Interpelacja w sprawie systemowego wsparcia uczniów z ADHD oraz przeciwdziałania wykluczeniu edukacyjnemu dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17770
do ministra edukacji
w sprawie systemowego wsparcia uczniów z ADHD oraz przeciwdziałania wykluczeniu edukacyjnemu dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 14-06-2026
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego regularnie trafiają sygnały od rodziców, nauczycieli oraz specjalistów wskazujące na pogłębiające się problemy związane z funkcjonowaniem uczniów z ADHD oraz innych uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w polskim systemie oświaty.
Rodzice wskazują m.in. na:
- niewystarczającą dostępność specjalistycznego wsparcia,
- długie kolejki diagnostyczne,
- nierówności terytorialne w dostępie do pomocy,
- przeciążenie rodzin kosztami terapii i zajęć dodatkowych,
- niewystarczające przygotowanie części szkół do pracy z uczniami neuroróżnorodnymi,
- narastające problemy związane z wykluczeniem edukacyjnym i rówieśniczym.
W debacie publicznej coraz częściej pojawia się także zarzut, że działania systemowe koncentrują się na konferencjach, analizach i dokumentach strategicznych, podczas gdy rodziny oczekują przede wszystkim realnych, dostępnych i odczuwalnych form wsparcia.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Ilu uczniów posiadających diagnozę ADHD uczy się obecnie w polskich szkołach według danych będących w dyspozycji MEN?
Jakie konkretne programy wsparcia dla uczniów z ADHD zostały wdrożone przez MEN od grudnia 2023 r.?
Jakie środki finansowe przeznaczono na wsparcie uczniów neuroróżnorodnych, w tym uczniów z ADHD?
Czy MEN prowadzi analizy dotyczące wpływu ADHD na:
wyniki edukacyjne,
frekwencję szkolną,
zdrowie psychiczne uczniów,
ryzyko wykluczenia społecznego i rówieśniczego?
Czy MEN ma dane dotyczące liczby szkół, w których brakuje psychologów, pedagogów specjalnych lub terapeutów?
Jakie działania podjęto w celu zwiększenia dostępności specjalistów w szkołach, szczególnie w mniejszych miejscowościach i na terenach wiejskich?
Czy MEN planuje opracowanie jednolitych standardów pracy szkoły z uczniem z ADHD?
Czy ministerstwo analizowało skalę wydatków ponoszonych przez rodziców na prywatną diagnozę, terapię oraz zajęcia wspierające dzieci z ADHD?
Jakie działania są podejmowane w celu ograniczenia nierówności edukacyjnych między uczniami mającymi dostęp do prywatnego wsparcia a uczniami, których rodziny nie mogą sobie na nie pozwolić?
Czy MEN planuje wdrożenie ogólnopolskiego programu wsparcia dla rodzin wychowujących dzieci z ADHD oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi?
Jakie działania podjęto w zakresie przygotowania nauczycieli do pracy z uczniami neuroróżnorodnymi?
Czy MEN prowadzi monitoring skuteczności pomocy psychologiczno-pedagogicznej realizowanej w szkołach?
Z poważaniem Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Izabela Ziętka
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
- Zawiera 11 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (14)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (30)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
36358 znakówadres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00-918 Warszawa
gov.pl/web/edukacja
DEW-WES.055.11.2026.MP
Warszawa, 09 lipca 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 17770
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP, Pana Marcina
Józefaciuka w sprawie systemowego wsparcia uczniów z ADHD oraz przeciwdziałania
wykluczeniu edukacyjnemu dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
Szanowny Panie Pośle,
w Ministerstwie Edukacji Narodowej (MEN) są kontynuowane działania, których celem
jest podniesie dostępności i jakości wsparcia w procesie uczenia się i indywidualnego
rozwoju dla wszystkich dzieci i uczniów, w tym dzieci/uczniów z zespołem ADHD.
Ad 1.
