Interpelacja nr 17838
Interpelacja w sprawie możliwości pobierania emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez emerytów służb mundurowych, którzy po zakończeniu służby odprowadzali składki do systemu powszechnego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Obrona i Bezpieczeństwo (100%)
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie możliwości pobierania emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez emerytów służb mundurowych, którzy po zakończeniu służby odprowadzali składki do systemu powszechnego
Interpelacja nr 17838
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie możliwości pobierania emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez emerytów służb mundurowych, którzy po zakończeniu służby odprowadzali składki do systemu powszechnego
Zgłaszający: Gabriela Lenartowicz
Data wpływu: 18-06-2026
Racibórz, dnia 11 czerwca 2026 r.
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego wpłynęło wystąpienie przedstawicieli środowiska emerytów służb mundurowych, wskazujące na problem braku możliwości pobierania świadczeń emerytalnych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez część byłych funkcjonariuszy i żołnierzy zawodowych, którzy po zakończeniu służby podejmowali zatrudnienie w cywilu i odprowadzali z tego tytułu obowiązkowe składki emerytalne.
W ocenie wnioskodawców obecnie obowiązujące przepisy prowadzą do sytuacji, w której osoby posiadające emeryturę zaopatrzeniową, pomimo wieloletniego opłacania składek do systemu powszechnego, nie mogą w pełni korzystać z uprawnień wynikających ze zgromadzonego kapitału emerytalnego. Środowiska emerytów mundurowych podnoszą, że rozwiązanie to budzi wątpliwości z punktu widzenia zasady powiązania wysokości świadczeń z odprowadzonymi składkami oraz zasady równości obywateli wobec prawa.
Jednocześnie należy zauważyć, że problem ten od wielu lat pozostaje przedmiotem postulatów kierowanych do organów państwa przez organizacje zrzeszające emerytów służb mundurowych. W debacie publicznej wskazuje się również na konieczność oceny skutków społecznych i finansowych ewentualnych zmian w zakresie zasad zbiegu świadczeń emerytalnych.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo prowadzi obecnie analizy dotyczące sytuacji emerytów służb mundurowych, którzy po zakończeniu służby podlegali ubezpieczeniom społecznym w powszechnym systemie emerytalnym i odprowadzali składki do FUS?
Ilu emerytów mundurowych pobiera obecnie świadczenia zaopatrzeniowe, a jednocześnie posiada zgromadzony kapitał emerytalny w ZUS, którego nie może wykorzystać w formie odrębnego świadczenia?
Czy ministerstwo dysponuje szacunkami dotyczącymi liczby osób, które mogłyby zostać objęte ewentualną zmianą przepisów w zakresie zbiegu świadczeń?
Czy prowadzone były analizy skutków finansowych umożliwienia pobierania emerytury z FUS obok emerytury zaopatrzeniowej przez osoby, które odprowadzały składki po zakończeniu służby?
Czy ministerstwo rozważa podjęcie prac legislacyjnych dotyczących zmiany art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub innych przepisów regulujących zbieg świadczeń emerytalnych?
Czy do ministerstwa wpływały w ostatnich latach petycje, wystąpienia organizacji społecznych lub postulaty dotyczące tej kwestii? Jeśli tak, proszę o przedstawienie ich liczby oraz sposobu rozpatrzenia.
Czy ministerstwo przewiduje podjęcie konsultacji z organizacjami reprezentującymi emerytów służb mundurowych w celu wypracowania rozwiązań uwzględniających zarówno interesy ubezpieczonych, jak i stabilność finansów publicznych?
Jakie jest aktualne stanowisko ministerstwa wobec postulatu umożliwienia pobierania świadczenia emerytalnego odpowiadającego składkom odprowadzonym do FUS po zakończeniu służby mundurowej?
Z poważaniem
Gabriela Lenartowicz
Interpelacja nr 17838
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie możliwości pobierania emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez emerytów służb mundurowych, którzy po zakończeniu służby odprowadzali składki do systemu powszechnego
Zgłaszający: Gabriela Lenartowicz
Data wpływu: 18-06-2026
Racibórz, dnia 11 czerwca 2026 r.
