+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Sławomir Pałka
BK-VII.0520.337.2026
Warszawa, 25 sierpnia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 17825 Pana Posła Marcina Józefaciuka
w sprawie założeń pakietu zmian w prawie rodzinnym przedstawionych przez Ministra
Sprawiedliwości.
Ad. 1-2
Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych
ustaw (UD 349).
Celem projektu jest wprowadzenie do prawa polskiego pojęcia i definicji pieczy
współdzielonej oraz określenie kryteriów jej orzekania w sprawach o rozwód i separację
oraz między rodzicami żyjącymi w rozłączeniu, a także wprowadzenie uregulowań
prawnych usprawniających i unowocześniających postępowanie w tych sprawach.
Etap procesu legislacyjnego: projekt znajduje się na końcowym etapie uzgodnień
międzyresortowych, opiniowania i konsultacji. Projekt wraz z uzasadnieniem oraz oceną
skutków regulacji został opublikowany na stronie internetowej Rządowego Centrum
Legislacji w Biuletynie Informacji Publicznej pod adresem:
https://legislacja.gov.pl/projekt/12407952.
Opublikowane zostały także uwagi zgłoszone do ww. projektu.
Nad pozostałymi projektami pakietu prace toczą się wewnątrz Ministerstwa i w
konsultacjach z innymi resortami. Są one na ostatnim etapie przed wpisem do wykazu
prac Rady Ministrów lub oczekują na wpis.
Ad. 3
Ministerstwo Sprawiedliwości nie prowadzi prac nad ustawowym zdefiniowaniem pojęcia
„dobra dziecka”.
Ad. 4
Pojęcie „dobro dziecka” nie zostało zdefiniowane w polskim systemie prawnym. Stanowi
klauzulę generalną, którą posłużył się ustawodawca, aby możliwe było posłużenie się

-- 1 of 17 --

2
jedną ogólną normą prawną w różnych, odmiennych stanach faktycznych. Jest także
podstawową, fundamentalną zasadą polskiego prawa rodzinnego.
Posługiwanie się klauzulami generalnymi pozwala unikać nadmiernej kazuistyki,
co w ostateczności mogłoby prowadzić do przekreślenia abstrakcyjnego charakteru norm
prawnych. Trybunał Konstytucyjny wskazywał, że „nieostrość czy niedookreśloność pojęć
prawnych sprzyja uelastycznieniu porządku prawnego i uczynieniu go wrażliwym na
zachodzące w rzeczywistości stany faktyczne, a przez to przyczyniać się powinna do
pełniejszego wyrażenia w trakcie stosowania prawa wartości, które wynikają z zasady
państwa prawnego (…). Można nawet sformułować tezę, że nadmierna kazuistyka
w konkretnych sytuacjach prowadzić może do deformacji idei państwa prawnego”1.
Ochrona dobra dziecka i jego najlepszego interesu stanowi także zasadę nadrzędną prawa
unijnego. Jednak rozporządzenie Rady (UE) 2019/1111 (Bruksela II Ter) celowo nie
zawiera legalnej definicji pojęcia „dobro dziecka”. Ujęcie go jako klauzuli generalnej
pozwala organom stosującym na szeroką interpretację, zgodnie z art. 24 Karty Praw
Podstawowych UE2 oraz Konwencji ONZ o prawach dziecka z 20 listopada 1989 r.3 I tak,
w art. 24 Karty Praw Podstawowych UE wskazano na konieczność uwzględniania
najlepszego interesu dziecka we wszystkich działaniach dotyczących dzieci,
podejmowanych zarówno przez władze publiczne, jak i instytucje prywatne. Z kolei
konwencja o prawach dziecka w art. 3 ust. 1 wskazuje na „najlepsze zabezpieczenie
interesów dziecka” jako sprawę nadrzędną we „wszystkich działaniach dotyczących dzieci,
podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze
administracyjne lub ciała ustawodawcze”. Na konieczność kierowania się dobrostanem
dziecka konwencja wskazuje także w art. 9 (dotyczącym separacji), art. 17 (dotyczącym
dostępu do informacji), art. 18 (dotyczącym odpowiedzialności za wychowanie i rozwój
dziecka), art. 20 i 21 (dotyczącymi opieki zastępczej, adopcji), art. 36 (dotyczącym ochrony
przed formami wyzysku), art. 37 (dotyczącym pozbawieniu wolności), art. 40 (dotyczącym
różnorodnych kwestii, takich jak opieka, poradnictwo, nadzór, probacja, umieszczenie
w rodzinie zastępczej, programy edukacyjne i szkolenia zawodowego, oraz inne
rozwiązania alternatywne do opieki instytucjonalnej).
Na tym tle doktryna i judykatura zgodnie traktują pojęcie „dobra dziecka” jako zasadnicze
z punktu widzenia ochrony dzieci i postulują przypisywanie mu jak najszerszego znaczenia,
zdecydowanie wykraczającego poza zapewnienie dziecku niezbędnych środków do życia
i rozwoju oraz ochrony interesów majątkowych. Podkreśla się przy tym konieczność
dbałości o sferę emocjonalną i duchową dziecka z jednoczesnym respektowaniem prawa
do udziału w procesie decydowania o jego sytuacji. Sądy rodzinne, biegli, kuratorzy sądowi
czy inne instytucje w swoich decyzjach powołują się na naczelną zasadę prawa rodzinnego
i opiekuńczego, jaką jest dobro dziecka, i zawartą w przepisach prawa rodzinnego
i opiekuńczego klauzulę generalną „dobra dziecka”. Opierają się przy tym na
wypracowanej w orzecznictwie i doktrynie wykładni, opracowaniach naukowych
dotyczących zapewnienia dobrostanu dziecku (warunków pozwalających mu na
1 wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 14 lutego 2012 roku, sygnatura akt P20/10 (Dziennik Ustaw
z 2012 roku, pozycja 214)
2 Dz. Urz. UE C 326, 26.10.2012
3 Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526