W Systemie Informacji Oświatowej (SIO) nie są gromadzone dane dotyczące
indywidualnych rozpoznań medycznych dzieci i uczniów, w tym rozpoznania ADHD. Zakres
danych gromadzonych w SIO został określony przepisami prawa1 i nie obejmuje informacji
odnoszących się do konkretnych jednostek chorobowych czy neuroróżnorodności.
W związku z powyższym Ministerstwo nie dysponuje danymi umożliwiającymi określenie
liczby dzieci i uczniów z rozpoznaniem ADHD uczęszczających do przedszkoli, szkół
i placówek oświatowych.
Ad 2.
Działania Ministra Edukacji na rzecz dzieci i uczniów ze zróżnicowanymi potrzebami
edukacyjnymi, w tym uczniów z rozpoznaniem ADHD, koncentrują się na systemowym
wzmacnianiu dostępności oraz jakości wsparcia udzielanego w przedszkolach, szkołach
i placówkach. Działania te są realizowane przede wszystkim poprzez doskonalenie systemu
pomocy psychologiczno-pedagogicznej, zapewnianie odpowiednich warunków
1 Rodzaj i zakres danych gromadzonych w Systemie Informacji Oświatowej został określony w przepisach ustawy
z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz.U. z 2024 r. poz. 152, z późn. zm.), w
szczególności w rozdziale 2, w tym dane dotyczące uczniów m.in. w art. 10–25 tejże ustawy.
-- 1 of 14 --
Strona 2 z 14
do rozpoznawania i zaspokajania indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych
dzieci i uczniów, a także rozwijanie kompetencji nauczycieli, wychowawców
oraz specjalistów zatrudnionych w systemie oświaty.
Podejmowane działania mają charakter uniwersalny i są ukierunkowane na zapewnienie
adekwatnego wsparcia wszystkim dzieciom i uczniom wymagającym pomocy w procesie
kształcenia, wychowania i opieki, niezależnie od rodzaju rozpoznanych potrzeb. Celem tych
działań jest tworzenie warunków sprzyjających pełnemu uczestnictwu dzieci i uczniów
w życiu przedszkola, szkoły lub placówki, wyrównywaniu ich szans edukacyjnych oraz
wspieraniu ich rozwoju zgodnie z indywidualnymi potrzebami i możliwościami
psychofizycznymi.
W obecnym stanie prawnym wszyscy, w tym dzieci i uczniowie z rozpoznaniem ADHD,
mogą korzystać ze wsparcia w procesie kształcenia. Wszyscy uczniowie, u których
wskazano taką potrzebę (w wyniku rozpoznania dokonanego przez nauczyciela, rodzica lub
inne osoby określone w przepisach2 lub badań diagnostycznych w poradni psychologiczno-
pedagogicznej3), powinni mieć zapewnioną nieodpłatnie pomoc psychologiczno-
pedagogiczną, udzielaną na zasadzie dobrowolności. Za zapewnienie tej pomocy odpowiada
dyrektor przedszkola, szkoły lub placówki, do której uczęszcza dziecko4. Katalog przyczyn,
z uwagi, na które występuje u dziecka/ucznia potrzeba objęcia pomocą nie jest katalogiem
zamkniętym5, a zatem także w przypadku występowania u ucznia z ADHD innych
uwarunkowań niż wymienione w przepisach, pomoc powinna być udzielona.
Pomoc psychologiczno-pedagogiczna w przedszkolach, szkołach i placówkach może być
udzielana uczniom z ADHD oraz z innymi zaburzeniami neurorozwojowymi w formie zajęć
rozwijających uzdolnienia, zajęć rozwijających umiejętności uczenia się, zajęć dydaktyczno-
wyrównawczych, zajęć specjalistycznych (korekcyjno-kompensacyjnych, logopedycznych,
rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne oraz innych zajęć o charakterze
terapeutycznym), zajęć związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu oraz
planowaniem kształcenia i kariery zawodowej, a także porad, konsultacji i warsztatów6.
