tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/9
Warszawa, 13 lipca 2026 roku
Sprawa: interpelacja nr 17817 posła Jarosława Krajewskiego
Znak sprawy: ST3.054.11.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 17817 posła Jarosława Krajewskiego w sprawie
sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego po reformie dochodów
jednostek samorządu terytorialnego oraz ryzyka niedoszacowania kosztów oświaty
i zadań zleconych, uprzejmie informuję.
Na wstępie informuję, że budżety jednostek samorządu terytorialnego za rok 2025
zamknęły się zbiorczo nadwyżką budżetową w kwocie 1 819 mln zł, przy
planowanym, po I kwartale 2025 r., deficycie w wysokości 38 582 mln zł. Natomiast
wykonane dochody bieżące na koniec 2025 r. były wyższe niż wykonane wydatki
bieżące o 39 267 mln zł, przy planowanej, po I kwartale 2025 r., nadwyżce bieżącej
w wysokości 17 614 mln zł.
Jednostki samorządu terytorialnego planują na 2026 r. dochody ogółem
w wysokości 480 342 mln zł oraz wydatki ogółem w kwocie 527 547 mln zł. Budżety
jednostek samorządu terytorialnego po I kwartale 2026 r. zamknęły się zbiorczo
nadwyżką budżetową w kwocie 44 702 mln zł, przy planowanym na 2026 r. deficycie
w wysokości 47 204 mln zł.
Według danych za I kwartał 2026 r. wykonane dochody bieżące były wyższe niż
wykonane wydatki bieżące o 47 525 mln zł, przy planowanej na 2026 r. nadwyżce
bieżącej w wysokości 19 172 mln zł.
Zadłużenie w jednostkach samorządu terytorialnego po I kwartale 2026 r. wyniosło
113 190 mln zł, co stanowiło 23,6% planowanych dochodów ogółem. W stosunku do
analogicznego okresu roku poprzedniego, kwota długu jednostek samorządu
terytorialnego była wyższa o 3,9%.

-- 1 of 9 --

2/9
Przedstawiając powyższe, należy podkreślić, że samorządy planują generalnie
w budżetach deficyty, aby móc realizować bardzo ambitne plany inwestycyjne, lecz
rokrocznie ostatecznie zamykają swoje budżety wynikami lepszymi od zakładanych.
Podobna sytuacja występuje w przypadku liczby jednostek samorządu
terytorialnego z planowanym deficytem budżetowym. Z analizy sprawozdań
z wykonania budżetów jednostek samorządu terytorialnego po I kwartale 2026 r.
wynika, że w 2026 roku 2 515 jednostek samorządu terytorialnego planuje deficyt
budżetowy1, natomiast w części bieżącej deficyt planuje 389 jednostek,
co przedstawia poniższa tabela.
Z danych z Wieloletnich Prognoz Finansowych wynika, że 352 jednostki korzystają
z dopuszczonych ustawowo przychodów, o których mowa w art. 217 ust. 2 pkt 5-8
ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych2, w celu spełnienia relacji,
o której mowa w art. 242 ustawy o finansach publicznych.
Jednocześnie należy zauważyć, że stosownie do art. 296a ust. 2 ww. ustawy, do roku
2029 (włącznie) jednostka samorządu terytorialnego może w danym roku
budżetowym przekroczyć wskazaną relację, pod warunkiem, że w latach 2022–
2029 suma przekroczeń tej relacji w poszczególnych latach nie będzie wyższa
od sumy nadwyżek wynikających z tej relacji w poszczególnych latach. Nadwyżka
wynikać będzie z różnicy między dochodami bieżącymi a wydatkami bieżącymi,
w której dochody bieżące będą powiększane o wskazane przez ustawodawcę źródła
przychodów, odpowiednio dla danego roku.
Po uwzględnieniu powyższego przepisu, wszystkie jednostki samorządu
terytorialnego, według Wieloletnich Prognoz Finansowych, spełniają w latach
2022-2029 relację, o której mowa w art. 242 ustawy o finansach publicznych.
Po pierwszym roku obowiązywania ustawy z dnia 1 października 2024 r.
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego3 została przeprowadzona
ewaluacja tej ustawy, w wyniku której ustalono m.in., że dochody jednostek
samorządu terytorialnego wzrosły w roku 2025 o 24,8 mld zł, zaś w roku 2026
o 28,5 mld zł (tj. łącznie w latach 2025-2026 o 53,3 mld zł). Nowe rozwiązania
przyczyniły się do poprawy stabilności finansowej samorządów oraz ograniczenia
ich podatności na skutki zmian podatkowych. Został wzmocniony również związek
dochodów jednostek z lokalną bazą ekonomiczną, zwiększając udział dochodów
własnych o charakterze podatkowym w strukturze finansów samorządów.
W efekcie tej reformy jednostki samorządu terytorialnego otrzymały większe
1 Warto wskazać, że na 2025 r. deficyt budżetowy planowało 2 503 jednostek samorządu
terytorialnego (według sprawozdań po I kwartale 2025 r.), zaś ostatecznie na koniec 2025 r.
deficyt wykonało 1 080 jednostek samorządu terytorialnego (tj. 43,1%)
2 Dz.U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.
3 Dz.U. z 2024 r. poz. 1572, późn. zm.
dodatni (nadwyżka) ujemny (deficyt) zrównoważony
kwota kwota Wyszczególnienie liczba
JST (w mln zł)
liczba
JST (w mln zł) liczba JST
Wynik budżetu 280 443 2 515 -47 647 14
Wynik operacyjny (bieżący) 2 420 20 453 389 -1 281 0

-- 2 of 9 --

3/9
dochody z tytułu udziałów w podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT)
i podatku dochodowego od osób prawnych (CIT), a dochody własne samorządów
z tego tytułu będą w istotnym stopniu niezależne od wprowadzanych zmian
systemowych w podatkach dochodowych.
Analiza danych kwartalnych wskazuje ponadto na wyraźną poprawę płynności
finansowej jednostek samorządu terytorialnego. Zmiana zasad przekazywania
dochodów z tytułu udziałów w PIT oraz części środków z budżetu państwa
spowodowała zwiększenie środków pozostających w dyspozycji samorządów już na
początku roku budżetowego. W roku 2025 wyniki budżetowe i bieżące jednostek
samorządu terytorialnego w kolejnych kwartałach były znacząco wyższe niż
w latach poprzednich, a dane za I kwartał 2026 r. potwierdzają trwałość tego efektu.
Wskazuje to, że reforma nie tylko zwiększyła poziom dochodów jednostek
samorządu terytorialnego, ale również poprawiła warunki zarządzania płynnością
finansową i realizacji budżetów w ciągu roku.
Na wprowadzeniu nowego systemu dochodów jednostek samorządu terytorialnego
skorzystały wszystkie kategorie jednostek. Procentowy wzrost dochodów
w poszczególnych kategoriach jednostek pozostaje relatywnie zbliżony i oscyluje
wokół poziomu 110-112%, zarówno w odniesieniu do gmin wiejskich i miejsko-
wiejskich, jak również powiatów oraz miast na prawach powiatu.
System finansowania zadań oświatowych, realizowanych jako zadania własne
jednostek samorządu terytorialnego, określony został w ustawie z dnia
27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych4. Zgodnie z przepisem
art. 3 ust. 2 tej ustawy, środki niezbędne do realizacji zadań oświatowych jednostek
samorządu terytorialnego, o których mowa w art. 11 ust. 2-4 ustawy z dnia
14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, w tym na wynagrodzenia nauczycieli oraz
utrzymanie placówek wychowania przedszkolnego, szkół i placówek, są
zagwarantowane w dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
Ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego nie dokonała zmiany w tym zakresie – nadal źródłem wydatków
ponoszonych przez jednostki samorządu terytorialnego są łączne dochody
jednostek samorządu terytorialnego, przede wszystkim dochody własne (głównie
dochody z tytułu udziału w PIT i CIT) uzupełniane dochodami z tytułu subwencji
ogólnej i dotacji z budżetu państwa. Spełniona jest zatem norma konstytucyjna
zawarta w art. 167 Konstytucji RP, zgodnie z którą jednostkom samorządu
terytorialnego zapewnia się udział w dochodach publicznych odpowiednio do
przypadających im zadań.
Powyższa ustawa wprowadza, zamiast obecnych części subwencji ogólnej, pojęcie
potrzeb finansowych jednostek samorządu terytorialnego, które to potrzeby będą
podlegać finansowaniu zwiększonymi dochodami z tytułu udziału w PIT i CIT,
a w przypadku gdy będą one niewystarczające - subwencją ogólną z budżetu
państwa. Potrzeby finansowe są zatem elementem kalkulacyjnym do ustalenia
subwencji ogólnej z budżetu państwa. Docelowo subwencja ogólna dla jednostek
samorządu terytorialnego będzie zależeć od przyrostu potrzeb finansowych, w tym
oświatowych. Od 2026 r. stosowana jest tzw. metoda przyrostowa, w świetle której
przyrost potrzeb finansowych będzie porównywany z przyrostem zwiększonej
4 Dz.U. z 2026 r. poz. 650

-- 3 of 9 --

4/9
części dochodów PIT oraz CIT i jeśli przyrost potrzeb finansowych będzie wyższy niż
przyrost zwiększonych dochodów, to taki samorząd otrzyma subwencję ogólną,
nawet jeżeli jego potrzeby finansowe są nominalnie niższe niż kwota zwiększenia
dochodów.
W tym miejscu warto zauważyć, że w odróżnieniu od dotychczasowego sposobu
kształtowania wysokości części oświatowej subwencji ogólnej potrzeby oświatowe
zwiększono o:
 równowartość kwoty dotacji z budżetu państwa na dofinansowanie zadań
w zakresie wychowania przedszkolnego5,
 skutki podwyżek średnich wynagrodzeń nauczycieli zatrudnionych
w przedszkolach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego6,
 dodatkową kwotę 3 mld zł w związku ze wzrostem liczby dzieci w wychowaniu
przedszkolnym.
W powyższej ustawie7 kwotę potrzeb oświatowych dla wszystkich jednostek
samorządu terytorialnego na rok 2025 ustalono w wysokości 102 652,3 mln zł.
Oprócz wymienionej kwoty dodatkowo przekazano jednostkom samorządu
terytorialnego środki zabezpieczone w rezerwie celowej budżetu państwa
na rok 2025 na uzupełnienie potrzeb oświatowych na 2025 r. w wysokości
988,7 mln zł, a także środki w wysokości 285,3 mln zł na zadania oświatowe
z rezerwy, o której mowa w art. 34 ww. ustawy. Na 2026 r. kwotę potrzeb
oświatowych ustalono w wysokości 114 951,6 mln zł, co stanowi wzrost w stosunku
do potrzeb oświatowych na 2025 r. o 12 299,3 mln zł (112,0%). Z kolei kwota
potrzeb oświatowych na rok 2027 została ustalona w wysokości 121 874,8 mln zł
(wzrost o 6%).
Zadania oświatowe uwzględniane w ramach potrzeb oświatowych jednostek
samorządu terytorialnego8, mają charakter zadań bieżących. Należy jednak
pamiętać, że ani część oświatowa subwencji ogólnej, ani potrzeby finansowe nie
stanowią rekompensaty poniesionych wydatków na wynagrodzenia, zakup energii
i innych kosztów.
Corocznie, po realizacji przez jednostki wszystkich zadań publicznych o charakterze
bieżącym, w tym zadań oświatowych, jednostki samorządu terytorialnego
wypracowują w ujęciu globalnym nadwyżki bieżące (operacyjne). Oznacza to, że
dochody bieżące jednostek samorządu terytorialnego są wystarczające do pokrycia
wszystkich wydatków bieżących w samorządzie, w tym wydatków oświatowych.
Nadwyżka operacyjna podlegała wprawdzie w ostatnich latach pewnym wahaniom
(np. w roku 2023, na skutek zmian podatkowych PIT, wyniosła tylko 17,1 mld zł, ale
już w 2024 r. 32,6 mld zł i w 2025 r. – 39,6 mld zł), to – jak wskazano – zawsze w
budżetach jednostek samorządu terytorialnego występowała nadwyżka dochodów
bieżących nad wydatkami bieżącymi. Potwierdza to tym samym, spełnienie
wymogów wspominanego wyżej przepisu o finansowaniu zadań oświatowych.
5 zamiana formy finansowania zadań w zakresie wychowania przedszkolnego z dotacji
celowych z budżetu państwa na dochody własne – uelastyczni to sposób wykorzystania
środków przez jednostki samorządu terytorialnego wskutek odejścia od transferu
dotacyjnego na rzecz dochodów własnych ustalanych w tej samej wysokości
6 dotychczas przy ustalaniu części oświatowej subwencji ogólnej uwzględniane były
wyłącznie skutki podwyżek średnich wynagrodzeń nauczycieli szkół i placówek
prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego
7 Art. 81 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
8 poprzednio tj. do roku 2024 – w ramach części oświatowej subwencji ogólnej

-- 4 of 9 --

5/9
W tym miejscu należy przypomnieć, że potrzeby oświatowe są wyłącznie
elementem kalkulacyjnym systemu, a nie dochodem jednostek samorządu
terytorialnego (jak to było w przypadku części oświatowej subwencji ogólnej).
W ramach ustalania dochodów jednostek samorządu terytorialnego, potrzeby
finansowe, w tym oświatowe są w pierwszej kolejności porównywane ze
zwiększonymi dochodami podatkowymi PIT i CIT (kwota kalkulacyjna) i gdy te
dochody są niewystarczające do pokrycia potrzeb, to jednostka otrzymuje
subwencję ogólną. Kwoty potrzeb oświatowych jako element kalkulacyjny –
w odróżnieniu od dochodów - nie wykazuje się w planach budżetowych ani
po wykonaniu budżetu.
Skoro kwota potrzeb stanowi element kalkulacyjny dochodów jednostek samorządu
terytorialnego (a nie ich dochód), to nie jest zasadne metodologicznie
wyodrębnianie i porównywanie tylko kwot potrzeb oświatowych do wydatków
w obszarze oświaty, i wyciąganie na tej podstawie wniosków co do istnienia ryzyka
niedoszacowania kosztów oświaty.
Z punktu widzenia oceny wpływu nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego na możliwości finansowania oświaty zasadne jest przeanalizowanie,
jak kształtują się wydatki bieżące na oświatę w relacji do łącznych dochodów
jednostek samorządu terytorialnego (z tytułu udziału w PIT i CIT, subwencji ogólnej
oraz dotacji bieżących na oświatę), zarówno przed rokiem 2025, jak i po wdrożeniu
reformy. Jak bowiem wskazano już wyżej, ustawa o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego wprowadziła bowiem modyfikacje zasad ustalania
dochodów z tytułu udziału w PIT i CIT oraz subwencji ogólnej, natomiast zadania
oświatowe, uwzględniane w ramach potrzeb oświatowych jednostek samorządu
terytorialnego, mają charakter zadań bieżących.
Relacja taka – udział wydatków bieżących na realizację zadań z zakresu oświaty
i wychowania w dochodach jednostek samorządu terytorialnego – jest obiektywną
miarą oceny finansowania oświaty, spójną z przywołanym przepisem dotyczącym
finansowania zadań oświatowych przez jednostki. Po wejściu w życie reformy,
w latach 2025-2026 relacja ta pozostaje na poziomie stabilnym (w 2025 r. - 63,6%,
a w roku 2026 - 63,9%), zbliżonym do wartości z roku 2024 (63,7%). Nastąpiła
poprawa w tym zakresie względem roku 2023 (67,8%).
Niezależnie od globalnego poziomu dochodów jednostek samorządu terytorialnego
przeznaczanych na oświatę, należy zwrócić uwagę także na zasady podziału potrzeb
oświatowych pomiędzy poszczególne jednostki samorządu terytorialnego,
regulowane algorytmem zawartym w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw
oświaty i wychowania. Kwestia podziału konsultowana jest między Ministrem
Edukacji a stroną samorządową Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu
Terytorialnego9 przy udziale poszczególnych ministrów.
W związku z pytaniem jakie działania zostały podjęte po pierwszym roku
obowiązywania ustawy w celu oceny rozwiązań zawartych w nowej ustawie
wyjaśniam, że 24 czerwca 2026 r. na specjalnym posiedzeniu KWRiST
przedstawiciele Ministerstwa Finansów przedstawili informacje dotyczące skutków
obowiązywania ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego.
9 dalej: KWRiST

-- 5 of 9 --

6/9
Warto podkreślić, że ustawa ta wprowadziła jedną z największych reform
finansowania samorządów w ostatnich latach. Jej głównym celem było wzmocnienie
stabilności finansowej jednostek oraz zwiększenie ich samodzielności dochodowej.
Przedstawiona ocena funkcjonowania ustawy została przygotowana pod kątem
realizacji założeń i celów, które legły u podstaw jej wprowadzenia. Analiza objęła
wszystkie jednostki samorządu terytorialnego i została oparta na danych
liczbowych, prezentowanych co do zasady w podziale na poszczególne kategorie
jednostek samorządu terytorialnego.
Dodatkowo przedstawiciele Ministerstwa Finansów wystąpili z propozycjami
działań związanych z dalszym doskonaleniem systemu dochodów samorządowych,
których celem jest usprawnienie jego funkcjonowania. Na szczególną uwagę
zasługują następujące kwestie:
 szybszy dostęp jednostek do danych wykorzystywanych przy naliczaniu
dochodów;
 dalsze doskonalenie determinant potrzeb wydatkowych jednostek samorządu
terytorialnego;
 wzmocnienie jakości i wiarygodności danych stanowiących podstawę ustalania
potrzeb wydatkowych jednostek samorządu terytorialnego;
 zasadność uwzględniania dochodowości / zamożności jednostek samorządu
terytorialnego w mechanizmie podziału potrzeb oświatowych.
Jednocześnie należy też zauważyć, że w materiałach skierowanych do strony
samorządowej Ministerstwo Finansów zadeklarowało możliwość prowadzenia
dalszych prac analitycznych i konsultacyjnych zmierzających do doskonalenia
systemu finansowania samorządu terytorialnego.
Odnosząc się do pytań dotyczących zadań zleconych informuję, że stosownie
do zasad ogólnych, wynikających z postanowień art. 129 ustawy o finansach
publicznych, kwoty dotacji celowych na zadania z zakresu administracji rządowej
oraz inne zadania zlecone odrębnymi ustawami jednostkom samorządu
terytorialnego określane są przez dysponentów części budżetowych według zasad
przyjętych w budżecie państwa do określenia wydatków podobnego rodzaju, o ile
odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Ponadto art. 149 ww. ustawy stanowi regułę,
zgodnie z którą dotacje celowe na realizację zadań z zakresu administracji rządowej
oraz innych zadań zleconych ustawami są przekazywane jednostce samorządu
terytorialnego przez wojewodę w terminie umożliwiającym pełne i terminowe
wykonywanie zadań.
Dysponenci części budżetowych, w tym wojewodowie, sprawują nadzór i kontrolę
wykorzystania dotacji udzielonych z budżetu państwa – art. 175 ust. 1 pkt 2
ww. ustawy. Ponadto uprawnienia kontrolne wojewodów wynikają z ustawy z dnia
23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie10,
zgodnie z którą, wojewoda kontroluje pod względem legalności, gospodarności
i rzetelności wykonywanie przez organy samorządu terytorialnego zadań z zakresu
administracji rządowej, realizowanych przez nie na podstawie ustawy lub
porozumienia z organami administracji rządowej.
10 Dz.U. z 2025 r. poz. 428

-- 6 of 9 --

7/9
W świetle powyższego, dotujący jest zobowiązany do odpowiedniej kalkulacji kwoty
dotacji i stosownego rozliczenia w oparciu o zrealizowane przez jednostki
samorządu terytorialnego zadania.
Warto wskazać, że to dysponent części budżetowej (wojewoda) zgłasza
zapotrzebowanie na środki finansowe i odpowiednio rozdziela je poszczególnym
jednostkom samorządu terytorialnego.
Przykładowo, w zakresie rezerwy celowej budżetu państwa poz. 41 środki są
sukcesywnie dystrybuowane przez poszczególnych wojewodów do jednostek
samorządu terytorialnego, na finansowanie zadań związanych z regulowaniem
stanów prawnych nieruchomości Skarbu Państwa oraz zlecanie wycen (operatów
szacunkowych) dla gruntów przejmowanych pod drogi publiczne.
Ponadto informuję, że w efekcie przeprowadzonych analiz w 2017 r. w obszarze
gospodarki nieruchomościami Skarbu Państwa wprowadzony został mechanizm,
który umożliwił przyjęcie jednolitego sposobu kalkulacji kosztów zadania zleconego
z zakresu administracji rządowej w części obsługi administracyjnej, realizowanego
przez powiaty (standaryzacja). Dotacja dla powiatów na zadania zlecone w części
obsługi administracyjnej zadania planowana jest i rozliczana zgodnie z katalogiem
zadań zleconych, z zastosowaniem ujednoliconego czasu realizacji zadań i przyjętej
stawki roboczogodziny. Podjęte działania miały na względzie dokonywanie
wydatków publicznych w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady
uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. W określonej stawce
roboczogodziny uwzględnione zostały, co do zasady, wszystkie koszty związane
z realizacją przedmiotowych zadań.
Podział środków na realizację ww. zadań pomiędzy poszczególne jednostki
samorządu terytorialnego dokonywany jest przez właściwych wojewodów według
kryterium liczby zrealizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego spraw,
z uwzględnieniem ujednoliconego czasu realizacji zadań oraz przyjętej stawki
roboczogodziny. Stawka roboczogodziny na dany rok jest odpowiednio przeliczana
(zwiększana) z uwagi na przewidywany wzrost części wynagrodzeniowej dotacji
przekazywanych z budżetu państwa.
W celu umożliwienia starostom pełnego i terminowego wykonania zleconych zadań
w ustawie budżetowej zaplanowana jest rezerwa celowa w pozycji 47. W przypadku
uzasadnionego niedoboru środków na realizację zadań dotyczących gospodarki
nieruchomościami (w zakresie wystandaryzowanej części) istnieje możliwość
dofinansowania kosztów ich realizacji z przedmiotowej rezerwy celowej, po
szczegółowym rozliczeniu środków ujętych na ich realizację w budżetach
poszczególnych województw (tj. w sytuacji wystąpienia większej liczby zadań niż
zakładano pierwotnie). Zadaniem właściwych dysponentów jest rozliczanie
poziomu dotacji w oparciu o faktycznie realizowane zadania. Zatem sytuacja
niedoboru środków na przedmiotowy cel nie powinna mieć miejsca.
Wojewodowie regularnie występują o środki z ww. rezerwy celowej na uzupełnienie
dotacji na zadania zlecone w obszarze gospodarki nieruchomościami w części
obsługi administracyjnej.
Dodatkowo zauważam, że w przypadku stwierdzenia – przez wojewodów –
w trakcie trwania roku budżetowego, niedoboru środków na realizację pozostałych
zadań zleconych w obszarze gospodarki nieruchomościami, występują oni
o zwiększenie swoich budżetów z rezerw celowych budżetu państwa poz. 16

-- 7 of 9 --

8/9
Zobowiązania wymagalne Skarbu Państwa oraz poz. 41 Uzupełnienie wydatków na
gospodarkę nieruchomościami.
Ponadto informuję, że w zakresie spraw związanych z funkcjonowaniem rynku
energetycznego, w tym w szczególności działań osłonowych państwa od 2020 r.
można wskazać na ewolucję zasad i metodologii ustalania wysokości dotacji
celowych na realizację zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, polegającą
przede wszystkim na modyfikacji sposobu uwzględniania kosztów obsługi tych
zadań przez jednostki samorządu terytorialnego.
W analizowanym okresie stosowane były różne mechanizmy rekompensowania
wydatków ponoszonych przez jednostki samorządu terytorialnego w związku
z realizacją zadań zleconych. Jednym z nich było uwzględnianie przy ustalaniu
wysokości dotacji celowej kosztów realizacji zadania w wysokości 2% łącznej kwoty
dotacji wypłaconych w danej gminie. Mechanizm ten znalazł zastosowanie m.in. w:
 ustawie z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym,
 ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym,
 ustawie z dnia 27 października 2022 r. dotyczącej środków nadzwyczajnych
ograniczających ceny energii (dodatek elektryczny).
W kolejnych latach, w odpowiedzi na sygnalizowane przez jednostki samorządu
terytorialnego uwagi dotyczące niewystarczającego poziomu finansowania kosztów
obsługi zadań (w szczególności nieuwzględniania kosztów spraw zakończonych
decyzją odmowną), wprowadzono zmianę metodologii. W nowoprojektowanych
regulacjach przyjęto mechanizm polegający na zwiększeniu tego wskaźnika do 3%
łącznej kwoty dotacji wypłaconych w gminie.
Rozwiązanie to zostało zastosowane m.in. w ustawie z dnia 23 maja 2024 r. o bonie
energetycznym, a także ustawie z dnia 12 września 2025 r. o bonie ciepłowniczym.
Zakres zmian objął podwyższenie wskaźnika kosztów obsługi zadania z 2% do 3%
oraz rozszerzenie zakresu finansowania o wszystkie koszty ponoszone przez
jednostki samorządu terytorialnego, w tym również związane z rozpatrywaniem
wniosków zakończonych decyzją odmowną.
Przyczyną wprowadzenia zmian było zgłaszane przez jednostki samorządu
terytorialnego niedoszacowanie środków na obsługę zadań, konieczność pokrycia
kosztów administracyjnych niezależnie od wyniku sprawy oraz rosnącej liczby i
złożoności obsługiwanych wniosków.
Ministerstwo Finansów nie dysponuje informacjami o liczbie wpływających do
wojewodów lub innych organów administracji rządowej wystąpień jednostek
samorządu terytorialnego dotyczących niedoszacowania kosztów zadań zleconych.
Należy mieć jednak na uwadze, że w związku z podziałem kompetencji, wojewoda,
który jest dominującym dysponentem przekazującym dotacje jednostkom
samorządu terytorialnego na zadania z zakresu administracji rządowej, o czym
szczegółowo była mowa powyżej, na bieżąco współpracuje z jednostkami
samorządu terytorialnego.
Niezależnie od powyższego informuję, że w latach 2024–2026 do Ministerstwa
Finansów wpłynęły pisma m.in. Związku Powiatów Polskich, Związku Miast Polskich
oraz Śląskiego Związku Gmin i Powiatów z informacjami o charakterze ogólnym,
dotyczącymi problemu właściwego poziomu finansowania zadań zleconych
z zakresu administracji rządowej. Natomiast w obszarze gospodarki

-- 8 of 9 --

9/9
nieruchomościami Skarbu Państwa w latach 2024 – 2026 do Ministerstwa Finansów
wpłynęło jedno wystąpienie dotyczące niedoszacowania kosztów zadań zleconych.
Jednocześnie informuję, że w ustawie z dnia 27 lutego 2026 r. o zmianie ustawy
o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw11 została wprowadzona
zmiana12 mająca na celu poprawę efektywności zarządzania posiadanymi środkami
oraz uproszczenie i zmniejszenie obciążeń po stronie dysponentów części
budżetowych. Wprowadzone zmiany mają na celu uelastycznienie przepisów,
uwzględniając fakt, że jednostki samorządu terytorialnego wykonują liczne zadania
publiczne zlecone ustawami, które ze względu na rodzaj działalności klasyfikowane
są w różnych działach klasyfikacji budżetowej. Przyjęte rozwiązanie pozwoli
wojewodom na zarządzanie środkami finansowymi w przypadku zidentyfikowania
oszczędności w danym obszarze i zapewnienie prawidłowej realizacji zadań.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
11 Dz.U. poz. 426
12 dodany został art. 171 ust. 11

-- 9 of 9 --