-- 2 of 17 --

3
prawidłowy rozwój fizyczny, umysłowy, emocjonalny przykładowo między innymi
z zakresu psychologii rozwojowej dzieci i młodzieży). Sam brak definicji legalnej „dobra
dziecka” w prawie krajowym nie obniża standardów ochrony praw dzieci. Wymienione
powyżej podmioty kierują się w swoich działaniach dobrem dziecka w oparciu standardy
prawa krajowego i konwencyjnego, oceniając je w świetle okoliczności faktycznej
konkretnej sprawy.
Ad. 5
Ministerstwo Sprawiedliwości nie opracowało dokumentów zawierających kryteria,
przesłanki, wskaźniki ani metodologię przy ustalaniu, czy określone rozwiązanie prawne
realizuje dobro dziecka, pozostaje zgodne z dobrem dziecka lub też służy ochronie dobra
dziecka.
Każde projektowane rozwiązanie prawne jest oceniane indywidualnie w oparciu
o wypracowane i utrwalone w orzecznictwie i doktrynie podglądy oraz w oparciu
o międzynarodowe i konwencyjne standardy ochrony praw dziecka, wieloaspektowo
i interdyscyplinarnie.
W zakresie materialnoprawnych przesłanek rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej
podstawowym kryterium jest dobro dziecka. Przykładowo, niedopuszczalność orzeczenia
pieczy współdzielonej będzie możliwa w przypadku ustalenia, że rozwiązanie takie jest
sprzeczne z dobrem dziecka. Będzie to wymagało analizy każdego konkretnego stanu
faktycznego pod względem różnych kryteriów, takich jak: zdanie i rozsądne życzenia
dziecka; wiek i stan zdrowia dziecka; zdolność rodziców do komunikacji i współpracy
w sprawach dotyczących dziecka oraz ich sytuacja osobista; odległość między miejscami
pobytu rodziców; dotychczasowy podział obowiązków rodzicielskich.
Ad. 6
Ministerstwo Sprawiedliwości nie prowadziło analizy porównawczej rozwiązań
funkcjonujących w innych państwach europejskich w zakresie definiowania dobra dziecka
oraz kryteriów jego oceny, z przyczyn podanych wcześniej.
Ad. 7
Ministerstwo Sprawiedliwości nie prowadzi aktualnie prac nad tabelami alimentacyjnymi.
Ad. 8
Pytanie bezprzedmiotowe wobec treści odpowiedzi na pyt. 7.
Ad. 9
Ministerstwo Sprawiedliwości nie przewiduje powiązania alimentów podstawowych
z tabelami alimentacyjnymi.
Ad. 10

-- 3 of 17 --

4
Wprowadzenie do kodeksu rodzinnego i opiekuńczego definicji pieczy współdzielonej
i określenie kryteriów jej orzekania nie zmienia zasad orzekania o obowiązku
alimentacyjnym. Sąd będzie go ustalał na ogólnych zasadach, czyli z jednej strony
uwzględni usprawiedliwione potrzeby dziecka, a z drugiej strony zarobkowe i majątkowe
możliwości zobowiązanego (art. 135 § 1 k.r.o.). Jednocześnie weźmie pod uwagę zakres
osobistych starań o wychowanie i utrzymanie uprawnionego przez każdego z rodziców
(art. 135 § 2 k.r.o.).
W sytuacji, kiedy jeden z rodziców ma istotnie wyższe możliwości zarobkowe i majątkowe,
potrzeba zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb dziecka przy orzeczeniu pieczy
współdzielonej może uzasadniać ustalenie po stronie tego rodzica obowiązku
alimentacyjnego. Podobnie okresy sprawowania pieczy nie zawsze muszą być jednakowe,
co również może uzasadniać po stronie rodzica, który w mniejszym rozmiarze wykonuje
pieczę, ustalenie obowiązku alimentacyjnego. W przypadku jednak, kiedy sytuacja
majątkowa rodziców jest zbliżona, a piecza współdzielona wykonywana jest w równych
okresach, sąd winien mieć możliwość odstąpienia od orzekania o obowiązku
alimentacyjnym. W projekcie ustawy UD349 proponuje się dodanie regulacji, że orzekając
pieczę współdzieloną sąd w uzasadnionych przypadkach może odstąpić od orzekania,
w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów
utrzymania i wychowania dziecka.
Ad. 11
Ministerstwo Sprawiedliwości nie prowadzi prac nad zmianą legislacyjną dotyczącą
waloryzacji alimentów. Powiązanie wysokości alimentów podstawowych z wysokością
minimalnego wynagrodzenia za pracę oznacza, że kwota alimentów będzie podlegać
waloryzacji stosownie do wzrostu wysokości tego wynagrodzenia (w postępowaniu
egzekucyjnym z urzędu, a w sytuacji, gdy świadczenie będzie realizowane dobrowolnie,
wskutek korekty dokonywanej przez same strony). Innymi słowy, gdy wysokość
minimalnego wynagrodzenia za pracę będzie rosła, rosnąć będzie także wysokość
alimentów podstawowych. Wzrost nastąpi z mocy prawa, o czym strony będą pouczane
przez sąd. Informacja o obowiązującej od 1 stycznia następnego roku wysokości
alimentów podstawowych będzie obwieszczana przez Ministra Sprawiedliwości –
niezwłocznie po opublikowaniu w Dzienniku Ustaw rozporządzenia Rady Ministrów
w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej
stawki godzinowej w następnym roku – oraz zamieszczana na stronach internetowych
sądów i kancelarii komorniczych (projektowany art. 505⁴⁹ § 2 i 3 k.p.c.).
Ad. 12
Zarobkowe i majątkowe możliwości osoby zobowiązanej do alimentacji wyznaczane są
przez zarobki i dochody, jakie zobowiązany może i powinien uzyskiwać przy należytym
wykorzystaniu swoich zdolności. Osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec
małoletniego powinna dążyć do pełnego i właściwego wykorzystania swoich kwalifikacji
i zdolności zarobkowych – o ile istnieją ku temu realne możliwości; ma też obowiązek
podzielić się z dzieckiem każdym, nawet najskromniejszym dochodem. W konsekwencji,
zakres obowiązku alimentacyjnego może być większy od wynikającego z faktycznych