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego wpłynęło wystąpienie przedstawicieli środowiska emerytów służb mundurowych, wskazujące na problem braku możliwości pobierania świadczeń emerytalnych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez część byłych funkcjonariuszy i żołnierzy zawodowych, którzy po zakończeniu służby podejmowali zatrudnienie w cywilu i odprowadzali z tego tytułu obowiązkowe składki emerytalne.
W ocenie wnioskodawców obecnie obowiązujące przepisy prowadzą do sytuacji, w której osoby posiadające emeryturę zaopatrzeniową, pomimo wieloletniego opłacania składek do systemu powszechnego, nie mogą w pełni korzystać z uprawnień wynikających ze zgromadzonego kapitału emerytalnego. Środowiska emerytów mundurowych podnoszą, że rozwiązanie to budzi wątpliwości z punktu widzenia zasady powiązania wysokości świadczeń z odprowadzonymi składkami oraz zasady równości obywateli wobec prawa.
Jednocześnie należy zauważyć, że problem ten od wielu lat pozostaje przedmiotem postulatów kierowanych do organów państwa przez organizacje zrzeszające emerytów służb mundurowych. W debacie publicznej wskazuje się również na konieczność oceny skutków społecznych i finansowych ewentualnych zmian w zakresie zasad zbiegu świadczeń emerytalnych.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo prowadzi obecnie analizy dotyczące sytuacji emerytów służb mundurowych, którzy po zakończeniu służby podlegali ubezpieczeniom społecznym w powszechnym systemie emerytalnym i odprowadzali składki do FUS?
Ilu emerytów mundurowych pobiera obecnie świadczenia zaopatrzeniowe, a jednocześnie posiada zgromadzony kapitał emerytalny w ZUS, którego nie może wykorzystać w formie odrębnego świadczenia?
Czy ministerstwo dysponuje szacunkami dotyczącymi liczby osób, które mogłyby zostać objęte ewentualną zmianą przepisów w zakresie zbiegu świadczeń?
Czy prowadzone były analizy skutków finansowych umożliwienia pobierania emerytury z FUS obok emerytury zaopatrzeniowej przez osoby, które odprowadzały składki po zakończeniu służby?
Czy ministerstwo rozważa podjęcie prac legislacyjnych dotyczących zmiany art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub innych przepisów regulujących zbieg świadczeń emerytalnych?
Czy do ministerstwa wpływały w ostatnich latach petycje, wystąpienia organizacji społecznych lub postulaty dotyczące tej kwestii? Jeśli tak, proszę o przedstawienie ich liczby oraz sposobu rozpatrzenia.
Czy ministerstwo przewiduje podjęcie konsultacji z organizacjami reprezentującymi emerytów służb mundurowych w celu wypracowania rozwiązań uwzględniających zarówno interesy ubezpieczonych, jak i stabilność finansów publicznych?
Jakie jest aktualne stanowisko ministerstwa wobec postulatu umożliwienia pobierania świadczenia emerytalnego odpowiadającego składkom odprowadzonym do FUS po zakończeniu służby mundurowej?
Z poważaniem
Gabriela Lenartowicz
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
9%
Konkretność
91%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
17
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.3 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (17)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12682 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.390.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17838 Pani Posłanki Gabrieli Lenartowicz, w sprawie
możliwości pobierania emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez emerytów
służb mundurowych, którzy po zakończeniu służby odprowadzali składki do systemu
powszechnego, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Odnosząc się do kwestii poruszonych we wstępie interpelacji, należy omówić podstawowe
regulacje wynikające z ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych1 („FUS”) i z sytemu zaopatrzenia emerytalno-rentowego służb
mundurowych, dotyczące ustalania uprawnień do świadczeń emerytalnych osób
uprawnionych do emerytury mundurowej, które podejmowały tzw. cywilną aktywność
zawodową. Z przepisów ustawy emerytalnej wynika, że osoba uprawniona do emerytury
mundurowej może mieć, z tytułu pracy objętej ubezpieczeniem społecznym, przyznaną
drugą emeryturę, jeżeli spełnia wymagane warunki bez uwzględnienia okresów zawodowej
służby. Zgodnie z art. 5 ust. 2a wskazanego aktu, przy ustalaniu uprawnień do emerytury
z FUS i obliczaniu jej wysokości nie uwzględnia się okresów zawodowej służby, jeżeli
wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury „mundurowej”. Przepis ten jest
konsekwencją regulacji zawartych w systemie zaopatrzenia emerytalnego2, które
wykluczają możliwość uznania za okresy składkowe, w rozumieniu ustawy emerytalnej,
okresów służby funkcjonariuszy i żołnierzy, którzy nabyli prawo do emerytury mundurowej.
Wśród funkcjonariuszy służb mundurowych i żołnierzy zawodowych, którzy korzystają
z zaopatrzenia emerytalno-rentowego można wyodrębnić, według kryterium daty przyjęcia
do służby, dwie grupy: tych, którzy służbę rozpoczynali od 2 stycznia 1999 r. i później oraz
tych, którzy do służby wstąpili przed 2 stycznia 1999 r. Zróżnicowanie występuje m.in.
w zakresie, po pierwsze, sposobu uwzględniania w emeryturze mundurowej okresów
składkowych i nieskładkowych w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej, a po drugie
polega na ustanowieniu określonych reguł zbiegu prawa do świadczeń emerytalno-
rentowych (mowa tutaj w szczególności o emeryturze).
W przypadku pierwszej grupy mamy do czynienia z zasadą pełnej odrębności systemów
emerytalnych - oznacza to możliwość nabycia i pobierania emerytury zarówno w systemie
mundurowym, jak i powszechnym. Wynika to z faktu, że w tym przypadku do okresów,
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, z późn. zm., dalej powoływanej jako „ustawa emerytalna”.
2 Art. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.
U. z 2025 r. poz. 305), dalej powoływanej jako „ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych”, oraz
art. 4 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa
Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego,
Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa,
Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2026 r. poz.
505), dalej powoływanej jako „ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy”.
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
z których obliczana jest wysokość emerytury mundurowej nie uwzględnia się okresów tzw.
pracy cywilnej.
Z kolei w wymiarze emerytury mundurowej przyznanej osobie, która wstąpiła do
zawodowej służby przed 2 stycznia 1999 r.3 mogą być uwzględniane nie tylko okresy
zawodowej służby, ale też okresy składkowe i nieskładkowe wymienione w ustawie
emerytalnej. Okresy składkowe (poprzedzające służbę w wymiarze 3 lat4) są liczone po 2,6
% podstawy wymiaru, a więc korzystniej względem systemu ubezpieczeń społecznych,
natomiast po 1,3 % za każdy rok okresów składkowych ponad okres trzyletni. Z tego
powodu, zgodnie z przepisami art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej, art. 7 ustawy o
zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy i art. 7 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym
żołnierzy zawodowych, emeryt mundurowy pozostający w służbie przed 2 stycznia 1999 r.
może pobierać tylko jedną z przysługujących mu emerytur – emeryturę mundurową albo
emeryturę z FUS, co potwierdził Sąd Najwyższy w powiększonym składzie (uchwała składu
7 sędziów z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III UZP 7/215).
Należy podkreślić, że art. 67 ust. 1 Konstytucji RP (a więc podstawowa regulacja odnosząca
się do systemu emerytalnego) nie wymaga od ustawodawcy stworzenia jednakowego dla
wszystkich obywateli systemu zabezpieczenia społecznego. Ustawodawca jest więc
uprawniony do wprowadzenia dla określonych grup zawodowych, obok systemu
powszechnego, systemów odrębnych, opartych na innych zasadach, korzystniejszych niż
w systemie powszechnym, uzasadnionych np. szczególnymi warunkami pełnienia służby. W
konsekwencji jest też dopuszczalne określenie przez ustawodawcę warunków nabywania
uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych z systemów odrębnych i metody obliczania
ich wysokości w inny sposób niż w systemie powszechnym, jak i określenie, czy i w jakim
zakresie okres aktywności zawodowej innej niż służba (praca), z tytułu której powstaje
prawo do świadczeń z systemu odrębnego, wpływa na wysokość świadczenia z tego
systemu. Ustawodawcy przysługuje ponadto swoboda ustalania, czy świadczenia
emerytalno-rentowe przysługujące z korzystniejszego systemu odrębnego mogą być
kumulowane ze świadczeniami emerytalno-rentowymi z innego systemu zabezpieczenia
społecznego, w tym z powszechnego systemu emerytalnego.
