleczarskich;
- wielkości mleka skupowanego przez spółdzielnie;
- udziału spółdzielni w rynku skupu mleka;
- udziału spółdzielni w rynku przetwórstwa mleczarskiego;
- kondycji finansowej spółdzielni mleczarskich;
- liczby połączeń, przejęć, likwidacji lub postępowań restrukturyzacyjnych dotyczących spółdzielni mleczarskich;
- barier prawnych, podatkowych, organizacyjnych i finansowych dla rozwoju spółdzielni;
- działań podejmowanych przez ministerstwo na rzecz ochrony i rozwoju spółdzielczości mleczarskiej;
- oceny, czy obecne instrumenty wsparcia są wystarczające do utrzymania silnej pozycji rolników w modelu spółdzielczym.
10. Jakie są najważniejsze zagrożenia epizootyczne dla sektora bydła mlecznego?
Proszę o przedstawienie danych i analiz dotyczących w szczególności:
- choroby niebieskiego języka;
- pryszczycy;
- gruźlicy bydła;
- brucelozy;
- enzootycznej białaczki bydła;
- zakaźnego zapalenia nosa i tchawicy bydła;
- wirusowej biegunki bydła;
- choroby guzowatej skóry bydła;
- zapalenia wymienia i innych chorób mających istotny wpływ na produkcję mleka;
- innych chorób zakaźnych mogących wpływać na handel, eksport, produkcję lub koszty gospodarstw mlecznych.
Proszę również o wskazanie:
- liczby przypadków, ognisk lub podejrzeń poszczególnych chorób w latach 2006-2025;
- kosztów działań zapobiegawczych i zwalczających;
- wysokości odszkodowań i rekompensat wypłaconych producentom;
- skali ograniczeń handlowych wynikających z chorób;
- działań podejmowanych dla zabezpieczenia krajowego stada bydła mlecznego;
- oceny przygotowania Polski na ewentualne wystąpienie chorób dotychczas niewystępujących albo występujących sporadycznie.
11. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące jakości mleka, stosowania antybiotyków i produktów leczniczych weterynaryjnych w produkcji mleka?
Proszę o przedstawienie informacji dotyczących:
- zmian w jakości skupowanego mleka, w tym zawartości tłuszczu, białka, liczby komórek somatycznych i liczby bakterii;
- liczby przypadków odrzucenia mleka z powodu niespełnienia norm jakościowych;
- liczby przypadków wykrycia pozostałości antybiotyków lub innych produktów leczniczych weterynaryjnych w mleku;
- skali stosowania antybiotyków w gospodarstwach mlecznych;
- zmian w stosowaniu antybiotyków w latach 2006–2025;
- danych dotyczących antybiotykooporności związanej z produkcją mleka;
- liczby kontroli dotyczących prawidłowości stosowania produktów leczniczych weterynaryjnych;
- liczby stwierdzonych nieprawidłowości;
- działań podejmowanych w celu ograniczenia nieuzasadnionego stosowania antybiotyków;
- kosztów wdrażania regulacji dotyczących ograniczenia stosowania produktów leczniczych weterynaryjnych.
12. Jak ministerstwo ocenia stan organizacyjny i kadrowy Inspekcji Weterynaryjnej w zakresie nadzoru nad produkcją mleka?
Proszę o przedstawienie danych dotyczących:
- liczby lekarzy weterynarii i pozostałych pracowników Inspekcji Weterynaryjnej zajmujących się nadzorem nad gospodarstwami mlecznymi;
- liczby wakatów;
- wynagrodzeń i fluktuacji kadr;
- liczby kontroli przeprowadzonych w gospodarstwach utrzymujących bydło mleczne;
- liczby stwierdzonych nieprawidłowości;
- najczęstszych przyczyn nieprawidłowości;
- liczby badań laboratoryjnych wykonywanych w związku z chorobami bydła i jakością mleka;
- działań edukacyjnych i doradczych prowadzonych wobec producentów mleka;
- oceny, czy obecne zasoby kadrowe i finansowe Inspekcji Weterynaryjnej są wystarczające.
13. Proszę o przedstawienie pełnego wykazu najważniejszych polskich i unijnych aktów prawnych regulujących sektor produkcji mleka i przetwórstwa mleczarskiego.
Wykaz powinien obejmować w szczególności przepisy dotyczące:
- identyfikacji i rejestracji bydła;
- zdrowia zwierząt i zwalczania chorób zakaźnych;
- dobrostanu bydła mlecznego;
- transportu zwierząt;
- wymogów sanitarnych dla produkcji mleka;
- jakości handlowej mleka i produktów mleczarskich;
- stosowania produktów leczniczych weterynaryjnych, antybiotyków i pasz leczniczych;
- ochrony środowiska, gospodarki nawozami naturalnymi, emisji, ochrony wód i ochrony gleb;
- wymogów dotyczących budowy, modernizacji i funkcjonowania budynków inwentarskich;
- wymogów dotyczących przetwórstwa mleka;
- znakowania produktów mleczarskich;
- ochrony produktów regionalnych i tradycyjnych;
- pomocy publicznej i instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej;
- funkcjonowania organizacji producentów i spółdzielni;
- kontroli urzędowych;
- przeciwdziałania nieuczciwym praktykom handlowym.
Dla każdego aktu prawnego proszę wskazać:
- nazwę aktu;
- datę przyjęcia;
- datę wejścia w życie;
- zakres regulacji;
- najważniejsze zmiany przyjęte od 1 stycznia 2006 r.;
- przewidywany albo stwierdzony wpływ regulacji na producentów mleka i zakłady mleczarskie;
- informację, czy przed przyjęciem zmian przeprowadzono ocenę skutków dla sektora mleczarskiego.
14. Czy ministerstwo posiada obowiązującą strategię rozwoju sektora mleczarskiego w Polsce?
Jeżeli tak, proszę o przekazanie jej treści oraz wskazanie:
- daty przyjęcia;
- podstawy prawnej;
- podmiotu odpowiedzialnego za realizację;
- harmonogramu wdrażania;
- mierników realizacji;
- budżetu;
- celów dotyczących liczby gospodarstw mlecznych, pogłowia krów mlecznych, wielkości produkcji mleka, liczby spółdzielni, skali przetwórstwa, eksportu, poprawy opłacalności oraz rozwoju produktów o wyższej wartości dodanej.
Jeżeli taka strategia nie istnieje, proszę o wyjaśnienie przyczyn oraz wskazanie, czy i kiedy ministerstwo planuje ją przygotować.
15. Jakie programy wsparcia dla producentów mleka i sektora mleczarskiego zostały uruchomione od 1 stycznia 2006 r.?
Proszę o przedstawienie pełnego zestawienia instrumentów krajowych i unijnych, w szczególności:
- płatności związanych z produkcją do bydła i krów;
- programów inwestycyjnych dla gospodarstw mlecznych;
- wsparcia budowy i modernizacji obór;
- wsparcia poprawy dobrostanu krów mlecznych;
- wsparcia dotyczącego pastwisk, trwałych użytków zielonych i wypasu;
- wsparcia inwestycji w robotyzację, automatyzację i cyfryzację produkcji mleka;
- wsparcia dotyczącego ochrony środowiska, gospodarki nawozami naturalnymi i ograniczania emisji;
- wsparcia dotyczącego poprawy efektywności energetycznej gospodarstw;
- wsparcia dla spółdzielni mleczarskich, grup producentów i organizacji producentów;
- wsparcia dla zakładów przetwórstwa mleczarskiego;
- wsparcia dla systemów jakości żywności;
- wsparcia dla rolnictwa ekologicznego;
- wsparcia dla gospodarstw dotkniętych kryzysami rynkowymi, klęskami żywiołowymi lub chorobami zwierząt;
- instrumentów PROW 2007-2013, PROW 2014-2020 wraz z okresem przejściowym oraz Planu Strategicznego dla WPR 2023-2027;
- innych instrumentów pomocy publicznej odnoszących się do sektora mleczarskiego.
Dla każdego instrumentu proszę podać:
- podstawę prawną;
- okres realizacji;
- planowaną kwotę wsparcia;
- faktycznie wypłaconą kwotę;
- liczbę beneficjentów;
- liczbę beneficjentów według województw;
- średnią wysokość wsparcia;
- strukturę beneficjentów według skali produkcji;
- cel instrumentu;
- ocenę jego skuteczności.
16. Czy ministerstwo oceniało skuteczność dotychczasowych programów wsparcia dla sektora mleczarskiego?
Proszę o odpowiedź:
- które instrumenty poprawiły opłacalność produkcji mleka;
- które instrumenty ograniczyły liczbę gospodarstw rezygnujących z produkcji mleka;
- które instrumenty wpłynęły na zwiększenie wydajności mlecznej;
- które instrumenty poprawiły dobrostan krów mlecznych;
- które instrumenty wpłynęły na rozwój produkcji ekologicznej, pastwiskowej albo regionalnej;
- które instrumenty przyczyniły się do rozwoju spółdzielczości i organizacji producentów;
- które instrumenty nie osiągnęły zakładanych rezultatów;
- czy ministerstwo analizowało koszt osiągnięcia konkretnych efektów, np. utrzymania gospodarstwa mlecznego, zwiększenia liczby krów, modernizacji obory albo zwiększenia produkcji mleka;
- czy wsparcie trafiało przede wszystkim do gospodarstw rodzinnych, czy do największych podmiotów produkcyjnych.
17. Jakie postulaty dotyczące sektora mleczarskiego zgłaszały w latach 2021-2026 organizacje rolnicze, branżowe oraz samorząd rolniczy?
Proszę o przedstawienie tabeli zawierającej:
- nazwę organizacji;
- datę zgłoszenia postulatu;
- dokładną treść postulatu;
- obszar, którego dotyczył postulat;
- stanowisko ministerstwa;
- informację, czy postulat został zrealizowany;
- jeżeli nie został zrealizowany – uzasadnienie;
- informację, czy postulat jest obecnie analizowany.
Proszę uwzględnić w szczególności postulaty zgłaszane przez Krajową Radę Izb Rolniczych, wojewódzkie izby rolnicze, związki hodowców bydła, związki producentów mleka, spółdzielnie mleczarskie, organizacje branży mleczarskiej, związki zawodowe rolników oraz organizacje zrzeszające gospodarstwa rodzinne.
18. Czy ministerstwo analizowało skutki polityki klimatycznej i środowiskowej Unii Europejskiej dla sektora mleczarskiego?
Proszę o przedstawienie analiz dotyczących wpływu na gospodarstwa mleczne i zakłady przetwórcze w szczególności:
- regulacji dotyczących emisji metanu;
- regulacji dotyczących emisji gazów cieplarnianych;
- wymogów dotyczących gospodarki nawozami naturalnymi;
- wymogów ochrony wód i gleb;
- zmian dotyczących pozwoleń środowiskowych dla większych gospodarstw;
- planowanych zmian dotyczących dobrostanu zwierząt;
- ograniczeń dotyczących transportu zwierząt;
- obowiązków raportowania śladu środowiskowego produkcji;
- kosztów dostosowawczych dla gospodarstw małych, średnich i dużych;
- ryzyka utraty konkurencyjności polskiej produkcji wobec importu produktów mleczarskich z państw trzecich.
19. Czy ministerstwo analizowało wpływ umów handlowych Unii Europejskiej oraz importu z państw trzecich na polski sektor mleczarski?
Proszę o przedstawienie analiz dotyczących:
- wpływu importu mleka, serów, masła, mleka w proszku i innych produktów mleczarskich spoza Unii Europejskiej na ceny w Polsce;
- potencjalnego wpływu zwiększonych kontyngentów importowych na opłacalność krajowej produkcji mleka;
- różnic w standardach dobrostanu zwierząt, ochrony środowiska, stosowania leków weterynaryjnych i jakości produkcji między Polską a państwami trzecimi;
- możliwości stosowania skutecznych klauzul ochronnych;
- ryzyka przywozu produktów niespełniających standardów obowiązujących producentów unijnych;
- działań podejmowanych przez ministerstwo na forum Unii Europejskiej w celu ochrony polskich producentów mleka;
- wpływu liberalizacji handlu z Ukrainą na sektor mleczarski w Polsce.
20. Jakie zagrożenia ministerstwo identyfikuje dla sektora mleczarskiego w perspektywie do 2030 r. i 2035 r.?
Proszę o przedstawienie oceny ryzyka dotyczącej:
- dalszego spadku liczby gospodarstw produkujących mleko;
- starzenia się producentów mleka i braku następców;
- nadmiernej koncentracji produkcji;
- wzrostu cen pasz, energii, paliw, nawozów i kredytów;
- chorób zakaźnych bydła;
- zmian regulacji dotyczących dobrostanu, transportu i ochrony środowiska;
- ograniczeń wynikających z polityki klimatycznej Unii Europejskiej;
- presji importowej ze strony państw trzecich;
- wahań cen na rynku światowym;
- pogorszenia pozycji producentów wobec podmiotów skupujących i sieci handlowych;
- likwidacji lub osłabienia spółdzielni mleczarskich;
- niedoborów kadrowych w gospodarstwach, zakładach mleczarskich i Inspekcji Weterynaryjnej.
21. Jakie konkretne działania ministerstwo zamierza podjąć w celu rozwoju polskiego sektora mleczarskiego?
Proszę o wskazanie działań wraz z terminami realizacji, źródłami finansowania oraz miernikami skuteczności, w szczególności w zakresie:
- poprawy opłacalności produkcji mleka;
- ograniczenia liczby gospodarstw rezygnujących z produkcji;
- wsparcia gospodarstw rodzinnych;
- poprawy pozycji negocjacyjnej producentów wobec podmiotów skupujących i sieci handlowych;
- rozwoju i ochrony spółdzielczości mleczarskiej;
- modernizacji obór oraz poprawy dobrostanu zwierząt;
- zwiększenia wykorzystania trwałych użytków zielonych i wypasu;
- inwestycji w robotyzację, cyfryzację i poprawę efektywności energetycznej;
- rozwoju przetwórstwa o wyższej wartości dodanej;
- zwiększenia eksportu produktów mleczarskich;
- ochrony rynku przed importem niespełniającym standardów obowiązujących polskich producentów;
- rozwoju produkcji ekologicznej, regionalnej i wysokiej jakości;
- poprawy bezpieczeństwa epizootycznego;
- wzmocnienia potencjału kadrowego i finansowego Inspekcji Weterynaryjnej.
Jednocześnie proszę, aby odpowiedź nie ograniczała się do informacji opisowych. Proszę o przekazanie danych w tabelach umożliwiających ich dalszą analizę, z podaniem źródeł, metodologii, daty aktualizacji oraz – tam, gdzie to możliwe – w formie edytowalnej.
W przypadku braku danych w odniesieniu do któregokolwiek z pytań proszę o jednoznaczne wskazanie:
- czy dane nie są gromadzone przez ministerstwo lub podległe mu instytucje;
- jaka instytucja może być ich dysponentem;
- dlaczego dane nie są gromadzone;
- czy ministerstwo planuje ich pozyskanie albo stworzenie stałego systemu monitorowania sytuacji sektora mleczarskiego.
Z poważaniem
Interpelacja nr 17961
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie sektora mleczarskiego w Polsce
Zgłaszający: Anna Gembicka, Jarosław Sachajko
Data wpływu: 19-06-2026
Szanowny Panie Ministrze,
sektor produkcji mleka i przetwórstwa mleczarskiego ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa żywnościowego Polski, dochodów gospodarstw rolnych, rozwoju obszarów wiejskich, funkcjonowania spółdzielczości rolniczej oraz bilansu handlu zagranicznego produktami rolno-spożywczymi.
Produkcja mleka jest jedną z najważniejszych gałęzi polskiego rolnictwa, a jednocześnie stanowi podstawę ekonomicznego funkcjonowania wielu gospodarstw rodzinnych, szczególnie w regionach o ograniczonych możliwościach prowadzenia innej działalności rolniczej. Sektor ten obejmuje nie tylko gospodarstwa utrzymujące krowy mleczne, ale również skup mleka, spółdzielnie mleczarskie, zakłady przetwórcze, producentów pasz, transport, handel oraz eksport.
W ostatnich dwóch dekadach w sektorze mleczarskim zachodziły istotne zmiany: spadek liczby gospodarstw utrzymujących krowy mleczne, wzrost przeciętnej skali stad, wzrost wydajności mlecznej, postępująca koncentracja produkcji, zmiany w strukturze przetwórstwa, zniesienie systemu kwot mlecznych, rosnące wymogi środowiskowe i dobrostanowe, wahania cen skupu mleka, wzrost kosztów energii i pasz, a także rosnąca presja handlowa oraz konkurencja na rynku unijnym i światowym.
Rolnicy zwracają uwagę na dużą zmienność cen skupu, rosnące koszty produkcji, nierówną pozycję negocjacyjną wobec części podmiotów skupowych i przetwórczych, problem starzenia się producentów mleka, trudności inwestycyjne oraz rosnące wymogi administracyjne. Szczególne znaczenie ma również utrzymanie i rozwój polskiej spółdzielczości mleczarskiej, która w wielu regionach stanowi podstawowy model współpracy rolników i wspólnego uczestnictwa producentów w rynku.
Przygotowanie skutecznej polityki państwa wobec sektora mleczarskiego wymaga rzetelnej, długookresowej diagnozy obejmującej zmiany zachodzące w sektorze w ciągu ostatnich dwóch dekad, ocenę skuteczności dotychczasowych instrumentów wsparcia oraz identyfikację zagrożeń dla dalszego rozwoju produkcji mleka w Polsce.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jak zmieniało się pogłowie bydła mlecznego oraz liczba producentów mleka w Polsce w latach 2006-2025, z uwzględnieniem danych dostępnych za 2026 r.?