-- 4 of 17 --

5
zarobków i dochodów zobowiązanego, jeżeli przy właściwym wykorzystaniu sił,
możliwości i zdolności, jego zarobki i dochody byłyby większe – o ile istniejące warunki
społeczno-gospodarcze i ważne przyczyny nie stoją temu na przeszkodzie. Zobowiązany
do alimentacji może na etapie postępowania sądowego celowo ukrywać swoje dochody,
w tym fikcyjnie zaniżać wynagrodzenia, wyzbywać się majątku czy korzystać z form
płatności utrudniających egzekucję. Zachodzi konieczność umożliwienia korzystania przez
sąd z dostępnych rejestrów, celem weryfikacji rzeczywistych dochodów. W projekcie
ustawy dotyczącym alimentów podstawowych zdecydowano o wprowadzeniu do
kodeksu postępowania cywilnego podstawy prawnej dla dostępu sądu – w sprawach
o roszczenia alimentacyjne i w sprawach małżeńskich – do danych zawartych w systemie
teleinformatycznym ministra właściwego do spraw finansów publicznych dotyczących
stosunków majątkowych i źródeł dochodu stron, w tym prowadzonych i zakończonych
postępowań podatkowych oraz dostępu sądu do rejestru aktów stanu cywilnego, co
umożliwić ma ustalenie pochodzenia dziecka. Ma to na celu poszerzenie bazy dostępnych
systemów teleinformatycznych dla orzekających sędziów – co pozwoli uprościć zarówno
proces ustalania miejsca zamieszkania lub pobytu strony pozwanej, jak i weryfikacji
prawdziwości twierdzeń powoda, zawartych w pozwie.
Jeżeli w ciągu ostatnich trzech lat przed sądowym dochodzeniem świadczeń
alimentacyjnych osoba, która była już do tych świadczeń zobowiązana, bez ważnego
powodu zrzekła się prawa majątkowego lub w inny sposób dopuściła do jego utraty albo
jeżeli zrzekła się zatrudnienia lub zmieniła je na mniej zyskowne, nie uwzględnia się
wynikłej stąd zmiany przy ustaleniu zakresu świadczeń alimentacyjnych (art. 136 k.r.o).
Wzrost skuteczności egzekucji alimentów, a co za tym idzie obniżenie kosztów
ponoszonych z budżetu Skarbu Państwa (świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego,
nieowocne czynności windykacyjne), wymagają opracowania spójnych rozwiązań
systemowych zapewniających:
• szybkość reakcji;
• stosowanie administracyjnych środków egzekucji, w tym właściwych dla egzekucji
świadczeń publicznoprawnych;
• szeroki katalog środków zniechęcających do uchylania się od płacenia alimentów, w tym
sankcji administracyjnych i karnych.
W ramach Ministerstwa Sprawiedliwości utworzona została grupa robocza, której celem
jest wypracowanie rozwiązań mających usprawnić skuteczność egzekucji świadczeń
alimentacyjnych. Członkami ww. grupy są przedstawiciele Ministerstwa z różnych
departamentów, w tym z Departamentu Prawa Cywilnego
i Gospodarczego oraz Departamentu Spraw Rodzinnych i Nieletnich, jak również
przedstawiciele Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Krajowej Rady
Komorniczej. W ramach prac tej grupy roboczej przeprowadzana jest analiza
obowiązujących przepisów dotyczących egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Jej
przedmiotem są również rozwiązania przyjęte w innych państwach Unii Europejskiej,
które mogłyby być ewentualnie implementowane na grunt prawa polskiego celem
usprawnienia egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Wypracowanie optymalnych
rozwiązań związanych z usprawnieniem ściągalności świadczeń alimentacyjnych wymaga

-- 5 of 17 --

6
jednak współpracy specjalistów z różnych dziedzin i obszarów prawa, co ostatecznie
pozwoliłoby na wprowadzenie rozwiązań legislacyjnych, skłaniających dłużników
alimentacyjnych do dobrowolnego spełnienia aktualizujących się po ich stronie
obowiązków o charakterze finansowym względem dzieci. Celem opracowania
efektywnych zmian w zakresie przeciwdziałania niskiej ściągalności alimentów tut. resort
zwrócił się również do Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości (IWS) ze zleceniem
przeprowadzenia badań ukierunkowanych na profilowanie dłużników alimentacyjnych.
Wśród propozycji zagadnień badawczych wskazane zostały takie kwestie jak: porównanie
przepisów prawa dotyczących egzekucji alimentów w Polsce z przepisami prawa innych
państw (w szczególności UE), weryfikacja skuteczności egzekucji alimentów
transgranicznych poprzez przeprowadzanie analizy porównawczej procedur w wybranych
państwach Unii Europejskiej, zbadanie skuteczności egzekucji alimentów z zagranicy
w sprawach prowadzonych przez sądy okręgowe jako organy centralne i ocena, w których
państwach ta skuteczność jest największa i z czego to wynika, jakie środki egzekucyjne są
stosowane i ewentualna ocena możliwości wprowadzenia takich środków do polskiego
systemu prawnego, jak również ocena skuteczności kampanii społecznych i edukacyjnych
dotyczących obowiązku alimentacyjnego w kształtowaniu postaw społecznych oraz
ograniczaniu zjawiska niealimentacji. Przedmiotowe badania powinny okazać się
pomocne w wypracowywaniu rozwiązań mających na celu zwiększenie ściągalności
świadczeń alimentacyjnych.
Wypracowanie ostatecznych rozwiązań oraz przystąpienie do prac w zakresie poprawy
skuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych będzie możliwe dopiero po otrzymaniu
opracowania sporządzonego przez IWS. Na dzień sporządzenia pisma IWS nie zakończył
prac nad sporządzeniem raportu w opracowywanym zakresie. Ministerstwo
Sprawiedliwości pozostaje w stałym kontakcie z Instytutem i monitoruje na bieżąco
postępy w badaniach.
Bezpośrednim przedmiotem badań Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości nie jest ustalenie
metod mających na celu przeciwdziałanie ukrywaniu dochodów przez dłużników
alimentacyjnych czy fikcyjnemu ich zaniżaniu. Pośrednio służy temu instytucja, o jakiej
mowa w art. 1087 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego
(t. j. Dz. U. z 2026 r. Poz. 468 ze zm., dalej jako: kpc), która ma na celu przeciwdziałanie
nieformalnym porozumieniom dłużników alimentacyjnych z zatrudniającymi ich osobami
bliskimi, ukrywaniu dochodów uzyskiwanych z niesformalizowanych umów o pracę lub
cywilnoprawnych, czy tylko zaniżaniu uzyskiwanych dochodów. Celem powołanego
przepisu jest zapewnienie skuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Przepis,
o którym mowa ma zastosowanie wyłącznie w egzekucji z wynagrodzenia za pracę
i dotyczy przypadków, w których dłużnik oraz zatrudniająca go osoba bliska (brak definicji
w ustawie skłania do przyjęcia szerokiej interpretacji tej przesłanki ustawowej) podejmują
działania zmierzające do utrudniania lub nawet udaremnienia egzekucji świadczeń
o charakterze alimentacyjnym. Wskazany cel możliwy jest do zrealizowania poprzez
wyłączenie niektórych zarzutów, jakie dłużnik zajętej wierzytelności (pracodawca –
w omawianym przypadku osoba bliska) może podnosić w egzekucji z wynagrodzenia za
pracę na podstawie art. 882 § 1 pkt 3 oraz w procesie wytoczonym przez wierzyciela
alimentacyjnego na podstawie art. 887 § 2 k.p.c. Na mocy przepisu art. 1087 k.p.c.
pracodawca nie może skutecznie podnieść czterech następujących zarzutów: wypłacenia
dłużnikowi egzekwowanemu wynagrodzenia z góry, pracy dłużnika bez wynagrodzenia,

-- 6 of 17 --

7
pracy dłużnika z wynagrodzeniem niższym od przeciętnego oraz potrącenia własnej
wierzytelności z wierzytelnością pracownika z wynagrodzenia za pracę. Nieskuteczność
ww. zarzutów pracodawcy oznacza, że możliwe jest wytoczenie przeciwko niemu
powództwa na podstawie art. 887 § 2 k.p.c. Realizacja tego przepisu w toku egzekucji
z wynagrodzenia za pracę polegać będzie na tym, że w razie zgłoszenia przez pracodawcę
dłużnika w toku egzekucji, w oświadczeniu składanym na podstawie art. 882 k.p.c.,
jednego z wyłączonych zarzutów, komornik pouczy pracodawcę o możliwościach, jakie
wypływają dla wierzyciela z przepisu art. 887 § 2 k.p.c. oraz art. 886 § 3 k.p.c. Jeżeli
pracodawca podnosi zarzut pracy bez wynagrodzenia lub też z wynagrodzeniem niższym
od przeciętnego, obowiązkiem komornika jest ustalenie wysokości przeciętnego
wynagrodzenia i zawiadomienie pracodawcy o wyniku tego ustalenia4.
Rozwiązania prawne służące unicestwianiu skutków czynności prawnych fraudalnych
dokonywanych przez dłużników z pokrzywdzeniem wierzycieli znajdują się
w przepisach art. 527 i następne ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j.
Dz. U. z 2026 r. Poz. 795 ze zm.). Jeżeli dłużnik alimentacyjny wyzbędzie się składników
swojego majątku, umniejszając tym samym możliwości wyegzekwowania alimentów na
rzecz wierzyciela alimentacyjnego, wierzyciel ten, może wytoczyć powództwo, którego
materialnoprawną podstawą będą przepisy art. 527 i nast. k.c. Wyrok wydany w tej
sprawie uwzględniający powództwo (prawomocny i zaopatrzony w klauzulę
wykonalności) będzie dawał wierzycielowi alimentacyjnemu podstawę do skierowania
egzekucji do rzeczy, która wyszła z majątku dłużnika.
W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości ww. regulacje normatywne funkcjonują
prawidłowo, brak jest zatem podstaw do ich zmiany. Co się zaś tyczy ostatniego
z zagadnień poruszanych w omawianym pkt. 12 Interpelacji nr 17825, uprzejmie
informuję, że bez jednoznacznego wskazania, które formy płatności miałyby utrudniać
egzekucję oraz bez określenia, na poczet jakich zdarzeń prawnych miałyby być
dokonywane owe płatności, jednoznaczna i pełna odpowiedź na zadane zagadnienie nie
jest możliwa.
W powyższym kontekście istotna jest kwestia zajęć wierzytelności z rachunków
bankowych w bankach, które mają swoje siedziby poza granicami RP i jednocześnie nie
mają swojego oddziału w RP. Kwestia ta była analizowana przez Ministerstwo
Sprawiedliwości, przy czym postulaty dotyczące wprowadzenia mechanizmów
umożliwiających zajmowanie rachunków bankowych banków zagranicznych okazały się
niemożliwe do zrealizowania z przyczyn formalnych. Co do zasady, prowadzenie egzekucji
w stosunku do majątku położonego poza granicami kraju nie mieści się
w ramach kompetencji przyznanych organom egzekucyjnym (jurysdykcja krajowa –
pozytywna przesłanka procesowa). Prowadzenie egzekucji zasadniczo należy do organów
egzekucyjnych państwa, na terytorium którego ma być ona realizowana. Prawo tego
państwa decyduje o tym, na jakiej podstawie, jakie organy i w jaki sposób mogą prowadzić
egzekucję z majątku znajdującego się na jego terytorium. W przypadku państw należących
do Unii Europejskiej odpowiednie unormowania z tego zakresu mogą zawierać regulacje
unijne, w tym pozwalające na podejmowanie określonych czynności przez organy
egzekucyjne innych państw członkowskich, takie jak Rozporządzenie Rady (WE) Nr 4/2009
4 Tak też S. Cieślak, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz pod red. J. Jankowskiego,
Warszawa 2024 r., komentarz do przepisu art. 1087.

-- 7 of 17 --

8
z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania
i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych. Banki
zagraniczne, takie jak np. Revolut, które nie mają oddziałów w Polsce, nie podlegają
polskim regulacjom. Jest to podstawowa a zarazem zasadnicza przeszkoda
uniemożliwiająca nałożenie na bank państwa obcego obowiązku przynależności do
systemu Ognivo, dzięki czemu dokonywanie zajęć środków zalegających na rachunkach
takiego banku byłoby w ogóle możliwe.
Ad. 13
Ministerstwo Sprawiedliwości nie analizowało ryzyka instrumentalnego eskalowania
konfliktu przez jednego z rodziców w celu wykazania braku możliwości wykonywania
pieczy współdzielonej. Każdorazowo taka sytuacja, świadcząca o obniżonych
kompetencjach rodzicielskich, podlega ocenie sądu i winna skutkować stosownymi
decyzjami w zakresie wykonywania władzy rodzicielskiej, aż do orzeczenia o ograniczeniu
czy pozbawieniu władzy rodzicielskiej.
Ad. 14
Prawo rodziców do kontaktów z dzieckiem jest niezależne od zakresu władzy rodzicielskiej
nad dzieckiem, stąd brak współpracy rodzicielskiej nie może samoistnie prowadzić do
ograniczenia kontaktów rodzica z dzieckiem. Każdorazowo sąd ustalając wymiar i formę
kontaktów, bierze pod uwagę przed wszystkim dobro dziecka.
Ad. 15
Sąd opiekuńczy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego każdorazowo
w konkretnym stanie faktycznym będzie zobowiązany do oceny, czy zgłoszony w sprawie
opiekuńczej zarzut przemocy wobec dziecka lub rodzica jest prawdziwy, czy też został on
zgłoszony jedynie instrumentalnie, celem uzyskania pożądanej treści orzeczenia.
Jednocześnie z badania Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości „Oskarżenia rodzica
o przemoc w postępowaniach o władzę rodzicielską i kontakty z dzieckiem”
przeprowadzonego przez doktora Filipa Manikowskiego wynika, że samo podniesienie
przez stronę w postępowaniu sądowym zarzutu przemocy nie przesądzało o wydaniu
wobec wskazanego rodzica rozstrzygnięcia restrykcyjnego (zwłaszcza w zakresie
kontaktów lub władzy rodzicielskiej). Stąd też należy uznać, że wnikliwa analiza materiału
dowodowego przez sąd pozwala na wychwycenie instrumentalnych zarzutów przemocy.
Ad. 16
Ministerstwo Sprawiedliwości nie planuje opracowania ustawowych ani „wykonawczych”
standardów oceny przemocy, przemocy psychicznej, kontroli przemocowej oraz
zachowań alienacyjnych na potrzeby postępowań rodzinnych.
Problematyka stosowania przemocy domowej pozostaje we właściwości Ministra do
spraw Równości i jest uregulowana w ustawie z 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu
przemocy domowej. W sprawach sądowych ustalenie czy dziecko lub którykolwiek z jego
opiekunów doświadczał lub doświadcza przemocy ze strony osób najbliższych, wymaga

-- 8 of 17 --

9
przeprowadzenia postępowania dowodowego, w tym często zasięgnięcia opinii biegłych.
Ocena, czy dane zachowania mają noszą cech nadmiernej, przemocowej kontroli lub
celowego izolowania dziecka od osób najbliższych, wymaga wiedzy interdyscyplinarnej.
Pomimo, że sędziowie mają obowiązek ustawicznego kształcenia, w tym organizowanego
przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury, w tego rodzaju sprawach muszą
przeważnie korzystać z wiedzy specjalistycznej biegłych sądowych, a zwłaszcza
opiniodawczych zespołów sądowych specjalistów. Regulacja w tym zakresie jest
wystarczająca a sędziowie są przygotowani merytorycznie do prawidłowego
wykonywania zadań w tym obszarze.
Ad. 17
Postulowane zakreślenie terminów do rozpoznawania spraw dotyczących pieczy nad
dzieckiem, kontaktów czy alimentów częściowo już funkcjonuje. Zgodnie z art. 737
kodeksu postępowania cywilnego wniosek o udzielenie zabezpieczenia podlega
rozpoznaniu bezzwłocznie, nie później jednak niż w terminie tygodnia od dnia jego
wpływu do sądu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jeżeli ustawa przewiduje
rozpoznanie wniosku na rozprawie, należy ją wyznaczyć tak, aby rozprawa mogła odbyć
się w terminie miesięcznym od dnia wpływu wniosku.
Sprawy rodzinne wymagają wnikliwego rozpoznawania. Przeprowadzenie dowodów,
w tym zasięgnięcie opinii biegłego/OZSS, mogłoby okazać się niemożliwe do wykonania
w zakreślonym ustawowo czasie. Prawo stron do rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej
zwłoki nie oznacza ich rozpoznania „natychmiast”, lecz w najkrótszym możliwym terminie,
biorąc pod uwagę stopień skomplikowania sprawy i konieczność podjęcia niezbędnych
czynności. Wyznaczanie rozpraw musi odbywać się z poszanowaniem praw obu stron.
Trzeba uwzględnić czas obiegu pism procesowych i zawiadomień o rozprawie.
Zgodnie z obowiązującym przepisem § 79 regulaminu urzędowania sądów powszechnych
sprawy powinny być rozpoznawane według kolejności ich wpływu do danego referatu,
chyba że przepisy szczególne określają termin do ich rozpoznawania lub zachodzi inna
uzasadniona przyczyna zmiany tej kolejności wynikająca z organizacji pracy sądu.
W pozostałych sprawach podejmuje się tylko czynności niecierpiące zwłoki. Poza tą
kolejnością, na terminy rozpraw lub posiedzeń należy kierować sprawy pilne, określone
w § 2 pkt 5 regulaminu. W szczególnie uzasadnionych przypadkach przewodniczący
wydziału może zarządzić rozpoznanie sprawy lub spraw poszczególnych kategorii poza
kolejnością.
W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości, regulacje te pozostają wystarczające oraz
adekwatne do realiów obowiązującej procedury i obciążenia sądów. Jednakże w projekcie
dotyczącym alimentów podstawowych wprowadzono zasadę wydawania
alimentacyjnego nakaz zapłaty na posiedzeniu niejawnym, z zaznaczeniem, że
przewodniczący i sąd zobowiązani są podejmować czynności tak, by pierwsze posiedzenie
wyznaczone w celu wydania alimentacyjnego nakazu zapłaty odbyło się nie później niż
siedem dni od dnia wniesienia pozwu, a jeżeli był dotknięty brakami – od dnia ich
usunięcia. Powyższe wypełnia postulat zapewnienia szybkości postępowania
charakterystyczny dla alimentacyjnego nakazu zapłaty.
Ad. 18

-- 9 of 17 --

10
Ministerstwo Sprawiedliwości, podczas sporządzania Oceny Skutków Regulacji do
przedmiotowych projektów, dokonało analizy przewidywanego wpływu projektowanych
rozwiązań na funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości. Analizy te zostały opracowane na
podstawie dostępnych informacji oraz danych statystycznych, we współpracy
z właściwymi merytorycznie komórkami organizacyjnymi Ministerstwa Sprawiedliwości,
odpowiedzialnymi za monitorowanie funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, w tym
obciążenia sądów wpływem spraw, ocenę potrzeb kadrowych oraz gromadzenie danych
dotyczących działalności poszczególnych jednostek organizacyjnych sądownictwa.
W ramach prowadzonych prac uwzględniono również potencjalny wpływ projektowanych
rozwiązań na organizację pracy sądów, w tym ewentualną konieczność dostosowania
poziomu zatrudnienia do przewidywanego wzrostu lub zmiany zakresu realizowanych
zadań.
Jednocześnie należy podkreślić, że ocena skutków regulacji ma charakter prognostyczny
i jest sporządzana w oparciu o dane dostępne na etapie opracowywania projektu.
Faktyczny wpływ przyjętych rozwiązań na funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości
będzie podlegał weryfikacji po ich wejściu w życie w drodze tzw. oceny skutków regulacji
ex post.
Ad. 19
Według stanu na 31 marca 2026 r., przy limicie wynoszącym 655,88 etatów specjalistów,
nieobsadzone pozostawały 142,125 stanowiska w OZSS.
Ad. 20
Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowuje projekt ustawy reformującej funkcjonowanie
opiniodawczych zespołów sądowych specjalistów (OZSS). Celem tej nowelizacji jest
zbliżenie regulacji do ustaw regulujących inne zawody zaufania publicznego, jak również
usprawnienie realizacji ustawowych zadań należących do OZSS oraz zwiększenie
efektywności naboru kadry. Zmianą wynikową proponowanych rozwiązań ma być
skrócenie oczekiwania na termin sporządzenia opinii przez OZSS.
Ad. 21
Projektowana regulacja przewiduje zmiany zarówno w ustawie o opiniodawczych
zespołach sądowych specjalistów, jak i w przepisach powiązanych, mających na celu
doprecyzowanie zadań OZSS, usprawnienie ich funkcjonowania oraz dostosowanie
standardów do współczesnych wymogów zawodów zaufania publicznego. Celem
nowelizacji jest zbliżenie regulacji o OZSS do ustaw regulujących inne zawody zaufania
publicznego, jak również usprawnienie realizacji ustawowych zadań należących do
kompetencji opiniodawczych zespołów sądowych specjalistów oraz zwiększenie
efektywności naboru kadry do OZSS, w tym wprowadzenie stopni awansu zawodowego.
Projekt nie uzyskał dotychczas wpisu do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów.
Konieczne jest zapewnienie środków finansowania na wprowadzenie tej reformy.
Ad. 22

-- 10 of 17 --

11
W projekcie ustawy o postępowaniu wykonawczym w sprawach rodzinnych przewidziano
przyznanie kuratorom sądowym statusu organu wykonawczego w postępowaniu
sądowym. Projekt przewiduje wprowadzenie regulacji umożliwiających realny udział
zawodowych kuratorów sądowych w szkoleniach. Nie planuje się zwiększenia liczby
etatów zawodowych kuratorów sądowych w przypadku wejścia w życie tego projektu
ustawy, bowiem nie nakłada on na kuratorów dodatkowych obowiązków. Wniosek o wpis
tego projektu ustawy skierowano do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów.
Ministerstwo Sprawiedliwości, przygotowując pakiet kompleksowej reformy prawa
rodzinnego dla dobra dzieci, zakłada istotne wzmocnienie roli kuratorów sądowych jako
ważnych interesariuszy w ramach procedur w sądach rodzinnych. Reforma koncentruje
się na ochronie prawa dziecka do wychowania przez oboje rodziców, zapobieganiu
przemocy i przeciążeniu emocjonalnym dziecka konfliktem, a także na usprawnieniu i
ujednoliceniu praktyki orzeczniczej sądów rodzinnych. Realne osiągnięcie tych celów
wymaga równoczesnego wzmocnienia kompetencji, narzędzi pracy oraz zasobów
kadrowych kuratorskiej służby sądowej.
Z tego względu, w odniesieniu do służby kuratorskiej, przyjęto kierunek polegający na
rozwinięciu szkoleń specjalistycznych oraz narzędzi organizacyjnych, które mają realnie
przełożyć się na jakość pracy kuratorów w sprawach rodzinnych i opiekuńczych.
Przewiduje się rozwój szkoleń ukierunkowanych w szczególności na ochronę dzieci,
przeciwdziałanie przemocy domowej, pracę z rodziną w kryzysie oraz skuteczne
wykonywanie orzeczeń sądów rodzinnych – przy czym działania te nie są jedynie
projektowane, lecz są już realizowane w harmonogramie na 2026 r. i zostały dodatkowo
wzmocnione w założeniach do harmonogramu na rok 2027. Równolegle wdrażane są
nowoczesne narzędzia organizacyjne, w tym szkolenia z wykorzystaniem technologii VR,
umożliwiające ćwiczenie interwencji kuratora w środowisku zagrożenia i pracy z rodziną
w kryzysie w warunkach kontrolowanych, a także szkolenia z zakresu organizacji pracy i
współpracy w zespołach interdyscyplinarnych, które mają służyć budowaniu jednolitych
standardów działania kuratorów i wzmacniać ich pozycję w systemie ochrony dobra
dziecka.
W zakresie szkoleń harmonogram działalności szkoleniowej Krajowej Szkoły Sądownictwa
i Prokuratury na rok 2026 przewiduje rozbudowany blok szkoleń interdyscyplinarnych dla
kuratorów sądowych, obejmujący m.in.:
 KR4/26 Pracę kuratorów sądowych w obszarach interwencji,
 KR6/26 Szacowanie ryzyka zagrożenia dla życia lub zdrowia dziecka oraz rozpoznawanie
symptomów krzywdzenia dziecka,
 KR9/26 Rozstanie rodziców, kontakty i piecza naprzemienna – perspektywa dziecka
i rodziców,
 KR11/26 Przymusowe odebranie osoby pozostającej pod władzą rodzicielską lub opieką.
Założenia do harmonogramu działalności szkoleniowej na rok 2027, przyjęte w załączniku
do uchwały nr 5/2026 Rady Programowej Krajowej Szkoły, przewidują dalsze rozszerzenie
oraz specjalizację oferty szkoleniowej dla kuratorów. Wśród szkoleń skierowanych do
kuratorów sądowych zaplanowano m.in.:
 KR1/27 Szacowanie ryzyka zagrożenia dla życia lub zdrowia dziecka,
 KR2/27 Rolę kuratora sądowego w systemie przeciwdziałania przemocy,

-- 11 of 17 --

12
 KR3/27 Rozpoznanie symptomów i praca z małoletnim wykorzystywanym seksualnie,
 KR6/27 Etapy rozwoju psychospołecznego małoletnich.
W zakresie narzędzi organizacyjnych, we współpracy z Krajową Szkołą Sądownictwa
i Prokuratury, Ministerstwo Sprawiedliwości rozwija nowoczesne formy wsparcia pracy
kuratorów. I tak, już harmonogram na rok 2026 przewiduje m.in. szkolenia immersyjne
w technologii Virtual Reality: VR1/26 „Symulacje interwencji kuratora w środowisku
zagrożenia” oraz VR2/26 „Praca kuratora z rodzin w kryzysie – symulacje VR w środowisku
domowym”, umożliwiające ćwiczenie procedur bezpieczeństwa, interwencji i komunikacji
w warunkach kontrolowanych. Założenia na rok 2027 kontynuują ten kierunek poprzez
szkolenia VR1/27 „Symulacje interwencji kuratora w środowisku zagrożenia” i VR2/27
„Praca kuratora z rodzin w kryzysie – symulacje VR w środowisku domowym”. Równolegle
szkolenia z zakresu organizacji pracy i przeciwdziałania wypaleniu zawodowemu (KR8/27,
KR12/26) oraz współpracy w zespołach interdyscyplinarnych (KR13/27, KR7/26) służą
budowaniu standardów organizacyjnych pracy kuratorów i wzmacnianiu ich pozycji
w sieci instytucji zaangażowanych w ochronę dobra dziecka.
Ad. 23
W toku prac nad projektem ustawy o zmianie ustawy – kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz
niektórych innych ustaw nowelizującej postępowanie w sprawach o ustalenie/zmianę
ustalonych kontaktów z dzieckiem, postępowanie w sprawach o wykonywanie kontaktów
z dzieckiem oraz w sprawach o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub
pozostającej pod opieką MS analizowało kwestię penalizacji uporczywego
niewykonywania lub niewłaściwego wykonywania obowiązków ustalonych orzeczeniem
sądu, ugodą zawartą przed sądem albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną
przez sąd. W tym zakresie stanowisko zajmowała zarówno Komisja Kodyfikacyjna Prawa
Karnego, jak i Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego (ze stanowiskami Komisji
Kodyfikacyjnych można zapoznać się na stronie internetowej Ministerstwa
Sprawiedliwości w zakładkach:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/komisja-kodyfikacyjna-prawa-karnego
i https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/komisja-kodyfikacyjna-prawa-rodzinnego2).
Ministerstwo Sprawiedliwości analizowało także rozwiązania prawne obowiązujące
w innych państwach w tym zakresie, między innymi w Belgii, Bułgarii, Czechach, Estonii,
Finlandii, Francji, Holandii, Niemczech, Szwecji.
Ostatecznie MS zdecydowało się zaproponować w projekcie ustawy kryminalizację
uporczywego niewykonywania obowiązku zapewnienia kontaktów z dzieckiem przez
utrudnianie lub udaremnianie odebrania dziecka osobie uprawnionej do kontaktów, jako
nowego typu przestępstwa.
Aktualnie MS złożyło wniosek o wpis projektu ustawy do wykazu prac legislacyjnych Rady
Ministrów.
Ad. 24

-- 12 of 17 --

13
Sąd orzekając o kontaktach (także w trybie zabezpieczenia) uprawniony jest do zagrożenia
osobie, pod której pieczą dziecko pozostaje nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy
pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z postanowienia o kontaktach (art.
582¹§3 k.p.c.).
Ministerstwo Sprawiedliwości dostrzega potrzebę przemodelowania obecnych przepisów
o wykonywaniu kontaktów z dzieckiem. Prowadzimy prace na projektem ustawy, zgodnie
z którą już przy ustalaniu lub zmianie kontaktów z dzieckiem, sąd będzie obowiązany
zagrozić odpowiednią sankcją za niewykonanie lub niewłaściwe obowiązków dotyczących
kontaktów z dzieckiem. Dotyczyć to będzie zarówno sytuacji, gdy sąd będzie wydawał
merytoryczne postanowienie ustalające kontakty z dzieckiem, jak i sytuacji, gdy strony
(uczestnicy postępowania) zawrą w tej materii ugodę przed sądem albo przed
mediatorem, którą sąd następnie będzie zatwierdzał.
Rozwiązanie to będzie miało tę zaletę, że doprowadzi do skrócenia postępowania
o wykonywanie kontaktów z dzieckiem. Równoczesne z ustaleniem obowiązków
związanych z realizacją kontaktów z dzieckiem nałożenie sankcji za niewykonanie lub
niewłaściwe wykonanie tych obowiązków uświadomi uczestnikom postępowania wagę
tych obowiązków i przeciwdziałać może niewłaściwej ich realizacji.
W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości, obowiązująca obecnie sankcja za niewykonanie
lub niewłaściwe wykonanie obowiązków, w postaci zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej
odpowiednio na rzecz osoby uprawnionej do kontaktów z dzieckiem lub osoby, pod której
pieczą dziecko pozostaje, jest niewłaściwa. Resort zaproponował powrót do grzywny na
rzecz Skarbu Państwa, co nada odpowiednią rangę nakładanej przez sąd sankcji i
wyeliminuje zarzuty nieuzasadnionego bogacenia się jednej strony kosztem drugiej.
Projekt przewiduje też wprowadzenie zmian do kodeksu karnego przez wprowadzenie
karalności:
• niewykonania orzeczenia sądowego w przedmiocie odebrania osoby podlegającej
władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką;
• uporczywego niewykonywania obowiązku zapewnienia kontaktów z dzieckiem
określonego orzeczeniem sądu, ugodą zawartą przed sądem albo ugodą zawartą przed
mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, poprzez utrudnianie lub udaremnianie odebrania
dziecka osobie uprawnionej do kontaktów.
Nadto, dostrzegając potrzebę pełnego urzeczywistnienia generalnej zasady dobra dziecka
w zakresie szeroko rozumianego bezpieczeństwa, MS uznało za zasadne dookreślenie
w projekcie UD349 przesłanek, których dochowanie będzie gwarantować, że
bezpieczeństwo dziecka zostanie poddane wnikliwej analizie w każdej sprawie
rozpoznawanej przez sąd.
W tym zakresie w projekcie MS zaproponowało zmiany akcentujące treść prawa do
bezpieczeństwa dziecka w sprawach dotyczących władzy rodzicielskiej i kontaktów z
dzieckiem, mającego zapewniać między innymi wolność od przemocy domowej, o której
mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu przemocy

-- 13 of 17 --

14
domowej (Dz. U. z 2024 r. Poz. 1673). Zaprojektowana zmiana w art. 96 §1 kodeksu
rodzinnego i opiekuńczego ma na celu podkreślenie, że jednym z obowiązków rodziców,
oprócz obowiązku wychowania, troski o rozwój fizyczny i duchowy, a także przygotowania
do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień, jest także obowiązek
zapewnienia mu bezpieczeństwa i ochrona jego prywatności.
Pojęcie „bezpieczeństwo” obejmuje szeroko rozumianą ochronę praw i wolności dziecka,
w tym w szczególności ochronę przed przemocą, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy
o przeciwdziałaniu przemocy domowej. Dotyczy to niepożądanych zachowań zarówno
rodziców, jak i osób trzecich (przykładowo partnerów, dziadków). Należy także podkreślić,
że obowiązkiem każdego rodzica jest zapewnienie dziecku wolności od stosowania wobec
niego przemocy także w przypadku, gdy dziecko jest świadkiem przemocy stosowanej
wobec osób dla niego bliskich.
Z kolei obowiązek ochrony prywatności dziecka dotyczy prawa do ochrony prawnej życia
prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu
osobistym (art. 47 Konstytucji). Obejmuje on też „sharenting”, czyli zjawisko polegające
na publikowaniu przez rodziców treści związanych z życiem dziecka – w tym jego
wizerunku, danych osobowych czy elementów codziennej aktywności – w mediach
społecznościowych. Proponowane rozwiązanie ma zapobiec przesadnie intensywnej
aktywności rodziców w tym zakresie, między innymi polegającej na publikowaniu licznych
i szczegółowych treści związanych z dzieckiem, co może stanowić przekroczenie granic
władzy rodzicielskiej i naruszać jego dobro.
MS proponuje wskazać wprost, że prawo do kontaktów z dzieckiem nie może naruszać
prawa do wolności od przemocy domowej, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy
o przeciwdziałaniu przemocy domowej. Orzekanie o sposobie realizacji kontaktów winno
następować zgodne z potrzebami i dobrem dziecka, ale przy uwzględnieniu konieczności
ochrony osób, które doznały przemocy domowej (przykładowo drugiego rodzica).
Ministerstwo Sprawiedliwości przewiduje wprowadzenie obowiązku, by sąd w sprawach
o powierzenie wykonywania, ograniczenie, zawieszenie, pozbawienie i przywrócenie
władzy rodzicielskiej, ustalenie, ograniczenie albo zakazanie kontaktów z dzieckiem,
badał, czy dziecko ma zapewnione bezpieczeństwo oraz wolność od przemocy domowej,
o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej.
Podkreślenie tego obowiązku jest wyrazem szczególnej dbałości o dobro dziecka.
Dodatkowo w sprawach o kontakty z dzieckiem MS chce zobowiązać sąd do ustalania
spotkań z dzieckiem w taki sposób, by ich realizacja nie stanowiła zagrożenia dla praw
i bezpieczeństwa osoby doznającej przemocy domowej, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt
2 i ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej.
Wszystkie projektowane zmiany mają na celu realizację dobra dziecka, w tym prawo
dziecka do utrzymywania relacji z obojgiem rodziców po rozwodzie lub rozstaniu.
Ad. 25

