Interpelacja w sprawie ochrony przydrożnych alei na Warmii i Mazurach przed planowaną wycinką tysięcy drzew
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17789
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie ochrony przydrożnych alei na Warmii i Mazurach przed planowaną wycinką tysięcy drzew
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 16-06-2026
Szanowna Pani Minister,
Zarząd Dróg Wojewódzkich w Olsztynie złożył do kilkunastu samorządów województwa warmińsko-mazurskiego wnioski o usunięcie 6678 drzew rosnących przy drogach wojewódzkich, uzasadniając to bezpieczeństwem ruchu. Dotyczy to przede wszystkim lip i klonów w wieku 150-200 lat, tworzących aleje uznawane za dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe regionu; największa skala obejmuje okolice Kętrzyna (ok. 4,2 tys.) i Elbląga (ok. 1,8 tys.). Zezwolenia na usunięcie drzew wydają organy gmin, a w zakresie gatunków i siedlisk chronionych - regionalny dyrektor ochrony środowiska. Skala wniosków wywołała sprzeciw społeczny; mieszkańcy domagają się wstrzymania działań do czasu niezależnych ekspertyz dendrologicznych.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Ile wniosków o zezwolenie na usunięcie drzew rosnących w pasie dróg publicznych w województwie warmińsko-mazurskim wpłynęło do organów gmin oraz do RDOŚ w Olsztynie w latach 2023-2025 oraz w 2026 r.? Proszę o dane w podziale na lata oraz liczbę rozstrzygnięć pozytywnych i odmownych.
Czy regionalny dyrektor ochrony środowiska w Olsztynie prowadzi obecnie postępowania dotyczące drzew objętych wnioskami ZDW (w zakresie gatunków lub siedlisk chronionych)? Jeśli tak - ilu drzew dotyczą i na jakim są etapie?
Jakie kryteria stosują organy ochrony przyrody przy ocenie wniosków o usunięcie drzew tworzących historyczne aleje przydrożne? Czy wymagana jest niezależna ekspertyza dendrologiczna potwierdzająca zagrożenie, czy wystarcza ocena przedstawiona przez wnioskodawcę?
Czy obowiązujące przepisy ustawy o ochronie przyrody w wystarczającym stopniu chronią aleje przydrożne o wartości przyrodniczo-kulturowej przed wycinką uzasadnianą wyłącznie kryterium bezpieczeństwa ruchu? Czy ministerstwo planuje zmiany legislacyjne - jeśli tak, jaki jest ich harmonogram?
Iloma formami ochrony przyrody (pomniki przyrody, użytki ekologiczne, rezerwaty) objęto aleje przydrożne w województwie warmińsko-mazurskim według stanu na 2025/2026 r.? Czy regionalny dyrektor ochrony środowiska rozważa objęcie taką ochroną alei zagrożonych wnioskami ZDW?
Z wyrazami szacunku Janusz Cieszyński
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada kompetencji” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
20596 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.0500.47.2026.1.WŁ(DT)
4432319.18254486.14755147
Warszawa, 09-07-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację posła Janusza Cieszyńskiego nr 17789
Temat: w sprawie ochrony przydrożnych alei na Warmii i Mazurach przed planowaną
wycinką tysięcy drzew
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 17789 przekazuję odpowiedzi na zadane pytania.
1. Ile wniosków o zezwolenie na usunięcie drzew rosnących w pasie dróg publicznych
w województwie warmińsko-mazurskim wpłynęło do organów gmin oraz do RDOŚ
Olsztynie w latach 2023-2025 oraz w 2026 r.? Proszę o dane w podziale na lata oraz
liczbę rozstrzygnięć pozytywnych i odmownych.
Tabela 1 Zestawienie tabelaryczne dotyczące liczby wniosków i rozstrzygnięć RDOŚ w Olsztynie
w latach 2023-2026 z podziałem na lata i liczbę spraw w każdym roku
Rok 2023 2024 2025 2026
Liczba spraw 1 535 1 431 1 794 736*
Sprawy załatwione Pozytywnie
(postanowienie i milczące
zgody)
1 168 1 188 1 278 496
Sprawy załatwione negatywnie
(postanowienie
nieuzgadniające)
367 243 516 240
*Dodatkowo ok. 100 spraw jest obecnie procedowanych i niezakończonych.