Również Europejski Trybunał Praw Człowieka akceptuje uprawnienie państwa będącego
stroną Konwencji o ochronie prawa człowieka do samodzielnego kształtowania systemu
zabezpieczenia społecznego - w tym do wprowadzenia zasady wypłaty jednego
świadczenia6.
Trzeba zaznaczyć także, że składki na ubezpieczenie emerytalne mają charakter
publicznoprawny, a nie prywatnoprawny, co potwierdzono zarówno w orzecznictwie Sądu
Najwyższego, jak i Trybunału Konstytucyjnego (TK). W wyroku z dnia 4 listopada 2015 r.
(sygn. akt K 1/14) TK zaakceptował i przytoczył m.in. wyrok SN z dnia 4 czerwca 2008 r.
3 Art. 15 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i art. 15 ustawy o zaopatrzeniu
emerytalnym
funkcjonariuszy.
4 Co do pozostałych okresów składkowych stosuje się przelicznik po 1,3 % podstawy wymiaru za rok.
5Podjętej, po rozpoznaniu na rozprawie, zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia
powiększonemu składowi Sądu Najwyższego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 22 września 2021 r., sygn.
akt III UZP 5/21.
6 Zob. w tej kwestii uzasadnienie ww. uchwały SN z dnia 15 grudnia 2021 r., gdzie przywołano decyzję
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 11 grudnia 2018 r. nr 39247/12 (LEX nr 2626955) i nr 41178/12
(LEX nr 2627060
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
(sygn. akt II UK12/08)7, dotyczący charakteru składki na ubezpieczenie emerytalne.
Podkreślono w nim, że „system emerytalny oparty na zasadach ubezpieczeniowych
charakteryzuje się przymusem ubezpieczenia społecznego związanym ściśle z obowiązkiem
odprowadzania składek, a powstający z mocy przepisów ustawy systemowej stosunek
ubezpieczenia społecznego ma charakter publicznoprawny. Inaczej rzecz ujmując, środki na
ubezpieczenie społeczne, w szczególności emerytalne, są i będą przeznaczane na wypłatę
świadczeń dla innych podmiotów, aniżeli ich płatnik i w tym znaczeniu są środkami
publicznymi, podlegającymi ściągnięciu oraz zabezpieczeniu na zasadach dotyczących
składek na ubezpieczenia społeczne”.
Przepisy ustawy emerytalnej regulujące zbieg świadczeń wypłacanych z systemu
powszechnego i systemu zaopatrzeniowego służb mundurowych w przypadku tej grupy nie
odbiegają od regulacji zawartych w ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu
emerytalnym pracownikowi ich rodzin8, która poprzedzała obowiązującą ustawę
emerytalną.
Kwestia wprowadzenia zmian do ustawy emerytalnej, jakie miałyby dotyczyć żołnierzy
zawodowych i funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy służbę rozpoczęli przed 2
stycznia 1999 r. i świadczą pracę po jej zakończeniu, podejmowana jest w petycjach
przesyłanych do sejmowej i senackiej komisji petycji oraz w wystąpieniach kierowanych do
ministrów odpowiedzialnych za kształtowanie rozwiązań w zakresie zbiegu prawa do
świadczeń emerytalno-rentowych - Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej9, Ministra
Obrony Narodowej jak i Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Z ich treści wynika,
że wskazana grupa funkcjonariuszy (żołnierzy zawodowych) czuje się pokrzywdzona, gdyż
część z nich, choć nabywa prawo do emerytury powszechnej, to świadczenie to nie jest im
wypłacane. Prawo do emerytury powszechnej jest bowiem - tak jak jej wysokość - ustalane,
a jednocześnie, ze względu na obowiązujące reguły zbiegu, zgodnie z art. 95 ustawy
emerytalnej, jej wypłata zostaje zawieszona jako niższej od emerytury mundurowej.
