Interpelacja nr 17803
Interpelacja w sprawie zbiegu prawa do emerytury wojskowej i świadczenia z ZUS żołnierzy zawodowych powołanych do służby przed 1999 rokiem
Zgłaszający:
•
Adresat:
Obrona i Bezpieczeństwo (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zbiegu prawa do emerytury wojskowej i świadczenia z ZUS żołnierzy zawodowych powołanych do służby przed 1999 rokiem
Interpelacja nr 17803
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zbiegu prawa do emerytury wojskowej i świadczenia z ZUS żołnierzy zawodowych powołanych do służby przed 1999 rokiem
Zgłaszający: Mariusz Krystian
Data wpływu: 17-06-2026
Szanowna Pani Minister!
W ostatnim czasie zwrócił się do mnie były żołnierz zawodowy, który przez niemal trzy dekady pełnił służbę w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, równocześnie, korzystając z popołudniowego trybu pracy, nieprzerwanie wykonując pracę zarobkową poza wojskiem i odprowadzając z tego tytułu składki emerytalne do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jego sprawa ujawnia poważny problem systemowy, który dotyka szerokiego grona obywateli, a którego źródłem jest obowiązujący stan prawny w zakresie zbiegu prawa do emerytur mundurowych i świadczeń z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych.
Problem ten dotyczy żołnierzy zawodowych, którzy wstąpili do służby wojskowej przed dniem 1 stycznia 1999 roku i którzy, obok obowiązków służbowych, podejmowali równoległą aktywność zawodową poza strukturami Sił Zbrojnych RP: w oświacie, służbie zdrowia, administracji publicznej, działalności gospodarczej czy jakiejkolwiek innej dziedzinie życia zawodowego. Osoby te przez dekady równocześnie wywiązywały się ze swoich zobowiązań składkowych względem ZUS, budując kapitał emerytalny w powszechnym systemie ubezpieczeń społecznych. Na mocy obowiązujących przepisów znalazły się jednak w sytuacji, w której osiągnięcie maksymalnego progu emerytury wojskowej (75% podstawy wymiaru) czyni w całości bezwartościowymi wszelkie składki odprowadzone do ZUS - świadczenie z powszechnego systemu nie może być bowiem wypłacane obok pełnej emerytury mundurowej. Co znaczące, żołnierze zawodowi, którzy podjęli służbę po dniu 1 stycznia 1999 roku, są pozbawieni tego ograniczenia; praca cywilna nie wpływa na wymiar ich emerytury wojskowej, a po spełnieniu warunków mogą pobierać obydwa świadczenia jednocześnie. Tak ukształtowane przepisy prowadzą do rażąco widocznego dualizmu prawnego w obrębie tej samej grupy zawodowej.
Opisany stan rzeczy prowadzi do głębokiej niesprawiedliwości społecznej i budzi uzasadnione wątpliwości co do zgodności z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa oraz ochroną praw nabytych. Lata lub dekady rzetelnej pracy zawodowej poza służbą wojskową, a także setki tysięcy złotych składek odprowadzonych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stają się dla tych osób darowizną na rzecz państwa pozbawioną jakiegokolwiek wzajemnego świadczenia. System, w którym uczciwe wywiązywanie się z obowiązków obywatelskich nie rodzi żadnych uprawnień, jest zaprzeczeniem elementarnej sprawiedliwości ubezpieczeniowej i podważa społeczne zaufanie do państwa. Tym bardziej niepokójący jest fakt, że to właśnie najdłużej służący żołnierze, posiadający najdłuższy staż w Siłach Zbrojnych RP, którzy najczęściej osiągają maksymalny próg emerytury wojskowej, dotykani są tym ograniczeniem w sposób najbardziej dotkliwy.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania:
Jakie przepisy prawa stanowią podstawę prawną zakazu jednoczesnego pobierania emerytury wojskowej i świadczenia z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych przez żołnierzy zawodowych, którzy wstąpili do służby przed dniem 1 stycznia 1999 roku i osiągnęli maksymalny próg wymiaru emerytury mundurowej, oraz jakie było ratio legis tego rozwiązania w momencie jego ustanawiania?
Ile osób objętych jest obecnie ograniczeniem wynikającym ze zbiegu prawa do emerytury mundurowej i emerytury z ZUS, w tym ile spośród nich odprowadzało składki do ZUS przez co najmniej 20 lat?
Czy Ministerstwo Obrony Narodowej oraz Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzą prace analityczne lub legislacyjne zmierzające do modyfikacji przepisów regulujących zbieg prawa do świadczeń emerytalnych dla żołnierzy zawodowych, którzy podjęli służbę przed 1 stycznia 1999 roku, a jeśli tak, to jaki jest aktualny etap tych prac i przewidywany harmonogram?
Jakie rozwiązania prawne rozważa rząd, aby umożliwić żołnierzom zawodowym skorzystanie z kapitału emerytalnego zgromadzonego w ZUS przez lata równoległej pracy cywilnej, tak aby wpłacone przez nich składki przestały przepadać?
Interpelacja nr 17803
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zbiegu prawa do emerytury wojskowej i świadczenia z ZUS żołnierzy zawodowych powołanych do służby przed 1999 rokiem
Zgłaszający: Mariusz Krystian
Data wpływu: 17-06-2026
Szanowna Pani Minister!
W ostatnim czasie zwrócił się do mnie były żołnierz zawodowy, który przez niemal trzy dekady pełnił służbę w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, równocześnie, korzystając z popołudniowego trybu pracy, nieprzerwanie wykonując pracę zarobkową poza wojskiem i odprowadzając z tego tytułu składki emerytalne do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jego sprawa ujawnia poważny problem systemowy, który dotyka szerokiego grona obywateli, a którego źródłem jest obowiązujący stan prawny w zakresie zbiegu prawa do emerytur mundurowych i świadczeń z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych.
Problem ten dotyczy żołnierzy zawodowych, którzy wstąpili do służby wojskowej przed dniem 1 stycznia 1999 roku i którzy, obok obowiązków służbowych, podejmowali równoległą aktywność zawodową poza strukturami Sił Zbrojnych RP: w oświacie, służbie zdrowia, administracji publicznej, działalności gospodarczej czy jakiejkolwiek innej dziedzinie życia zawodowego. Osoby te przez dekady równocześnie wywiązywały się ze swoich zobowiązań składkowych względem ZUS, budując kapitał emerytalny w powszechnym systemie ubezpieczeń społecznych. Na mocy obowiązujących przepisów znalazły się jednak w sytuacji, w której osiągnięcie maksymalnego progu emerytury wojskowej (75% podstawy wymiaru) czyni w całości bezwartościowymi wszelkie składki odprowadzone do ZUS - świadczenie z powszechnego systemu nie może być bowiem wypłacane obok pełnej emerytury mundurowej. Co znaczące, żołnierze zawodowi, którzy podjęli służbę po dniu 1 stycznia 1999 roku, są pozbawieni tego ograniczenia; praca cywilna nie wpływa na wymiar ich emerytury wojskowej, a po spełnieniu warunków mogą pobierać obydwa świadczenia jednocześnie. Tak ukształtowane przepisy prowadzą do rażąco widocznego dualizmu prawnego w obrębie tej samej grupy zawodowej.
Opisany stan rzeczy prowadzi do głębokiej niesprawiedliwości społecznej i budzi uzasadnione wątpliwości co do zgodności z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa oraz ochroną praw nabytych. Lata lub dekady rzetelnej pracy zawodowej poza służbą wojskową, a także setki tysięcy złotych składek odprowadzonych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stają się dla tych osób darowizną na rzecz państwa pozbawioną jakiegokolwiek wzajemnego świadczenia. System, w którym uczciwe wywiązywanie się z obowiązków obywatelskich nie rodzi żadnych uprawnień, jest zaprzeczeniem elementarnej sprawiedliwości ubezpieczeniowej i podważa społeczne zaufanie do państwa. Tym bardziej niepokójący jest fakt, że to właśnie najdłużej służący żołnierze, posiadający najdłuższy staż w Siłach Zbrojnych RP, którzy najczęściej osiągają maksymalny próg emerytury wojskowej, dotykani są tym ograniczeniem w sposób najbardziej dotkliwy.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania:
Jakie przepisy prawa stanowią podstawę prawną zakazu jednoczesnego pobierania emerytury wojskowej i świadczenia z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych przez żołnierzy zawodowych, którzy wstąpili do służby przed dniem 1 stycznia 1999 roku i osiągnęli maksymalny próg wymiaru emerytury mundurowej, oraz jakie było ratio legis tego rozwiązania w momencie jego ustanawiania?
Ile osób objętych jest obecnie ograniczeniem wynikającym ze zbiegu prawa do emerytury mundurowej i emerytury z ZUS, w tym ile spośród nich odprowadzało składki do ZUS przez co najmniej 20 lat?
Czy Ministerstwo Obrony Narodowej oraz Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzą prace analityczne lub legislacyjne zmierzające do modyfikacji przepisów regulujących zbieg prawa do świadczeń emerytalnych dla żołnierzy zawodowych, którzy podjęli służbę przed 1 stycznia 1999 roku, a jeśli tak, to jaki jest aktualny etap tych prac i przewidywany harmonogram?
Jakie rozwiązania prawne rozważa rząd, aby umożliwić żołnierzom zawodowym skorzystanie z kapitału emerytalnego zgromadzonego w ZUS przez lata równoległej pracy cywilnej, tak aby wpłacone przez nich składki przestały przepadać?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
9%
Konkretność
91%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
18
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.6 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (18)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12231 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.376.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17803 Pana Posła Mariusza Krystiana, w sprawie zbiegu
prawa do emerytury wojskowej i świadczenia z ZUS żołnierzy zawodowych powołanych do
służby przed 1999 rokiem, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Z przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych1 („FUS”) wynika, że osoba uprawniona do emerytury
mundurowej może mieć, z tytułu pracy objętej ubezpieczeniem społecznym, przyznaną
drugą emeryturę, jeżeli spełnia wymagane warunki bez uwzględnienia okresów zawodowej
służby. Zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy emerytalnej przy ustalaniu uprawnień do emerytury
z FUS i obliczaniu jej wysokości nie uwzględnia się okresów zawodowej służby, jeżeli
wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury „mundurowej”. Przepis ten jest
konsekwencją regulacji zawartych w systemie zaopatrzenia emerytalnego2, które
wykluczają możliwość uznania za okresy składkowe, w rozumieniu ustawy emerytalnej,
okresów służby funkcjonariuszy i żołnierzy, którzy nabyli prawo do emerytury mundurowej.
Wśród funkcjonariuszy służb mundurowych i żołnierzy zawodowych, którzy korzystają
z zaopatrzenia emerytalno-rentowego można wyodrębnić, według kryterium daty przyjęcia
do służby, dwie grupy: tych, którzy służbę rozpoczynali od 2 stycznia 1999 r. i później oraz
tych, którzy do służby wstąpili przed 2 stycznia 1999 r. Zróżnicowanie między nimi dotycz
, po pierwsze, sposobu uwzględniania w emeryturze mundurowej okresów składkowych
i nieskładkowych w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej, po drugie zaś polega na
ustanowieniu określonych reguł zbiegu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych (mowa
tutaj w szczególności o emeryturze).
W przypadku pierwszej grupy mamy do czynienia z zasadą pełnej odrębności systemów
emerytalnych - oznacza to możliwość nabycia i pobierania emerytury zarówno w systemie
mundurowym, jak i powszechnym. Wynika to z faktu, że w przypadku tej grupy do okresów,
z których obliczana jest wysokość emerytury mundurowej nie uwzględnia się okresów tak
zwanej pracy cywilnej.
Z kolei w wymiarze emerytury mundurowej przyznanej osobie, która wstąpiła do
zawodowej służby przed 2 stycznia 1999 r.3 mogą być uwzględniane nie tylko okresy
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, z późn. zm., dalej powoływanej jako „ustawa emerytalna”.
2 Art. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.
U. z 2025 r. poz. 305, z późn. zm. ), dalej powoływanej jako „ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy
zawodowych”, oraz art. 4 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji,
Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu
Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony
Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2024
r. poz. 1121, z późn. zm.), dalej powoływanej jako „ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy”.
3 Art. 15 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i art. 15 ustawy o zaopatrzeniu
emerytalnym
funkcjonariuszy.
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zawodowej służby, ale też okresy składkowe i nieskładkowe wymienione w ustawie
emerytalnej. Okresy składkowe (poprzedzające służbę w wymiarze 3 lat4) są liczone po 2,6%
podstawy wymiaru, a więc według przelicznika korzystniejszego niż w systemie
ubezpieczeń społecznych, natomiast po 1,3% za każdy rok okresów składkowych ponad
okres trzyletni. Z tego powodu, zgodnie z przepisami art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej, art.
7 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy i art. 7 ustawy o zaopatrzeniu
emerytalnym żołnierzy zawodowych, emeryt mundurowy pozostający w służbie przed 2
stycznia 1999 r. może pobierać tylko jedno z przysługujących mu świadczeń emerytalnych
– emeryturę mundurową albo emeryturę z FUS, co potwierdził Sąd Najwyższy w
powiększonym składzie (uchwała składu 7 sędziów z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III
UZP 7/215).
Należy podkreślić, że art. 67 ust. 1 Konstytucji RP (a więc podstawowa regulacja odnosząca
się do systemu emerytalnego) nie wymaga od ustawodawcy stworzenia jednego dla
wszystkich obywateli systemu zabezpieczenia społecznego. Ustawodawca jest więc
uprawniony do wprowadzenia, obok systemu powszechnego, systemów odrębnych dla
określonych grup zawodowych, opartych na innych zasadach, korzystniejszych niż
w systemie powszechnym, uzasadnionych np. szczególnymi warunkami pełnienia służby
(art. 19 Konstytucji). W konsekwencji jest też dopuszczalne ustalenie przez ustawodawcę
warunków nabywania uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych z systemów
odrębnych i metody obliczania ich wysokości w inny sposób niż w systemie powszechnym,
jak i określenie, czy i w jakim zakresie okres aktywności zawodowej innej niż służba (praca),
z tytułu której powstaje prawo do świadczeń z systemu odrębnego, wpływa na wysokość
świadczenia z tego systemu. Ustawodawcy przysługuje też swoboda ustalania, czy
świadczenia emerytalno-rentowe przysługujące z korzystniejszego systemu odrębnego
mogą być kumulowane ze świadczeniami emerytalno-rentowymi z innego systemu
zabezpieczenia społecznego, w tym z powszechnego systemu emerytalnego.
Również Europejski Trybunał Praw Człowieka akceptuje uprawnienie państwa będącego
stroną Konwencji o ochronie prawa człowieka do samodzielnego kształtowania systemu
zabezpieczenia społecznego - w tym do wprowadzenia zasady wypłaty jednego
świadczenia6.
Należy podkreślić, że składki na ubezpieczenie emerytalne mają charakter publicznoprawny
(a nie prywatnoprawny), co potwierdzono zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak
i Trybunału Konstytucyjnego (TK). W wyroku z 4 listopada 2015 r. (sygn. akt K 1/14) TK
zaakceptował i przytoczył m.in. wyrok SN z 4 czerwca 2008 r. (sygn. akt II UK12/08)7,
dotyczący charakteru składki na ubezpieczenie emerytalne. Podkreślono w nim, że „system
emerytalny oparty na zasadach ubezpieczeniowych charakteryzuje się przymusem
ubezpieczenia społecznego związanym ściśle z obowiązkiem odprowadzania składek,
a powstający z mocy przepisów ustawy systemowej stosunek ubezpieczenia społecznego
ma charakter publicznoprawny. Inaczej rzecz ujmując, środki na ubezpieczenie społeczne,
w szczególności emerytalne, są i będą przeznaczane na wypłatę świadczeń dla innych
podmiotów, aniżeli ich płatnik i w tym znaczeniu są środkami publicznymi, podlegającymi
4 Co do pozostałych okresów składkowych stosuje się przelicznik po 1,3% podstawy wymiaru za rok.
5Podjętej, po rozpoznaniu na rozprawie, zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia
powiększonemu składowi Sądu Najwyższego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 22 września 2021 r., sygn.
akt III UZP 5/21.
6 Zob. w tej kwestii uzasadnienie ww. uchwały SN z dnia 15 grudnia 2021 r., gdzie przywołano decyzję
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 11 grudnia 2018 r. nr 39247/12 (LEX nr 2626955) i nr 41178/12
(LEX nr 2627060
7 OSNP nr 21-22/2009, poz. 291.
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
ściągnięciu oraz zabezpieczeniu na zasadach dotyczących składek na ubezpieczenia
społeczne”.
Wskazane regulacje dotyczące zbiegu świadczeń i mające zastosowanie do osób
pobierających emerytury mundurowe, które wstąpiły do służby przed 2 stycznia 1999 r. nie
mają zatem charakteru dyskryminującego w stosunku do innych grup ubezpieczonych ani
nie naruszają konstytucyjnej zasady równego traktowania podmiotów. Przepisy ustawy
emerytalnej regulujące zbieg świadczeń wypłacanych z systemu powszechnego i systemu
zaopatrzeniowego służb mundurowych w przypadku tej grupy nie odbiegają od regulacji
zawartych w ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników
i ich rodzin8, która poprzedzała obowiązującą ustawę emerytalną.
Kwestia wprowadzenia do ustawy emerytalnej zmian dotyczących żołnierzy zawodowych
i funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy rozpoczęli służbę przed 2 stycznia 1999 r.
i świadczyli lub świadczą pracę po zwolnieniu ze służby podejmowane jest w petycjach
przesyłanych do sejmowej i senackiej komisji petycji, a także w wystąpieniach kierowanych
do ministrów odpowiedzialnych za kształtowanie rozwiązań w zakresie zbiegu prawa do
świadczeń emerytalno-rentowych, czyli do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej,
Ministra Obrony Narodowej oraz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Z ich treści
wynika, że wskazana grupa funkcjonariuszy (żołnierzy zawodowych) czuje się
pokrzywdzona, gdyż część z nich, choć nabywa prawo do emerytury powszechnej, to
świadczenie to nie jest im wypłacane. Prawo do świadczenia emerytalnego jest bowiem (tak
jego wysokość) ustalane, a jednocześnie, zgodnie z art. 95 ustawy emerytalnej, wypłata
emerytury powszechnej, jako niższej od emerytury mundurowej, zostaje zawieszona.
W efekcie powstaje wrażenie, że odprowadzanie składek na FUS nie służy zwiększeniu
wysokości świadczeń, ponieważ okresy pracy cywilnej nie są uwzględniane przy ustalaniu
wymiaru emerytury.
Ze względu na liczbę wystąpień krytycznie oceniających kształt obowiązujących przepisów
dotyczących reguł zbiegu i wskazywaną w nich argumentację, podjęto decyzję o
rozpoczęciu prac międzyresortowych mających na celu wypracowanie w tym zakresie
optymalnych regulacji.
W efekcie podjętej w 2025 r. współpracy przedstawicielek i przedstawicieli kierownictwa
ww. resortów, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz organów emerytalno-rentowych
służb mundurowych przygotowano do dalszych analiz wariant zmiany reguł zbiegu
emerytury z systemu zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych i powszechnego
systemu emerytalnego, dotyczący osób, które wstąpiły do służby przed 2 stycznia 1999 r.
Proponowane rozwiązanie zakłada modyfikację podstawowej regulacji określonej w art. 95
ustawy emerytalnej i odpowiednich regulacji zawartych w systemie zaopatrzeniowym,
w odniesieniu do wskazanej grupy ubezpieczonych.
Prace we wskazanym zakresie trwają. Specyfika rozważanych zmian oznacza, że przekładają
się one wprost na regulacje ustawowe z zakresu zaopatrzenia emerytalno-rentowego
żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy służb mundurowych i członków ich rodzin
i w związku z tym wymagają uzgodnienia z Ministrem Obrony Narodowej oraz Ministrem
8 Dz. U. poz. 267, z późn. zm. Art. 69 tej ustawy stanowił bowiem: „art. 69 1. W razie zbiegu u jednej osoby prawa
do emerytury i renty albo do dwóch rent przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe
lub wybrane przez zainteresowanego.
2. Przepis ust. 1 stosuje się również - z uwzględnieniem art. 70 - w razie zbiegu u jednej osoby prawa do emerytury
lub renty określonych w ustawie z prawem do świadczeń przewidzianych w odrębnych przepisach o ubezpieczeniu
społecznym lub o zaopatrzeniu emerytalnym.”.
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Spraw Wewnętrznych i Administracji, a także - ze względu na ich ewentualne koszty –
z Ministrem Finansów i Gospodarki. Stąd też, na obecnym etapie, nie jest możliwe podanie
terminu opracowania rządowego projektu ustawy będącego ich wynikiem.
Bieżące prace dotyczą określenia liczby osób, do których omawiane rozwiązanie ma się
odnosić i jego szacunkowych kosztów. O ich zakończeniu i rezultatach Pan Poseł
poinformowany zostanie odrębnym pismem.
Informuję również, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie dysponuje danymi
na temat osób objętych ograniczeniami wynikającymi z regulacji dot. zbiegu, określonymi w
art. 95 ustawy emerytalnej, a także z regulacji zawartych w systemie zaopatrzeniowym.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.376.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17803 Pana Posła Mariusza Krystiana, w sprawie zbiegu
prawa do emerytury wojskowej i świadczenia z ZUS żołnierzy zawodowych powołanych do
służby przed 1999 rokiem, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Z przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych1 („FUS”) wynika, że osoba uprawniona do emerytury
mundurowej może mieć, z tytułu pracy objętej ubezpieczeniem społecznym, przyznaną
drugą emeryturę, jeżeli spełnia wymagane warunki bez uwzględnienia okresów zawodowej
służby. Zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy emerytalnej przy ustalaniu uprawnień do emerytury
z FUS i obliczaniu jej wysokości nie uwzględnia się okresów zawodowej służby, jeżeli
wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury „mundurowej”. Przepis ten jest
konsekwencją regulacji zawartych w systemie zaopatrzenia emerytalnego2, które
wykluczają możliwość uznania za okresy składkowe, w rozumieniu ustawy emerytalnej,
okresów służby funkcjonariuszy i żołnierzy, którzy nabyli prawo do emerytury mundurowej.
Wśród funkcjonariuszy służb mundurowych i żołnierzy zawodowych, którzy korzystają
z zaopatrzenia emerytalno-rentowego można wyodrębnić, według kryterium daty przyjęcia
do służby, dwie grupy: tych, którzy służbę rozpoczynali od 2 stycznia 1999 r. i później oraz
tych, którzy do służby wstąpili przed 2 stycznia 1999 r. Zróżnicowanie między nimi dotycz
, po pierwsze, sposobu uwzględniania w emeryturze mundurowej okresów składkowych
i nieskładkowych w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej, po drugie zaś polega na
ustanowieniu określonych reguł zbiegu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych (mowa
tutaj w szczególności o emeryturze).
W przypadku pierwszej grupy mamy do czynienia z zasadą pełnej odrębności systemów
emerytalnych - oznacza to możliwość nabycia i pobierania emerytury zarówno w systemie
mundurowym, jak i powszechnym. Wynika to z faktu, że w przypadku tej grupy do okresów,
z których obliczana jest wysokość emerytury mundurowej nie uwzględnia się okresów tak
zwanej pracy cywilnej.
Z kolei w wymiarze emerytury mundurowej przyznanej osobie, która wstąpiła do
zawodowej służby przed 2 stycznia 1999 r.3 mogą być uwzględniane nie tylko okresy
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, z późn. zm., dalej powoływanej jako „ustawa emerytalna”.
2 Art. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.
U. z 2025 r. poz. 305, z późn. zm. ), dalej powoływanej jako „ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy
zawodowych”, oraz art. 4 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji,
Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu
Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony
Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2024
r. poz. 1121, z późn. zm.), dalej powoływanej jako „ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy”.
3 Art. 15 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i art. 15 ustawy o zaopatrzeniu
emerytalnym
funkcjonariuszy.
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zawodowej służby, ale też okresy składkowe i nieskładkowe wymienione w ustawie
emerytalnej. Okresy składkowe (poprzedzające służbę w wymiarze 3 lat4) są liczone po 2,6%
podstawy wymiaru, a więc według przelicznika korzystniejszego niż w systemie
ubezpieczeń społecznych, natomiast po 1,3% za każdy rok okresów składkowych ponad
okres trzyletni. Z tego powodu, zgodnie z przepisami art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej, art.
7 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy i art. 7 ustawy o zaopatrzeniu
emerytalnym żołnierzy zawodowych, emeryt mundurowy pozostający w służbie przed 2
stycznia 1999 r. może pobierać tylko jedno z przysługujących mu świadczeń emerytalnych
– emeryturę mundurową albo emeryturę z FUS, co potwierdził Sąd Najwyższy w
powiększonym składzie (uchwała składu 7 sędziów z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III
UZP 7/215).
Należy podkreślić, że art. 67 ust. 1 Konstytucji RP (a więc podstawowa regulacja odnosząca
się do systemu emerytalnego) nie wymaga od ustawodawcy stworzenia jednego dla
wszystkich obywateli systemu zabezpieczenia społecznego. Ustawodawca jest więc
uprawniony do wprowadzenia, obok systemu powszechnego, systemów odrębnych dla
określonych grup zawodowych, opartych na innych zasadach, korzystniejszych niż
w systemie powszechnym, uzasadnionych np. szczególnymi warunkami pełnienia służby
(art. 19 Konstytucji). W konsekwencji jest też dopuszczalne ustalenie przez ustawodawcę
warunków nabywania uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych z systemów
odrębnych i metody obliczania ich wysokości w inny sposób niż w systemie powszechnym,
jak i określenie, czy i w jakim zakresie okres aktywności zawodowej innej niż służba (praca),
z tytułu której powstaje prawo do świadczeń z systemu odrębnego, wpływa na wysokość
świadczenia z tego systemu. Ustawodawcy przysługuje też swoboda ustalania, czy
świadczenia emerytalno-rentowe przysługujące z korzystniejszego systemu odrębnego
mogą być kumulowane ze świadczeniami emerytalno-rentowymi z innego systemu
zabezpieczenia społecznego, w tym z powszechnego systemu emerytalnego.
Również Europejski Trybunał Praw Człowieka akceptuje uprawnienie państwa będącego
stroną Konwencji o ochronie prawa człowieka do samodzielnego kształtowania systemu
zabezpieczenia społecznego - w tym do wprowadzenia zasady wypłaty jednego
świadczenia6.
Należy podkreślić, że składki na ubezpieczenie emerytalne mają charakter publicznoprawny
(a nie prywatnoprawny), co potwierdzono zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak
i Trybunału Konstytucyjnego (TK). W wyroku z 4 listopada 2015 r. (sygn. akt K 1/14) TK
zaakceptował i przytoczył m.in. wyrok SN z 4 czerwca 2008 r. (sygn. akt II UK12/08)7,
dotyczący charakteru składki na ubezpieczenie emerytalne. Podkreślono w nim, że „system
emerytalny oparty na zasadach ubezpieczeniowych charakteryzuje się przymusem
ubezpieczenia społecznego związanym ściśle z obowiązkiem odprowadzania składek,
a powstający z mocy przepisów ustawy systemowej stosunek ubezpieczenia społecznego
ma charakter publicznoprawny. Inaczej rzecz ujmując, środki na ubezpieczenie społeczne,
w szczególności emerytalne, są i będą przeznaczane na wypłatę świadczeń dla innych
podmiotów, aniżeli ich płatnik i w tym znaczeniu są środkami publicznymi, podlegającymi
4 Co do pozostałych okresów składkowych stosuje się przelicznik po 1,3% podstawy wymiaru za rok.
5Podjętej, po rozpoznaniu na rozprawie, zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia
powiększonemu składowi Sądu Najwyższego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 22 września 2021 r., sygn.
akt III UZP 5/21.
6 Zob. w tej kwestii uzasadnienie ww. uchwały SN z dnia 15 grudnia 2021 r., gdzie przywołano decyzję
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 11 grudnia 2018 r. nr 39247/12 (LEX nr 2626955) i nr 41178/12
(LEX nr 2627060
7 OSNP nr 21-22/2009, poz. 291.
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
ściągnięciu oraz zabezpieczeniu na zasadach dotyczących składek na ubezpieczenia
społeczne”.
Wskazane regulacje dotyczące zbiegu świadczeń i mające zastosowanie do osób
pobierających emerytury mundurowe, które wstąpiły do służby przed 2 stycznia 1999 r. nie
mają zatem charakteru dyskryminującego w stosunku do innych grup ubezpieczonych ani
nie naruszają konstytucyjnej zasady równego traktowania podmiotów. Przepisy ustawy
emerytalnej regulujące zbieg świadczeń wypłacanych z systemu powszechnego i systemu
zaopatrzeniowego służb mundurowych w przypadku tej grupy nie odbiegają od regulacji
zawartych w ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników
i ich rodzin8, która poprzedzała obowiązującą ustawę emerytalną.
Kwestia wprowadzenia do ustawy emerytalnej zmian dotyczących żołnierzy zawodowych
i funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy rozpoczęli służbę przed 2 stycznia 1999 r.
i świadczyli lub świadczą pracę po zwolnieniu ze służby podejmowane jest w petycjach
przesyłanych do sejmowej i senackiej komisji petycji, a także w wystąpieniach kierowanych
do ministrów odpowiedzialnych za kształtowanie rozwiązań w zakresie zbiegu prawa do
świadczeń emerytalno-rentowych, czyli do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej,
Ministra Obrony Narodowej oraz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Z ich treści
wynika, że wskazana grupa funkcjonariuszy (żołnierzy zawodowych) czuje się
pokrzywdzona, gdyż część z nich, choć nabywa prawo do emerytury powszechnej, to
świadczenie to nie jest im wypłacane. Prawo do świadczenia emerytalnego jest bowiem (tak
jego wysokość) ustalane, a jednocześnie, zgodnie z art. 95 ustawy emerytalnej, wypłata
emerytury powszechnej, jako niższej od emerytury mundurowej, zostaje zawieszona.
W efekcie powstaje wrażenie, że odprowadzanie składek na FUS nie służy zwiększeniu
wysokości świadczeń, ponieważ okresy pracy cywilnej nie są uwzględniane przy ustalaniu
wymiaru emerytury.
Ze względu na liczbę wystąpień krytycznie oceniających kształt obowiązujących przepisów
dotyczących reguł zbiegu i wskazywaną w nich argumentację, podjęto decyzję o
rozpoczęciu prac międzyresortowych mających na celu wypracowanie w tym zakresie
optymalnych regulacji.
W efekcie podjętej w 2025 r. współpracy przedstawicielek i przedstawicieli kierownictwa
ww. resortów, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz organów emerytalno-rentowych
służb mundurowych przygotowano do dalszych analiz wariant zmiany reguł zbiegu
emerytury z systemu zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych i powszechnego
systemu emerytalnego, dotyczący osób, które wstąpiły do służby przed 2 stycznia 1999 r.
Proponowane rozwiązanie zakłada modyfikację podstawowej regulacji określonej w art. 95
ustawy emerytalnej i odpowiednich regulacji zawartych w systemie zaopatrzeniowym,
w odniesieniu do wskazanej grupy ubezpieczonych.
Prace we wskazanym zakresie trwają. Specyfika rozważanych zmian oznacza, że przekładają
się one wprost na regulacje ustawowe z zakresu zaopatrzenia emerytalno-rentowego
żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy służb mundurowych i członków ich rodzin
i w związku z tym wymagają uzgodnienia z Ministrem Obrony Narodowej oraz Ministrem
8 Dz. U. poz. 267, z późn. zm. Art. 69 tej ustawy stanowił bowiem: „art. 69 1. W razie zbiegu u jednej osoby prawa
do emerytury i renty albo do dwóch rent przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe
lub wybrane przez zainteresowanego.
2. Przepis ust. 1 stosuje się również - z uwzględnieniem art. 70 - w razie zbiegu u jednej osoby prawa do emerytury
lub renty określonych w ustawie z prawem do świadczeń przewidzianych w odrębnych przepisach o ubezpieczeniu
społecznym lub o zaopatrzeniu emerytalnym.”.
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Spraw Wewnętrznych i Administracji, a także - ze względu na ich ewentualne koszty –
z Ministrem Finansów i Gospodarki. Stąd też, na obecnym etapie, nie jest możliwe podanie
terminu opracowania rządowego projektu ustawy będącego ich wynikiem.
Bieżące prace dotyczą określenia liczby osób, do których omawiane rozwiązanie ma się
odnosić i jego szacunkowych kosztów. O ich zakończeniu i rezultatach Pan Poseł
poinformowany zostanie odrębnym pismem.
Informuję również, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie dysponuje danymi
na temat osób objętych ograniczeniami wynikającymi z regulacji dot. zbiegu, określonymi w
art. 95 ustawy emerytalnej, a także z regulacji zawartych w systemie zaopatrzeniowym.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --