Interpelacja nr 17855
Interpelacja w sprawie włączenia miejsc pamięci do programów edukacji na przykładzie upamiętnienia na górze Chełm w Stryszowie
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie włączenia miejsc pamięci do programów edukacji na przykładzie upamiętnienia na górze Chełm w Stryszowie
Interpelacja nr 17855
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie włączenia miejsc pamięci do programów edukacji na przykładzie upamiętnienia na górze Chełm w Stryszowie
Zgłaszający: Bronisław Foltyn
Data wpływu: 18-06-2026
W wyniku rozmów z mieszkańcami postanowiłem zwrócić się do Państwa z interpelacją dotyczącą symbolicznego grobu żołnierzy Armii Krajowej zlokalizowanego na górze Chełm w Stryszowie (województwo małopolskie, powiat wadowicki) – miejsca o głębokim znaczeniu historycznym i patriotycznym, które dotąd nie zostało w sposób wystarczający ujęte w oficjalnych rejestrach miejsc pamięci narodowej. Z przekazów lokalnych mieszkańców, relacji rodzin, a także dostępnych publikacji regionalnych wynika, że w 1944 roku, podczas niemieckiej obławy, w rejonie góry Chełm zostało rozstrzelanych co najmniej trzech żołnierzy Armii Krajowej. Miejsce ich pochówku, upamiętnione symbolicznym krzyżem i otaczane pamięcią przez lokalną społeczność, nie ma statusu cmentarza wojennego ani też nie zostało dotychczas objęte systematyczną ochroną ze strony państwa.
Co szczególnie istotne, w ostatnich miesiącach do mojego biura poselskiego zgłaszają się mieszkańcy gminy Stryszów i sąsiednich miejscowości, którzy z głębokim poruszeniem proszą o pomoc w upamiętnieniu tego miejsca. Dla wielu z nich jest to nie tylko kwestia lokalnego patriotyzmu, ale również obowiązku wobec przodków, którzy z narażeniem życia walczyli o wolność Ojczyzny. Góra Chełm, ze swoim skromnym i niemal zapomnianym grobem, stanowi dla tych ludzi prawdziwe „miejsce pamięci“, a jego dalsze zaniedbanie odbierane jest jako bolesne zaniechanie obowiązku świadectwa.
W chwili obecnej na miejscu znajduje się tylko symboliczny grób, który został przygotowany przez turystów z Kalwarii Zebrzydowskiej, o czym informuje skromna, tymczasowa tablica pamiątkowa. W najbliższym sąsiedztwie znajdują się trzy brzozowe krzyże, ustawione jako znak pamięci i hołdu dla poległych. Całe to miejsce wymaga uporządkowania, zarówno pod względem przestrzennym, jak i informacyjnym. O to miejsce, na miarę swoich możliwości, dba lokalna społeczność: mieszkańcy regularnie odwiedzają ten symboliczny grób, przynoszą znicze i kwiaty. To wszystko świadczy o tym, że pamięć o wydarzeniach z 1944 roku nadal żyje i zasługuje na wsparcie oraz uhonorowanie przez instytucje państwowe.
Mimo zainteresowania tym miejscem ze strony mieszkańców, pasjonatów historii oraz turystów brakuje jakichkolwiek oznaczeń terenowych, tablic informacyjnych czy oficjalnych materiałów edukacyjnych. W dostępnych bazach IPN, m.in. rejestrach zbrodni hitlerowskich i relacjach AK z terenu Obwodu Wadowice, nie figuruje precyzyjne oznaczenie grobu na górze Chełm, co świadczy o konieczności pogłębionej kwerendy archiwalnej i historycznej w tym zakresie.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje objęcie miejsca na górze Chełm w Stryszowie statusem oficjalnego miejsca pamięci narodowej?
2. Czy jest możliwe przeprowadzenie przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwerendy archiwalnej w celu potwierdzenia tożsamości poległych żołnierzy AK i zdarzeń, do których doszło na górze Chełm w 1944 roku?
3. Czy jest możliwe oznakowanie tego miejsca w terenie przez tablicę edukacyjną, krzyż państwowy lub pomnik pamięci we współpracy z władzami samorządowymi i organizacjami kombatanckimi?
4. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego mogłoby pomóc we włączeniu tego miejsca pamięci do programów edukacji patriotycznej lub regionalnej?
Zwracam uwagę, że podobne, często nieudokumentowane miejsca walki i męczeństwa żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego, szczególnie na terenach wiejskich i górskich, są systematycznie porządkowane i włączane w narodową mapę pamięci historycznej, jednak wiele z nich, jak to na górze Chełm, nadal pozostaje zapomnianych. Proszę o potraktowanie niniejszej interpelacji jako głosu w imieniu lokalnej społeczności i rodzin ofiar, dla których pamięć o bohaterach walki o wolność Ojczyzny jest nie tylko obowiązkiem moralnym, ale i elementem tożsamości regionalnej.
Interpelacja nr 17855
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie włączenia miejsc pamięci do programów edukacji na przykładzie upamiętnienia na górze Chełm w Stryszowie
Zgłaszający: Bronisław Foltyn
Data wpływu: 18-06-2026
W wyniku rozmów z mieszkańcami postanowiłem zwrócić się do Państwa z interpelacją dotyczącą symbolicznego grobu żołnierzy Armii Krajowej zlokalizowanego na górze Chełm w Stryszowie (województwo małopolskie, powiat wadowicki) – miejsca o głębokim znaczeniu historycznym i patriotycznym, które dotąd nie zostało w sposób wystarczający ujęte w oficjalnych rejestrach miejsc pamięci narodowej. Z przekazów lokalnych mieszkańców, relacji rodzin, a także dostępnych publikacji regionalnych wynika, że w 1944 roku, podczas niemieckiej obławy, w rejonie góry Chełm zostało rozstrzelanych co najmniej trzech żołnierzy Armii Krajowej. Miejsce ich pochówku, upamiętnione symbolicznym krzyżem i otaczane pamięcią przez lokalną społeczność, nie ma statusu cmentarza wojennego ani też nie zostało dotychczas objęte systematyczną ochroną ze strony państwa.
Co szczególnie istotne, w ostatnich miesiącach do mojego biura poselskiego zgłaszają się mieszkańcy gminy Stryszów i sąsiednich miejscowości, którzy z głębokim poruszeniem proszą o pomoc w upamiętnieniu tego miejsca. Dla wielu z nich jest to nie tylko kwestia lokalnego patriotyzmu, ale również obowiązku wobec przodków, którzy z narażeniem życia walczyli o wolność Ojczyzny. Góra Chełm, ze swoim skromnym i niemal zapomnianym grobem, stanowi dla tych ludzi prawdziwe „miejsce pamięci“, a jego dalsze zaniedbanie odbierane jest jako bolesne zaniechanie obowiązku świadectwa.
W chwili obecnej na miejscu znajduje się tylko symboliczny grób, który został przygotowany przez turystów z Kalwarii Zebrzydowskiej, o czym informuje skromna, tymczasowa tablica pamiątkowa. W najbliższym sąsiedztwie znajdują się trzy brzozowe krzyże, ustawione jako znak pamięci i hołdu dla poległych. Całe to miejsce wymaga uporządkowania, zarówno pod względem przestrzennym, jak i informacyjnym. O to miejsce, na miarę swoich możliwości, dba lokalna społeczność: mieszkańcy regularnie odwiedzają ten symboliczny grób, przynoszą znicze i kwiaty. To wszystko świadczy o tym, że pamięć o wydarzeniach z 1944 roku nadal żyje i zasługuje na wsparcie oraz uhonorowanie przez instytucje państwowe.
Mimo zainteresowania tym miejscem ze strony mieszkańców, pasjonatów historii oraz turystów brakuje jakichkolwiek oznaczeń terenowych, tablic informacyjnych czy oficjalnych materiałów edukacyjnych. W dostępnych bazach IPN, m.in. rejestrach zbrodni hitlerowskich i relacjach AK z terenu Obwodu Wadowice, nie figuruje precyzyjne oznaczenie grobu na górze Chełm, co świadczy o konieczności pogłębionej kwerendy archiwalnej i historycznej w tym zakresie.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje objęcie miejsca na górze Chełm w Stryszowie statusem oficjalnego miejsca pamięci narodowej?
2. Czy jest możliwe przeprowadzenie przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwerendy archiwalnej w celu potwierdzenia tożsamości poległych żołnierzy AK i zdarzeń, do których doszło na górze Chełm w 1944 roku?
3. Czy jest możliwe oznakowanie tego miejsca w terenie przez tablicę edukacyjną, krzyż państwowy lub pomnik pamięci we współpracy z władzami samorządowymi i organizacjami kombatanckimi?
4. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego mogłoby pomóc we włączeniu tego miejsca pamięci do programów edukacji patriotycznej lub regionalnej?
Zwracam uwagę, że podobne, często nieudokumentowane miejsca walki i męczeństwa żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego, szczególnie na terenach wiejskich i górskich, są systematycznie porządkowane i włączane w narodową mapę pamięci historycznej, jednak wiele z nich, jak to na górze Chełm, nadal pozostaje zapomnianych. Proszę o potraktowanie niniejszej interpelacji jako głosu w imieniu lokalnej społeczności i rodzin ofiar, dla których pamięć o bohaterach walki o wolność Ojczyzny jest nie tylko obowiązkiem moralnym, ale i elementem tożsamości regionalnej.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
40%
Konkretność
60%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „należy do właściwości” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„należy do właściwości”
(brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4437 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych
osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2529408.11261826.10651653
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 17855 posła Bronisława Foltyna z 23 czerwca 2026 roku
w sprawie upamiętnienia na górze Chełm w Stryszowie, uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Zgodnie z art. 5a ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o grobach i cmentarzach wojennych
(Dz. U. z 2018 r. poz. 2337) sprawy związane z ewidencją, remontem i utrzymaniem grobów
i cmentarzy wojennych należą do zakresu kompetencji wojewody.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa wspólnie z Narodowym Instytutem Dziedzictwa
podejmuje działania w zakresie klasyfikacji i upowszechniania, na stronie Zabytek.pl,
zasobów dotyczących grobów i cmentarzy wojennych pochodzących z ewidencji
prowadzonych przez wojewodów.
Ad 2.
Prowadzenie działalności związanej z upamiętnianiem miejsc, wydarzeń i postaci
historycznych w dziejach walk i męczeństwa Narodu Polskiego zarówno w kraju,
jak i za granicą w okresie od 8 listopada 1917 r. do 31 lipca 1990 r. zgodnie z art. 1 pkt 6
ustawy z 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni
przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2023 r. poz. 102) należy do właściwości IPN.
Ad 3.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego na podstawie art. 6a ust. 1 ustawy z dnia
21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 2022 r. poz. 385) koordynuje i realizuje politykę
państwa w zakresie działalności muzeów oraz w zakresie miejsc pamięci narodowej, w tym
pomników zagłady oraz grobów i cmentarzy wojennych.
Minister KiDN, realizując swoje ustawowe kompetencje, wspiera projekty dotyczące
upamiętnień oraz grobów i cmentarzy wojennych w ramach programów dotacyjnych
„Miejsca pamięci i trwałe upamiętnienia w kraju” i „Groby i cmentarze wojenne w kraju”.
Celem programów jest wspieranie samorządów w zapewnieniu stabilnej opieki
nad najważniejszymi miejscami pamięci oraz grobami i cmentarzami wojennymi na terenie
Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącymi świadectwo wydarzeń kluczowych dla historii
Polski związanych z walką i męczeństwem. Podmiotami uprawnionymi do zgłaszania
projektów w ramach programów są samorządowe instytucje kultury, organizacje
pozarządowe, jednostki samorządu terytorialnego, uczelnie oraz kościoły i związki
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
wyznaniowe. Programy są rozstrzygane w procedurze konkursowej i pozwalają
dofinansować zadania realizowane w trybie jednorocznym. Do programów można zgłaszać
projekty, które są już na etapie zaawansowanych prac przygotowawczych. Jeden
wnioskodawca może złożyć maksymalnie 2 wnioski. Minimalna kwota wnioskowana
to 10 000 zł, a maksymalna 300 000 zł. Ze szczegółowymi wytycznymi oraz regulaminem
można zapoznać się na stronie internetowej:
https://www.gov.pl/web/kultura/miejscapamieci-i-trwale-upamietnienia-wkraju-2026.
Kolejna edycja programu na 2027 rok zostanie ogłoszona w ostatnim kwartale 2026 r.
Ad 4.
Pogłębianie i upowszechnianie wiedzy na temat miejsc pamięci narodowej oraz grobów
i cmentarzy wojennych może być realizowane ze środków finansowych ministra
przyznawanych beneficjentom w ramach ww. programów dotacyjnych Ministra KiDN.
Działania edukacyjne (towarzyszące głównemu zakresowi zadania) mogą polegać m.in. na
stworzeniu wystawy wirtualnej, przeprowadzeniu lekcji tematycznej i konkursu
edukacyjnego.
Sprawy z zakresu programów nauczania znajdują się w kompetencjach Ministerstwa
Edukacji Narodowej i regulowane są ustawą z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
(Dz. U. z 2025 r. poz. 1043, 1160, 1837, z 2026 r. poz. 187, 203, 451, 504) oraz ustawą z
dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r. poz. 881, 1019, z 2026 r. poz.
203, 319).
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 2 of 2 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych
osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2529408.11261826.10651653
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 17855 posła Bronisława Foltyna z 23 czerwca 2026 roku
w sprawie upamiętnienia na górze Chełm w Stryszowie, uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Zgodnie z art. 5a ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o grobach i cmentarzach wojennych
(Dz. U. z 2018 r. poz. 2337) sprawy związane z ewidencją, remontem i utrzymaniem grobów
i cmentarzy wojennych należą do zakresu kompetencji wojewody.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa wspólnie z Narodowym Instytutem Dziedzictwa
podejmuje działania w zakresie klasyfikacji i upowszechniania, na stronie Zabytek.pl,
zasobów dotyczących grobów i cmentarzy wojennych pochodzących z ewidencji
prowadzonych przez wojewodów.
Ad 2.
Prowadzenie działalności związanej z upamiętnianiem miejsc, wydarzeń i postaci
historycznych w dziejach walk i męczeństwa Narodu Polskiego zarówno w kraju,
jak i za granicą w okresie od 8 listopada 1917 r. do 31 lipca 1990 r. zgodnie z art. 1 pkt 6
ustawy z 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni
przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2023 r. poz. 102) należy do właściwości IPN.
Ad 3.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego na podstawie art. 6a ust. 1 ustawy z dnia
21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 2022 r. poz. 385) koordynuje i realizuje politykę
państwa w zakresie działalności muzeów oraz w zakresie miejsc pamięci narodowej, w tym
pomników zagłady oraz grobów i cmentarzy wojennych.
Minister KiDN, realizując swoje ustawowe kompetencje, wspiera projekty dotyczące
upamiętnień oraz grobów i cmentarzy wojennych w ramach programów dotacyjnych
„Miejsca pamięci i trwałe upamiętnienia w kraju” i „Groby i cmentarze wojenne w kraju”.
Celem programów jest wspieranie samorządów w zapewnieniu stabilnej opieki
nad najważniejszymi miejscami pamięci oraz grobami i cmentarzami wojennymi na terenie
Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącymi świadectwo wydarzeń kluczowych dla historii
Polski związanych z walką i męczeństwem. Podmiotami uprawnionymi do zgłaszania
projektów w ramach programów są samorządowe instytucje kultury, organizacje
pozarządowe, jednostki samorządu terytorialnego, uczelnie oraz kościoły i związki
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
wyznaniowe. Programy są rozstrzygane w procedurze konkursowej i pozwalają
dofinansować zadania realizowane w trybie jednorocznym. Do programów można zgłaszać
projekty, które są już na etapie zaawansowanych prac przygotowawczych. Jeden
wnioskodawca może złożyć maksymalnie 2 wnioski. Minimalna kwota wnioskowana
to 10 000 zł, a maksymalna 300 000 zł. Ze szczegółowymi wytycznymi oraz regulaminem
można zapoznać się na stronie internetowej:
https://www.gov.pl/web/kultura/miejscapamieci-i-trwale-upamietnienia-wkraju-2026.
Kolejna edycja programu na 2027 rok zostanie ogłoszona w ostatnim kwartale 2026 r.
Ad 4.
Pogłębianie i upowszechnianie wiedzy na temat miejsc pamięci narodowej oraz grobów
i cmentarzy wojennych może być realizowane ze środków finansowych ministra
przyznawanych beneficjentom w ramach ww. programów dotacyjnych Ministra KiDN.
Działania edukacyjne (towarzyszące głównemu zakresowi zadania) mogą polegać m.in. na
stworzeniu wystawy wirtualnej, przeprowadzeniu lekcji tematycznej i konkursu
edukacyjnego.
Sprawy z zakresu programów nauczania znajdują się w kompetencjach Ministerstwa
Edukacji Narodowej i regulowane są ustawą z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
(Dz. U. z 2025 r. poz. 1043, 1160, 1837, z 2026 r. poz. 187, 203, 451, 504) oraz ustawą z
dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r. poz. 881, 1019, z 2026 r. poz.
203, 319).
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 2 of 2 --