Źródło: na podstawie danych przekazanych przez RDOŚ Olsztyn
Tutejszy organ, jak i RDOŚ w Olsztynie nie gromadzi i nie jest w posiadaniu informacji
nt. liczby wniosków wniesionych do organów gmin.
2. Czy regionalny dyrektor ochrony środowiska w Olsztynie prowadzi obecnie
postępowania dotyczące drzew objętych wnioskami ZDW (w zakresie gatunków lub
siedlisk chronionych)?
3. Jeśli tak - ilu drzew dotyczą i na jakim są etapie? Jakie kryteria stosują organy ochrony
przyrody przy ocenie wniosków o usunięcie drzew tworzących historyczne aleje
przydrożne? Czy wymagana jest niezależna ekspertyza dendrologiczna potwierdzająca
zagrożenie, czy wystarcza ocena przedstawiona przez wnioskodawcę?
-- 1 of 7 --
W ramach zaplanowanej wielkoskalowej wycinki drzew na Warmii i Mazurach przez ZDW
w Olsztynie do RDOŚ w Olsztynie wpłynęły obecnie 2 wnioski Wójta Gminy Barciany na
uzgodnienie projektów decyzji zezwalających na usuniecie przydrożnego zadrzewienia.
1. Wniosek Wójta Gminy Barciany znak: RGKiI.6131.36.2026 z 11 czerwca 2026 r.,
dotyczący uzgodnienia projektu decyzji na usunięcie 23 drzew gatunku: lipa drobnolistna,
jesion wyniosły, klon zwyczajny o obwodach pni (mierzonych na wysokości 1,3 m) od 109
cm do 375 cm, rosnących w pasie drogowym drogi wojewódzkiej nr 590 na odcinku
Barciany – Drogosze oraz Drogosze – granica Gminy w granicach administracyjnych gminy
Barciany.
2. Wniosek Wójta Gminy Barciany znak: RGKiI.6131.35.2026 z 11 czerwca 2026 r.
dotyczący uzgodnienia projektu decyzji na usuniecie 93 drzew gatunku: jesion wyniosły, lipa
drobnolistna, klon zwyczajny, dąb szypułkowy o obwodach pni (mierzonych na wysokości
1,3 m) od 123 cm do 360 cm, rosnących w pasie drogowym drogi wojewódzkiej nr 591 na
odcinku granica Państwa – Barciany w granicach administracyjnych gminy Barciany.
Odnośnie do pierwszego wniosku RDOŚ w Olsztynie, po analizie akt sprawy,
postanowieniem z dnia 22 czerwca 2026 roku o znaku WOPN.660.1.268.2026.KP odmówił
uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji, uznając wycinkę za zasadną jedynie w
stosunku do 2 drzew, natomiast dla 6 okazów wskazał na konieczność przeprowadzenia
zabiegów pielęgnacyjnych koron, oceniając resztę drzew jako w pełni zdrowe.
Drugi wniosek, oznaczony znakiem RGKiI.6131.35.2026, który wpłynął do RDOŚ w
Olsztynie 16 czerwca 2026 roku wraz z protokołem z oględzin i aktami sprawy, dotyczył
uzgodnienia projektu decyzji na usunięcie 93 drzew gatunków jesion wyniosły, lipa
drobnolistna, klon zwyczajny i dąb szypułkowy o obwodach od 123 cm do 360 cm w pasie
drogi wojewódzkiej nr 591 na odcinku granica Państwa – Barciany. W tej sprawie RDOŚ w
Olsztynie również odmówił uzgodnienia projektu decyzji postanowieniem z dnia
25 czerwca 2026 roku o znaku WOPN.660.1.280.2026.KP. Organ nie podzielił poglądu
Wójta Gminy Barciany, który jako przyczyny wycinki wskazywał lokalizację drzew
w trójkątach widoczności, na łukach, skrzyżowaniach, zjazdach oraz w obrębie linii
energetycznej. Po weryfikacji dokumentacji fotograficznej RDOŚ stwierdził, że usunięcia
wymaga jedynie 9 drzew o numerach 10x, 17x, 23x, 25x, 26x, 45x oraz 64x, które
charakteryzują się występowaniem posuszu w koronie przekraczającym 50%. W
odniesieniu do 14 drzew o numerach 1x, 4x, 6x, 7x, 8x, 22x, 36x, 47x, 65x, 81x, 82x i 89x
organ wskazał na konieczność przeprowadzenia zabiegów pielęgnacyjnych w koronach
polegających na redukcji suchego posuszu do 20% masy korony, co w pełni zabezpiecza
ruch drogowy i jest zgodne z art. 87a ust. 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody. Jednocześnie
RDOŚ wykazał błąd diagnostyczny organu głównego, który uznał rosnące tam jesiony
wyniosłe za obumierające, nie biorąc pod uwagę, że skąpe ulistnienie podczas oględzin w
dniu 26 maja wynikało z naturalnych uwarunkowań biologicznych tego gatunku, który
wypuszcza liście bardzo późno, bo dopiero w drugiej połowie maja (po kwitnieniu).
Przykładem całkowitego braku zasadności wniosku było wskazanie wycinki wiekowego
dębu szypułkowego o numerze 78x i obwodzie 304 cm, który znajduje się w doskonałej
kondycji zdrowotnej, nie rośnie bezpośrednio na łuku drogi i został zakwalifikowany do
usunięcia bez podania konkretnej przyczyny.
-- 2 of 7 --
Pozostałe drzewa ujęte w obu wnioskach cechują się dobrą i bardzo dobrą kondycją
zdrowotną, prawidłową statyką, brakiem pęknięć pni oraz brakiem objawów rozkładu
korzeniowego. Wydając postanowienia odmowne, RDOŚ w Olsztynie wziął pod uwagę,
że przedmiotowe drogi przebiegają częściowo przez cenne obszary chronione, a masowa
wycinka naruszyłaby istotne walory przyrodniczo-krajobrazowe oraz stałaby
w sprzeczności z zapisami programów strategicznych, w tym z rządową inicjatywą „Zielona
Tarcza Wschód”.
Dodatkowo wnioskodawca przedstawił plany nasadzeń zastępczych, które uznano
za niewystarczającą i nieadekwatną rekompensatę za utratę dojrzałego drzewostanu.
Stanowisko Wójta Gminy Barciany opierało się na hipotetycznych przypuszczeniach
o zagrożeniu, bez zebrania rzetelnego i wyczerpującego materiału dowodowego, co zgodnie
z ugruntowanym orzecznictwem, w tym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Warszawie o sygnaturze akt IV SA/Wa 1363/13, stanowi samodzielną
podstawę do odmowy uzgodnienia projektu, jako że ciężar dowodowy nie może być
przerzucany na organ współdziałający. Działania prewencyjne polegające na usuwaniu
zdrowych drzew są niedopuszczalne w świetle art. 39 ust. 1 pkt 12 ustawy o drogach
publicznych, który zabrania niszczenia zadrzewień przydrożnych, nakazując zarządcom dróg
zapewnienie bezpieczeństwa przy jednoczesnym zachowaniu ekosystemu. Odmowa
uzgodnienia projektów decyzji przez RDOŚ stanowiła realizację nadrzędnego,
konstytucyjnego obowiązku ochrony środowiska i dbałości o bezpieczeństwo ekologiczne,
wyrażonego w art. 74 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w przepisach ogólnych ustawy
o ochronie przyrody oraz programach strategicznych województwa warmińsko-
mazurskiego (szczegółowy opis w odpowiedzi na pytanie nr 4).