-- 14 of 17 --

15
W oparciu o przeprowadzone analizy MS uznało, że obowiązujący model postępowania
o wykonywanie kontaktów z dzieckiem nie zapewnia wystarczającej i odpowiednio
skutecznej ochrony prawa dziecka do utrzymywania więzi z obojgiem rodziców ani prawa
rodzica do wykonywania kontaktów. Zdarzająca się długotrwałość postępowań
wykonawczych, pojawiająca się niekiedy ograniczona efektywność środków
przymuszających oraz trudności praktyczne związane z egzekwowaniem obowiązków
rodzicielskich powodują, że prawomocne orzeczenia sądowe bywają niewykonane lub
wykonywane jedynie częściowo. W rezultacie obecnie obowiązujący system nie w każdym
wypadku realizuje w pełni swojej funkcji ochronnej. Uzasadnia to potrzebę zmian
legislacyjnych zmierzających do zwiększenia efektywności wykonywania orzeczeń
o kontaktach z dzieckiem.
Z tego względu Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało projekt ustawy o zmianie
ustawy – kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw, który nowelizuje
postępowania w sprawach o ustalenie kontaktów/zmianę ustalonych kontaktów,
postępowanie w sprawach o wykonywanie kontaktów z dzieckiem i postępowanie
w sprawach o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod
opieką.
Ad. 26 - 27
Przedstawione projekty ustaw zostały opracowane w Ministerstwie Sprawiedliwości
w oparciu o stanowiska i opinie Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego, postulaty
zgłaszane przez różne środowiska (w tym sędziów rodzinnych, kuratorów sądowych) oraz
stanowiska doktryny, w tym zgłaszane w piśmiennictwie postulaty de lege ferenda.
W pracach nad projektem ustawy o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz
niektórych innych ustaw (UD 349) uczestniczyły organizacje reprezentujące zarówno
matki, jak i ojców oraz organizacje zajmujące się ochroną dzieci przed przemocą
i przemocą instytucjonalną tj. projekt został skierowany m.in. do następujących
podmiotów: Ruch Społeczny Strajk Ojców on line, Stowarzyszenie na Rzecz Chłopców
i Mężczyzn, Fundacja „Kocham Cię Tato”, Fundacja Centrum Praw Kobiet, Stowarzyszenie
Dolnośląski Kongres Kobiet, Fundacja „Bo kocham za bardzo”, Fundacja Court Watch
Polska, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Stowarzyszenie na Rzecz Przeciwdziałania
Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia”, Instytut Psychologii Zdrowia Polskiego
Towarzystwa Psychologicznego, Fundacja „Sempre a Frente”, Fundacja „Słonie na
Balkonie”, Stowarzyszenie „Moc Wsparcia”, Stowarzyszenie „Towarzystwo Przyjaciół
Dzieci”, Fundacja NON LICET Pomoc Ofiarom Przemocy w Rodzinie, Polskie
Stowarzyszenie Pedagogów i Animatorów KLANZA, Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom
i Rodzinie „Arka”, Fundacja Mały Duży Człowiek, Fundacji Wielkie Serce, Fundacja To ja -
Dziecko im. Kamilka Mrozka z Częstochowy.
 Projekt ustawy o postępowaniu wykonawczym w sprawach rodzinnych i opiekuńczych.
Celem projektu jest odrębne i kompleksowe uregulowanie postępowania wykonawczego
w sprawach rodzinnych i opiekuńczych poprzez określenie zakresu i celu tego
postępowania, jego zasad i trybu, właściwości rzeczowej i miejscowej sądu, organów
wykonawczych i ich właściwości oraz zakresu działania, praw i obowiązków uczestników
postępowania wykonawczego, a w końcu przebiegu postępowania.

-- 15 of 17 --

16
Etap procesu legislacyjnego: w dniu 12 czerwca 2026 r. skierowano pismo do
Przewodniczącego Zespołu do spraw Programowania Prac Rządu z wnioskiem o wpis
projektu do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów. Planowany termin przesłania
projektu do uzgodnień międzyresortowych: sierpień 2026 r.
 Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych
ustaw.
Proponowana ustawa przewiduje kompleksową reformę przepisów regulujących
postępowania w sprawach dotyczących kontaktów z dzieckiem oraz przymusowego
odebrania osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, w tym
w sprawach toczących się w trybie konwencji dotyczącej cywilnych aspektów
uprowadzenia dziecka za granicę, sporządzonej w Hadze dnia 25 października 1980 r. (Dz.
U. z 1995 Nr 108, poz. 528), a także wprowadza zmiany o charakterze materialnoprawnym
i karnoprawnym. Projektowane rozwiązania mają zakres systemowy i obejmują zarówno
zmiany proceduralne, jak i wzmocnienie mechanizmów przymuszających oraz
prewencyjnych. Projekt przewiduje również rozszerzenie katalogu sytuacji, w których
rodzic nie będzie mógł reprezentować dziecka, o czynności pomiędzy dzieckiem
a wstępnym, zstępnym i rodzeństwem jednego z rodziców, powinowatym jednego
z rodziców w tej samej linii lub stopniu, osobą pozostającą we wspólnym pożyciu z jednym
z rodziców oraz jej wstępnymi i zstępnymi, chyba że czynność prawna polega na
bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dziecka. Rozwiązanie to ma służyć ochronie praw
dziecka w przypadkach potencjalnej sprzeczności interesów dziecka i jego przedstawicieli
ustawowych.
Etap procesu legislacyjnego: w dniu 24 czerwca 2026 r. skierowano pismo do
Przewodniczącego Zespołu do spraw Programowania Prac Rządu z wnioskiem o wpis
projektu do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów. Planowany termin przesłania
projektu do uzgodnień międzyresortowych: sierpień 2026 r.
 Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych
innych ustaw.
Celem projektu jest wprowadzenie do polskiego porządku prawnego instytucji alimentów
podstawowych.
Etap procesu legislacyjnego: Obecnie trwają finalne prace nad treścią projektu, który
następnie będzie poddawany uzgodnieniom wewnątrzresortowym, a dopiero w dalszej
kolejności konsultacjom publicznym. Na obecnym etapie prac nie można jeszcze wskazać
dokładnego terminu opublikowania projektu ustawy wraz z oceną skutków regulacji
i skierowania go do konsultacji publicznych. Aktualnie opracowywana jest ocena skutków
regulacji do ww. ustawy.
 Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych
ustaw.
Celem projektu jest eliminacja orzekania o winie rozkładu pożycia w postępowaniach
odrębnych w sprawach o rozwód i separację, przy jednoczesnym pozostawieniu,
w niezmienionym kształcie, pozostałych przesłanek orzeczenia rozwodu i separacji.
Skutkiem rozwiązania eliminującego orzekanie o winie rozkładu pożycia
w postępowaniach odrębnych o rozwód i separację będzie szybsze rozpoznawanie spraw

-- 16 of 17 --

17
o rozwód i separację. Proponowane rozwiązanie spowoduje także, że sąd, oprócz
stwierdzenia braku więzi między małżonkami w sprawach o rozwód lub separację
i odpowiednio, oprócz ustalenia przesłanek unieważnienia małżeństwa w sprawach
o unieważnienie małżeństwa, będzie mógł w pełnym zakresie skoncentrować się na
zabezpieczeniu dobra małoletnich dzieci małżonków.
Etap procesu legislacyjnego: skierowano do Przewodniczącego Zespołu do spraw
Programowania Prac Rządu wniosek o wpis projektu do wykazu prac legislacyjnych Rady
Ministrów.
Ad. 28
Analizy IWS, które były pomocne przy opracowaniu założeń reformy prawa rodzinnego
dostępne są stronie internetowej:
https://iws.gov.pl/badania-instytutu-wymiaru-sprawiedliwosci-w-ujeciu-tematycznym/
Stanowiska Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego i opinie zlecane ekspertom przez
MS dostępne są na stronie internetowej:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/komisja-kodyfikacyjna-prawa-rodzinnego2
Z wyrazami szacunku
Sławomir Pałka
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 17 of 17 --