W efekcie wśród osób, których dotyczy to rozwiązanie powstaje wrażenie, że
odprowadzanie składek na FUS nie służy zwiększeniu wysokości ich świadczeń, ponieważ
okresy pracy cywilnej nie są uwzględniane przy ustalaniu wymiaru emerytury.
Ze względu na skalę wystąpień krytycznie oceniających kształt obowiązujących przepisów
dotyczących reguł zbiegu i wskazywaną w nich argumentację, podjęto decyzję o
rozpoczęciu prac międzyresortowych mających na celu wypracowanie w tym zakresie
optymalnego rozwiązania. W ich efekcie w 2025 r., po przeanalizowaniu różnych możliwości
rozwiązania tej kwestii, przygotowano z członkami kierownictwa ww. resortów, Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) oraz organów emerytalno-rentowych służb mundurowych
do dalszych analiz wariant zmian reguły zbiegu emerytury z systemu zaopatrzenia
emerytalnego służb mundurowych i powszechnego systemu emerytalnego dotyczący osób,
które wstąpiły do służby przed 2 stycznia 1999 r. Proponowane rozwiązanie zakłada
modyfikację podstawowej regulacji dot. zbiegu, określonej w art. 95 ustawy emerytalnej
7 OSNP nr 21-22/2009, poz. 291.
8 Dz. U. poz. 267, z późn. zm. Art. 69 tej ustawy stanowił bowiem:
„Art. 69 1. W razie zbiegu u jednej osoby prawa do emerytury i renty albo do dwóch rent przewidzianych
w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.
2. Przepis ust. 1 stosuje się również - z uwzględnieniem art. 70 - w razie zbiegu u jednej osoby prawa do emerytury
lub renty określonych w ustawie z prawem do świadczeń przewidzianych w odrębnych przepisach o ubezpieczeniu
społecznym lub o zaopatrzeniu emerytalnym.”
9 Petycje te (wraz z odpowiedziami) są publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej (można więc się zapoznać zarówno z ich treścią, jak i sposobem ich załatwienia.)
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
oraz regulacji w tym samym przedmiocie zawartych w systemie zaopatrzeniowym, w
odniesieniu do wskazanej grupy ubezpieczonych.
Prace we wskazanym zakresie nadal są prowadzone. Specyfika zmian w ustawie
emerytalnej oznacza, że przekładają się one wprost na regulacje ustawowe dotyczące
zaopatrzenia emerytalno-rentowego żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy służb
mundurowych i członków ich rodzin. Wskazane rozwiązania wymagają w związku z tym
uzgodnienia z Ministrem Obrony Narodowej, Ministrem Spraw Wewnętrznych i
Administracji, a także - ze względu na ich ewentualne koszty – Ministrem Finansów i
Gospodarki. O postępie prac na bieżąco informowana jest Kancelaria Prezesa Rady
Ministrów.
Obecnie w ZUS prowadzone są prace nad określeniem szacunkowych kosztów ww.
rozwiązań i liczby osób, których będą one dotyczyć. O ich zakończeniu i ich rezultatach Pani
Posłanka zostanie poinformowana odrębnym pismem.
Zapewniam, że chociaż prace nad rozwiązaniem kwestii zbiegu emerytur powszechnych
i tzw. emerytur mundurowych mają charakter wewnętrzny, to wszystkie propozycje
rozwiązań składane przez organizacje reprezentujące emerytów służb mundurowych i przez
samych świadczeniobiorców (w formie indywidualnych wystąpień i petycji) są uwzględniane
i rzetelnie analizowane.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.390.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17838 Pani Posłanki Gabrieli Lenartowicz, w sprawie
możliwości pobierania emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez emerytów
służb mundurowych, którzy po zakończeniu służby odprowadzali składki do systemu
powszechnego, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Odnosząc się do kwestii poruszonych we wstępie interpelacji, należy omówić podstawowe
regulacje wynikające z ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych1 („FUS”) i z sytemu zaopatrzenia emerytalno-rentowego służb
mundurowych, dotyczące ustalania uprawnień do świadczeń emerytalnych osób
uprawnionych do emerytury mundurowej, które podejmowały tzw. cywilną aktywność
zawodową. Z przepisów ustawy emerytalnej wynika, że osoba uprawniona do emerytury
mundurowej może mieć, z tytułu pracy objętej ubezpieczeniem społecznym, przyznaną
drugą emeryturę, jeżeli spełnia wymagane warunki bez uwzględnienia okresów zawodowej
służby. Zgodnie z art. 5 ust. 2a wskazanego aktu, przy ustalaniu uprawnień do emerytury
z FUS i obliczaniu jej wysokości nie uwzględnia się okresów zawodowej służby, jeżeli
wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury „mundurowej”. Przepis ten jest
konsekwencją regulacji zawartych w systemie zaopatrzenia emerytalnego2, które
wykluczają możliwość uznania za okresy składkowe, w rozumieniu ustawy emerytalnej,
okresów służby funkcjonariuszy i żołnierzy, którzy nabyli prawo do emerytury mundurowej.
Wśród funkcjonariuszy służb mundurowych i żołnierzy zawodowych, którzy korzystają
z zaopatrzenia emerytalno-rentowego można wyodrębnić, według kryterium daty przyjęcia
do służby, dwie grupy: tych, którzy służbę rozpoczynali od 2 stycznia 1999 r. i później oraz
tych, którzy do służby wstąpili przed 2 stycznia 1999 r. Zróżnicowanie występuje m.in.
w zakresie, po pierwsze, sposobu uwzględniania w emeryturze mundurowej okresów
składkowych i nieskładkowych w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej, a po drugie
polega na ustanowieniu określonych reguł zbiegu prawa do świadczeń emerytalno-
rentowych (mowa tutaj w szczególności o emeryturze).
W przypadku pierwszej grupy mamy do czynienia z zasadą pełnej odrębności systemów
emerytalnych - oznacza to możliwość nabycia i pobierania emerytury zarówno w systemie
mundurowym, jak i powszechnym. Wynika to z faktu, że w tym przypadku do okresów,
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, z późn. zm., dalej powoływanej jako „ustawa emerytalna”.
2 Art. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.
U. z 2025 r. poz. 305), dalej powoływanej jako „ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych”, oraz
art. 4 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa
Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego,
Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa,
Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2026 r. poz.
505), dalej powoływanej jako „ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy”.
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
z których obliczana jest wysokość emerytury mundurowej nie uwzględnia się okresów tzw.
pracy cywilnej.
Z kolei w wymiarze emerytury mundurowej przyznanej osobie, która wstąpiła do
zawodowej służby przed 2 stycznia 1999 r.3 mogą być uwzględniane nie tylko okresy
zawodowej służby, ale też okresy składkowe i nieskładkowe wymienione w ustawie
emerytalnej. Okresy składkowe (poprzedzające służbę w wymiarze 3 lat4) są liczone po 2,6
% podstawy wymiaru, a więc korzystniej względem systemu ubezpieczeń społecznych,
natomiast po 1,3 % za każdy rok okresów składkowych ponad okres trzyletni. Z tego
powodu, zgodnie z przepisami art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej, art. 7 ustawy o
zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy i art. 7 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym
żołnierzy zawodowych, emeryt mundurowy pozostający w służbie przed 2 stycznia 1999 r.
może pobierać tylko jedną z przysługujących mu emerytur – emeryturę mundurową albo
emeryturę z FUS, co potwierdził Sąd Najwyższy w powiększonym składzie (uchwała składu
7 sędziów z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III UZP 7/215).
Należy podkreślić, że art. 67 ust. 1 Konstytucji RP (a więc podstawowa regulacja odnosząca
się do systemu emerytalnego) nie wymaga od ustawodawcy stworzenia jednakowego dla
wszystkich obywateli systemu zabezpieczenia społecznego. Ustawodawca jest więc
uprawniony do wprowadzenia dla określonych grup zawodowych, obok systemu
powszechnego, systemów odrębnych, opartych na innych zasadach, korzystniejszych niż
w systemie powszechnym, uzasadnionych np. szczególnymi warunkami pełnienia służby. W
konsekwencji jest też dopuszczalne określenie przez ustawodawcę warunków nabywania
uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych z systemów odrębnych i metody obliczania
ich wysokości w inny sposób niż w systemie powszechnym, jak i określenie, czy i w jakim
zakresie okres aktywności zawodowej innej niż służba (praca), z tytułu której powstaje
prawo do świadczeń z systemu odrębnego, wpływa na wysokość świadczenia z tego
systemu. Ustawodawcy przysługuje ponadto swoboda ustalania, czy świadczenia
emerytalno-rentowe przysługujące z korzystniejszego systemu odrębnego mogą być
kumulowane ze świadczeniami emerytalno-rentowymi z innego systemu zabezpieczenia
społecznego, w tym z powszechnego systemu emerytalnego.
Również Europejski Trybunał Praw Człowieka akceptuje uprawnienie państwa będącego
stroną Konwencji o ochronie prawa człowieka do samodzielnego kształtowania systemu
zabezpieczenia społecznego - w tym do wprowadzenia zasady wypłaty jednego
świadczenia6.
Trzeba zaznaczyć także, że składki na ubezpieczenie emerytalne mają charakter
publicznoprawny, a nie prywatnoprawny, co potwierdzono zarówno w orzecznictwie Sądu
Najwyższego, jak i Trybunału Konstytucyjnego (TK). W wyroku z dnia 4 listopada 2015 r.
(sygn. akt K 1/14) TK zaakceptował i przytoczył m.in. wyrok SN z dnia 4 czerwca 2008 r.
3 Art. 15 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i art. 15 ustawy o zaopatrzeniu
emerytalnym
funkcjonariuszy.
4 Co do pozostałych okresów składkowych stosuje się przelicznik po 1,3 % podstawy wymiaru za rok.
5Podjętej, po rozpoznaniu na rozprawie, zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia
powiększonemu składowi Sądu Najwyższego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 22 września 2021 r., sygn.
akt III UZP 5/21.
6 Zob. w tej kwestii uzasadnienie ww. uchwały SN z dnia 15 grudnia 2021 r., gdzie przywołano decyzję
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 11 grudnia 2018 r. nr 39247/12 (LEX nr 2626955) i nr 41178/12
(LEX nr 2627060
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
(sygn. akt II UK12/08)7, dotyczący charakteru składki na ubezpieczenie emerytalne.
Podkreślono w nim, że „system emerytalny oparty na zasadach ubezpieczeniowych
charakteryzuje się przymusem ubezpieczenia społecznego związanym ściśle z obowiązkiem
odprowadzania składek, a powstający z mocy przepisów ustawy systemowej stosunek
ubezpieczenia społecznego ma charakter publicznoprawny. Inaczej rzecz ujmując, środki na
ubezpieczenie społeczne, w szczególności emerytalne, są i będą przeznaczane na wypłatę
świadczeń dla innych podmiotów, aniżeli ich płatnik i w tym znaczeniu są środkami
publicznymi, podlegającymi ściągnięciu oraz zabezpieczeniu na zasadach dotyczących
składek na ubezpieczenia społeczne”.
Przepisy ustawy emerytalnej regulujące zbieg świadczeń wypłacanych z systemu
powszechnego i systemu zaopatrzeniowego służb mundurowych w przypadku tej grupy nie
odbiegają od regulacji zawartych w ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu
emerytalnym pracownikowi ich rodzin8, która poprzedzała obowiązującą ustawę
emerytalną.
Kwestia wprowadzenia zmian do ustawy emerytalnej, jakie miałyby dotyczyć żołnierzy
zawodowych i funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy służbę rozpoczęli przed 2
stycznia 1999 r. i świadczą pracę po jej zakończeniu, podejmowana jest w petycjach
przesyłanych do sejmowej i senackiej komisji petycji oraz w wystąpieniach kierowanych do
ministrów odpowiedzialnych za kształtowanie rozwiązań w zakresie zbiegu prawa do
świadczeń emerytalno-rentowych - Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej9, Ministra
Obrony Narodowej jak i Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Z ich treści wynika,
że wskazana grupa funkcjonariuszy (żołnierzy zawodowych) czuje się pokrzywdzona, gdyż
część z nich, choć nabywa prawo do emerytury powszechnej, to świadczenie to nie jest im
wypłacane. Prawo do emerytury powszechnej jest bowiem - tak jak jej wysokość - ustalane,
a jednocześnie, ze względu na obowiązujące reguły zbiegu, zgodnie z art. 95 ustawy
emerytalnej, jej wypłata zostaje zawieszona jako niższej od emerytury mundurowej.
W efekcie wśród osób, których dotyczy to rozwiązanie powstaje wrażenie, że
odprowadzanie składek na FUS nie służy zwiększeniu wysokości ich świadczeń, ponieważ
okresy pracy cywilnej nie są uwzględniane przy ustalaniu wymiaru emerytury.
Ze względu na skalę wystąpień krytycznie oceniających kształt obowiązujących przepisów
dotyczących reguł zbiegu i wskazywaną w nich argumentację, podjęto decyzję o
rozpoczęciu prac międzyresortowych mających na celu wypracowanie w tym zakresie
optymalnego rozwiązania. W ich efekcie w 2025 r., po przeanalizowaniu różnych możliwości
rozwiązania tej kwestii, przygotowano z członkami kierownictwa ww. resortów, Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) oraz organów emerytalno-rentowych służb mundurowych
do dalszych analiz wariant zmian reguły zbiegu emerytury z systemu zaopatrzenia
emerytalnego służb mundurowych i powszechnego systemu emerytalnego dotyczący osób,
które wstąpiły do służby przed 2 stycznia 1999 r. Proponowane rozwiązanie zakłada
modyfikację podstawowej regulacji dot. zbiegu, określonej w art. 95 ustawy emerytalnej
7 OSNP nr 21-22/2009, poz. 291.
8 Dz. U. poz. 267, z późn. zm. Art. 69 tej ustawy stanowił bowiem:
„Art. 69 1. W razie zbiegu u jednej osoby prawa do emerytury i renty albo do dwóch rent przewidzianych
w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.
2. Przepis ust. 1 stosuje się również - z uwzględnieniem art. 70 - w razie zbiegu u jednej osoby prawa do emerytury
lub renty określonych w ustawie z prawem do świadczeń przewidzianych w odrębnych przepisach o ubezpieczeniu
społecznym lub o zaopatrzeniu emerytalnym.”
9 Petycje te (wraz z odpowiedziami) są publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej (można więc się zapoznać zarówno z ich treścią, jak i sposobem ich załatwienia.)
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
oraz regulacji w tym samym przedmiocie zawartych w systemie zaopatrzeniowym, w
odniesieniu do wskazanej grupy ubezpieczonych.
Prace we wskazanym zakresie nadal są prowadzone. Specyfika zmian w ustawie
emerytalnej oznacza, że przekładają się one wprost na regulacje ustawowe dotyczące
zaopatrzenia emerytalno-rentowego żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy służb
mundurowych i członków ich rodzin. Wskazane rozwiązania wymagają w związku z tym
uzgodnienia z Ministrem Obrony Narodowej, Ministrem Spraw Wewnętrznych i
Administracji, a także - ze względu na ich ewentualne koszty – Ministrem Finansów i
Gospodarki. O postępie prac na bieżąco informowana jest Kancelaria Prezesa Rady
Ministrów.
Obecnie w ZUS prowadzone są prace nad określeniem szacunkowych kosztów ww.
rozwiązań i liczby osób, których będą one dotyczyć. O ich zakończeniu i ich rezultatach Pani
Posłanka zostanie poinformowana odrębnym pismem.
Zapewniam, że chociaż prace nad rozwiązaniem kwestii zbiegu emerytur powszechnych
i tzw. emerytur mundurowych mają charakter wewnętrzny, to wszystkie propozycje
rozwiązań składane przez organizacje reprezentujące emerytów służb mundurowych i przez
samych świadczeniobiorców (w formie indywidualnych wystąpień i petycji) są uwzględniane
i rzetelnie analizowane.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --