Interpelacja w sprawie stworzenia Narodowej Strategii Zdrowia Mężczyzn
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17850
do ministra zdrowia
w sprawie stworzenia Narodowej Strategii Zdrowia Mężczyzn
Zgłaszający: Jarosław Wałęsa
Data wpływu: 18-06-2026
Gdańsk, 15 czerwca 2026 r.
Szanowna Pani Minister,
zwrócili się do mnie przedstawiciele Stowarzyszenia na Rzecz Chłopców i Mężczyzn w sprawie konieczności podjęcia kompleksowych działań na rzecz poprawy zdrowia chłopców i mężczyzn w Polsce oraz stworzenia Narodowej Strategii Zdrowia Mężczyzn.
Dane dotyczące długości życia, przedwczesnej umieralności, chorób układu krążenia, nowotworów, uzależnień i zdrowia psychicznego wskazują, że sytuacja zdrowotna mężczyzn wymaga odrębnej i skoordynowanej odpowiedzi państwa. Mężczyźni w Polsce żyją średnio o około siedem lat krócej niż kobiety, a oczekiwana długość ich życia pozostaje wyraźnie niższa niż w wielu państwach Europy Zachodniej. Znaczna część mężczyzn nie dożywa wieku emerytalnego.
Nie można uznać tego stanu za naturalną i nieuniknioną różnicę biologiczną. Na zdrowie mężczyzn wpływają między innymi późne zgłaszanie się do lekarza, niski udział w badaniach profilaktycznych, częstsze wykonywanie zawodów niebezpiecznych i pracy w warunkach szkodliwych, większe spożycie alkoholu i wyrobów nikotynowych oraz bariery społeczne utrudniające korzystanie ze wsparcia psychologicznego.
Mężczyźni wyraźnie rzadziej uczestniczą w publicznych programach profilaktycznych. Dotyczy to także programu „Moje Zdrowie”, który powinien służyć wczesnemu wykrywaniu chorób cywilizacyjnych i nowotworowych. Brak odpowiednio dostosowanej komunikacji powoduje, że oferta publicznego systemu ochrony zdrowia nie dociera skutecznie do części mężczyzn.
Potrzebne są kampanie przygotowane na podstawie badań zachowań zdrowotnych mężczyzn i prowadzone w miejscach, w których rzeczywiście można do nich dotrzeć. Dotyczy to między innymi zakładów pracy, klubów sportowych, szkół technicznych, wydarzeń lokalnych i przestrzeni cyfrowej. Samo udostępnienie programu profilaktycznego nie wystarczy, jeżeli pacjenci nie wiedzą o jego istnieniu, nie rozumieją jego znaczenia albo nie mają możliwości skorzystania z badań w godzinach dostosowanych do ich życia zawodowego.
Szczególnie poważna pozostaje sytuacja w obszarze zdrowia psychicznego. Mężczyźni stanowią zdecydowaną większość osób odbierających sobie życie. Ryzyko dotyczy zarówno nastolatków, jak i mężczyzn w wieku produkcyjnym oraz seniorów. W wielu przypadkach kryzys psychiczny pozostaje nierozpoznany z powodu stereotypowego przekonania, że proszenie o pomoc jest oznaką słabości.
Konieczne jest zapewnienie trwałego finansowania telefonów zaufania i innych form pomocy kierowanych do chłopców i mężczyzn. Potrzebne są również lokalne ośrodki interwencji kryzysowej, kampanie dotyczące depresji i samobójstw oraz działania ograniczające samotność, szczególnie wśród starszych mężczyzn.
Istotnym problemem jest także zbyt późne wykrywanie chorób urologicznych. Rak prostaty należy do najczęściej diagnozowanych nowotworów u mężczyzn, a jego wczesne rozpoznanie znacząco zwiększa szanse skutecznego leczenia. Mimo to dostęp do urologa nadal wymaga skierowania, podczas gdy kobiety mogą korzystać z konsultacji ginekologicznej bez takiego wymogu.
Należy rozważyć umożliwienie mężczyznom bezpośredniego dostępu do urologa, przynajmniej w określonych grupach wiekowych lub przy występowaniu objawów wymagających pilnej diagnostyki. Jednocześnie potrzebne jest zwiększenie liczby świadczeń urologicznych finansowanych ze środków publicznych oraz skrócenie czasu oczekiwania na konsultacje i badania.
Niewykorzystany potencjał profilaktyczny ma również medycyna pracy. Badaniom okresowym podlega duża część aktywnych zawodowo mężczyzn, jednak obecny system skupia się przede wszystkim na ocenie zdolności do wykonywania pracy na konkretnym stanowisku. Nie wykorzystuje w wystarczającym stopniu możliwości wczesnego wykrywania chorób układu krążenia, zaburzeń metabolicznych i nowotworów.
Rozszerzenie badań medycyny pracy powinno odbywać się z poszanowaniem sytuacji pracodawców. Możliwe jest stworzenie dobrowolnego programu uzupełnionego o zachęty podatkowe lub finansowanie części dodatkowych badań ze środków publicznych. W jego ramach pracownicy mogliby otrzymywać informacje o profilaktyce, indywidualnych czynnikach ryzyka oraz dostępnych świadczeniach.
Rozważenia wymaga również wprowadzenie systemu indywidualnych zaproszeń na badania profilaktyczne, dostosowanych do wieku i ryzyka pacjenta. Przekazywanie zaproszeń za pomocą Internetowego Konta Pacjenta lub wiadomości SMS mogłoby zwiększyć udział mężczyzn w badaniach.
Uzupełnieniem działań systemowych mogłoby być pilotażowe uruchomienie mobilnych punktów profilaktyki zdrowia mężczyzn. Mogłyby one docierać do mieszkańców mniejszych miejscowości, zakładów pracy, wydarzeń sportowych i lokalnych imprez. Ich oferta mogłaby obejmować podstawowe badania kardiologiczne, metaboliczne i urologiczne, konsultację lekarską oraz wskazanie dalszej ścieżki diagnostycznej.
Poprawa zdrowia mężczyzn wymaga współpracy Ministerstwa Zdrowia z resortami edukacji, pracy i polityki społecznej, sportu, a także z Narodowym Funduszem Zdrowia, samorządami, pracodawcami i organizacjami społecznymi. Działania prowadzone oddzielnie, bez wspólnych celów i mierników, nie doprowadzą do trwałej zmiany.
W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na poniższe pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi obecnie prace nad kompleksową strategią dotyczącą zdrowia chłopców i mężczyzn?
Czy ministerstwo rozważa stworzenie Narodowej Strategii Zdrowia Mężczyzn, a jeżeli tak, w jakim terminie mogłyby rozpocząć się prace nad tym dokumentem?
Jaki jest udział mężczyzn w poszczególnych programach profilaktycznych finansowanych ze środków publicznych, w tym w programie „Moje Zdrowie”?
Jakie działania ministerstwo planuje podjąć, aby zwiększyć udział mężczyzn w badaniach profilaktycznych i przesiewowych?
Czy planowane są kampanie zdrowotne kierowane specjalnie do mężczyzn, przygotowane na podstawie badań dotyczących skutecznych sposobów komunikacji z tą grupą?
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (9)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12499 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.27.2026.GM
Warszawa, 09 lipca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 17850 Posła Jarosława Wałęsy w sprawie stworzenia
Narodowej Strategii Zdrowia Mężczyzn, proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Ad 1. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi obecnie prace nad kompleksową strategią
dotyczącą zdrowia chłopców i mężczyzn?
Ministerstwo Zdrowia nie prowadzi obecnie prac nad odrębną, kompleksową strategią
dotyczącą zdrowia chłopców i mężczyzn. Problematyka zdrowia mężczyzn jest jednak
uwzględniana w realizowanych programach zdrowotnych, strategiach sektorowych oraz
działaniach systemowych ukierunkowanych na poprawę wczesnego wykrywania chorób,
zwiększenie skuteczności leczenia oraz ograniczenie przedwczesnej umieralności.
Działania te obejmują w szczególności:
realizację Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2026. Narodowy Program
Zdrowia jest podstawowym dokumentem strategicznym państwa w obszarze
zdrowia publicznego, wyznaczającym kierunki działań służących poprawie zdrowia
społeczeństwa oraz ograniczaniu nierówności w zdrowiu. Celem strategicznym
NPZ jest zwiększenie liczby lat przeżytych w zdrowiu oraz zmniejszenie
społecznych nierówności w zdrowiu poprzez tworzenie warunków sprzyjających
zdrowiu na wszystkich etapach życia.
Istotnym obszarem realizacji NPZ są działania z zakresu promocji zdrowia i
profilaktyki chorób, obejmujące m.in. upowszechnianie zdrowego stylu życia,
-- 1 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
ograniczanie czynników ryzyka oraz wzmacnianie postaw prozdrowotnych w
społeczeństwie. Trwają obecnie prace nad nową edycją programu, na lata 2027-
2036.
realizację Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia na lata 2022–2032,
obejmującego przedsięwzięcia w zakresie profilaktyki, wczesnego wykrywania,
leczenia oraz organizacji opieki nad pacjentami z chorobami układu krążenia;
wdrażanie rozwiązań wynikających z ustawy o Krajowej Sieci Kardiologicznej,
zapewniającej skoordynowaną opiekę kardiologiczną;
realizację Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020–2030 oraz wdrażanie
Krajowej Sieci Onkologicznej, w tym rozwój ścieżek pacjenta dla raka gruczołu
krokowego i raka pęcherza moczowego;
działania profilaktyczne i diagnostyczne realizowane w podstawowej opiece
zdrowotnej, w szczególności program „Moje Zdrowie – Bilans Zdrowia Osoby
Dorosłej”;
rozwój opieki koordynowanej w POZ;
działania na rzecz poprawy zdrowia psychicznego realizowane w ramach systemu
opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz Centrów Zdrowia Psychicznego.
W obszarze onkologii szczególne znaczenie mają działania związane z profilaktyką
nowotworów urologicznych. Zgodnie z Narodową Strategią Onkologiczną planowane jest
uruchomienie w 2028 r. finansowanego przez NFZ programu badań przesiewowych raka
gruczołu krokowego dla mężczyzn z grup wysokiego ryzyka. Jednocześnie Polska
uczestniczy w europejskim projekcie pilotażowym PRAISE-U, którego wyniki i
rekomendacje zostaną wykorzystane podczas opracowywania krajowego programu
przesiewowego.
Prowadzone są również działania związane z wdrożeniem nowego programu badań
przesiewowych raka płuca z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej,
skierowanego do osób należących do grup podwyższonego ryzyka zachorowania, w tym
wielu mężczyzn z wieloletnią historią palenia tytoniu.
Problematyka zdrowia neurologicznego chłopców i mężczyzn jest natomiast uwzględniana
w działaniach realizowanych w ramach priorytetu Ministra Zdrowia „Zdrowe serce –
zdrowy mózg”, obejmującego rozwój diagnostyki, leczenia i profilaktyki chorób
neurologicznych oraz sercowo-naczyniowych.
Ad 2. Czy Ministerstwo rozważa stworzenie Narodowej Strategii Zdrowia Mężczyzn, a
jeżeli tak, w jakim terminie mogłyby rozpocząć się prace nad tym dokumentem?
-- 2 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Obecnie Ministerstwo Zdrowia nie prowadzi działań nad opracowaniem odrębnej
Narodowej Strategii Zdrowia Mężczyzn i nie określono terminu rozpoczęcia takich prac.
Resort zdrowia realizuje działania dotyczące zdrowia mężczyzn w ramach istniejących
polityk publicznych, programów zdrowotnych i rozwiązań systemowych obejmujących całą
populację. Przyjęte podejście zakłada uwzględnianie specyficznych potrzeb zdrowotnych
poszczególnych grup pacjentów, w tym mężczyzn, w ramach już funkcjonujących strategii i
programów.
Dotyczy to w szczególności Narodowego Programu Zdrowia, Narodowej Strategii
Onkologicznej, Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia, działań realizowanych w
podstawowej opiece zdrowotnej, opiece koordynowanej oraz rozwiązań związanych z
funkcjonowaniem Krajowej Sieci Onkologicznej i Krajowej Sieci Kardiologicznej.
Jednocześnie Ministerstwo Zdrowia monitoruje potrzeby zdrowotne społeczeństwa i
analizuje efektywność prowadzonych działań. Wyniki tych analiz będą uwzględniane przy
projektowaniu przyszłych rozwiązań systemowych służących poprawie stanu zdrowia
populacji, w tym zdrowia mężczyzn.
Ad 3. Jaki jest udział mężczyzn w poszczególnych programach profilaktycznych
finansowanych ze środków publicznych, w tym w programie „Moje Zdrowie”?
Udział mężczyzn w programach profilaktycznych finansowanych ze środków publicznych
różni się w zależności od charakteru programu.
W programie „Moje Zdrowie – Bilans Zdrowia Osoby Dorosłej”, realizowanym od 5 maja
2025 r. w podstawowej opiece zdrowotnej, według danych przekazanych przez Narodowy
Fundusz Zdrowia liczba niepowtarzalnych uczestników wyniosła:
w 2025 r. – 526 925 mężczyzn i 934 700 kobiet, co oznacza udział mężczyzn na
poziomie ok. 36%;
w 2026 r. (według dostępnych danych) – 383 382 mężczyzn i 571 658 kobiet, co
oznacza udział mężczyzn na poziomie ok. 40%.
Program obejmuje ocenę stanu zdrowia, identyfikację czynników ryzyka oraz wykonywanie
badań diagnostycznych dostosowanych do wieku i potrzeb zdrowotnych pacjenta. W
przypadku mężczyzn po 50. roku życia możliwe jest m.in. wykonanie oznaczenia PSA.
W ramach programu profilaktyki chorób układu krążenia (ChUK) udział mężczyzn wśród
osób objętych badaniami wynosił:
41% w 2024 r.,
42% w 2025 r.,
-- 3 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
42% w okresie styczeń–maj 2026 r.
W programie przesiewowym raka jelita grubego udział mężczyzn stanowił 44%
uczestników, podczas gdy kobiety stanowiły 56% osób objętych badaniami. W latach 2024–
2026 (styczeń–maj) badaniami objęto łącznie 205 318 osób. W tym samym okresie
nowotwór rozpoznano u 988 mężczyzn oraz 739 kobiet.
Niezależnie od powyższego, w ramach Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia
analizowane są dane pochodzące z ankiety „10 dla Serca” dostępnej w aplikacji mojeIKP.
Analiza obejmująca okres od 17 lipca 2025 r. do 31 stycznia 2026 r. objęła 157 893 ankiety.
Wśród respondentów 33,81% stanowili mężczyźni, a 66,19% kobiety. Wyniki wskazują na
potrzebę dalszego wzmacniania działań zachęcających mężczyzn do korzystania z narzędzi
profilaktycznych i uczestnictwa w badaniach.
Jednocześnie należy podkreślić, że mężczyźni charakteryzują się wyższą umieralnością i
krótszym przeciętnym dalszym trwaniem życia niż kobiety. Według Map Potrzeb
Zdrowotnych przeciętne dalsze trwanie życia przy urodzeniu wynosiło 74,07 lat dla
mężczyzn i 81,75 lat dla kobiet, co uzasadnia podejmowanie działań zwiększających udział
mężczyzn w profilaktyce zdrowotnej.
Ad 4. Jakie działania Ministerstwo planuje podjąć, aby zwiększyć udział mężczyzn w
badaniach profilaktycznych i przesiewowych?
Ministerstwo Zdrowia realizuje i rozwija szereg działań mających na celu zwiększenie
zgłaszalności społeczeństwa na świadczenia profilaktyczne, w tym również zwiększenie
udziału mężczyzn w badaniach profilaktycznych i przesiewowych.
Jednym z podstawowych instrumentów jest program „Moje Zdrowie – Bilans Zdrowia
Osoby Dorosłej”, który umożliwia identyfikację czynników ryzyka chorób cywilizacyjnych
oraz wdrożenie indywidualnych działań profilaktycznych.
Istotną rolę odgrywa także rozwój opieki koordynowanej w POZ, która zwiększa dostęp
pacjentów do badań diagnostycznych, porad edukacyjnych, konsultacji specjalistycznych i
dietetycznych.
W ramach Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia kontynuowany będzie rozwój
narzędzi cyfrowych wspierających profilaktykę, w tym koncepcji „10 dla Serca”, rozwijanej
obecnie w kierunku szerszego programu „10 dla Zdrowia”. Planowane jest wdrożenie
kolejnych funkcjonalności, takich jak „Wiek Serca”, kalkulatory ryzyka
sercowo-naczyniowego oraz rozwój systemu spersonalizowanych rekomendacji
zdrowotnych.
W obszarze onkologii działania obejmują m.in.:
-- 4 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
przygotowanie programu badań przesiewowych raka prostaty dla mężczyzn z grup
wysokiego ryzyka;
wdrożenie programu badań przesiewowych raka płuca z wykorzystaniem
niskodawkowej tomografii komputerowej;
rozwój Narodowego Portalu Onkologicznego;
wykorzystanie Internetowego Konta Pacjenta i aplikacji mojeIKP do kierowania
indywidualnych komunikatów przypominających o badaniach profilaktycznych.
Ważnym elementem działań jest również rozwój narzędzi informacyjnych dla pacjentów,
takich jak planowany portal kardiologia.gov.pl, Narodowy Portal Onkologiczny, Akademia
NFZ, portal Diety NFZ czy Telefoniczna Informacja Pacjenta.
Ponadto Narodowy Fundusz Zdrowia realizuje działania edukacyjne podczas wydarzeń
profilaktycznych organizowanych na terenie całego kraju, w tym warsztaty samobadania
jąder, akcje promujące profilaktykę nowotworów oraz działania kierowane do
mieszkańców terenów o utrudnionym dostępie do świadczeń zdrowotnych.
Ad 5. Czy planowane są kampanie zdrowotne kierowane specjalnie do mężczyzn,
przygotowane na podstawie badań dotyczących skutecznych sposobów komunikacji z tą
grupą?
Ministerstwo Zdrowia oraz podległe jednostki prowadzą działania komunikacyjne i
edukacyjne dotyczące profilaktyki zdrowotnej, w tym działania adresowane do mężczyzn.
Do końca 2026 r. planowane są m.in.:
audycje edukacyjne w programach śniadaniowych poświęcone profilaktyce
nowotworów męskich;
wysyłka powiadomień PUSH do użytkowników aplikacji mojeIKP zachęcających do
korzystania z badań profilaktycznych;
ogólnopolska kampania realizowana w ramach akcji „Movember”, obejmująca w
szczególności działania w przestrzeni cyfrowej;
lokowanie treści edukacyjnych dotyczących zdrowia mężczyzn w popularnych
serialach telewizyjnych.
Jednocześnie większość działań informacyjnych realizowanych przez Ministerstwo
Zdrowia ma charakter populacyjny i jest kierowana do całego społeczeństwa, przy
jednoczesnym uwzględnianiu specyfiki poszczególnych grup odbiorców.
-- 5 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
Dodatkowo Narodowy Fundusz Zdrowia prowadzi szereg działań skierowanych
bezpośrednio do mężczyzn. W ramach akcji Movember realizowane są kampanie
edukacyjne dotyczące profilaktyki raka prostaty i raka jąder, we współpracy m.in. z klubami
sportowymi, służbami mundurowymi, samorządami i organizacjami społecznymi.
NFZ opracował również publikację „Poradnik Pacjenta – Profilaktyka to męska sprawa”,
poświęconą profilaktyce zdrowotnej mężczyzn. W listopadzie 2024 r. w ramach kampanii
„Profilaktyka to (też) męska sprawa” skierowano mailing informacyjny do około 1 mln
mężczyzn zachęcający do wykonywania badań profilaktycznych i regularnej kontroli stanu
zdrowia.
Działania edukacyjne prowadzone są także za pośrednictwem Akademii NFZ, kanału
YouTube „Akademia NFZ”, mediów społecznościowych, Telefonicznej Informacji Pacjenta,
portalu Diety NFZ oraz licznych wydarzeń profilaktycznych realizowanych na terenie
całego kraju.
Prowadzone i planowane działania uwzględniają konieczność dostosowywania form i
kanałów komunikacji do różnych grup odbiorców. Celem tych działań jest zwiększenie
skuteczności przekazu zdrowotnego, budowanie świadomości zdrowotnej oraz zwiększenie
udziału mężczyzn w badaniach profilaktycznych i przesiewowych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 6 of 6 --