Odpowiadając na pytanie dotyczące kryteriów oceny wniosków o usunięcie drzew
tworzących historyczne aleje przydrożne oraz wymogu sporządzania ekspertyz
dendrologicznych, wyjaśnić należy, że w świetle obowiązujących przepisów ustawy
o ochronie przyrody brak jest wyodrębnionego, szczególnego toku postępowania
w stosunku do cennych założeń alejowych. Historyczne aleje przydrożne, mimo że stanowią
nieoceniony wyróżnik i bogactwo regionalne województwa warmińsko-mazurskiego,
w procedurze administracyjnej nie zostały potraktowane przez ustawodawcę w sposób
indywidualny, co oznacza, że ich wycinka podlega dokładnie takim samym regułom i
kryteriom jak w przypadku drzew przydrożnych w innych regionach. Pierwszym etapem
oceny wniosku jest jego weryfikacja przez pracowników właściwej gminy. Zgodnie z
przepisami ustawy o ochronie przyrody, organ właściwy do wydania zezwolenia
przeprowadza obowiązkowe oględziny w terenie, podczas których dokonuje wizualnej
oceny stanu zdrowotnego drzew oraz bada je pod kątem ewentualnego występowania w
ich obrębie gatunków chronionych. W przepisach prawa brak jest skonkretyzowanych,
sztywnych kryteriów oceny. Decyzja w przedmiocie usunięcia drzew ma charakter
uznaniowy, co oznacza, że organ prowadzący postępowanie główne musi każdorazowo
wyważyć interes strony wnioskującej oraz interes społeczeństwa, w tym dbałość o
zachowanie przyrody (art. 4 ustawy o ochronie przyrody).
W związku z ogólnymi zasadami postępowania, przepisy ustawy o ochronie przyrody nie
nakładają obowiązku wykonywania niezależnych ekspertyz dendrologicznych w sprawach
dotyczących drzew alejowych. Gmina, jako organ właściwy do wydania zezwolenia, może
-- 3 of 7 --
co prawda zlecić sporządzenie takiej specjalistycznej ekspertyzy, jednak wynika
to wyłącznie z dobrej woli danego organu, stopnia skomplikowania sprawy oraz
posiadanych środków finansowych, a nie z wymogu prawnego. Po dokonaniu wizualnej
oceny stanu zdrowotnego i zebraniu materiału, wniosek wraz z przygotowanym projektem
decyzji, protokołem z oględzin oraz dokumentacją fotograficzną trafia do regionalnego
dyrektora ochrony Środowiska w celu jego uzgodnienia. Na tym etapie w RDOŚ następuje
druga, niezależna weryfikacja stanu zdrowotnego drzew. Przy ostatecznej ocenie projektu
decyzji RDOŚ bierze pod uwagę nie tylko sam stan fitosanitarny drzew, ale również
obecność siedlisk gatunków chronionych oraz realną możliwość zastosowania rozwiązań
alternatywnych, takich jak zabiegi pielęgnacyjne w koronie, które pozwalają na zachowanie
drzewa przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa użytkowników drogi.
4. Czy obowiązujące przepisy ustawy o ochronie przyrody w wystarczającym stopniu
chronią aleje przydrożne o wartości przyrodniczo-kulturowej przed wycinką
uzasadnianą wyłącznie kryterium bezpieczeństwa ruchu? Czy ministerstwo planuje
zmiany legislacyjne - jeśli tak, jaki jest ich harmonogram?
Jak wskazano wyżej, przepisy na poziomie ustawy nie przyznają założeniom alejowym
szczególnego, indywidualnego statusu prawnego. Ustawa nie definiuje pojęcia alei o
wartości przyrodniczo-kulturowej, nie wprowadza odrębnego, bardziej restrykcyjnego toku
postępowania, ani nie nakłada na wnioskodawców obowiązku przedkładania niezależnych
ekspertyz dendrologicznych. Niemniej obecne ramy prawne stwarzają realne narzędzia do
ochrony historycznych alei przydrożnych przed nieuzasadnioną wycinką. Aczkolwiek ich
skuteczność w dużej mierze zależy od indywidualnego podejścia organów ochrony
przyrody. W przypadku województwa warmińsko-mazurskiego, narzędzia chroniące
lokalnie aleje przydrożne zostały bardzo precyzyjnie wypracowane na poziomie
regionalnym w postaci czterech strategicznych programów województwa warmińsko-
mazurskiego, które powstały na przestrzeni siedmiu lat i tworzą spójny, zintegrowany
system ochrony krajobrazu.