Proszę o przedstawienie danych rocznych, a tam, gdzie to możliwe, także kwartalnych lub półrocznych, obejmujących:
- całkowite pogłowie bydła w Polsce;
- liczbę krów mlecznych;
- liczbę gospodarstw utrzymujących krowy mleczne;
- liczbę gospodarstw dostarczających mleko do podmiotów skupujących;
- liczbę gospodarstw produkujących mleko wyłącznie na potrzeby własne lub sprzedaż bezpośrednią;
- średnią i medianę liczby krów mlecznych przypadających na gospodarstwo;
- strukturę gospodarstw według skali stada, w szczególności gospodarstw utrzymujących do 5, do 10, do 20, do 50, do 100 oraz powyżej 100 krów mlecznych;
- dane według województw, a tam, gdzie to możliwe, także według powiatów;
- liczbę gospodarstw, które w poszczególnych latach zaprzestały produkcji mleka;
- dane dotyczące przyczyn rezygnacji gospodarstw z produkcji mleka, o ile ministerstwo lub podległe mu instytucje takie dane posiadają.
2. Jak zmieniał się charakter produkcji mleka w Polsce w latach 2006-2025?
Proszę o przedstawienie danych i analiz dotyczących:
- udziału gospodarstw małych, średnich i dużych w krajowej produkcji mleka;
- udziału gospodarstw rodzinnych w krajowej produkcji mleka;
- zmian średniej wielkości stada krów mlecznych;
- zmian przeciętnej wydajności mlecznej od jednej krowy;
- zmian poziomu produkcji mleka przypadającego na gospodarstwo;
- skali produkcji mleka prowadzonej w systemie intensywnym, pastwiskowym, ekstensywnym, ekologicznym oraz mieszanym;
- liczby gospodarstw prowadzących wypas krów mlecznych;
- liczby gospodarstw prowadzących produkcję mleka ekologicznego;
- udziału mleka ekologicznego w całkowitej produkcji mleka;
- zmian w systemach utrzymania krów mlecznych, w tym udziału obór uwięziowych, wolnostanowiskowych oraz systemów opartych na wypasie;
- skali stosowania robotów udojowych, automatycznych systemów żywienia oraz innych technologii rolnictwa precyzyjnego;
- zmian w strukturze wiekowej producentów mleka.
3. Jak zmieniała się krajowa produkcja mleka oraz podstawowych produktów mleczarskich?
Proszę o przedstawienie za lata 2006-2025 oraz za dostępny okres 2026 r. danych dotyczących:
- całkowitej produkcji mleka krowiego;
- ilości mleka skupowanego przez podmioty przetwórcze;
- ilości mleka sprzedawanego bezpośrednio przez gospodarstwa;
- produkcji mleka przeznaczonego na potrzeby własne gospodarstw;
- produkcji mleka ekologicznego;
- produkcji mleka koziego i owczego, o ile dane są dostępne;
- produkcji mleka spożywczego;
- produkcji serów dojrzewających, twarogów, serków, masła, śmietany, jogurtów, kefirów i innych fermentowanych produktów mlecznych;
- produkcji mleka w proszku, serwatki w proszku, koncentratów białek mlecznych oraz innych produktów o wysokim stopniu przetworzenia;
- produkcji produktów mleczarskich o wartości dodanej, w tym produktów funkcjonalnych, wysokobiałkowych, ekologicznych, regionalnych i premium;
- stopnia wykorzystania krajowych mocy przetwórczych;
- liczby zakładów mleczarskich prowadzących skup i przetwórstwo mleka.
4. Jak zmieniał się model skupu i przetwórstwa mleka w Polsce?
Proszę o przedstawienie danych oraz analiz dotyczących:
- liczby podmiotów skupujących mleko;
- liczby spółdzielni mleczarskich;
- liczby prywatnych zakładów mleczarskich;
- liczby zakładów przetwórczych należących do kapitału polskiego;
- liczby zakładów przetwórczych należących do kapitału zagranicznego;
- udziału spółdzielni mleczarskich w krajowym skupie mleka;
- udziału największych podmiotów w krajowym skupie i przetwórstwie mleka;
- zmian stopnia koncentracji rynku skupu mleka;
- zmian stopnia koncentracji rynku przetwórstwa mleczarskiego;
- liczby producentów dostarczających mleko do poszczególnych podmiotów skupujących, o ile dane mogą zostać przekazane bez naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa;
- liczby przypadków przejęć, połączeń lub likwidacji zakładów mleczarskich;
- wpływu konsolidacji rynku na pozycję negocjacyjną producentów mleka.
5. Czy ministerstwo posiada porównywalne dane dotyczące opłacalności produkcji mleka w latach 2006-2025?
Proszę o przedstawienie, w ujęciu rocznym, a w miarę możliwości także miesięcznym lub kwartalnym:
- średnich cen skupu mleka surowego;
- cen skupu mleka w podziale na województwa;
- cen skupu mleka według klasy jakościowej, zawartości tłuszczu i białka, o ile dane są dostępne;
- kosztu produkcji jednego litra mleka;
- kosztu utrzymania jednej krowy mlecznej;
- kosztu odchowu jałówki remontowej;
- kosztu produkcji jednego kilograma mleka w gospodarstwach o różnej skali produkcji;
- kosztu produkcji mleka w gospodarstwach prowadzących wypas oraz w gospodarstwach opartych na intensywnym żywieniu paszami treściwymi;
- relacji cen skupu mleka do cen pasz, zbóż, śruty sojowej, śruty rzepakowej, nawozów, energii, paliw i kosztów pracy;
- udziału kosztów pasz, energii, paliw, pracy, weterynarii, leków, amortyzacji, kredytów, budynków inwentarskich i maszyn w całkowitym koszcie produkcji mleka;
- średniej marży producentów mleka;
- różnic w opłacalności pomiędzy gospodarstwami małymi, średnimi i dużymi;
- zestawienia lat, w których produkcja mleka była opłacalna, granicznie opłacalna albo nierentowna.
6. Jakie czynniki ministerstwo uznaje za najważniejsze dla opłacalności produkcji mleka?
Proszę o przedstawienie analiz dotyczących wpływu na dochodowość gospodarstw, w szczególności:
- cen pasz objętościowych, treściwych i białkowych;
- jakości i dostępności pasz własnych;
- cen energii elektrycznej, gazu, paliw oraz nawozów;
- kosztów pracy;
- kosztów weterynaryjnych i leczenia zwierząt;
- kosztów dostosowania do wymogów dobrostanowych, środowiskowych i sanitarnych;
- kosztów finansowania inwestycji;
- kursu euro oraz sytuacji cenowej na rynkach europejskich i światowych;
- struktury rynku przetwórczego;
- odległości gospodarstwa od punktu skupu lub zakładu mleczarskiego;
- sezonowości produkcji;
- zmian regulacyjnych wynikających z polityki klimatycznej i środowiskowej Unii Europejskiej;
- zmian w popycie krajowym i zagranicznym na produkty mleczarskie.
7. Czy ministerstwo analizowało skutki zniesienia systemu kwot mlecznych dla polskiego sektora mleczarskiego?
Proszę o przedstawienie analiz dotyczących:
- wpływu zniesienia kwot mlecznych na liczbę gospodarstw produkujących mleko;
- wpływu zniesienia kwot mlecznych na skalę produkcji w poszczególnych województwach;
- wpływu zniesienia kwot mlecznych na koncentrację produkcji;
- wpływu zniesienia kwot mlecznych na ceny mleka;
- wpływu zniesienia kwot mlecznych na sytuację gospodarstw małych, średnich i dużych;
- wpływu zniesienia kwot mlecznych na rozwój eksportu produktów mleczarskich;
- wpływu zniesienia kwot mlecznych na poziom inwestycji w gospodarstwach mlecznych;
- wpływu zniesienia kwot mlecznych na rozwój spółdzielczości mleczarskiej;
- informacji, czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby gospodarstw, które zakończyły produkcję mleka po zniesieniu systemu kwotowego.
8. Jak ministerstwo ocenia relacje gospodarcze w łańcuchu dostaw mleka i produktów mleczarskich?
Proszę o przedstawienie danych i analiz dotyczących:
- udziału producenta mleka w cenie detalicznej mleka spożywczego, masła, serów, jogurtów i innych podstawowych produktów mlecznych;
- udziału zakładów mleczarskich, hurtowników i sieci handlowych w marży w łańcuchu dostaw;
- różnicy między ceną skupu mleka a ceną detaliczną produktów mleczarskich;
- skali koncentracji rynku skupu mleka;
- skali koncentracji rynku przetwórczego;
- skali koncentracji rynku detalicznego;
- zasad zawierania umów między rolnikami a podmiotami skupującymi mleko;
- zakresu, w jakim producenci mają możliwość negocjowania warunków umów;
- występowania praktyk polegających na jednostronnej zmianie cen, potrąceniach, karach umownych lub innych mechanizmach przerzucających ryzyko ekonomiczne na rolnika;
- działań podejmowanych przez ministerstwo, UOKiK lub inne organy w związku z możliwym wykorzystywaniem przewagi kontraktowej wobec producentów mleka.
9. Jak ministerstwo ocenia znaczenie i kondycję spółdzielczości mleczarskiej w Polsce?
Proszę o przedstawienie danych i analiz dotyczących:
- liczby działających spółdzielni mleczarskich;
- liczby członków spółdzielni mleczarskich;
- wielkości mleka skupowanego przez spółdzielnie;
- udziału spółdzielni w rynku skupu mleka;
- udziału spółdzielni w rynku przetwórstwa mleczarskiego;
- kondycji finansowej spółdzielni mleczarskich;
- liczby połączeń, przejęć, likwidacji lub postępowań restrukturyzacyjnych dotyczących spółdzielni mleczarskich;
- barier prawnych, podatkowych, organizacyjnych i finansowych dla rozwoju spółdzielni;
- działań podejmowanych przez ministerstwo na rzecz ochrony i rozwoju spółdzielczości mleczarskiej;
- oceny, czy obecne instrumenty wsparcia są wystarczające do utrzymania silnej pozycji rolników w modelu spółdzielczym.
10. Jakie są najważniejsze zagrożenia epizootyczne dla sektora bydła mlecznego?
Proszę o przedstawienie danych i analiz dotyczących w szczególności:
- choroby niebieskiego języka;
- pryszczycy;
- gruźlicy bydła;
- brucelozy;
- enzootycznej białaczki bydła;
- zakaźnego zapalenia nosa i tchawicy bydła;
- wirusowej biegunki bydła;
- choroby guzowatej skóry bydła;
- zapalenia wymienia i innych chorób mających istotny wpływ na produkcję mleka;
- innych chorób zakaźnych mogących wpływać na handel, eksport, produkcję lub koszty gospodarstw mlecznych.
Proszę również o wskazanie:
- liczby przypadków, ognisk lub podejrzeń poszczególnych chorób w latach 2006-2025;
- kosztów działań zapobiegawczych i zwalczających;
- wysokości odszkodowań i rekompensat wypłaconych producentom;
- skali ograniczeń handlowych wynikających z chorób;
- działań podejmowanych dla zabezpieczenia krajowego stada bydła mlecznego;
- oceny przygotowania Polski na ewentualne wystąpienie chorób dotychczas niewystępujących albo występujących sporadycznie.
11. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące jakości mleka, stosowania antybiotyków i produktów leczniczych weterynaryjnych w produkcji mleka?
Proszę o przedstawienie informacji dotyczących:
- zmian w jakości skupowanego mleka, w tym zawartości tłuszczu, białka, liczby komórek somatycznych i liczby bakterii;
- liczby przypadków odrzucenia mleka z powodu niespełnienia norm jakościowych;
- liczby przypadków wykrycia pozostałości antybiotyków lub innych produktów leczniczych weterynaryjnych w mleku;
- skali stosowania antybiotyków w gospodarstwach mlecznych;
- zmian w stosowaniu antybiotyków w latach 2006–2025;
- danych dotyczących antybiotykooporności związanej z produkcją mleka;
- liczby kontroli dotyczących prawidłowości stosowania produktów leczniczych weterynaryjnych;
- liczby stwierdzonych nieprawidłowości;
- działań podejmowanych w celu ograniczenia nieuzasadnionego stosowania antybiotyków;
- kosztów wdrażania regulacji dotyczących ograniczenia stosowania produktów leczniczych weterynaryjnych.
12. Jak ministerstwo ocenia stan organizacyjny i kadrowy Inspekcji Weterynaryjnej w zakresie nadzoru nad produkcją mleka?
Proszę o przedstawienie danych dotyczących:
- liczby lekarzy weterynarii i pozostałych pracowników Inspekcji Weterynaryjnej zajmujących się nadzorem nad gospodarstwami mlecznymi;
- liczby wakatów;
- wynagrodzeń i fluktuacji kadr;
- liczby kontroli przeprowadzonych w gospodarstwach utrzymujących bydło mleczne;
- liczby stwierdzonych nieprawidłowości;
- najczęstszych przyczyn nieprawidłowości;
- liczby badań laboratoryjnych wykonywanych w związku z chorobami bydła i jakością mleka;
- działań edukacyjnych i doradczych prowadzonych wobec producentów mleka;
- oceny, czy obecne zasoby kadrowe i finansowe Inspekcji Weterynaryjnej są wystarczające.
13. Proszę o przedstawienie pełnego wykazu najważniejszych polskich i unijnych aktów prawnych regulujących sektor produkcji mleka i przetwórstwa mleczarskiego.
Wykaz powinien obejmować w szczególności przepisy dotyczące:
- identyfikacji i rejestracji bydła;
- zdrowia zwierząt i zwalczania chorób zakaźnych;
- dobrostanu bydła mlecznego;
- transportu zwierząt;
- wymogów sanitarnych dla produkcji mleka;
- jakości handlowej mleka i produktów mleczarskich;
- stosowania produktów leczniczych weterynaryjnych, antybiotyków i pasz leczniczych;
- ochrony środowiska, gospodarki nawozami naturalnymi, emisji, ochrony wód i ochrony gleb;
- wymogów dotyczących budowy, modernizacji i funkcjonowania budynków inwentarskich;
- wymogów dotyczących przetwórstwa mleka;
- znakowania produktów mleczarskich;
- ochrony produktów regionalnych i tradycyjnych;
- pomocy publicznej i instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej;
- funkcjonowania organizacji producentów i spółdzielni;
- kontroli urzędowych;
- przeciwdziałania nieuczciwym praktykom handlowym.
Dla każdego aktu prawnego proszę wskazać:
- nazwę aktu;
- datę przyjęcia;
- datę wejścia w życie;
- zakres regulacji;
- najważniejsze zmiany przyjęte od 1 stycznia 2006 r.;
- przewidywany albo stwierdzony wpływ regulacji na producentów mleka i zakłady mleczarskie;
- informację, czy przed przyjęciem zmian przeprowadzono ocenę skutków dla sektora mleczarskiego.
14. Czy ministerstwo posiada obowiązującą strategię rozwoju sektora mleczarskiego w Polsce?
Jeżeli tak, proszę o przekazanie jej treści oraz wskazanie:
- daty przyjęcia;
- podstawy prawnej;
- podmiotu odpowiedzialnego za realizację;
- harmonogramu wdrażania;
- mierników realizacji;
- budżetu;
- celów dotyczących liczby gospodarstw mlecznych, pogłowia krów mlecznych, wielkości produkcji mleka, liczby spółdzielni, skali przetwórstwa, eksportu, poprawy opłacalności oraz rozwoju produktów o wyższej wartości dodanej.
Jeżeli taka strategia nie istnieje, proszę o wyjaśnienie przyczyn oraz wskazanie, czy i kiedy ministerstwo planuje ją przygotować.
15. Jakie programy wsparcia dla producentów mleka i sektora mleczarskiego zostały uruchomione od 1 stycznia 2006 r.?
Proszę o przedstawienie pełnego zestawienia instrumentów krajowych i unijnych, w szczególności:
- płatności związanych z produkcją do bydła i krów;
- programów inwestycyjnych dla gospodarstw mlecznych;
- wsparcia budowy i modernizacji obór;
- wsparcia poprawy dobrostanu krów mlecznych;
- wsparcia dotyczącego pastwisk, trwałych użytków zielonych i wypasu;
- wsparcia inwestycji w robotyzację, automatyzację i cyfryzację produkcji mleka;
- wsparcia dotyczącego ochrony środowiska, gospodarki nawozami naturalnymi i ograniczania emisji;
- wsparcia dotyczącego poprawy efektywności energetycznej gospodarstw;
- wsparcia dla spółdzielni mleczarskich, grup producentów i organizacji producentów;
- wsparcia dla zakładów przetwórstwa mleczarskiego;
- wsparcia dla systemów jakości żywności;
- wsparcia dla rolnictwa ekologicznego;
- wsparcia dla gospodarstw dotkniętych kryzysami rynkowymi, klęskami żywiołowymi lub chorobami zwierząt;
- instrumentów PROW 2007-2013, PROW 2014-2020 wraz z okresem przejściowym oraz Planu Strategicznego dla WPR 2023-2027;
- innych instrumentów pomocy publicznej odnoszących się do sektora mleczarskiego.
Dla każdego instrumentu proszę podać:
- podstawę prawną;
- okres realizacji;
- planowaną kwotę wsparcia;
- faktycznie wypłaconą kwotę;
- liczbę beneficjentów;
- liczbę beneficjentów według województw;
- średnią wysokość wsparcia;
- strukturę beneficjentów według skali produkcji;
- cel instrumentu;
- ocenę jego skuteczności.
16. Czy ministerstwo oceniało skuteczność dotychczasowych programów wsparcia dla sektora mleczarskiego?
Proszę o odpowiedź:
- które instrumenty poprawiły opłacalność produkcji mleka;
- które instrumenty ograniczyły liczbę gospodarstw rezygnujących z produkcji mleka;
- które instrumenty wpłynęły na zwiększenie wydajności mlecznej;
- które instrumenty poprawiły dobrostan krów mlecznych;
- które instrumenty wpłynęły na rozwój produkcji ekologicznej, pastwiskowej albo regionalnej;
- które instrumenty przyczyniły się do rozwoju spółdzielczości i organizacji producentów;
- które instrumenty nie osiągnęły zakładanych rezultatów;
- czy ministerstwo analizowało koszt osiągnięcia konkretnych efektów, np. utrzymania gospodarstwa mlecznego, zwiększenia liczby krów, modernizacji obory albo zwiększenia produkcji mleka;
- czy wsparcie trafiało przede wszystkim do gospodarstw rodzinnych, czy do największych podmiotów produkcyjnych.
17. Jakie postulaty dotyczące sektora mleczarskiego zgłaszały w latach 2021-2026 organizacje rolnicze, branżowe oraz samorząd rolniczy?
Proszę o przedstawienie tabeli zawierającej:
- nazwę organizacji;
- datę zgłoszenia postulatu;
- dokładną treść postulatu;
- obszar, którego dotyczył postulat;
- stanowisko ministerstwa;
- informację, czy postulat został zrealizowany;
- jeżeli nie został zrealizowany – uzasadnienie;
- informację, czy postulat jest obecnie analizowany.
Proszę uwzględnić w szczególności postulaty zgłaszane przez Krajową Radę Izb Rolniczych, wojewódzkie izby rolnicze, związki hodowców bydła, związki producentów mleka, spółdzielnie mleczarskie, organizacje branży mleczarskiej, związki zawodowe rolników oraz organizacje zrzeszające gospodarstwa rodzinne.
18. Czy ministerstwo analizowało skutki polityki klimatycznej i środowiskowej Unii Europejskiej dla sektora mleczarskiego?
Proszę o przedstawienie analiz dotyczących wpływu na gospodarstwa mleczne i zakłady przetwórcze w szczególności:
- regulacji dotyczących emisji metanu;
- regulacji dotyczących emisji gazów cieplarnianych;
- wymogów dotyczących gospodarki nawozami naturalnymi;
- wymogów ochrony wód i gleb;
- zmian dotyczących pozwoleń środowiskowych dla większych gospodarstw;
- planowanych zmian dotyczących dobrostanu zwierząt;
- ograniczeń dotyczących transportu zwierząt;
- obowiązków raportowania śladu środowiskowego produkcji;
- kosztów dostosowawczych dla gospodarstw małych, średnich i dużych;
- ryzyka utraty konkurencyjności polskiej produkcji wobec importu produktów mleczarskich z państw trzecich.
19. Czy ministerstwo analizowało wpływ umów handlowych Unii Europejskiej oraz importu z państw trzecich na polski sektor mleczarski?
Proszę o przedstawienie analiz dotyczących:
- wpływu importu mleka, serów, masła, mleka w proszku i innych produktów mleczarskich spoza Unii Europejskiej na ceny w Polsce;
- potencjalnego wpływu zwiększonych kontyngentów importowych na opłacalność krajowej produkcji mleka;
- różnic w standardach dobrostanu zwierząt, ochrony środowiska, stosowania leków weterynaryjnych i jakości produkcji między Polską a państwami trzecimi;
- możliwości stosowania skutecznych klauzul ochronnych;
- ryzyka przywozu produktów niespełniających standardów obowiązujących producentów unijnych;
- działań podejmowanych przez ministerstwo na forum Unii Europejskiej w celu ochrony polskich producentów mleka;
- wpływu liberalizacji handlu z Ukrainą na sektor mleczarski w Polsce.
20. Jakie zagrożenia ministerstwo identyfikuje dla sektora mleczarskiego w perspektywie do 2030 r. i 2035 r.?
Proszę o przedstawienie oceny ryzyka dotyczącej:
- dalszego spadku liczby gospodarstw produkujących mleko;
- starzenia się producentów mleka i braku następców;
- nadmiernej koncentracji produkcji;
- wzrostu cen pasz, energii, paliw, nawozów i kredytów;
- chorób zakaźnych bydła;
- zmian regulacji dotyczących dobrostanu, transportu i ochrony środowiska;
- ograniczeń wynikających z polityki klimatycznej Unii Europejskiej;
- presji importowej ze strony państw trzecich;
- wahań cen na rynku światowym;
- pogorszenia pozycji producentów wobec podmiotów skupujących i sieci handlowych;
- likwidacji lub osłabienia spółdzielni mleczarskich;
- niedoborów kadrowych w gospodarstwach, zakładach mleczarskich i Inspekcji Weterynaryjnej.
21. Jakie konkretne działania ministerstwo zamierza podjąć w celu rozwoju polskiego sektora mleczarskiego?
Proszę o wskazanie działań wraz z terminami realizacji, źródłami finansowania oraz miernikami skuteczności, w szczególności w zakresie:
- poprawy opłacalności produkcji mleka;
- ograniczenia liczby gospodarstw rezygnujących z produkcji;
- wsparcia gospodarstw rodzinnych;
- poprawy pozycji negocjacyjnej producentów wobec podmiotów skupujących i sieci handlowych;
- rozwoju i ochrony spółdzielczości mleczarskiej;
- modernizacji obór oraz poprawy dobrostanu zwierząt;
- zwiększenia wykorzystania trwałych użytków zielonych i wypasu;
- inwestycji w robotyzację, cyfryzację i poprawę efektywności energetycznej;
- rozwoju przetwórstwa o wyższej wartości dodanej;
- zwiększenia eksportu produktów mleczarskich;
- ochrony rynku przed importem niespełniającym standardów obowiązujących polskich producentów;
- rozwoju produkcji ekologicznej, regionalnej i wysokiej jakości;
- poprawy bezpieczeństwa epizootycznego;
- wzmocnienia potencjału kadrowego i finansowego Inspekcji Weterynaryjnej.
Jednocześnie proszę, aby odpowiedź nie ograniczała się do informacji opisowych. Proszę o przekazanie danych w tabelach umożliwiających ich dalszą analizę, z podaniem źródeł, metodologii, daty aktualizacji oraz – tam, gdzie to możliwe – w formie edytowalnej.
W przypadku braku danych w odniesieniu do któregokolwiek z pytań proszę o jednoznaczne wskazanie:
- czy dane nie są gromadzone przez ministerstwo lub podległe mu instytucje;
- jaka instytucja może być ich dysponentem;
- dlaczego dane nie są gromadzone;
- czy ministerstwo planuje ich pozyskanie albo stworzenie stałego systemu monitorowania sytuacji sektora mleczarskiego.
Z poważaniem
Odpowiedź urzędowa
Minister Stefan Krajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
14 kwot, 11 %
Precyzyjne daty
24
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.8 / 1k zn.
- Zawiera 14 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (11)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (24)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„na bieżąco monitoruje”
(formułki uspokajające / pozorne działania)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
42924 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 23 lipca 2026 r.
znak sprawy: RRE.wpz.058.12.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: udzielenia odpowiedzi na interpelację nr 17961 z dnia 2 lipca 2026 r.
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17961 z dnia 2 lipca 2026 r. złożoną przez posłankę
Annę Gembicką i posła Jarosława Sachajko w sprawie sektora mleczarskiego w Polsce,
informuję Pana Marszałka, co następuje.
Pyt. 1 Jak zmieniało się pogłowie bydła mlecznego oraz liczba producentów mleka
w Polsce w latach 2006-2025, z uwzględnieniem danych dostępnych za 2026 r.?
Pyt. 2 Jak zmieniał się charakter produkcji mleka w Polsce w latach 2006-2025?
Dane statystyczne dotyczące pogłowia zwierząt gospodarskich, w tym krów
mlecznych, dostępne są na stronie Głównego Urzędu Statystycznego (GUS)
pod adresem:
https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rolnictwo-lesnictwo/produkcja-zwierzeca-
zwierzeta-gospodarskie1
Ponadto, w załączniku 1 do niniejszej odpowiedzi, na podstawie informacji dostępnych
w Komputerowej Bazie Danych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
(ARiMR) przedstawiono statystyki zwierząt i gospodarstw utrzymujących zwierzęta
gospodarskie w latach 2006 – 2026 (stan na 31 grudnia w latach 2006-2025), w tym:
1 W przypadku braku możliwości bezpośredniego otwarcia linku należy go skopiować i wkleić w okno
adresowe przeglądarki (uwaga dotyczy wszystkich linków zamieszczonych w tym piśmie)
-- 1 of 21 --
2
całkowite pogłowie bydła w Polsce;
liczbę krów mlecznych;
liczbę gospodarstw utrzymujących krowy mleczne;
średnią i medianę liczby krów mlecznych przypadających na gospodarstwo;
strukturę gospodarstw według skali stada, w szczególności gospodarstw
utrzymujących do 10, do 20, do 50, do 100, do 200 oraz powyżej 200 krów
mlecznych.
Pyt. 3 Jak zmieniała się krajowa produkcja mleka oraz podstawowych produktów
mleczarskich?
Pyt. 4 Jak zmieniał się model skupu i przetwórstwa mleka w Polsce?
Przegląd informacji dotyczący krajowej produkcji i skupu mleka oraz produkcji
podstawowych produktów mleczarskich przez ostatnie lata dostępny jest na stronie
Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowy Instytut
Badawczy (IERIGZ-PIB) pod linkiem: https://ierigz-publikacje.pl, na stronie GUS pod
linkiem https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rolnictwo-lesnictwo/produkcja-
zwierzeca-zwierzeta-gospodarskie/ oraz w ujęciu ogólnoeuropejskim
https://agridata.ec.europa.eu/extensions/DataPortal/milk.html
Dodatkowo, informacje o zakładach znajdujących się pod nadzorem Inspekcji
Weterynaryjnej (IW) posiada Główny Lekarz Weterynarii (GLW). Są one dostępne na
stronach Głównego Inspektoratu Weterynarii pod linkiem
https://www.wetgiw.gov.pl/nadzor-weterynaryjny/zywnosc-pochodzenia-
zwierzecego
Pyt. 5 Czy Ministerstwo posiada porównywalne dane dotyczące opłacalności
produkcji mleka w latach 2006-2025?
W Polsce systematyczne badania nad opłacalnością produkcji rolnej, w tym
produkcją mleka, prowadzi IERiGŻ-PIB, który służy jako merytoryczne zaplecze
Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) w zakresie analiz rynkowych, w tych
wykonywanych ad hoc. Wyniki realizowanych przez IERiGŻ-PIB analiz są
-- 2 of 21 --
3
udostępniane w szeregu publikacji, z których dwa razy do roku wydawany jest
biuletyn „Rynek mleka – stan i perspektywy”
https://ierigz-publikacje.pl/kategoria-produktu/ar
Biuletyn obejmuje takie obszary tematyczne jak: pogłowie krów, produkcja i sprzedaż
surowca mlecznego, przetwórstwo mleka, spożycie mleka i jego przetworów, handel
zagraniczny i ceny.
Ponadto, temat opłacalności produkcji jest systematycznie dyskutowany na
posiedzeniach gremiów unijnych np. w trakcie comiesięcznych spotkań Grupy
Ekspertów ds. Wspólnej Organizacji Rynków Rolnych – Produkty Zwierzęce w
trakcie omawiania sytuacji na rynkach rolnych, a informacje dotyczące marż rolników
są publikowane na stronach internetowych Komisji Europejskiej oraz obserwatorium
rynku mleka.
https://agriculture.ec.europa.eu/data-and-analysis/markets/price-data/price-
monitoring-sector/milk-and-dairy-products_en
Pyt. 6 Jakie czynniki Ministerstwo uznaje za najważniejsze dla opłacalności
produkcji mleka?
Na opłacalność produkcji surowca mlecznego wpływają czynniki bezpośrednio
związane z gospodarstwem mlecznym, jak i czynniki zewnętrzne, powiązane z
sytuacją na rynkach rolnych, zarówno polskim, jak i zagranicznych.
Polska jest krajem nadwyżkowym w produkcji mleka, a każdego roku około 32% jego
całkowitej produkcji jest przedmiotem eksportu. To powoduje, że wyniki finansowe
uzyskiwane przez polską branżę mleczarską, a w konsekwencji także ceny płacone
przez przetwórców rolnikom za surowiec mleczny są powiązane z sytuacją na
rynkach światowych.
Kluczowym elementem kosztowym w produkcji mleka są koszty żywienia zwierząt,
w tym efektywne wykorzystywanie własnych pasz. Wysoka jakość zadawanych
kiszonek i pasz treściowych, jest obok warunków utrzymania stada, jego
zdrowotności i efektywności rozrodu kluczowymi elementami wpływającymi na
wydajność mleczną.
Do istotnych czynników, związanych bezpośrednio z gospodarstwem mlecznym,
mających wpływ na opłacalność produkcji, należą także wielkość stada i skala
-- 3 of 21 --
4
produkcji, koszty pracy i mechanizacji, prowadzone inwestycje, w tym coraz częściej
w obecnym czasie komputerowe systemy monitorowania produkcji (tzw. smart
obora).
Pyt. 7 Czy Ministerstwo analizowało skutki zniesienia systemu kwot mlecznych dla
polskiego sektora mleczarskiego?
W wyniku zniesienia w Unii Europejskiej z dniem 1 kwietnia 2015 r. systemu kwot
mlecznych, a tym samym zniesienia obligatoryjnych opłat finansowych nakładanych
na państwa członkowskie na jego nadprodukcję, rośnie systematycznie produkcja
surowca mlecznego w Polsce oraz zwiększa się ilość mleka przeznaczanego do skupu.
Dzięki likwidacji kwot mlecznych Polska stała się czwartym, po Niemczech, Francji
i Niderlandach, producentem mleka krowiego w Unii Europejskiej. Krajowa roczna
produkcja surowca mlecznego od 2022 r. przekracza poziom 15 mln ton, z czego
dostawy surowca do przetwórstwa mleczarskiego osiągnęły w 2025 r. poziom
13,6 mld litrów i stanowiły 85% produkcji mleka. Wzrostowi skupu towarzyszy
zmniejszanie zużycia mleka w gospodarstwach na samozaopatrzenie (ok. 1,4 mld l) i
na cele paszowe (ok. 0,7 mld l). Krajowe spożycie przetworów mlecznych wzrosło
w latach 2004-2024 z poziomu 174 litrów do 281 litrów na jednego mieszkańca.
Każdego roku ok. 4,8 mln ton wyrażonych w ekwiwalencie surowca mlecznego jest
przedmiotem eksportu, co powoduje że polskie produkty mleczarskie stają się coraz
bardziej rozpoznawalne i chętnie kupowane nie tylko przez konsumentów w Unii
Europejskiej, ale także w Azji, na Bliskim Wschodzie, Afryce i obu Amerykach,
a przychody polskiego sektora mleczarskiego ze sprzedaży tych produktów rosną.
Pyt. 8 Jak Ministerstwo ocenia relacje gospodarcze w łańcuchu dostaw mleka
i produktów mleczarskich?
Wśród celów MRiRW na rzecz stabilizacji krajowego rynku rolno-spożywczego, w
tym rynku mleka i jego przetworów, jest unormowanie zasad współpracy branży z
sieciami handlowymi oraz ograniczenie stosowania nieuczciwych praktyk
handlowych. Na spotkaniu zorganizowanym w dniu 17 czerwca 2026 r. w MRiRW z
przedstawicielami sektora przetwórczego, zwrócono uwagę, że presja cenowa ze
strony sieci handlowych przenoszona jest na przetwórców, a następnie na
producentów rolnych. W sektorze mleczarskim obniżki cen szczególnie dotykają
dostawców mleka. Aby poprawić równowagę w łańcuchu dostaw, poprzez
-- 4 of 21 --
5
wzmocnienie pozycji i ochrony polskich producentów oraz przejrzystości rynku
wskazano m.in. na potrzebę nowelizacji ustawy dotyczącej przewagi kontraktowej i
rozszerzenia katalogu zakazanych praktyk oraz wypracowanie zasad współpracy
między dostawcami a sieciami handlowymi. Wśród omawianych propozycji zmian
znalazło się także zwiększenie kompetencji i zasobów Urzędu Ochrony Konkurencji i
Konsumentów (UOKIK). W tym kontekście należy podkreślić dotychczasowe
działania prowadzone przez UOKIK na rynku mleczarskim na rzecz poprawy relacji
między dostawcami surowca mlecznego a przetwórcami go skupującymi. Wśród
kwestionowanych przez UOKIK praktyk stosowanych w umowach zawieranych
pomiędzy rolnikami i mleczarniami znalazły się zapisy dotyczące zasad ustalania ceny
skupu mleka i jej zmiany, badania jakości mleka, wypowiadania umów i stosowania
kar umownych oraz klauzule dotyczące wyłączności i siły wyższej. Prowadzone przez
UOKIK kontrole oraz rozmowy z organizacjami branży mleczarskiej w Polsce mają na
celu wyeliminowanie zachowań niekorzystanych dla rolników oraz wypracowanie
dobrych praktyk rynkowych, a w efekcie poprawę relacji pomiędzy przetwórcami a
producentami mleka.
Pyt. 9 Jak Ministerstwo ocenia znaczenie i kondycję spółdzielczości mleczarskiej
w Polsce?
Spółdzielczość stanowi kluczowy element polskiego sektora produkcji i przetwórstwa
mleka. Tym samym stanowi bardzo istotny czynnik sukcesu jaki osiągnęło polskie
mleczarstwo po wejściu do Unii Europejskiej.
Pyt. 10 Jakie są najważniejsze zagrożenia epizootyczne dla sektora bydła
mlecznego?
W celu ochrony zdrowia publicznego organy IW realizują zadania, z zakresu ochrony
zdrowia zwierząt, w ramach których m. in. prowadzony jest nadzór nad chorobami
którego istotą jest zapobieganie ich wystąpieniu, zwalczanie oraz zapobieganie ich
rozprzestrzenianiu.
Badania kontrolne zwierząt prowadzone w ramach tego nadzoru mają na celu m. in.
wczesne wykrycie chorób oraz utrzymanie statusu Polski jako obszaru wolnego od:
zakażenia wywoływanego przez Brucella abortus, melitensis i B. suis w
populacjach bydła;
-- 5 of 21 --
6
zakażenia wywoływanego przez Brucella abortus, melitensis i B. suis w
populacjach owiec i kóz;
zakażenia kompleksem Mycobacterium tuberculosis (M. bovis, caprae i M.
tuberculosis);
enzootycznej białaczki bydła.
Dodatkowo, badania kontrolne bydła obejmują również zakażenie wirusem choroby
niebieskiego języka (serotypy 1-24), pryszczycę (FMD), gąbczastą encefalopatię
bydła, gorączkę Q oraz zakaźne zapalenie nosa i tchawicy bydła/otręt bydła.
Pyt. 11 Czy Ministerstwo posiada dane dotyczące jakości mleka, stosowania
antybiotyków i produktów leczniczych weterynaryjnych w produkcji mleka?
Skala stosowania antybiotyków w gospodarstwach mlecznych;
Zgodnie z przepisami rozporządzenia (UE) 2019/62 państwa członkowskie UE mają
obowiązek gromadzenia i przesyłania do Europejskiej Agencji Leków (EMA) danych
dotyczących wielkości sprzedaży i stosowania przeciwdrobnoustrojowych
produktów leczniczych we wskazanych w przepisach terminach. Aby dane były
porównywalne i umożliwiały skuteczne ich wykorzystanie zostały ustanowione
obowiązujące we wszystkich państwach członkowskich UE przepisy techniczne
dotyczące ich gromadzenia i przekazywania. Metodologia oraz format zbierania i
przekazywania danych są określone w przepisach m.in. rozporządzenia 2021/5783
oraz rozporządzenia 2022/2094.
Roczne raporty dotyczące sprzedaży i stosowania środków
przeciwdrobnoustrojowych w medycynie weterynaryjnej w Europie (raporty
ESUAvet), przedstawiają dane z państw członkowskich UE i Europejskiego Obszaru
Gospodarczego (EOG).
Raportowanie danych dotyczących stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych
u bydła, świń, kurcząt i indyków odbywa się dopiero od 2024 r. (dane za 2023 r.) i
2 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/6 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie weterynaryjnych
produktów leczniczych i uchylające dyrektywę 2001/82/WE (Dz. Urz. UE L 4 z 7.1.2019, s. 43).
3 Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2021/578 z dnia 29 stycznia 2021 r. uzupełniające rozporządzenie
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/6 w odniesieniu do wymogów dotyczących gromadzenia danych na temat
wielkości sprzedaży przeciwdrobnoustrojowych produktów leczniczych oraz ich stosowania u zwierząt (Dz. Urz. UE L
123 z dnia 09.04.2021, str. 7).
4 Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2022/209 z dnia 16 lutego 2022 r. ustanawiające format danych, które
mają być gromadzone i przekazywane w celu określenia wielkości sprzedaży przeciwdrobnoustrojowych produktów
leczniczych oraz ich stosowania u zwierząt zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/6
(Dz. Urz. UE L 35 z dnia 17.02.2022, str. 7).
-- 6 of 21 --
7
wiele z państw przekazujących sprawozdania nie miało wcześniejszego
doświadczenia w zbieraniu tych danych według gatunków zwierząt.
Zakres zgłoszonych danych dotyczących stosowania, interpretowany i zgłaszany
przez każdy kraj, znacznie różnił się w zależności od kraju i gatunku, wahając się od
10% do 100%.
Obecnie trwają prace i planowane jest wprowadzenie szczegółowych rozwiązań
w polskim porządku prawnym zmierzających do usprawnienia gromadzenia
i przekazywania danych ze stosowania przeciwdrobnoustrojowych produktów
leczniczych u zwierząt.
Zmiany w stosowaniu antybiotyków w latach 2006–2025;
Zgodnie z przepisami rozporządzenia (UE) 2019/61 państwa członkowskie mają
obowiązek gromadzenia i przesyłania do Europejskiej Agencji Leków (EMA) danych
dotyczących wielkości sprzedaży i stosowania przeciwdrobnoustrojowych
produktów leczniczych we wskazanych w przepisach terminach. Dane te
przekazywane są za pośrednictwem platformy EMA dotyczącej sprzedaży i zużycia
środków przeciwdrobnoustrojowych.
Przekazywanie danych ze stosowania odbywa się corocznie, począwszy od stycznia
2024 r., zgodnie z wymogami ww. rozporządzenia, w podziale na gatunki zwierząt.
Kolejne gatunki zwierząt, których dotyczyć ma raportowanie dodawane są
stopniowo, zgodnie z ustalonym harmonogramem sprawozdawczości.
EMA analizuje dane przekazywane przez państwa UE i EOG oraz publikuje coroczne
sprawozdania z monitorowania sprzedaży i stosowania środków
przeciwdrobnoustrojowych w medycynie weterynaryjnej (sprawozdania ESUAvet).
Pierwsze sprawozdanie opublikowano 31 marca 2025 r. Zawiera ono dane za rok
2023.
Sprawozdania są dostępne pod adresem:
https://www.ema.europa.eu/en/veterinary-regulatory-overview/antimicrobial-
resistance-veterinary-medicine/european-sales-use-antimicrobials-veterinary-
medicine-esuavet-annual-surveillance-reports
Dane dotyczące sprzedaży weterynaryjnych produktów leczniczych o działaniu
przeciwdrobnoustrojowym sprzed 2023 r. można znaleźć pod adresem:
-- 7 of 21 --
8
https://www.ema.europa.eu/en/veterinary-regulatory-overview/antimicrobial-
resistance-veterinary-medicine/european-surveillance-veterinary-antimicrobial-
consumption-esvac-2009-2023
Działania podejmowane w celu ograniczenia nieuzasadnionego stosowania
antybiotyków;
O zasadności zastosowania produktów leczniczych u zwierząt, w tym tych o działaniu
przeciwdrobnoustrojowym decyduje lekarz weterynarii po przeprowadzeniu badania
klinicznego i po postawieniu diagnozy.
Zasady dotyczące m.in. stosowania weterynaryjnych produktów leczniczych są
regulowane przez przepisy rozporządzenia (UE) 2019/61 i aktów prawnych
wydanych na jego podstawie natomiast nadzór nad stosowaniem tych przepisów w
praktyce ma Inspekcja Weterynaryjna, która przeprowadza kontrole w tym zakresie.
Koszty wdrażania regulacji dotyczących ograniczenia stosowania produktów
leczniczych weterynaryjnych.
Nie dokonywano takiej analizy.
Pyt. 12 Jak Ministerstwo ocenia stan organizacyjny i kadrowy Inspekcji
Weterynaryjnej w zakresie nadzoru nad produkcją mleka?
Informacje dotyczące realizacji zadań w zakresie nadzoru weterynaryjnego,
organizacji i stanu kadr w IW dostępne są raporcie RRW-3 publikowanym jako część
weterynaryjnej sprawozdawczości statystycznej pod linkiem:
https://www.wetgiw.gov.pl/publikacje/rrw-sprawozdawczosc-statystyczna
Pyt. 13 Proszę o przedstawienie pełnego wykazu najważniejszych polskich i
unijnych aktów prawnych regulujących sektor produkcji mleka i przetwórstwa
mleczarskiego.
Pełny wykaz aktów prawnych regulujących sektor produkcji mleka i przetwórstwa
mleczarskiego znajduje się w oficjalnej bazie aktów prawnych Unii Europejskiej
dostępnej pod następującym adresem:
https://eur-lex.europa.eu/advanced-search-
form.html?action=update&qid=1784030348108
-- 8 of 21 --
9
Wykaz ten umożliwia wyświetlenie pełnej treści aktu prawnego, datę przyjęcia,
wejścia w życie wraz zakresem regulacji, publikatorem i wszystkimi zmianami aktu.
Akty prawne wymagające wdrożenia do prawa polskiego implementowane są
zgodnie z Regulamin pracy Rady Ministrów określającym sposób postępowania
i opracowywania dokumentów rządowych, w tym ich uzgadniania, przeprowadzania
konsultacji publicznych i opiniowania, a także sporządzania w uzasadnieniu do
dokumentu rządowego oceny skutków regulacji.
Przebieg procesu legislacyjnego oraz wykaz wszystkich krajowych aktów prawnych
regulujących rynek mleka, w tym Dzienniki Ustaw dostępne są na stronie
podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji.
https://rcl.gov.pl/
W załączniku nr 2 do niniejszej odpowiedzi przedstawiono wybrane akty prawne
regulujące kwestie produkcji mleka.
Pyt. 14 Czy Ministerstwo posiada obowiązującą strategię rozwoju sektora
mleczarskiego w Polsce?
Kolejne reformy Wspólnej Polityki Rolnej wskazują na stopniową, jednakże wyraźną,
zmianę jej charakteru polegającą na przejściu od mechanizmów wsparcia rynkowego
kierowanych z poziomu Brukseli do instrumentów świadomego zarządzania podażą,
w której swój aktywny udział mają organizacje producentów, zrzeszenia organizacji
producentów oraz organizacje międzybranżowe. Ta świadoma rola przedstawicieli
sektorów produkcji rolnej powinna znaleźć między innymi swoje odzwierciedlenie w
ich działaniach polegających na wytyczeniu kierunków działań i opracowaniu strategii
rozwoju poszczególnych sektorów.
Wpisując się w te oczekiwania, w dniu 5 maja 2026 r., w centrum prasowym PAP
miała miejsce konferencja prasowa mleczarskich organizacji branżowych pt.
„Prezentacja kierunków rozwoju polskiego mleczarstwa do 2035” (dokument w
załączniku 3).
Niezależnie od powyższego, MRiRW zleciło IERiGŻ-PIB opracowanie „Założeń
strategii rozwoju sektora produkcji zwierzęcej w Polsce”.
Zadanie obejmuje poniższe cele:
-- 9 of 21 --
10
Opracowanie diagnozy uwarunkowań rozwoju sektora produkcji zwierzęcej
w Polsce (rynkowych, regulacyjnych, środowiskowych i strukturalnych) wraz
z identyfikacją kluczowych ograniczeń i czynników ryzyka.
Ocena adekwatności obecnych instrumentów wsparcia w ramach WPR oraz
sformułowanie propozycji kierunków/interwencji w nowych ramach po 2027 r.
Zdefiniowanie strategicznych dylematów rozwojowych sektora oraz
przygotowanie wariantowych ścieżek rozwoju i polityki (scenariusze) wraz
z kryteriami porównawczymi.
Koordynacja debaty publicznej: mapowanie interesariuszy, zebranie i synteza
stanowisk, wypracowanie obszarów konsensusu i rozbieżności oraz przełożenie
wniosków z konsultacji na warianty polityki.
Realizacja zadania jest przewidziana na 2026 r. z opracowaniem wstępnym
(metodyka, wstępna diagnoza, plan konsultacji) – do końca II kwartału 2026 r. oraz
raportem końcowym (założenia strategii, warianty ścieżek, propozycje WPR po 2027
r., synteza debaty) – do 30 listopada 2026 r.
Jednocześnie Komisja Europejska przyjęła w dniu 7 lipca 2026 r. dokument
„Strategia dla produkcji zwierzęcej”, którego celem jest stworzenie
długoterminowych ram dla konkurencyjnego, odpornego i zrównoważonego sektora,
przy uwzględnieniu różnorodności modeli produkcji w UE. Strategia ma zwiększyć
przewidywalność, wspierać inwestycje i wzmacniać odporność sektora, a także
ukierunkować odpowiednie wykorzystania WPR i innych instrumentów finansowych.
Pyt. 15 Jakie programy wsparcia dla producentów mleka i sektora mleczarskiego
zostały uruchomione od 1 stycznia 2006 r.?
Od 1 stycznia 2006 r. producenci działający w sektorze mleka mogli korzystać
z licznych instrumentów wsparcia realizowanych zarówno ze środków krajowych, jak
i unijnych, w szczególności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, w tym Sektorowego
Programu Operacyjnego na lata 2004-2006, Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich
na lata 2007–2013, Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz
Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. Wsparcie
obejmowało m.in. płatności bezpośrednie, działania inwestycyjne, pomoc
nadzwyczajną związaną z sytuacjami kryzysowymi, działania na rzecz dobrostanu
zwierząt, ochrony zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich,
-- 10 of 21 --
11
bioasekuracji, zarządzania ryzykiem oraz poprawy konkurencyjności gospodarstw
rolnych. Wsparcie jest realizowane przez ARiMR.
Szczegółowe informacje dotyczące poszczególnych instrumentów wsparcia dostępne
są w dokumentacji opublikowanej na stronach internetowych MRiRW oraz ARiMR:
https://www.gov.pl/web/rolnictwo/plan-strategiczny-dla-wspolnej-politykirolnej-
na-lata-2023-27
https://www.gov.pl/web/rolnictwo/-program-rozwoju-obszarow-wiejskich-2014-
2020-prow-2014-2020
https://www.gov.pl/web/arimr/roznicowanie-w-kierunku-
dzialalnoscinierolniczej3
https://www.gov.pl/web/arimr/sektorowy-program-operacyjny---rolnictwo-
2004-2006
https://www.gov.pl/web/arimr/sprawozdania-z-dzialalnosci-
agencjirestrukturyzacji-i-modernizacji-rolnictwa
https://www.gov.pl/web/arimr/platnosci-bezposrednie2
https://www.gov.pl/web/rolnictwo/platnosci-bezposrednie-do-2022
https://www.gov.pl/web/arimr/platnosci-bezposrednie3?page=1&size=10
W ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 instrumentem
wsparcia zwrotnego dla sektora rolnego, w tym producentów mleka, utworzonym
przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi we współpracy z Bankiem
Gospodarstwa Krajowego był Fundusz Gwarancji Rolnych (FGR). W ramach FGR
producenci mleka mogli skorzystać ze wsparcia w zakresie modernizacji gospodarstw
rolnych. Wsparcie z FGR zostało uruchomione pod koniec 2019 r. i realizowane było
do końca okresu kwalifikowalności tj. 2025 r. w ramach operacji typu „Modernizacja
gospodarstw rolnych”. Oferta FGR obejmowała gwarancję spłaty kredytu
początkowo inwestycyjnego oraz powiązanego z nim kredytu obrotowego, a
następnie również samodzielnego kredytu obrotowego. W celu dodatkowego
obniżenia kosztów obsługi kredytu wprowadzono również dopłatę do
oprocentowania kredytu obrotowego. Do końca okresu kwalifikowalności w ramach
wsparcia skierowanego do ogółu rolników w zakresie modernizacji gospodarstw
rolnych udzielono łącznie 29 956 kredytów inwestycyjnych i obrotowych z
gwarancją FGR na łączną kwotę 5,4 mld zł, udzielone gwarancje wyniosły 4,2 mld zł,
-- 11 of 21 --
12
a dopłaty do odsetek 372 mln zł. W ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej
Polityki Rolnej na lata 2023-2027 realizowany jest Fundusz Gwarancji Rolnych Plus
(FGR Plus). FGR Plus został uruchomiony w 2024 r. i jego realizacja planowana jest
do końca okresu kwalifikowalności wydatków w ramach PS WPR 2023-2027. Jest to
fundusz ułatwiający uzyskanie kredytu dla kredytobiorców poprzez oferowanie
gwarancji bankowej Agromax przez Bank Gospodarstwa Krajowego jako
zabezpieczenia kredytu. FGR Plus dodatkowo oferuje dotację na spłatę odsetek.
Producenci mleka mogą korzystać ze wsparcia zwrotnego (preferencyjnego kredytu
inwestycyjnego i powiązanego z nim kredytu obrotowego) oferowanego przez FGR
Plus w ramach interwencji I 10.1.2. – Inwestycje w gospodarstwach rolnych
zwiększające konkurencyjność – (Instrumenty finansowe). Gwarancja FGR Plus może
zabezpieczyć do 80 % kwoty kredytu pozostającego do spłaty, a jej udzielenie jest
bezpłatne. Okres gwarancji wynosi do 183 miesięcy w przypadku kredytów
inwestycyjnych. Możliwe jest też uzyskanie kredytu obrotowego powiązanego z
kredytem inwestycyjnym do 25% wartości kredytu inwestycyjnego – na okres do 51
miesięcy. Maksymalna kwota gwarancji wynosi 5 mln zł, a w przypadku spółdzielni, w
tym spółdzielni rolników, organizacji producentów i ich zrzeszeń, grup producentów
rolnych i ich związków, prowadzących gospodarstwo rolne nie więcej niż 10 mln zł.
Możliwe jest też uzyskanie dotacji na spłatę odsetek od kredytu (inwestycyjnego
i/lub obrotowego) przez okres dwóch lat na poziomie 50 %, a w przypadku młodego
rolnika lub gdy inwestycja przyczynia się do ochrony środowiska i klimatu – 100%. W
ramach interwencji I 10.1.2. – Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające
konkurencyjność – (Instrumenty finansowe) zaplanowano budżet 585,8 mln zł, co
przy powyższych parametrach wsparcia powinno wygenerować akcję kredytową na
poziomie ok 1,7 mld zł. Alokacja Funduszu nie jest podzielona na poszczególne
sektory.
Pyt. 16 Czy Ministerstwo oceniało skuteczność dotychczasowych programów
wsparcia dla sektora mleczarskiego?
MRiRW na bieżąco monitoruje sytuację w poszczególnych sektorach produkcji
zwierzęcej oraz analizuje efekty funkcjonowania wdrażanych instrumentów wsparcia.
Ocena poszczególnych działań prowadzona jest m.in. na podstawie dostępnych
danych statystycznych, informacji pochodzących z ARiMR, wyników ewaluacji
programów, a także wniosków płynących z konsultacji z organizacjami branżowymi,
-- 12 of 21 --
13
organizacjami rolniczymi i samorządem rolniczym. Uzyskane informacje są
wykorzystywane przy projektowaniu i ewentualnym modyfikowaniu instrumentów
wsparcia, tak aby odpowiadały one aktualnym potrzebom producentów oraz
uwarunkowaniom rynkowym.
Pyt. 17 Jakie postulaty dotyczące sektora mleczarskiego zgłaszały w latach 2021–
2026 organizacje rolnicze, branżowe oraz samorząd rolniczy?
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi na bieżąco współpracuje z organizacjami
rolniczymi, branżowymi oraz samorządem rolniczym. W latach 2021–2026 w ramach
prowadzonych konsultacji, spotkań roboczych oraz innych form współpracy
zgłaszane były liczne postulaty odnoszące się do poszczególnych sektorów produkcji
zwierzęcej. Wszystkie zgłaszane wnioski i propozycje są analizowane przez MRiRW
pod kątem możliwości ich wdrożenia, z uwzględnieniem obowiązujących przepisów
prawa krajowego i unijnego, dostępnych środków finansowych oraz kierunków
polityki rolnej.
Poniżej przedstawiono kilka przykładów zgłaszanych do MRiRW w przeciągu
ostatniego roku wniosków:
Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka oraz Krajowa Rada Izb
Rolniczych składały wnioski o zwiększenie dotacji na prowadzenie ksiąg
hodowlanych i oceny wartości użytkowej lub hodowlanej bydła mlecznego oraz o
zwiększenie stawek dotacji na pokrycie kosztów nagród za zwierzęta, które
zdobyły tytuły czempionów lub wiceczempionów na wystawach zwierząt
hodowlanych - realizacja tych wniosków będzie możliwa w zakresie posiadanych
środków budżetowych na wsparcie postępu biologicznego w produkcji zwierzęcej;
Stanowisko Lubelskiej Izby Rolniczej z 6 lutego 2026 r. w sprawie ograniczenia
organizacjom społecznym odbioru zwierząt;
Pismo Polskiego Zrzeszenia Producentów Bydła Mięsnego z 4 marca 2026 r.
w sprawie potrzeby doprecyzowania przepisów w zakresie kastracji buhajków
przeznaczonych na opas;
Pismo Izby Rolniczej w Opolu z 19 czerwca 2026 r. w sprawie umożliwienia
przeprowadzania uboju pastwiskowego zwierząt gospodarskich;
Krajowa Rada Izb Rolniczych – pismo z 7 maja 2025 r. w sprawie uznania tzw.
budek dla cieląt typu igloo za kojce.
-- 13 of 21 --
14
Pyt. 18 Czy Ministerstwo analizowało skutki polityki klimatycznej i środowiskowej
Unii Europejskiej dla sektora mleczarskiego?
Zwiększenie ochrony i nabycie odporności przed coraz mocniej odczuwalnymi przez
rolnictwo niekorzystnymi zmianami klimatycznymi, przynoszącymi susze, fale
upałów, przymrozki, gradobicia czy powodzie, jest jednym z najważniejszych wyzwań
stojących przed Unią Europejską.
Produkcja mleka stanowi istotne źródło emisji metanu uwalnianego do atmosfery
w wyniku procesu trawienia pasz przez krowy oraz z gospodarowania obornikiem.
W związku z powyższym działania gospodarstw mlecznych stały się jednym z
ważnych elementów realizacji Europejskiego Zielonego Ładu i celów klimatycznych
UE.
Polityka klimatyczna i środowiskowa UE wywiera na sektor mleczarski zarówno
presję kosztową i regulacyjną, jak i tworzy nowe możliwości rozwoju.
Przykładem takich działań zmierzających do ograniczenia emisyjności gazów
cieplarnianych może być poprawa żywienia zwierząt, dodatki paszowe ograniczające
emisję metanu, modernizacja systemów przechowywania gnojowicy, instalowanie
biogazowni lub korzystanie z innych odnawialnych źródeł energii, poprawiających
efektywność produkcji. Natomiast spełnienie wymagań środowiskowych wiąże się
często z inwestycjami w nowoczesne budynki inwentarskie, urządzenia do
gospodarowania nawozami naturalnymi, systemy monitorowania emisji i zużycia
zasobów czy technologie oszczędzające wodę i energię.
Mając na uwadze powyższe, Wspólna Polityka Rolna UE coraz mocniej koncentruje
się na finansowym wspieraniu działań zmierzających zarówno do ograniczenia
emisyjności gazów cieplarnianych przez rolników, jak i do spełnienia przez nich
ambitnych wymogów środowiskowych. W ramach instrumentów wspierających
transformację środowiskową gospodarstw, rolnicy mogą korzystać m.in. z
ekoschematów, programów rolno-środowiskowych, dotacji inwestycyjnych na
modernizację gospodarstw i wsparcia dla odnawialnych źródeł energii.
Także rosnące oczekiwania konsumentów i sieci handlowych powodują, że
producenci mleka muszą wykazywać coraz lepsze wyniki środowiskowe. Powstają
systemy oceny śladu środowiskowego produktów mlecznych (PEF), które mogą w
przyszłości wpływać na pozycję rynkową producentów.
-- 14 of 21 --
15
Spełnianie tych ambitnych celów nie jest łatwe, ale prowadzi do poprawy
efektywności wykorzystania zasobów i umożliwia uzyskanie wyższej wartości
dodanej za produkowane „niskoemisyjne” produkty. Dla mniejszych gospodarstw
koszty wprowadzanych zmian mogą być bardziej odczuwalne, co może przyspieszać
proces koncentracji produkcji.
Wiele z poruszonych powyżej kwestii znalazło swoje odzwierciedlenie i
potwierdzenie w opublikowanym przez KE w dniu 7 lipca 2026 r. dokumencie
„Strategia dla produkcji zwierzęcej”, w którym równie ważne jak produkcja surowca
mlecznego są takie elementy jak zapewnienie tej produkcji konkurencyjności,
odporności i zrównoważoności, a także umożliwienie zachowania jej terytorialnych
zróżnicowań oraz odpowiedniej promocji.
Pyt. 19 Czy Ministerstwo analizowało wpływ umów handlowych Unii Europejskiej
oraz importu z państw trzecich na polski sektor mleczarski?
W kontekście ostatnio dyskutowanych umów handlowych (z Ukrainą, krajami
Mercosur, Meksykiem, Australią, Indonezją, Malezją, Tajlandią, Filipinami, Indiami)
sektor mleczarski w UE raczej nie był wskazywany jako szczególnie narażony na
ryzyko nadmiernego importu z tych kierunków (w porównaniu z na przykład
sektorem wołowym, drobiowym czy cukrowym). Niezależnie od tego MRiRW
opowiada się za ścisłym monitorowaniem przez KE wpływu zawieranych umów, za
większym dostosowaniem produktów importowanych do standardów produkcji UE,
za uwzględnianiem w umowach oraz w przepisach unijnych postanowień
umożliwiających skuteczne działania w razie nadmiernego importu powodującego
zagrożenia dla krajowej produkcji, za pogłębieniem analiz skumulowanego wpływu
umów na sektor rolny UE.
Umowy handlowe UE z krajami trzecimi, ze względu na przyznanie preferencji
taryfowych w dostępie do rynku UE na objęte umową produkty, umożliwiają
obniżenie ich ceny oferowanej na rynku i tym samym zwiększają konkurencyjność
importu w porównaniu z produkcją krajową. Może to prowadzić do wzrostu importu
i problemów rynkowych. Jednocześnie oferują określone preferencje taryfowe i inne
ułatwienia w dostępie do rynków krajów trzecich, co może być korzystne dla
eksportu państw członkowskich UE, a więc także Polski, w tym dla eksportu
produktów mleczarskich.
-- 15 of 21 --
16
Umowy handlowe nie uchylają wymogu celnej, weterynaryjnej i fitosanitarnej
kontroli granicznej, ani wymogu spełnienia unijnych standardów bezpieczeństwa i
jakości żywności. Część unijnych standardów produkcji (np. dobrostanu zwierząt) nie
jest obecnie wymagana wobec produktów importowanych, co zniekształca warunki
konkurowania. Polska stale zwraca uwagę na konieczność dostosowania produktów
importowanych do unijnych wymogów produkcji.
Jeśli chodzi o ocenę zagrożeń i korzyści w związku z zawieraniem umów handlowych
jest to stały temat dyskusji na forum Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (AGRIFISH).
Komisja Europejska w ostatnich latach zlecała kilka analiz skumulowanego wpływu
umów na sektor rolny. Wynikał z nich ogólny wniosek, że sektor rolno-spożywczy UE
generalnie zyskuje na umowach handlowych, przy czym ocena wpływu
w poszczególnych segmentach rynku może się różnić. Wśród beneficjentów
liberalizacji handlu wskazywany był najczęściej sektor produktów wysoce
przetworzonych, win i alkoholi, mleczarski, wieprzowy. Z kolei wśród sektorów
w większym stopniu zagrożonych negatywnymi skutkami liberalizacji wskazywane
były sektory mięsa wołowego, cukru, mięsa drobiowego, baraniny i ryżu (dwa
ostatnie mają mniejsze znaczenie dla Polski). Jednocześnie Komisja przyznawała, że
wykorzystywane w tych analizach metody modelowania skutków liberalizacji przy
użyciu modeli ekonometrycznych opierają się na licznych metodologicznych
uproszczeniach (ograniczone możliwości modelowania barier pozataryfowych
w handlu i implementacji w modelu konkretnych wielkości kontyngentów
taryfowych). W związku z tym należy podchodzić z pewną ostrożnością do wniosków
płynących z tych analiz.
MRiRW postuluje przygotowanie przez Komisję Europejską analizy skumulowanego
wpływu udzielonych i zaoferowanych krajom trzecim preferencji w dostępie do
rynku rolnego. Pozwoliłoby to ukazać pełen obraz sytuacji w zakresie tych
preferencji, także w sektorze mleczarskim, oraz zestawić je z produkcją i konsumpcją
na poziomie UE i poszczególnych państw członkowskich UE, w tym Polski.
Odnośnie do klauzul ochronnych MRiRW konsekwentnie postuluje na unijnym forum
uwzględnianie w nowych i renegocjowanych umowach handlowych z krajami
trzecimi klauzul ochronnych umożliwiających skuteczne działanie w razie
nadmiernego importu rodzącego zagrożenia dla krajowych producentów.
Podkreślamy, że powinny to być klauzule dostosowane do specyfiki unijnego i
-- 16 of 21 --
17
polskiego sektora rolnego (tj. uwzględniające np. rodzinny charakter gospodarstw i
rozproszoną strukturę produkcji), a możliwość ich zastosowania nie powinna być
ograniczona czasowo.
Kwestia standardów produkcji, które obowiązują unijnych producentów, a którymi
nie są związani producenci w krajach trzecich jest istotnym problemem, który
dostrzegamy i traktujemy bardzo poważnie. Dotyczy to także sektora mleczarskiego.
Z tego względu na forum UE postulujemy dostosowanie standardów obowiązujących
w odniesieniu do importu z tymi obowiązującymi dla unijnej produkcji rolnej. Innymi
słowy postulujemy działania celem zapewnienie równych warunków konkurencji.
Komisja Europejska zapowiedziała już działania na rzecz ujednolicenia wymagań dla
produkcji unijnej i importowanej w odniesieniu do dobrostanu zwierząt i zawartości
środków ochrony roślin. Jednocześnie należy pamiętać, że produkty importowane
z państw trzecich muszą spełniać unijne nienegocjowalne standardy w zakresie
bezpieczeństwa żywności (lub równoważne).
Ww. kwestie – tj. potrzebę przeprowadzenia pogłębionych analiz skumulowanego
wpływu udzielonych przez UE preferencji w dostępie do rynku rolnego,
uwzględniania w umowach handlowych spełniających szereg wymogów klauzul
ochronnych oraz wyrównywania warunków konkurencji – MRiRW podnosi na forum
UE, zwłaszcza na forum Rady AGRIFISH, celem ochrony interesów polskich
producentów, w tym producentów z sektora mleczarskiego.
Odnośnie do kwestii liberalizacji handlu z Ukrainą – z dniem 5 czerwca 2025 r.
wygasła obowiązująca od 4 czerwca 2022 r. pełna i jednostronna liberalizacja
importu z Ukrainy w postaci środków ATM, obejmująca także produkty sektora
mleczarskiego. Od października 2025 r. obowiązują bardziej korzystne i
sprawiedliwsze postanowienia zmodernizowanego Układu o stowarzyszeniu UE-
Ukraina. Preferencyjny import wybranych produktów mleczarskich jak np. masło i
odtłuszczone mleko w proszku jest ponownie (jak przed ATM) ograniczony do
wielkości kontyngentów taryfowych. Wielkości te zostały co prawda zwiększone, ale
powiększone kontyngenty objęte są możliwością zastosowania bilateralnej klauzuli
ochronnej a ponadto są powiązane z zobowiązaniem Ukrainy do dostosowania
swojego ustawodawstwa do standardów UE m.in. w zakresie dobrostanu zwierząt do
-- 17 of 21 --
18
2028 r.5 Jednocześnie zwracamy uwagę, że na mocy ww. zmodernizowanych
postanowień Układu Ukraina przyznała zgodnie z zasadą wzajemności również
pewne koncesje stronie unijnej polegające na redukcji lub zniesieniu ceł ukraińskich
na wybrane towary rolne, w tym istotne dla polskiego eksportu na Ukrainę produkty
mleczarskie.
Pyt. 20 Jakie zagrożenia Ministerstwo identyfikuje dla sektora mleczarskiego
w perspektywie do 2030 r. i 2035 r.?
W związku z zawieraniem kolejnych umów handlowych i związaną z tym redukcją
stawek celnych i otwarciem nowych kontyngentów taryfowych, presja importowa
w sektorze mleczarskim UE będzie rosnąć. Jednocześnie sektor ten jest wskazywany
jako wysoce konkurencyjny na rynku światowym, który może skorzystać z
preferencji taryfowych przyznanych UE w dostępie do rynków krajów trzecich w
wyniku umów handlowych.
Pyt. 21 Jakie konkretne działania Ministerstwo zamierza podjąć w celu rozwoju
polskiego sektora mleczarskiego?
MRiRW na unijnym forum stale podnosi i będzie dalej podnosić postulat
wyrównywania warunków konkurencji między produkcją UE a produkcją z krajów
trzecich. Oczekujemy realizacji zapowiedzi Komisji Europejskiej w tym zakresie (zob.
odpowiedź na pytanie nr 19). Jednocześnie, jak wskazano wyżej, produkty
importowane muszą spełniać unijne wymogi bezpieczeństwa żywności, co jest
kontrolowane przez właściwe inspekcje i służby państw członkowskich UE. W
odpowiedzi na postulaty Polski i innych państw członkowskich UE Komisja
zapowiedziała wzmocnienie również tych kontroli oraz zwiększenie audytów
dokonywanych na miejscu w krajach trzecich.
W odniesieniu do wsparcia finansowego, po zakończeniu KPO dla sektora
przetwórczego, w tym branży mleczarskiej, przewidziano wsparcie, które będzie
realizowane z Planu Strategicznego WPR 2023-2027 (PS WPR) w ramach Interwencji
I.10.6.1 Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) – w gospodarstwie
(Budżet: 51 mln EUR) i I.10.7.1 Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości
(dotacja) - poza gospodarstwem (Budżet: 204 mln EUR).
5 Niespełnienie tego zobowiązania może się wiązać z zawieszeniem koncesji przyznanych Ukrainie na
mocy zmodernizowanych postanowień Układu o stowarzyszeniu UE-Ukraina.
-- 18 of 21 --
19
Nabór w ramach interwencji I10.6.1 planowany jest w październiku 2026 r. Wsparcie
w ramach tej interwencji jest nakierowane na realizację działań inwestycyjnych, które
mają wzmocnić pozycję rynkową rolników/mikroprzedsiębiorców, a także wpłynąć
na dywersyfikację i skracanie etapów łańcucha żywnościowego.
Pomoc udzielana jest na inwestycje materialne i niematerialne dotyczące
przetwarzania lub sprzedaży/zbywania produktów rolnych oraz wytwarzania
produktów nierolnych, z wyłączeniem produktów rybołówstwa i akwakultury. Pomoc
realizowana będzie w formie płatności ryczałtowej lub refundacji. W odniesieniu do:
- podejmowania lub wykonywania działalności w zakresie przetwarzania oraz
zbywania przetworzonych produktów rolnych w ramach rolniczego handlu
detalicznego (RHD) – ryczałt na jednego beneficjenta w okresie realizacji
interwencji wynosi w zależności od wielkości operacji – nie więcej niż: 30 000 zł
albo 60 000 zł albo 120 000 zł, przy czym wysokość ryczałtu wynosi maksymalnie
65% kosztów operacji;
- podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej/MOL w zakresie
przetwarzania produktów rolnych oraz sprzedaży przetworzonych produktów
rolnych i nierolnych – ryczałt na jednego beneficjenta w okresie realizacji
interwencji wynosi w zależności od wielkości operacji - nie więcej niż: 30 000 zł
albo 60 000 zł albo 120 000 zł, przy czym wysokość ryczałtu wynosi maksymalnie
65% kosztów operacji;
- kontynuacji prowadzenia działalności gospodarczej jako mikroprzedsiębiorca (w
tym MOL) w zakresie przetwarzania produktów rolnych oraz sprzedaży
przetworzonych produktów rolnych i nierolnych – refundacja na jednego
beneficjenta w okresie realizacji interwencji wynosi maksymalnie 500 000 zł, zaś
intensywność pomocy w formie refundacji wynosi do 50% kosztów
kwalifikowalnych operacji. Minimalna kwota pomocy na jednego beneficjenta w
okresie realizacji PS WPR na realizację operacji w formie refundacji wynosi 10 000
zł.
Nabór w ramach interwencji I10.7.1 planowany jest we wrześniu 2026 r. Wsparcie
w ramach tej interwencji jest nakierowane na realizację działań inwestycyjnych, które
mają wzmocnić pozycję rynkową sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw
(MŚP) na obszarach wiejskich (na rynkach lokalnych), wpłynąć na dywersyfikację
-- 19 of 21 --
20
i skracanie etapów łańcucha żywnościowego, a także promować współpracę
w ramach łańcucha wartości poprzez obowiązek podpisywania umów na dostawy
pomiędzy rolnikami a przemysłem przetwórczym. Pomoc udzielana będzie na
inwestycje materialne i niematerialne dotyczące przetwarzania lub wprowadzania do
obrotu produktów rolnych, z wyłączeniem produktów rybołówstwa i akwakultury.
Pomoc w ramach przedmiotowego wsparcia będzie przyznawana w dwóch
obszarach: Obszar A - przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych
(MŚP) Obszar B - przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu ekologicznych produktów
rolnych (MŚP).
W ramach interwencji wspierane będą inwestycje materialne i niematerialne
dotyczące:
budowy budynków lub budowli do przetwarzania, magazynowania,
przygotowywania do sprzedaży lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych
lub kontroli laboratoryjnej produktów rolnych,
zakupu technologii na cele dotyczące przetwarzania produktów rolnych lub
wprowadzania do obrotu produktów rolnych (w tym przechowywania, sortowania,
pakowania, przygotowania do sprzedaży – wyłącznie w przypadku
zorganizowanych form współpracy rolników),
ochrony środowiska,
infrastruktury do przetwarzania odpadów żywnościowych na biokomponenty lub
przetwarzania produktów ubocznych powstałych przy wytwarzaniu produktów
rolnych.
W odniesieniu do inwestycji realizowanych przez MŚP – na pomoc przyznaną
jednemu beneficjentowi w formie refundacji w okresie realizacji Programu
przewidziano maksymalnie 10 000 000 zł. Minimalna kwota pomocy na realizację
operacji będzie wynosić 100 000 zł.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
-- 20 of 21 --
21
Załączniki:
1. Statystyki dotyczące zwierząt i gospodarstw utrzymujących zwierzęta
gospodarskie w latach 2006 – 2026 na podstawie Komputerowej Bazy
Danych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
2. Wybrane akty prawne regulujące kwestie produkcji mleka.
3. Prezentacja kierunków rozwoju polskiego mleczarstwa do 2035 r
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 21 of 21 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 23 lipca 2026 r.
znak sprawy: RRE.wpz.058.12.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: udzielenia odpowiedzi na interpelację nr 17961 z dnia 2 lipca 2026 r.
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17961 z dnia 2 lipca 2026 r. złożoną przez posłankę
Annę Gembicką i posła Jarosława Sachajko w sprawie sektora mleczarskiego w Polsce,
informuję Pana Marszałka, co następuje.
Pyt. 1 Jak zmieniało się pogłowie bydła mlecznego oraz liczba producentów mleka
w Polsce w latach 2006-2025, z uwzględnieniem danych dostępnych za 2026 r.?
Pyt. 2 Jak zmieniał się charakter produkcji mleka w Polsce w latach 2006-2025?
Dane statystyczne dotyczące pogłowia zwierząt gospodarskich, w tym krów
mlecznych, dostępne są na stronie Głównego Urzędu Statystycznego (GUS)
pod adresem:
https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rolnictwo-lesnictwo/produkcja-zwierzeca-
zwierzeta-gospodarskie1
Ponadto, w załączniku 1 do niniejszej odpowiedzi, na podstawie informacji dostępnych
w Komputerowej Bazie Danych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
(ARiMR) przedstawiono statystyki zwierząt i gospodarstw utrzymujących zwierzęta
gospodarskie w latach 2006 – 2026 (stan na 31 grudnia w latach 2006-2025), w tym:
1 W przypadku braku możliwości bezpośredniego otwarcia linku należy go skopiować i wkleić w okno
adresowe przeglądarki (uwaga dotyczy wszystkich linków zamieszczonych w tym piśmie)
-- 1 of 21 --
2
całkowite pogłowie bydła w Polsce;
liczbę krów mlecznych;
liczbę gospodarstw utrzymujących krowy mleczne;
średnią i medianę liczby krów mlecznych przypadających na gospodarstwo;
strukturę gospodarstw według skali stada, w szczególności gospodarstw
utrzymujących do 10, do 20, do 50, do 100, do 200 oraz powyżej 200 krów
mlecznych.
Pyt. 3 Jak zmieniała się krajowa produkcja mleka oraz podstawowych produktów
mleczarskich?
Pyt. 4 Jak zmieniał się model skupu i przetwórstwa mleka w Polsce?
Przegląd informacji dotyczący krajowej produkcji i skupu mleka oraz produkcji
podstawowych produktów mleczarskich przez ostatnie lata dostępny jest na stronie
Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowy Instytut
Badawczy (IERIGZ-PIB) pod linkiem: https://ierigz-publikacje.pl, na stronie GUS pod
linkiem https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rolnictwo-lesnictwo/produkcja-
zwierzeca-zwierzeta-gospodarskie/ oraz w ujęciu ogólnoeuropejskim
https://agridata.ec.europa.eu/extensions/DataPortal/milk.html
Dodatkowo, informacje o zakładach znajdujących się pod nadzorem Inspekcji
Weterynaryjnej (IW) posiada Główny Lekarz Weterynarii (GLW). Są one dostępne na
stronach Głównego Inspektoratu Weterynarii pod linkiem
https://www.wetgiw.gov.pl/nadzor-weterynaryjny/zywnosc-pochodzenia-
zwierzecego
Pyt. 5 Czy Ministerstwo posiada porównywalne dane dotyczące opłacalności
produkcji mleka w latach 2006-2025?
W Polsce systematyczne badania nad opłacalnością produkcji rolnej, w tym
produkcją mleka, prowadzi IERiGŻ-PIB, który służy jako merytoryczne zaplecze
Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) w zakresie analiz rynkowych, w tych
wykonywanych ad hoc. Wyniki realizowanych przez IERiGŻ-PIB analiz są
-- 2 of 21 --
3
udostępniane w szeregu publikacji, z których dwa razy do roku wydawany jest
biuletyn „Rynek mleka – stan i perspektywy”
https://ierigz-publikacje.pl/kategoria-produktu/ar
Biuletyn obejmuje takie obszary tematyczne jak: pogłowie krów, produkcja i sprzedaż
surowca mlecznego, przetwórstwo mleka, spożycie mleka i jego przetworów, handel
zagraniczny i ceny.
Ponadto, temat opłacalności produkcji jest systematycznie dyskutowany na
posiedzeniach gremiów unijnych np. w trakcie comiesięcznych spotkań Grupy
Ekspertów ds. Wspólnej Organizacji Rynków Rolnych – Produkty Zwierzęce w
trakcie omawiania sytuacji na rynkach rolnych, a informacje dotyczące marż rolników
są publikowane na stronach internetowych Komisji Europejskiej oraz obserwatorium
rynku mleka.
https://agriculture.ec.europa.eu/data-and-analysis/markets/price-data/price-
monitoring-sector/milk-and-dairy-products_en
Pyt. 6 Jakie czynniki Ministerstwo uznaje za najważniejsze dla opłacalności
produkcji mleka?
Na opłacalność produkcji surowca mlecznego wpływają czynniki bezpośrednio
związane z gospodarstwem mlecznym, jak i czynniki zewnętrzne, powiązane z
sytuacją na rynkach rolnych, zarówno polskim, jak i zagranicznych.
Polska jest krajem nadwyżkowym w produkcji mleka, a każdego roku około 32% jego
całkowitej produkcji jest przedmiotem eksportu. To powoduje, że wyniki finansowe
uzyskiwane przez polską branżę mleczarską, a w konsekwencji także ceny płacone
przez przetwórców rolnikom za surowiec mleczny są powiązane z sytuacją na
rynkach światowych.
Kluczowym elementem kosztowym w produkcji mleka są koszty żywienia zwierząt,
w tym efektywne wykorzystywanie własnych pasz. Wysoka jakość zadawanych
kiszonek i pasz treściowych, jest obok warunków utrzymania stada, jego
zdrowotności i efektywności rozrodu kluczowymi elementami wpływającymi na
wydajność mleczną.
Do istotnych czynników, związanych bezpośrednio z gospodarstwem mlecznym,
mających wpływ na opłacalność produkcji, należą także wielkość stada i skala
-- 3 of 21 --
4
produkcji, koszty pracy i mechanizacji, prowadzone inwestycje, w tym coraz częściej
w obecnym czasie komputerowe systemy monitorowania produkcji (tzw. smart
obora).
Pyt. 7 Czy Ministerstwo analizowało skutki zniesienia systemu kwot mlecznych dla
polskiego sektora mleczarskiego?
W wyniku zniesienia w Unii Europejskiej z dniem 1 kwietnia 2015 r. systemu kwot
mlecznych, a tym samym zniesienia obligatoryjnych opłat finansowych nakładanych
na państwa członkowskie na jego nadprodukcję, rośnie systematycznie produkcja
surowca mlecznego w Polsce oraz zwiększa się ilość mleka przeznaczanego do skupu.
Dzięki likwidacji kwot mlecznych Polska stała się czwartym, po Niemczech, Francji
i Niderlandach, producentem mleka krowiego w Unii Europejskiej. Krajowa roczna
produkcja surowca mlecznego od 2022 r. przekracza poziom 15 mln ton, z czego
dostawy surowca do przetwórstwa mleczarskiego osiągnęły w 2025 r. poziom
13,6 mld litrów i stanowiły 85% produkcji mleka. Wzrostowi skupu towarzyszy
zmniejszanie zużycia mleka w gospodarstwach na samozaopatrzenie (ok. 1,4 mld l) i
na cele paszowe (ok. 0,7 mld l). Krajowe spożycie przetworów mlecznych wzrosło
w latach 2004-2024 z poziomu 174 litrów do 281 litrów na jednego mieszkańca.
Każdego roku ok. 4,8 mln ton wyrażonych w ekwiwalencie surowca mlecznego jest
przedmiotem eksportu, co powoduje że polskie produkty mleczarskie stają się coraz
bardziej rozpoznawalne i chętnie kupowane nie tylko przez konsumentów w Unii
Europejskiej, ale także w Azji, na Bliskim Wschodzie, Afryce i obu Amerykach,
a przychody polskiego sektora mleczarskiego ze sprzedaży tych produktów rosną.
Pyt. 8 Jak Ministerstwo ocenia relacje gospodarcze w łańcuchu dostaw mleka
i produktów mleczarskich?
Wśród celów MRiRW na rzecz stabilizacji krajowego rynku rolno-spożywczego, w
tym rynku mleka i jego przetworów, jest unormowanie zasad współpracy branży z
sieciami handlowymi oraz ograniczenie stosowania nieuczciwych praktyk
handlowych. Na spotkaniu zorganizowanym w dniu 17 czerwca 2026 r. w MRiRW z
przedstawicielami sektora przetwórczego, zwrócono uwagę, że presja cenowa ze
strony sieci handlowych przenoszona jest na przetwórców, a następnie na
producentów rolnych. W sektorze mleczarskim obniżki cen szczególnie dotykają
dostawców mleka. Aby poprawić równowagę w łańcuchu dostaw, poprzez
-- 4 of 21 --
5
wzmocnienie pozycji i ochrony polskich producentów oraz przejrzystości rynku
wskazano m.in. na potrzebę nowelizacji ustawy dotyczącej przewagi kontraktowej i
rozszerzenia katalogu zakazanych praktyk oraz wypracowanie zasad współpracy
między dostawcami a sieciami handlowymi. Wśród omawianych propozycji zmian
znalazło się także zwiększenie kompetencji i zasobów Urzędu Ochrony Konkurencji i
Konsumentów (UOKIK). W tym kontekście należy podkreślić dotychczasowe
działania prowadzone przez UOKIK na rynku mleczarskim na rzecz poprawy relacji
między dostawcami surowca mlecznego a przetwórcami go skupującymi. Wśród
kwestionowanych przez UOKIK praktyk stosowanych w umowach zawieranych
pomiędzy rolnikami i mleczarniami znalazły się zapisy dotyczące zasad ustalania ceny
skupu mleka i jej zmiany, badania jakości mleka, wypowiadania umów i stosowania
kar umownych oraz klauzule dotyczące wyłączności i siły wyższej. Prowadzone przez
UOKIK kontrole oraz rozmowy z organizacjami branży mleczarskiej w Polsce mają na
celu wyeliminowanie zachowań niekorzystanych dla rolników oraz wypracowanie
dobrych praktyk rynkowych, a w efekcie poprawę relacji pomiędzy przetwórcami a
producentami mleka.
Pyt. 9 Jak Ministerstwo ocenia znaczenie i kondycję spółdzielczości mleczarskiej
w Polsce?
Spółdzielczość stanowi kluczowy element polskiego sektora produkcji i przetwórstwa
mleka. Tym samym stanowi bardzo istotny czynnik sukcesu jaki osiągnęło polskie
mleczarstwo po wejściu do Unii Europejskiej.
Pyt. 10 Jakie są najważniejsze zagrożenia epizootyczne dla sektora bydła
mlecznego?
W celu ochrony zdrowia publicznego organy IW realizują zadania, z zakresu ochrony
zdrowia zwierząt, w ramach których m. in. prowadzony jest nadzór nad chorobami
którego istotą jest zapobieganie ich wystąpieniu, zwalczanie oraz zapobieganie ich
rozprzestrzenianiu.
Badania kontrolne zwierząt prowadzone w ramach tego nadzoru mają na celu m. in.
wczesne wykrycie chorób oraz utrzymanie statusu Polski jako obszaru wolnego od:
zakażenia wywoływanego przez Brucella abortus, melitensis i B. suis w
populacjach bydła;
-- 5 of 21 --
6
zakażenia wywoływanego przez Brucella abortus, melitensis i B. suis w
populacjach owiec i kóz;
zakażenia kompleksem Mycobacterium tuberculosis (M. bovis, caprae i M.
tuberculosis);
enzootycznej białaczki bydła.
Dodatkowo, badania kontrolne bydła obejmują również zakażenie wirusem choroby
niebieskiego języka (serotypy 1-24), pryszczycę (FMD), gąbczastą encefalopatię
bydła, gorączkę Q oraz zakaźne zapalenie nosa i tchawicy bydła/otręt bydła.
Pyt. 11 Czy Ministerstwo posiada dane dotyczące jakości mleka, stosowania
antybiotyków i produktów leczniczych weterynaryjnych w produkcji mleka?
Skala stosowania antybiotyków w gospodarstwach mlecznych;
Zgodnie z przepisami rozporządzenia (UE) 2019/62 państwa członkowskie UE mają
obowiązek gromadzenia i przesyłania do Europejskiej Agencji Leków (EMA) danych
dotyczących wielkości sprzedaży i stosowania przeciwdrobnoustrojowych
produktów leczniczych we wskazanych w przepisach terminach. Aby dane były
porównywalne i umożliwiały skuteczne ich wykorzystanie zostały ustanowione
obowiązujące we wszystkich państwach członkowskich UE przepisy techniczne
dotyczące ich gromadzenia i przekazywania. Metodologia oraz format zbierania i
przekazywania danych są określone w przepisach m.in. rozporządzenia 2021/5783
oraz rozporządzenia 2022/2094.
Roczne raporty dotyczące sprzedaży i stosowania środków
przeciwdrobnoustrojowych w medycynie weterynaryjnej w Europie (raporty
ESUAvet), przedstawiają dane z państw członkowskich UE i Europejskiego Obszaru
Gospodarczego (EOG).
Raportowanie danych dotyczących stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych
u bydła, świń, kurcząt i indyków odbywa się dopiero od 2024 r. (dane za 2023 r.) i
2 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/6 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie weterynaryjnych
produktów leczniczych i uchylające dyrektywę 2001/82/WE (Dz. Urz. UE L 4 z 7.1.2019, s. 43).
3 Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2021/578 z dnia 29 stycznia 2021 r. uzupełniające rozporządzenie
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/6 w odniesieniu do wymogów dotyczących gromadzenia danych na temat
wielkości sprzedaży przeciwdrobnoustrojowych produktów leczniczych oraz ich stosowania u zwierząt (Dz. Urz. UE L
123 z dnia 09.04.2021, str. 7).
4 Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2022/209 z dnia 16 lutego 2022 r. ustanawiające format danych, które
mają być gromadzone i przekazywane w celu określenia wielkości sprzedaży przeciwdrobnoustrojowych produktów
leczniczych oraz ich stosowania u zwierząt zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/6
(Dz. Urz. UE L 35 z dnia 17.02.2022, str. 7).
-- 6 of 21 --
7
wiele z państw przekazujących sprawozdania nie miało wcześniejszego
doświadczenia w zbieraniu tych danych według gatunków zwierząt.
Zakres zgłoszonych danych dotyczących stosowania, interpretowany i zgłaszany
przez każdy kraj, znacznie różnił się w zależności od kraju i gatunku, wahając się od
10% do 100%.
Obecnie trwają prace i planowane jest wprowadzenie szczegółowych rozwiązań
w polskim porządku prawnym zmierzających do usprawnienia gromadzenia
i przekazywania danych ze stosowania przeciwdrobnoustrojowych produktów
leczniczych u zwierząt.
Zmiany w stosowaniu antybiotyków w latach 2006–2025;
Zgodnie z przepisami rozporządzenia (UE) 2019/61 państwa członkowskie mają
obowiązek gromadzenia i przesyłania do Europejskiej Agencji Leków (EMA) danych
dotyczących wielkości sprzedaży i stosowania przeciwdrobnoustrojowych
produktów leczniczych we wskazanych w przepisach terminach. Dane te
przekazywane są za pośrednictwem platformy EMA dotyczącej sprzedaży i zużycia
środków przeciwdrobnoustrojowych.
Przekazywanie danych ze stosowania odbywa się corocznie, począwszy od stycznia
2024 r., zgodnie z wymogami ww. rozporządzenia, w podziale na gatunki zwierząt.
Kolejne gatunki zwierząt, których dotyczyć ma raportowanie dodawane są
stopniowo, zgodnie z ustalonym harmonogramem sprawozdawczości.
EMA analizuje dane przekazywane przez państwa UE i EOG oraz publikuje coroczne
sprawozdania z monitorowania sprzedaży i stosowania środków
przeciwdrobnoustrojowych w medycynie weterynaryjnej (sprawozdania ESUAvet).
Pierwsze sprawozdanie opublikowano 31 marca 2025 r. Zawiera ono dane za rok
2023.
Sprawozdania są dostępne pod adresem:
https://www.ema.europa.eu/en/veterinary-regulatory-overview/antimicrobial-
resistance-veterinary-medicine/european-sales-use-antimicrobials-veterinary-
medicine-esuavet-annual-surveillance-reports
Dane dotyczące sprzedaży weterynaryjnych produktów leczniczych o działaniu
przeciwdrobnoustrojowym sprzed 2023 r. można znaleźć pod adresem:
-- 7 of 21 --
8
https://www.ema.europa.eu/en/veterinary-regulatory-overview/antimicrobial-
resistance-veterinary-medicine/european-surveillance-veterinary-antimicrobial-
consumption-esvac-2009-2023
Działania podejmowane w celu ograniczenia nieuzasadnionego stosowania
antybiotyków;
O zasadności zastosowania produktów leczniczych u zwierząt, w tym tych o działaniu
przeciwdrobnoustrojowym decyduje lekarz weterynarii po przeprowadzeniu badania
klinicznego i po postawieniu diagnozy.
Zasady dotyczące m.in. stosowania weterynaryjnych produktów leczniczych są
regulowane przez przepisy rozporządzenia (UE) 2019/61 i aktów prawnych
wydanych na jego podstawie natomiast nadzór nad stosowaniem tych przepisów w
praktyce ma Inspekcja Weterynaryjna, która przeprowadza kontrole w tym zakresie.
Koszty wdrażania regulacji dotyczących ograniczenia stosowania produktów
leczniczych weterynaryjnych.
Nie dokonywano takiej analizy.
Pyt. 12 Jak Ministerstwo ocenia stan organizacyjny i kadrowy Inspekcji
Weterynaryjnej w zakresie nadzoru nad produkcją mleka?
Informacje dotyczące realizacji zadań w zakresie nadzoru weterynaryjnego,
organizacji i stanu kadr w IW dostępne są raporcie RRW-3 publikowanym jako część
weterynaryjnej sprawozdawczości statystycznej pod linkiem:
https://www.wetgiw.gov.pl/publikacje/rrw-sprawozdawczosc-statystyczna
Pyt. 13 Proszę o przedstawienie pełnego wykazu najważniejszych polskich i
unijnych aktów prawnych regulujących sektor produkcji mleka i przetwórstwa
mleczarskiego.
Pełny wykaz aktów prawnych regulujących sektor produkcji mleka i przetwórstwa
mleczarskiego znajduje się w oficjalnej bazie aktów prawnych Unii Europejskiej
dostępnej pod następującym adresem:
https://eur-lex.europa.eu/advanced-search-
form.html?action=update&qid=1784030348108
-- 8 of 21 --
9
Wykaz ten umożliwia wyświetlenie pełnej treści aktu prawnego, datę przyjęcia,
wejścia w życie wraz zakresem regulacji, publikatorem i wszystkimi zmianami aktu.
Akty prawne wymagające wdrożenia do prawa polskiego implementowane są
zgodnie z Regulamin pracy Rady Ministrów określającym sposób postępowania
i opracowywania dokumentów rządowych, w tym ich uzgadniania, przeprowadzania
konsultacji publicznych i opiniowania, a także sporządzania w uzasadnieniu do
dokumentu rządowego oceny skutków regulacji.
Przebieg procesu legislacyjnego oraz wykaz wszystkich krajowych aktów prawnych
regulujących rynek mleka, w tym Dzienniki Ustaw dostępne są na stronie
podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji.
https://rcl.gov.pl/
W załączniku nr 2 do niniejszej odpowiedzi przedstawiono wybrane akty prawne
regulujące kwestie produkcji mleka.
Pyt. 14 Czy Ministerstwo posiada obowiązującą strategię rozwoju sektora
mleczarskiego w Polsce?
Kolejne reformy Wspólnej Polityki Rolnej wskazują na stopniową, jednakże wyraźną,
zmianę jej charakteru polegającą na przejściu od mechanizmów wsparcia rynkowego
kierowanych z poziomu Brukseli do instrumentów świadomego zarządzania podażą,
w której swój aktywny udział mają organizacje producentów, zrzeszenia organizacji
producentów oraz organizacje międzybranżowe. Ta świadoma rola przedstawicieli
sektorów produkcji rolnej powinna znaleźć między innymi swoje odzwierciedlenie w
ich działaniach polegających na wytyczeniu kierunków działań i opracowaniu strategii
rozwoju poszczególnych sektorów.
Wpisując się w te oczekiwania, w dniu 5 maja 2026 r., w centrum prasowym PAP
miała miejsce konferencja prasowa mleczarskich organizacji branżowych pt.
„Prezentacja kierunków rozwoju polskiego mleczarstwa do 2035” (dokument w
załączniku 3).
Niezależnie od powyższego, MRiRW zleciło IERiGŻ-PIB opracowanie „Założeń
strategii rozwoju sektora produkcji zwierzęcej w Polsce”.
Zadanie obejmuje poniższe cele:
-- 9 of 21 --
10
Opracowanie diagnozy uwarunkowań rozwoju sektora produkcji zwierzęcej
w Polsce (rynkowych, regulacyjnych, środowiskowych i strukturalnych) wraz
z identyfikacją kluczowych ograniczeń i czynników ryzyka.
Ocena adekwatności obecnych instrumentów wsparcia w ramach WPR oraz
sformułowanie propozycji kierunków/interwencji w nowych ramach po 2027 r.
Zdefiniowanie strategicznych dylematów rozwojowych sektora oraz
przygotowanie wariantowych ścieżek rozwoju i polityki (scenariusze) wraz
z kryteriami porównawczymi.
Koordynacja debaty publicznej: mapowanie interesariuszy, zebranie i synteza
stanowisk, wypracowanie obszarów konsensusu i rozbieżności oraz przełożenie
wniosków z konsultacji na warianty polityki.
Realizacja zadania jest przewidziana na 2026 r. z opracowaniem wstępnym
(metodyka, wstępna diagnoza, plan konsultacji) – do końca II kwartału 2026 r. oraz
raportem końcowym (założenia strategii, warianty ścieżek, propozycje WPR po 2027
r., synteza debaty) – do 30 listopada 2026 r.
Jednocześnie Komisja Europejska przyjęła w dniu 7 lipca 2026 r. dokument
„Strategia dla produkcji zwierzęcej”, którego celem jest stworzenie
długoterminowych ram dla konkurencyjnego, odpornego i zrównoważonego sektora,
przy uwzględnieniu różnorodności modeli produkcji w UE. Strategia ma zwiększyć
przewidywalność, wspierać inwestycje i wzmacniać odporność sektora, a także
ukierunkować odpowiednie wykorzystania WPR i innych instrumentów finansowych.
Pyt. 15 Jakie programy wsparcia dla producentów mleka i sektora mleczarskiego
zostały uruchomione od 1 stycznia 2006 r.?
Od 1 stycznia 2006 r. producenci działający w sektorze mleka mogli korzystać
z licznych instrumentów wsparcia realizowanych zarówno ze środków krajowych, jak
i unijnych, w szczególności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, w tym Sektorowego
Programu Operacyjnego na lata 2004-2006, Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich
na lata 2007–2013, Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz
Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. Wsparcie
obejmowało m.in. płatności bezpośrednie, działania inwestycyjne, pomoc
nadzwyczajną związaną z sytuacjami kryzysowymi, działania na rzecz dobrostanu
zwierząt, ochrony zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich,
-- 10 of 21 --
11
bioasekuracji, zarządzania ryzykiem oraz poprawy konkurencyjności gospodarstw
rolnych. Wsparcie jest realizowane przez ARiMR.
Szczegółowe informacje dotyczące poszczególnych instrumentów wsparcia dostępne
są w dokumentacji opublikowanej na stronach internetowych MRiRW oraz ARiMR:
https://www.gov.pl/web/rolnictwo/plan-strategiczny-dla-wspolnej-politykirolnej-
na-lata-2023-27
https://www.gov.pl/web/rolnictwo/-program-rozwoju-obszarow-wiejskich-2014-
2020-prow-2014-2020
https://www.gov.pl/web/arimr/roznicowanie-w-kierunku-
dzialalnoscinierolniczej3
https://www.gov.pl/web/arimr/sektorowy-program-operacyjny---rolnictwo-
2004-2006
https://www.gov.pl/web/arimr/sprawozdania-z-dzialalnosci-
agencjirestrukturyzacji-i-modernizacji-rolnictwa
https://www.gov.pl/web/arimr/platnosci-bezposrednie2
https://www.gov.pl/web/rolnictwo/platnosci-bezposrednie-do-2022
https://www.gov.pl/web/arimr/platnosci-bezposrednie3?page=1&size=10
W ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 instrumentem
wsparcia zwrotnego dla sektora rolnego, w tym producentów mleka, utworzonym
przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi we współpracy z Bankiem
Gospodarstwa Krajowego był Fundusz Gwarancji Rolnych (FGR). W ramach FGR
producenci mleka mogli skorzystać ze wsparcia w zakresie modernizacji gospodarstw
rolnych. Wsparcie z FGR zostało uruchomione pod koniec 2019 r. i realizowane było
do końca okresu kwalifikowalności tj. 2025 r. w ramach operacji typu „Modernizacja
gospodarstw rolnych”. Oferta FGR obejmowała gwarancję spłaty kredytu
początkowo inwestycyjnego oraz powiązanego z nim kredytu obrotowego, a
następnie również samodzielnego kredytu obrotowego. W celu dodatkowego
obniżenia kosztów obsługi kredytu wprowadzono również dopłatę do
oprocentowania kredytu obrotowego. Do końca okresu kwalifikowalności w ramach
wsparcia skierowanego do ogółu rolników w zakresie modernizacji gospodarstw
rolnych udzielono łącznie 29 956 kredytów inwestycyjnych i obrotowych z
gwarancją FGR na łączną kwotę 5,4 mld zł, udzielone gwarancje wyniosły 4,2 mld zł,
-- 11 of 21 --
12
a dopłaty do odsetek 372 mln zł. W ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej
Polityki Rolnej na lata 2023-2027 realizowany jest Fundusz Gwarancji Rolnych Plus
(FGR Plus). FGR Plus został uruchomiony w 2024 r. i jego realizacja planowana jest
do końca okresu kwalifikowalności wydatków w ramach PS WPR 2023-2027. Jest to
fundusz ułatwiający uzyskanie kredytu dla kredytobiorców poprzez oferowanie
gwarancji bankowej Agromax przez Bank Gospodarstwa Krajowego jako
zabezpieczenia kredytu. FGR Plus dodatkowo oferuje dotację na spłatę odsetek.
Producenci mleka mogą korzystać ze wsparcia zwrotnego (preferencyjnego kredytu
inwestycyjnego i powiązanego z nim kredytu obrotowego) oferowanego przez FGR
Plus w ramach interwencji I 10.1.2. – Inwestycje w gospodarstwach rolnych
zwiększające konkurencyjność – (Instrumenty finansowe). Gwarancja FGR Plus może
zabezpieczyć do 80 % kwoty kredytu pozostającego do spłaty, a jej udzielenie jest
bezpłatne. Okres gwarancji wynosi do 183 miesięcy w przypadku kredytów
inwestycyjnych. Możliwe jest też uzyskanie kredytu obrotowego powiązanego z
kredytem inwestycyjnym do 25% wartości kredytu inwestycyjnego – na okres do 51
miesięcy. Maksymalna kwota gwarancji wynosi 5 mln zł, a w przypadku spółdzielni, w
tym spółdzielni rolników, organizacji producentów i ich zrzeszeń, grup producentów
rolnych i ich związków, prowadzących gospodarstwo rolne nie więcej niż 10 mln zł.
Możliwe jest też uzyskanie dotacji na spłatę odsetek od kredytu (inwestycyjnego
i/lub obrotowego) przez okres dwóch lat na poziomie 50 %, a w przypadku młodego
rolnika lub gdy inwestycja przyczynia się do ochrony środowiska i klimatu – 100%. W
ramach interwencji I 10.1.2. – Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające
konkurencyjność – (Instrumenty finansowe) zaplanowano budżet 585,8 mln zł, co
przy powyższych parametrach wsparcia powinno wygenerować akcję kredytową na
poziomie ok 1,7 mld zł. Alokacja Funduszu nie jest podzielona na poszczególne
sektory.
Pyt. 16 Czy Ministerstwo oceniało skuteczność dotychczasowych programów
wsparcia dla sektora mleczarskiego?
MRiRW na bieżąco monitoruje sytuację w poszczególnych sektorach produkcji
zwierzęcej oraz analizuje efekty funkcjonowania wdrażanych instrumentów wsparcia.
Ocena poszczególnych działań prowadzona jest m.in. na podstawie dostępnych
danych statystycznych, informacji pochodzących z ARiMR, wyników ewaluacji
programów, a także wniosków płynących z konsultacji z organizacjami branżowymi,
-- 12 of 21 --
13
organizacjami rolniczymi i samorządem rolniczym. Uzyskane informacje są
wykorzystywane przy projektowaniu i ewentualnym modyfikowaniu instrumentów
wsparcia, tak aby odpowiadały one aktualnym potrzebom producentów oraz
uwarunkowaniom rynkowym.
Pyt. 17 Jakie postulaty dotyczące sektora mleczarskiego zgłaszały w latach 2021–
2026 organizacje rolnicze, branżowe oraz samorząd rolniczy?
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi na bieżąco współpracuje z organizacjami
rolniczymi, branżowymi oraz samorządem rolniczym. W latach 2021–2026 w ramach
prowadzonych konsultacji, spotkań roboczych oraz innych form współpracy
zgłaszane były liczne postulaty odnoszące się do poszczególnych sektorów produkcji
zwierzęcej. Wszystkie zgłaszane wnioski i propozycje są analizowane przez MRiRW
pod kątem możliwości ich wdrożenia, z uwzględnieniem obowiązujących przepisów
prawa krajowego i unijnego, dostępnych środków finansowych oraz kierunków
polityki rolnej.
Poniżej przedstawiono kilka przykładów zgłaszanych do MRiRW w przeciągu
ostatniego roku wniosków:
Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka oraz Krajowa Rada Izb
Rolniczych składały wnioski o zwiększenie dotacji na prowadzenie ksiąg
hodowlanych i oceny wartości użytkowej lub hodowlanej bydła mlecznego oraz o
zwiększenie stawek dotacji na pokrycie kosztów nagród za zwierzęta, które
zdobyły tytuły czempionów lub wiceczempionów na wystawach zwierząt
hodowlanych - realizacja tych wniosków będzie możliwa w zakresie posiadanych
środków budżetowych na wsparcie postępu biologicznego w produkcji zwierzęcej;
Stanowisko Lubelskiej Izby Rolniczej z 6 lutego 2026 r. w sprawie ograniczenia
organizacjom społecznym odbioru zwierząt;
Pismo Polskiego Zrzeszenia Producentów Bydła Mięsnego z 4 marca 2026 r.
w sprawie potrzeby doprecyzowania przepisów w zakresie kastracji buhajków
przeznaczonych na opas;
Pismo Izby Rolniczej w Opolu z 19 czerwca 2026 r. w sprawie umożliwienia
przeprowadzania uboju pastwiskowego zwierząt gospodarskich;
Krajowa Rada Izb Rolniczych – pismo z 7 maja 2025 r. w sprawie uznania tzw.
budek dla cieląt typu igloo za kojce.
-- 13 of 21 --
14
Pyt. 18 Czy Ministerstwo analizowało skutki polityki klimatycznej i środowiskowej
Unii Europejskiej dla sektora mleczarskiego?
Zwiększenie ochrony i nabycie odporności przed coraz mocniej odczuwalnymi przez
rolnictwo niekorzystnymi zmianami klimatycznymi, przynoszącymi susze, fale
upałów, przymrozki, gradobicia czy powodzie, jest jednym z najważniejszych wyzwań
stojących przed Unią Europejską.
Produkcja mleka stanowi istotne źródło emisji metanu uwalnianego do atmosfery
w wyniku procesu trawienia pasz przez krowy oraz z gospodarowania obornikiem.
W związku z powyższym działania gospodarstw mlecznych stały się jednym z
ważnych elementów realizacji Europejskiego Zielonego Ładu i celów klimatycznych
UE.
Polityka klimatyczna i środowiskowa UE wywiera na sektor mleczarski zarówno
presję kosztową i regulacyjną, jak i tworzy nowe możliwości rozwoju.
Przykładem takich działań zmierzających do ograniczenia emisyjności gazów
cieplarnianych może być poprawa żywienia zwierząt, dodatki paszowe ograniczające
emisję metanu, modernizacja systemów przechowywania gnojowicy, instalowanie
biogazowni lub korzystanie z innych odnawialnych źródeł energii, poprawiających
efektywność produkcji. Natomiast spełnienie wymagań środowiskowych wiąże się
często z inwestycjami w nowoczesne budynki inwentarskie, urządzenia do
gospodarowania nawozami naturalnymi, systemy monitorowania emisji i zużycia
zasobów czy technologie oszczędzające wodę i energię.
Mając na uwadze powyższe, Wspólna Polityka Rolna UE coraz mocniej koncentruje
się na finansowym wspieraniu działań zmierzających zarówno do ograniczenia
emisyjności gazów cieplarnianych przez rolników, jak i do spełnienia przez nich
ambitnych wymogów środowiskowych. W ramach instrumentów wspierających
transformację środowiskową gospodarstw, rolnicy mogą korzystać m.in. z
ekoschematów, programów rolno-środowiskowych, dotacji inwestycyjnych na
modernizację gospodarstw i wsparcia dla odnawialnych źródeł energii.
Także rosnące oczekiwania konsumentów i sieci handlowych powodują, że
producenci mleka muszą wykazywać coraz lepsze wyniki środowiskowe. Powstają
systemy oceny śladu środowiskowego produktów mlecznych (PEF), które mogą w
przyszłości wpływać na pozycję rynkową producentów.
-- 14 of 21 --
15
Spełnianie tych ambitnych celów nie jest łatwe, ale prowadzi do poprawy
efektywności wykorzystania zasobów i umożliwia uzyskanie wyższej wartości
dodanej za produkowane „niskoemisyjne” produkty. Dla mniejszych gospodarstw
koszty wprowadzanych zmian mogą być bardziej odczuwalne, co może przyspieszać
proces koncentracji produkcji.
Wiele z poruszonych powyżej kwestii znalazło swoje odzwierciedlenie i
potwierdzenie w opublikowanym przez KE w dniu 7 lipca 2026 r. dokumencie
„Strategia dla produkcji zwierzęcej”, w którym równie ważne jak produkcja surowca
mlecznego są takie elementy jak zapewnienie tej produkcji konkurencyjności,
odporności i zrównoważoności, a także umożliwienie zachowania jej terytorialnych
zróżnicowań oraz odpowiedniej promocji.
Pyt. 19 Czy Ministerstwo analizowało wpływ umów handlowych Unii Europejskiej
oraz importu z państw trzecich na polski sektor mleczarski?
W kontekście ostatnio dyskutowanych umów handlowych (z Ukrainą, krajami
Mercosur, Meksykiem, Australią, Indonezją, Malezją, Tajlandią, Filipinami, Indiami)
sektor mleczarski w UE raczej nie był wskazywany jako szczególnie narażony na
ryzyko nadmiernego importu z tych kierunków (w porównaniu z na przykład
sektorem wołowym, drobiowym czy cukrowym). Niezależnie od tego MRiRW
opowiada się za ścisłym monitorowaniem przez KE wpływu zawieranych umów, za
większym dostosowaniem produktów importowanych do standardów produkcji UE,
za uwzględnianiem w umowach oraz w przepisach unijnych postanowień
umożliwiających skuteczne działania w razie nadmiernego importu powodującego
zagrożenia dla krajowej produkcji, za pogłębieniem analiz skumulowanego wpływu
umów na sektor rolny UE.
Umowy handlowe UE z krajami trzecimi, ze względu na przyznanie preferencji
taryfowych w dostępie do rynku UE na objęte umową produkty, umożliwiają
obniżenie ich ceny oferowanej na rynku i tym samym zwiększają konkurencyjność
importu w porównaniu z produkcją krajową. Może to prowadzić do wzrostu importu
i problemów rynkowych. Jednocześnie oferują określone preferencje taryfowe i inne
ułatwienia w dostępie do rynków krajów trzecich, co może być korzystne dla
eksportu państw członkowskich UE, a więc także Polski, w tym dla eksportu
produktów mleczarskich.
-- 15 of 21 --
16
Umowy handlowe nie uchylają wymogu celnej, weterynaryjnej i fitosanitarnej
kontroli granicznej, ani wymogu spełnienia unijnych standardów bezpieczeństwa i
jakości żywności. Część unijnych standardów produkcji (np. dobrostanu zwierząt) nie
jest obecnie wymagana wobec produktów importowanych, co zniekształca warunki
konkurowania. Polska stale zwraca uwagę na konieczność dostosowania produktów
importowanych do unijnych wymogów produkcji.
Jeśli chodzi o ocenę zagrożeń i korzyści w związku z zawieraniem umów handlowych
jest to stały temat dyskusji na forum Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (AGRIFISH).
Komisja Europejska w ostatnich latach zlecała kilka analiz skumulowanego wpływu
umów na sektor rolny. Wynikał z nich ogólny wniosek, że sektor rolno-spożywczy UE
generalnie zyskuje na umowach handlowych, przy czym ocena wpływu
w poszczególnych segmentach rynku może się różnić. Wśród beneficjentów
liberalizacji handlu wskazywany był najczęściej sektor produktów wysoce
przetworzonych, win i alkoholi, mleczarski, wieprzowy. Z kolei wśród sektorów
w większym stopniu zagrożonych negatywnymi skutkami liberalizacji wskazywane
były sektory mięsa wołowego, cukru, mięsa drobiowego, baraniny i ryżu (dwa
ostatnie mają mniejsze znaczenie dla Polski). Jednocześnie Komisja przyznawała, że
wykorzystywane w tych analizach metody modelowania skutków liberalizacji przy
użyciu modeli ekonometrycznych opierają się na licznych metodologicznych
uproszczeniach (ograniczone możliwości modelowania barier pozataryfowych
w handlu i implementacji w modelu konkretnych wielkości kontyngentów
taryfowych). W związku z tym należy podchodzić z pewną ostrożnością do wniosków
płynących z tych analiz.
MRiRW postuluje przygotowanie przez Komisję Europejską analizy skumulowanego
wpływu udzielonych i zaoferowanych krajom trzecim preferencji w dostępie do
rynku rolnego. Pozwoliłoby to ukazać pełen obraz sytuacji w zakresie tych
preferencji, także w sektorze mleczarskim, oraz zestawić je z produkcją i konsumpcją
na poziomie UE i poszczególnych państw członkowskich UE, w tym Polski.
Odnośnie do klauzul ochronnych MRiRW konsekwentnie postuluje na unijnym forum
uwzględnianie w nowych i renegocjowanych umowach handlowych z krajami
trzecimi klauzul ochronnych umożliwiających skuteczne działanie w razie
nadmiernego importu rodzącego zagrożenia dla krajowych producentów.
Podkreślamy, że powinny to być klauzule dostosowane do specyfiki unijnego i
-- 16 of 21 --
17
polskiego sektora rolnego (tj. uwzględniające np. rodzinny charakter gospodarstw i
rozproszoną strukturę produkcji), a możliwość ich zastosowania nie powinna być
ograniczona czasowo.
Kwestia standardów produkcji, które obowiązują unijnych producentów, a którymi
nie są związani producenci w krajach trzecich jest istotnym problemem, który
dostrzegamy i traktujemy bardzo poważnie. Dotyczy to także sektora mleczarskiego.
Z tego względu na forum UE postulujemy dostosowanie standardów obowiązujących
w odniesieniu do importu z tymi obowiązującymi dla unijnej produkcji rolnej. Innymi
słowy postulujemy działania celem zapewnienie równych warunków konkurencji.
Komisja Europejska zapowiedziała już działania na rzecz ujednolicenia wymagań dla
produkcji unijnej i importowanej w odniesieniu do dobrostanu zwierząt i zawartości
środków ochrony roślin. Jednocześnie należy pamiętać, że produkty importowane
z państw trzecich muszą spełniać unijne nienegocjowalne standardy w zakresie
bezpieczeństwa żywności (lub równoważne).
Ww. kwestie – tj. potrzebę przeprowadzenia pogłębionych analiz skumulowanego
wpływu udzielonych przez UE preferencji w dostępie do rynku rolnego,
uwzględniania w umowach handlowych spełniających szereg wymogów klauzul
ochronnych oraz wyrównywania warunków konkurencji – MRiRW podnosi na forum
UE, zwłaszcza na forum Rady AGRIFISH, celem ochrony interesów polskich
producentów, w tym producentów z sektora mleczarskiego.
Odnośnie do kwestii liberalizacji handlu z Ukrainą – z dniem 5 czerwca 2025 r.
wygasła obowiązująca od 4 czerwca 2022 r. pełna i jednostronna liberalizacja
importu z Ukrainy w postaci środków ATM, obejmująca także produkty sektora
mleczarskiego. Od października 2025 r. obowiązują bardziej korzystne i
sprawiedliwsze postanowienia zmodernizowanego Układu o stowarzyszeniu UE-
Ukraina. Preferencyjny import wybranych produktów mleczarskich jak np. masło i
odtłuszczone mleko w proszku jest ponownie (jak przed ATM) ograniczony do
wielkości kontyngentów taryfowych. Wielkości te zostały co prawda zwiększone, ale
powiększone kontyngenty objęte są możliwością zastosowania bilateralnej klauzuli
ochronnej a ponadto są powiązane z zobowiązaniem Ukrainy do dostosowania
swojego ustawodawstwa do standardów UE m.in. w zakresie dobrostanu zwierząt do
-- 17 of 21 --
18
2028 r.5 Jednocześnie zwracamy uwagę, że na mocy ww. zmodernizowanych
postanowień Układu Ukraina przyznała zgodnie z zasadą wzajemności również
pewne koncesje stronie unijnej polegające na redukcji lub zniesieniu ceł ukraińskich
na wybrane towary rolne, w tym istotne dla polskiego eksportu na Ukrainę produkty
mleczarskie.
Pyt. 20 Jakie zagrożenia Ministerstwo identyfikuje dla sektora mleczarskiego
w perspektywie do 2030 r. i 2035 r.?
W związku z zawieraniem kolejnych umów handlowych i związaną z tym redukcją
stawek celnych i otwarciem nowych kontyngentów taryfowych, presja importowa
w sektorze mleczarskim UE będzie rosnąć. Jednocześnie sektor ten jest wskazywany
jako wysoce konkurencyjny na rynku światowym, który może skorzystać z
preferencji taryfowych przyznanych UE w dostępie do rynków krajów trzecich w
wyniku umów handlowych.
Pyt. 21 Jakie konkretne działania Ministerstwo zamierza podjąć w celu rozwoju
polskiego sektora mleczarskiego?
MRiRW na unijnym forum stale podnosi i będzie dalej podnosić postulat
wyrównywania warunków konkurencji między produkcją UE a produkcją z krajów
trzecich. Oczekujemy realizacji zapowiedzi Komisji Europejskiej w tym zakresie (zob.
odpowiedź na pytanie nr 19). Jednocześnie, jak wskazano wyżej, produkty
importowane muszą spełniać unijne wymogi bezpieczeństwa żywności, co jest
kontrolowane przez właściwe inspekcje i służby państw członkowskich UE. W
odpowiedzi na postulaty Polski i innych państw członkowskich UE Komisja
zapowiedziała wzmocnienie również tych kontroli oraz zwiększenie audytów
dokonywanych na miejscu w krajach trzecich.
W odniesieniu do wsparcia finansowego, po zakończeniu KPO dla sektora
przetwórczego, w tym branży mleczarskiej, przewidziano wsparcie, które będzie
realizowane z Planu Strategicznego WPR 2023-2027 (PS WPR) w ramach Interwencji
I.10.6.1 Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) – w gospodarstwie
(Budżet: 51 mln EUR) i I.10.7.1 Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości
(dotacja) - poza gospodarstwem (Budżet: 204 mln EUR).
5 Niespełnienie tego zobowiązania może się wiązać z zawieszeniem koncesji przyznanych Ukrainie na
mocy zmodernizowanych postanowień Układu o stowarzyszeniu UE-Ukraina.
-- 18 of 21 --
19
Nabór w ramach interwencji I10.6.1 planowany jest w październiku 2026 r. Wsparcie
w ramach tej interwencji jest nakierowane na realizację działań inwestycyjnych, które
mają wzmocnić pozycję rynkową rolników/mikroprzedsiębiorców, a także wpłynąć
na dywersyfikację i skracanie etapów łańcucha żywnościowego.
Pomoc udzielana jest na inwestycje materialne i niematerialne dotyczące
przetwarzania lub sprzedaży/zbywania produktów rolnych oraz wytwarzania
produktów nierolnych, z wyłączeniem produktów rybołówstwa i akwakultury. Pomoc
realizowana będzie w formie płatności ryczałtowej lub refundacji. W odniesieniu do:
- podejmowania lub wykonywania działalności w zakresie przetwarzania oraz
zbywania przetworzonych produktów rolnych w ramach rolniczego handlu
detalicznego (RHD) – ryczałt na jednego beneficjenta w okresie realizacji
interwencji wynosi w zależności od wielkości operacji – nie więcej niż: 30 000 zł
albo 60 000 zł albo 120 000 zł, przy czym wysokość ryczałtu wynosi maksymalnie
65% kosztów operacji;
- podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej/MOL w zakresie
przetwarzania produktów rolnych oraz sprzedaży przetworzonych produktów
rolnych i nierolnych – ryczałt na jednego beneficjenta w okresie realizacji
interwencji wynosi w zależności od wielkości operacji - nie więcej niż: 30 000 zł
albo 60 000 zł albo 120 000 zł, przy czym wysokość ryczałtu wynosi maksymalnie
65% kosztów operacji;
- kontynuacji prowadzenia działalności gospodarczej jako mikroprzedsiębiorca (w
tym MOL) w zakresie przetwarzania produktów rolnych oraz sprzedaży
przetworzonych produktów rolnych i nierolnych – refundacja na jednego
beneficjenta w okresie realizacji interwencji wynosi maksymalnie 500 000 zł, zaś
intensywność pomocy w formie refundacji wynosi do 50% kosztów
kwalifikowalnych operacji. Minimalna kwota pomocy na jednego beneficjenta w
okresie realizacji PS WPR na realizację operacji w formie refundacji wynosi 10 000
zł.
Nabór w ramach interwencji I10.7.1 planowany jest we wrześniu 2026 r. Wsparcie
w ramach tej interwencji jest nakierowane na realizację działań inwestycyjnych, które
mają wzmocnić pozycję rynkową sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw
(MŚP) na obszarach wiejskich (na rynkach lokalnych), wpłynąć na dywersyfikację
-- 19 of 21 --
20
i skracanie etapów łańcucha żywnościowego, a także promować współpracę
w ramach łańcucha wartości poprzez obowiązek podpisywania umów na dostawy
pomiędzy rolnikami a przemysłem przetwórczym. Pomoc udzielana będzie na
inwestycje materialne i niematerialne dotyczące przetwarzania lub wprowadzania do
obrotu produktów rolnych, z wyłączeniem produktów rybołówstwa i akwakultury.
Pomoc w ramach przedmiotowego wsparcia będzie przyznawana w dwóch
obszarach: Obszar A - przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych
(MŚP) Obszar B - przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu ekologicznych produktów
rolnych (MŚP).
W ramach interwencji wspierane będą inwestycje materialne i niematerialne
dotyczące:
budowy budynków lub budowli do przetwarzania, magazynowania,
przygotowywania do sprzedaży lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych
lub kontroli laboratoryjnej produktów rolnych,
zakupu technologii na cele dotyczące przetwarzania produktów rolnych lub
wprowadzania do obrotu produktów rolnych (w tym przechowywania, sortowania,
pakowania, przygotowania do sprzedaży – wyłącznie w przypadku
zorganizowanych form współpracy rolników),
ochrony środowiska,
infrastruktury do przetwarzania odpadów żywnościowych na biokomponenty lub
przetwarzania produktów ubocznych powstałych przy wytwarzaniu produktów
rolnych.
W odniesieniu do inwestycji realizowanych przez MŚP – na pomoc przyznaną
jednemu beneficjentowi w formie refundacji w okresie realizacji Programu
przewidziano maksymalnie 10 000 000 zł. Minimalna kwota pomocy na realizację
operacji będzie wynosić 100 000 zł.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
-- 20 of 21 --
21
Załączniki:
1. Statystyki dotyczące zwierząt i gospodarstw utrzymujących zwierzęta
gospodarskie w latach 2006 – 2026 na podstawie Komputerowej Bazy
Danych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
2. Wybrane akty prawne regulujące kwestie produkcji mleka.
3. Prezentacja kierunków rozwoju polskiego mleczarstwa do 2035 r
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 21 of 21 --