W Programie Ochrony Środowiska do roku 2030, przyjętym Uchwałą Nr XXIV/382/21
Sejmiku Województwa z dnia 16 lutego 2021 roku, który klasyfikuje przydrożne szpalery
jako międzynarodowe korytarze ekologiczne oraz siedliska chronionej w ramach sieci
Natura 2000 pachnicy dębowej, nałożono na zarządców dróg realizację konkretnych Zadań
ZP.4.3 i ZP.4.4 w zakresie zachowania alei oraz wykonywania nasadzeń z rodzimych
gatunków dębów, lip czy klonów. Kolejnym filarem ochrony alei jest Strategia Rozwoju
Społeczno-Gospodarczego „Warmińsko-Mazurskie 2030”, przyjęta Uchwałą Nr
XIV/243/20 Sejmiku z dnia 18 lutego 2020 roku, która podnosi ochronę drzew do rangi
priorytetu gospodarczego i powiązania ich z marką turystyczną regionu, zakazując
w Rozdziale IV szablonowego poszerzania pasów drogowych kosztem natury i nakazując
bezwzględne zachowanie komponowanych form zieleni. System ten uzupełnia Audyt
krajobrazowy województwa warmińsko-mazurskiego, przyjęty Uchwałą Nr XI/183/25
Sejmiku z dnia 25 marca 2025 roku, wprowadzający wymóg ochrony szpalerów
w planowaniu przestrzennym gmin, a także Plan zagospodarowania przestrzennego
województwa warmińsko-mazurskiego, przyjęty Uchwałach Nr XXXIX/832/18 Sejmiku
z dnia 28 sierpnia 2018 roku, który w sekcjach poświęconych środowisku i dziedzictwu
kulturowemu wprost nakazuje ochronę alei przydrożnych jako unikalnych komponentów
tożsamości Warmii i Mazur. Ma to kluczowe znaczenie, ponieważ te liniowe drzewostany
-- 4 of 7 --
pełnią strategiczne funkcje migracyjne dla ptaków, ssaków i owadów, a także decydują
o specyfice wizualnej regionu jako żywe pomniki dawnej myśli planistycznej, w których lipa
drobnolistna i klon zwyczajny tworzą ponad 60% zasobów. Choć te regionalne programy
strategiczne nakazują zachowanie alei i podporządkowanie im lokalnej polityki
przestrzennej, to głównym instrumentem ich obrony pozostaje w praktyce dwuetapowa
weryfikacja projektów decyzji przez RDOŚ.
RDOŚ w Olsztynie w ramach swoich kompetencji uzgodnieniowych rygorystycznie
egzekwuje procedurę dowodową, analizuje dokumentację fotograficzną i regularnie obala
prewencyjne argumenty zarządców dróg.
Podsumowując, lokalne programy strategiczne województwa warmińsko-mazurskiego dają
doskonałe wytyczne merytoryczne, co w połączeniu z konsekwentną, rygorystyczną
postawą RDOŚ umożliwia kontrolę procesu i umożliwia kładzenie nacisku na poszukiwanie
rozwiązań alternatywnych.
Bardzo ważnym aspektem z punktu widzenia zachowania trwałości zadrzewień liniowych
jest ich skuteczna ochrona w toku realizacji inwestycji drogowych, obejmujących
przebudowę dróg publicznych. Parametry techniczne, przyjmowane obligatoryjnie
na podstawie przepisów określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać
drogi publiczne i ich usytuowanie, generują konflikt przestrzenny z setkami drzew
tworzących historyczne układy alejowe. Tutaj niemal zawsze pada pytanie zarządców dróg
– co jest ważniejsze drzewo czy życie człowieka. Ważnym wydaje się wypracowanie
kompromisu proceduralnego i wykonawczego, polegającego być może na umożliwieniu
zarządcom dróg dokonywania we własnym zakresie odstępstw od prawnych parametrów
technicznych drogi, jeśli wymagają tego lokalne uwarunkowania środowiskowe - np. po
wskazaniu RDOŚ. Pozwoliłoby to uniknąć przebudów dróg „na siłę”, gdzie ani droga nie
osiąga właściwych jej standardów, ani drzewa nie są w pełni chronione. W praktyce, mimo
pozostawienia drzew przydrożnych, dochodzi do mechanicznego uszkadzania i degradacji
ich systemu korzeniowego, co w konsekwencji powoduje ich obumarcie w ciągu kilku lat,
lub wypadnięcie przy silnych wiatrach.
5. Iloma formami ochrony przyrody (pomniki przyrody, użytki ekologiczne, rezerwaty)
objęto aleje przydrożne w województwie warmińsko-mazurskim według stanu
na 2025/2026 r.? Czy regionalny dyrektor ochrony środowiska rozważa objęcie taką
ochroną alei zagrożonych wnioskami ZDW?
W województwie warmińsko-mazurskim część alei przydrożnych objęta jest formą ochrony
przyrody jako pomnik przyrody. Nie są one chronione w ramach innych form ochrony
przyrody (użytki ekologiczne, rezerwaty przyrody, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe), z
wyjątkiem drzew rosnących w granicach obszaru specjalnej ochrony siedlisk Aleje
Pojezierza Iławskiego PLH280051, wobec którego obowiązuje rozporządzenie Ministra
Środowiska z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie specjalnego obszaru ochrony siedlisk Aleje
Pojezierza Iławskiego (PLH280051).
W regionalnym rejestrze pomników przyrody, prowadzonym przez RDOŚ w Olsztynie,
figuruje kilkadziesiąt pomników przyrody stanowiących aleje drzew i grup drzew, w skład
których wchodzi od kilkudziesięciu do kilkuset drzew. Są to obiekty zlokalizowane wzdłuż
dróg lokalnych, gminnych i wojewódzkich oraz 1 aleja drzew wzdłuż drogi krajowej 58
-- 5 of 7 --
w miejscowości Dłużek, gmina Jedwabno. Objęte ochroną aleje pomnikowe rosną przy
drogach wojewódzkich i powiatowych w gminach: Działdowo, Iława, Tolkmicko,
Węgorzewo, Zalewo, Biskupiec Pomorski, Barciany, Srokowo, Dubeninki, Kolno, Reszel,
Kisielice, Płośnica i Susz. Jest to ponad 30 obiektów rosnących między innymi przy drogach
wojewódzkich nr 538, 542, 593. Nadmieniam, że ostatnie aleje drzew rosnące przy drogach
publicznych zostały objęte ochroną jako pomniki przyrody w 2009 roku.
Zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody ustanowienie pomnika przyrody,
stanowiska dokumentacyjnego, użytku ekologicznego lub zespołu przyrodniczo-
krajobrazowego następuje w drodze uchwały rady gminy. Regionalny dyrektor ochrony
środowiska nie posiada kompetencji do ustanawiania ww. form ochrony przyrody. Jest
jedynie organem uzgadniającym projekty uchwał rad gmin w sprawie ustanowienia
lub zniesienia pomnika przyrody, stanowiska dokumentacyjnego, użytku ekologicznego
lub zespołu przyrodniczo-krajobrazowego. W kompetencji regionalnego dyrektora ochrony
środowiska jest uznanie obszarów za rezerwat przyrody. Zgodne z art. 13 ust. 1 ustawy
o ochronie przyrody rezerwat przyrody obejmuje obszary zachowane w stanie naturalnym
lub mało zmienionym, ekosystemy, ostoje i siedliska przyrodnicze, a także siedliska roślin,
siedliska zwierząt i siedliska grzybów oraz twory i składniki przyrody nieożywionej,
wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi
lub walorami krajobrazowymi. Aleje przydrożne nie kwalifikują się jednakże do
obejmowania ich tą formą ochrony przyrody, pomimo niewątpliwych walorów
krajobrazowych, kulturowych oraz wartości przyrodniczych. Procedura ustanawiania
pomników przyrody oraz innych form ochrony przyrody (użytek ekologicznym zespół
przyrodniczo-krajobrazowy i stanowisko dokumentacyjne), choć kluczowa z punktu
widzenia zachowania najcenniejszych tworów przyrody żywej i nieożywionej, jawi się w
realiach prawno-administracyjnych jako proces niezwykle złożony, czasochłonny oraz
przynoszący w wielu przypadkach rezultaty niespełniające oczekiwań organów ochrony
środowiska.
Doświadczenia RDOŚ w Olsztynie wskazują, że wielomiesięczne, a niekiedy nawet
wieloletnie zaangażowanie merytoryczne i organizacyjne służb ochrony przyrody czy
indywidualnych podmiotów – obejmujące specjalistyczne badania terenowe, analizy
literaturowe oraz uzgodnienia formalnoprawne – ostatecznie nie gwarantuje objęcia
cennego obiektu ochroną prawną, gdyż decyzja ta zależy od ostatecznego stanowiska
organów uchwałodawczych gmin.
Przykładem takich trudności proceduralnych oraz braku oczekiwanego finału podjętych
starań jest sprawa unikalnego okazu dendrologicznego zidentyfikowanego w 2023 roku
przez pracowników RDOŚ w Olsztynie. Podczas oględzin drzew alejowych w rejonie
miejscowości Kiersztanowo, w gminie Jeziorany, pracownicy RDOŚ w Olsztynie zwrócili
uwagę na monumentalny grab pospolity (Carpinus betulus) rosnący w pasie drogowym drogi
powiatowej nr 1483N, około 15 metrów od tablicy miejscowości, po prawej stronie drogi
jadąc od strony Wipsowa. Przeprowadzone na miejscu szczegółowe pomiary wykazały,
że drzewo posiada obwód pnia mierzony na wysokości 1,3 m wynoszący około 393 cm,
co w świetle dostępnych publikacji i ogólnej wiedzy dendrologicznej klasyfikuje ten okaz
jako trzeci pod względem wielkości obwodu grab w Polsce. Mając na uwadze tak wybitne
walory, RDOŚ w Olsztynie, działając na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia
-- 6 of 7 --
2004 r. o ochronie przyrody, pismem z dnia 12 czerwca 2023 r. o znaku
WOPN.660.1.304.2023.KP.PJ formalnie zawnioskował do lokalnego samorządu
o ustanowienie pomnika przyrody, załączając mapę poglądową, dokumentację
fotograficzną oraz precyzyjne współrzędne geograficzne drzewa. W odpowiedzi na tę
inicjatywę Burmistrz Jezioran wnioskiem z dnia 6 marca 2024 r. o znaku
ON.6120.1.2024.J.Z. wystąpił o uzgodnienie projektu uchwały Rady Miejskiej w
Jezioranach w sprawie ustanowienia pomnika przyrody o nazwie własnej „Lobis”,
zlokalizowanego na działce o numerze geodezyjnym 149 w obrębie Kiersztanowo. Tutejszy
organ bezzwłocznie, bo już 11 marca 2024 r., wydał postanowienie o znaku
WOPN.623.1.3.2024.PJ, w którym uzgodnił przedłożony projekt aktu prawnego. Pomimo
dopełnienia wszelkich kroków formalnych, zebrania niepodważalnych dowodów na
unikatowość obiektu w skali kraju oraz uzyskania pozytywnego uzgodnienia, Rada Miejska
w Jezioranach nie podjęła uchwały o ustanowieniu pomnika przyrody z opisywanego
drzewa.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 7 of 7 --