Pomoc psychologiczno-pedagogiczna jest udzielana również rodzicom tych dzieci lub
uczniów w formie porad, konsultacji, warsztatów i szkoleń7.
Ponadto uczniom z ADHD i innymi zaburzeniami neurorozwojowymi oraz ich rodzicom
poradnia psychologiczno-pedagogiczna może proponować różne formy pomocy
psychologiczno-pedagogicznej. Są to:
1) prowadzenie terapii dzieci i młodzieży oraz ich rodzin;
2 § 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania
pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2023 r.
poz. 1798).
3 § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad
działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych
(Dz.U. z 2023 r. poz. 2499).
4 § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej
w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.
5 § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia.
6 § 6 ust. ust. 1-4 ww. rozporządzenia.
7 § 6 ust. 5 ww. rozporządzenia.
-- 2 of 14 --
Strona 3 z 14
2) udzielanie wsparcia dzieciom i młodzieży wymagającym pomocy psychologiczno-
pedagogicznej lub pomocy w wyborze kierunku kształcenia i zawodu oraz planowaniu
kształcenia i kariery zawodowej;
3) udzielanie pomocy rodzicom w rozpoznawaniu i rozwijaniu indywidualnych potrzeb
rozwojowych i edukacyjnych oraz indywidualnych możliwości psychofizycznych dzieci
i młodzieży oraz w rozwiązywaniu problemów edukacyjnych i wychowawczych8.
Ad 3.
Nakłady finansowe na kształcenie dzieci i uczniów ze specjalnymi potrzebami
• 2025 r.: 21 496 915 tys. zł (ok. 21,5 mld zł)
• 2026 r.: 26 986 744 tys. zł (ok. 27,0 mld zł)
Różnica wynosi 5 489 829 tys. zł (ok. 5,49 mld zł), co stanowi wzrost o 25,5% względem
2025 r.
Dodatkowo dla szkół i placówek specjalnych na 2026 r. naliczono 8 067 255 821 zł
(ok. 8,07 mld zł).
W systemie finansowania funkcjonują dodatkowe wagi uwzględniające pomoc
psychologiczno-pedagogiczną:
• od 2025 r. wprowadzono nową wagę 0,034 dla dzieci objętych wychowaniem
przedszkolnym,
• zwiększono wagę dla uczniów szkół podstawowych do 0,053, co oznacza wzrost
o 112%.
Tabela nr 1. Środki naliczone z tytułu dodatkowych wag.
Rok Kwota
2025 2 256 429 tys. zł
2026 2 431 871 tys. zł
Nastąpił wzrost o 175 442 tys. zł (ok. 175 mln zł), co stanowi 7,8%.
Tabela nr 2 Finansowanie standaryzacji zatrudnienia nauczycieli specjalistów.
Rok Kwota
2024 2,984 mld zł
2025 4,368 mld zł
2026 4,538 mld zł
Porównując rok 2026 do 2024 nastąpił wzrost o 1,554 mld zł, co stanowi procentowy
przyrost o ok. 52%.
W 2026 r. nastąpił znaczący wzrost finansowania:
• edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (+25,5% r/r),
• pomocy psychologiczno-pedagogicznej (+7,8% r/r),
8 § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad
działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych.
-- 3 of 14 --
Strona 4 z 14
• wyższe nakłady związane z wprowadzeniem standaryzacji zatrudnienia nauczycieli
specjalistów, które są o ponad 50% wyższe niż w 2024 r.
Ad 4.
Ministerstwo Edukacji Narodowej nie posiada analiz, badań oraz nie monitoruje wpływu
ADHD na wyniki edukacyjne dzieci i uczniów, frekwencję szkolną, realizację obowiązku
szkolnego i obowiązku nauki ani innych aspektów funkcjonowania osób z ADHD
w środowisku przedszkolnym czy szkolnym.
Brak takich analiz nie oznacza braku systemowych działań wspierających
przedszkola/szkoły i nauczycieli w pracy z dziećmi i uczniami z tym zaburzeniem.
Ministerstwo podejmuje szereg przedsięwzięć mających na celu upowszechnianie
rozwiązań opartych na dowodach i aktualnej wiedzy naukowej.
Ad 5.
Porównując dane Ministerstwa Edukacji Narodowej według stanu na wrzesień 2021 r. oraz
na czerwiec 2026 r., liczba szkół zatrudniających co najmniej jednego nauczyciela specjalistę
zwiększyła się z 12 682 (72,4%) do 16 094 (97,4%).
W ok. 98% JST zatrudniony jest psycholog. W ok. 2% brak, z czego w 59 gminach
i 2 powiatach ziemskich. Po wprowadzeniu standaryzacji zatrudnienia nastąpił ogromny
postęp w tym zakresie.
Tabela nr 3. Etaty psychologów wg bazy SIO na dzień 18.06.2026.
Specjalista Dane na 30.09.2021 Dane na
18.06.2026
Różnica % Różnica
Psycholog 4 787,89 15 526,76 10 738,87 224%
Ad 6.
W celu zwiększania dostępu do pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla dzieci
i młodzieży, w 2022 r. w przepisach oświatowych wprowadzono obowiązek zatrudnienia
nauczycieli specjalistów w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych oraz zespołach tych
przedszkoli i szkół. Wśród obowiązkowo zatrudnianych nauczycieli specjalistów znaleźli się
nauczyciel psycholog i jako nowe stanowisko w tych jednostkach systemu oświaty -
nauczyciel pedagog specjalny. Standardy określają minimalny wymiar zatrudnienia
nauczycieli specjalistów w ww. jednostkach. Przepisy określiły również sposób wyliczania
etatów, który uzależniony jest od liczby dzieci lub uczniów uczęszczających do przedszkola,
szkoły lub zespołu przedszkoli i szkół.
W związku z podjętymi działaniami liczba etatów nauczycieli specjalistów wzrosła
z 21 923,67 etatów w roku szkolnym 2021/2022 do 58 460,14 etatów w roku szkolnym
2025/2026. Na przestrzeni czterech lat nastąpił wzrost etatów nauczycieli specjalistów
o 36 536,47 etatów, co stanowi wzrost o ponad 166 %.
Tabela nr 4. Liczba etatów nauczycieli specjalistów uwzględnionych w standardzie.
Stan na 23.06.2026 r.
Liczba etatów
-- 4 of 14 --
Strona 5 z 14
Nauczycieli pedagogów specjalnych 15 633,13
Nauczycieli psychologów 15 534,76
Nauczycieli pedagogów 12 923,14
Nauczycieli logopedów 11 378,97
Nauczycieli terapeutów pedagogicznych 2 504,16
Nauczyciela doradcy zawodowego 485,98
Razem 58 460,14
Tabela nr 5. Wzrost liczby etatów od momentu wprowadzenia standaryzacji w roku szkolnym 2021/2022 do roku
szkolnego 2025/2026.
Rok
szkolny
Etat Pedagog Psycholog Logopeda Terapeuta
pedagogiczny
Pedagog
specjalny
Doradca
zawodowy
2021-2022 21 923,67 10 862,14 4787,89 6 273,64 0,00 0,00
2022/202
3
44 053,67 12 418,29 9 415,04 9 938,07 1 748,44 10 533,83
2023/202
4
48 371,96 12 321,91 11 301,37 10 091,72 2 083,61 12 573,35
2024/202
5
56 419,58 12 916,66 14 249,49 11 388,34 2 526,95 15 338,14
2025/202
6
58 275,37 12 906,27 15 448,88 11 342,32 2 526,07 15 566,26 485,57
Zwiększona liczba nauczycieli specjalistów oznacza zwiększony dostęp do wsparcia
w przedszkolu/szkole, bez potrzeby uzyskiwania dodatkowych dokumentów wydawanych
przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne, takich jak opinia czy orzeczenie. Stan
zatrudnienia nauczycieli specjalistów wzrasta i jest na bieżąco monitorowany w Systemie
Informacji Oświatowej.
Ad 7.
Ministerstwo ściśle współpracuje z uczelniami, jednostkami badawczymi oraz instytucjami
szkolącymi kadrę pedagogiczną, tak aby wypracować skuteczny, oparty na dowodach
naukowych model działania, którego celem jest wspieranie harmonijnego i
zrównoważonego rozwoju dzieci i uczniów, obejmującego nie tylko osiągnięcia edukacyjne,
ale także rozwój społeczno-emocjonalny i przygotowanie ich do samodzielnego życia w
dorosłości.
Współpraca pomiędzy instytucjami pozwoliła już stworzyć rozwiązania, które usprawniają
codzienną i pełną wyzwań pracę nauczycieli oraz nauczycieli specjalistów zatrudnionych
w jednostkach systemu oświaty, a dzieciom zapewniają warunki do wzrostu intelektualnego
oraz emocjonalnego zgodnie z ich potencjałem.
-- 5 of 14 --
Strona 6 z 14
Uwzględniając wyniki dostępnych analiz, badań oraz opinie ekspertów, resort edukacji
analizuje możliwość przebudowy organizacji systemu wsparcia uczniów w systemie edukacji
tak, aby przejść od medycznego rozumienia potrzeb edukacyjnych uczniów do podejścia
biopsychospołecznego, które promuje uniwersalne projektowanie w edukacji, profilaktykę
i wczesne wsparcie.
Ad 8.
Analiza wydatków ponoszonych przez rodziców lub opiekunów prawnych na edukację
dzieci pozostaje poza zakresem właściwości Ministra Edukacji. MEN nie prowadzi analiz ani
nie gromadzi danych dotyczących wysokości wydatków ponoszonych przez gospodarstwa
domowe na cele edukacyjne, w tym wydatków związanych z zapewnianiem dzieciom
dodatkowego wsparcia edukacyjnego lub terapeutycznego.
Ad 9.
Edukacja dostępna dla wszystkich dzieci, uczniów i uczennic polega na wprowadzaniu takich
rozwiązań organizacyjnych, programowych i metodycznych, które umożliwią każdemu
dziecku/uczniowi równy dostęp do treści kształcenia oraz będą zapobiegały wykluczeniu
społecznemu.
Istotnym elementem w realizacji tego prawa jest rozbudowany system pomocy
psychologiczno-pedagogicznej, który ma na celu zapewnienie każdemu dziecku/uczniowi
warunków umożliwiających jego pełny rozwój, edukację oraz uczestnictwo w życiu
przedszkolnym/ szkolnym. Ponadto dostosowanie procesu kształcenia i wychowania
do indywidualnych potrzeb i możliwości psychofizycznych dzieci i młodzieży, w tym także
dzieci z rozpoznaniem medycznym ADHD. Zróżnicowanie potrzeb rozwojowych
|i edukacyjnych uczniów powinno zostać uwzględnione przy wyborze programu nauczania9,
który będzie realizowany w danym zespole klasowym, a także podręczników, materiałów
edukacyjnych i ćwiczeniowych10.
Wdrażanie systemowych rozwiązań w tym zakresie umożliwia zwiększone finansowanie
z budżetu krajowego na pokrycie podstawowych kosztów związanych z dostosowaniem
infrastruktury i materiałów edukacyjnych, ale także umożliwienie realizacji specjalistycznych
programów wsparcia, zatrudnienia wykwalifikowanej kadry oraz rozbudowy infrastruktury
edukacyjnej dostosowanej do potrzeb wszystkich uczniów. Ponadto w latach 2021–2027
w Polsce przewiduje się wykorzystanie środków UE
w wysokości 500 mln zł, które przeznaczone są m.in. na infrastrukturę, kadry, cyfryzację
i materiały edukacyjne.
Ad 10.
Działania Ministerstwa koncentrują się na rozwijaniu edukacji i wzmacnianiu pomocy
psychologiczno-pedagogicznej, podnoszeniu kompetencji nauczycieli i specjalistów,
rozwoju poradnictwa psychologiczno-pedagogicznego oraz udostępnianiu materiałów
i narzędzi wspierających zarówno szkoły, jak i rodziców dzieci o zróżnicowanych potrzebach
rozwojowych i edukacyjnych. W ocenie Ministerstwa rozwój tych rozwiązań stanowi
najbardziej efektywny sposób zapewnienia wsparcia rodzinom wychowującym dzieci
z ADHD oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi.
9 Art. 22a ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (Dz.U. z 2025 r. poz. 881).
10 Art. 22aa ww. ustawy.
-- 6 of 14 --
Strona 7 z 14
Ad 11.
Odpowiednio przygotowane kadry pedagogiczne i nauczyciele specjaliści stanowią
kluczowy element skutecznego rozpoznawania oraz wspierania indywidualnych potrzeb
dziecka
i ucznia, zapewniając adekwatną pomoc dostosowaną do jego możliwości rozwojowych
i edukacyjnych.
Minister Edukacji, w porozumieniu z jednostkami podległymi i nadzorowanymi, zlecił
realizację szkoleń mających na celu poszerzenie kompetencji kadr systemu oświaty oraz
wspieranie ich w realizacji zadań na rzecz pracy z młodzieżą z uwzględnieniem
zróżnicowania ich potrzeb, w tym także na rzecz dzieci i uczniów z ADHD.
Ośrodek Rozwoju Edukacji (ORE), publiczna placówka doskonalenia nauczycieli o zasięgu
ogólnokrajowym, prowadzi działania wspierające realizację zadań z zakresu wsparcia
uczniów z różnymi potrzebami, m. in. w ramach projektu FERS pn. „Budowa
skoordynowanego systemu pomocy specjalistycznej opartej na Specjalistycznych Centrach
Wspierających Edukację Włączającą (SCWEW) i jego wdrożenia”. Celem projektu jest
upowszechnienie współpracy placówek specjalnych i ogólnodostępnych w ramach
Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą. SCWEW stanowią nowy
element systemu wsparcia, uzupełniający dotychczasowe formy pomocy oferowane
przedszkolom i szkołom ogólnodostępnym w pracy z zespołami zróżnicowanymi pod
względem potrzeb osób uczących się. Realizują działalność edukacyjną, szkoleniową
i doradczą, skierowaną do kadry przedszkoli i szkół ogólnodostępnych. Działania w
projekcie stanowią realizację Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju oraz Strategii na
rzecz Osób z Niepełnosprawnościami na lata 2021–2030.
Obecnie specjalistyczne wsparcie przedszkolom i szkołom ogólnodostępnym zapewnia 107
SCWEW utworzonych w ramach projektu. 22 wnioski są aktualnie procedowane. Trwa ich
ocena formalna i merytoryczna. Kolejny nabór planowany jest we wrześniu 2026.
Prowadzone są także prace legislacyjne mające na celu włączenie SCWEW w systemowe
wspieranie pracy przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i oddziałów
przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz szkół ogólnodostępnych i integracyjnych.
Ponadto ORE prowadzi szkolenia i doradztwo dla kadr poradnictwa psychologiczno-
pedagogicznego. W zakresie neuroróżnorodności prowadził następujące działania:
1) w roku szkolnym 2023/2024:
• cykl 5 wykładów interaktywnych na temat diagnozy kryterialnej i diagnozy
różnicowej – zaburzenia ze spektrum autyzmu w okresie od 20 czerwca 2024 r.
do 5 lipca 2024 r. podczas których zostały omówione zagadnienia
obejmujące definicję autyzmu, jego objawów, ujęcie autyzmu w systemach
klasyfikacyjnych; omówiono proces diagnostyczny dzieci/uczniów z zaburzeniami
ze spektrum autyzmu oraz zalecenia postdiagnostyczne, współwystępowanie
zaburzeń ze spektrum autyzmu oraz innych zaburzeń, m.in. specyficznych trudności
w uczeniu się, ADHD, skala potrzeb w systemie edukacji w odniesieniu do ASD;
• cykl 5 szkoleń z zakresu diagnozy kryterialnej niepełnosprawności intelektualnej
i jej konsekwencji dla organizacji specjalistycznego wsparcia edukacyjnego
w okresie od 8 maja 2024 r. do 19 czerwca 2024 r. Szkolenia miały charakter
warsztatowy i w trakcie dwóch modułów omówiono procedurę diagnozy
niepełnosprawności intelektualnej i współwystępujących zaburzeń. Przygotowanie
-- 7 of 14 --
Strona 8 z 14
orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na niepełnosprawność
intelektualną. Zalecenia postdiagnostyczne oraz projektowanie specjalistycznego
wsparcia edukacyjnego dla dzieci i uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie
kształcenia specjalnego ze względu na niepełnosprawność intelektualną;
• cykl 3 szkoleń z zakresu diagnozy różnicowej zaburzeń mowy i języka w okresie
od 3 czerwca 2024 r. do 17 czerwca 2024 r. Podczas szkoleń omówione
zostały ustalenia terminologiczne dot. zaburzeń mowy i języka w odniesieniu do
klasyfikacji ICD 10 i ICD 11, opóźniony rozwój mowy – diagnoza i różnicowanie
zaburzeń mowy, a także sprzężenie zaburzeń mowy i języka z innymi
niepełnosprawnościami;
• szkolenie online 12 marca 2024 r. pn. „Agresja i autoagresja u dzieci ze spektrum
autyzmu”. Podczas szkolenia omówiono zagadnienia: Agresja i autoagresja u dzieci
ze spektrum autyzmu – przyczyny i sposoby przeciwdziałania; Strategie
oddziaływań w sytuacjach trudnych w przedszkolu i szkole – wybrane propozycje.
2) w roku szkolnym 2024/2025:
• 20 listopada 2024 r. zorganizowano seminarium „Diagnoza różnicowa dyskalkulii
– standardy diagnostyczne w praktyce poradni psychologiczno-pedagogicznej”,
• 6 grudnia 2024 r. przeprowadzono 2 szkolenia online „Diagnoza różnicowa
dyskalkulii” dla specjalistów z poradni psychologiczno-pedagogicznych,
• w okresie październik - grudzień 2024 r. zrealizowano 8 spotkań szkoleniowych
z zakresu „Diagnozy różnicowej dysleksji rozwojowej” dla specjalistów poradni
psychologiczno-pedagogicznych,
• XXVI spotkanie informacyjno-konsultacyjne w dniach 2-3 grudnia 2024 roku dla
wizytatorów z kuratoriów oświaty ds. edukacji włączającej, poświęcone
problematyce budowania środowiska edukacyjnego przyjaznego uczniom
z zaburzeniami ze spektrum autyzmu oraz uczniom z ADHD,
• 26 marca 2025 r. zorganizowano spotkanie informacyjno-konsultacyjne
z konsultantami krajowymi i wojewódzkimi ds. psychiatrii, kuratorami oświaty,
kierownictwem ministerstwa edukacji narodowej i ministerstwa zdrowia mające
na celu omówienie kwestii dot. współpracy międzyresortowej oraz
międzyinstytucjonalnej w zakresie ochrony zdrowia psychicznego dzieci
i młodzieży,
• 27 marca 2025 r. została zorganizowana konferencja pt. „ADHD w edukacji:
Wyzwania, rozwiązania, możliwości", r., której odbiorcami byli nauczyciele,
specjaliści z poradni psychologiczno-pedagogicznych, rodzice oraz
przedstawiciele instytucji oświatowych,
• w czerwcu (23 i 24) oraz sierpniu (26-28.08) 2025 r. przeprowadzono 5 szkoleń
online (łącznie dla 316 specjalistów poradni psychologiczno-pedagogicznych)
z zakresu funkcjonowania psychospołecznego dzieci i uczniów z ADHD,
prowadzenia procesu diagnostycznego w poradni psychologiczno-pedagogicznej
oraz formułowania i wdrażania zaleceń postdiagnostycznych, jak również
organizowania wsparcia dla dzieci/uczniów z ADHD w szkole.
-- 8 of 14 --
Strona 9 z 14
ORE w dniu 11 grudnia 2025 r. był organizatorem seminarium pn. „Mózg w wielu odsłonach:
neuroróżnorodność, mutyzm, FASD, teoria, praktyka, wsparcie”. W ramach agendy
przewidziany był temat „Neuroróżnorodność jest faktem, dlatego różnorodność wsparcia
powinna być standardem”.
Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy (IBE-PIB) uruchomił
jednocześnie bezpłatne szkolenia z zakresu pracy z dzieckiem/uczniem z ADHD („ADHD
w klasie - rozpoznaj, zrozum, wspieraj mądrze i skutecznie"). Są to szkolenia w formule
online, skierowane do dyrektorów szkół, nauczycieli i specjalistów zatrudnionych w
szkołach, pracowników placówek doskonalenia nauczycieli. Harmonogram szkoleń
dostępny jest
w kalendarzu wydarzeń IBE-PIB11.
Uzupełnieniem istniejącej oferty w zakresie doskonalenia nauczycieli jest zlecenie przez
Ministra Edukacji realizacji studiów podyplomowych uczelniom. Ukończenie studiów
umożliwia poszerzenie wiedzy i umiejętności przez nauczycieli lub zdobycie nowych,
dodatkowych kwalifikacji. Do tej pory uruchomiono trzy edycje bezpłatnych dla
uczestników studiów podyplomowych na kierunkach:
1) Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i wsparcie rodziny;
2) Pedagog specjalny w edukacji włączającej;
3) Psychologia edukacyjna z przygotowaniem pedagogicznym;
4) Polski język migowy dla nauczycieli.
Trwają prace nad uruchomieniem czwartej edycji studiów.
Na zlecenie Ministra Edukacji, IBE-PIB, w ramach realizowanego projektu pn.: „Wspieranie
dostępności edukacji dla dzieci i młodzieży”, opracował poradnik dla nauczycieli na temat
pracy z dzieckiem z nadpobudliwością psychoruchową. pn. „Uczniowie z ADHD w klasie.
Poradnik dla nauczycieli”. Poradnik został opublikowany 20 października 2025 r.12
Poradnik jest skierowany do nauczycieli i w szczególności porusza kwestie dotyczące:
- diagnozy, z uwzględnieniem współczesnych standardów w diagnozie i ocenie
funkcjonowania,
- postępowania z dzieckiem/uczniem z ADHD: psychoedukacji, interwencji
behawioralnych, terapeutycznych, a także farmakoterapii w odniesieniu do polskich
standardów,
- strategii pracy nauczycieli przedmiotów z uczniem z ADHD w zespole
zróżnicowanym.
Zawiera on także praktyczne wskazówki dla nauczycieli pracujących z dziećmi z ADHD
m.in. w zakresie planowania przestrzeni, komunikacji i sposobu formułowania poleceń,
motywowania, radzenia sobie z trudnymi sytuacjami, organizacji lekcji, jak i perspektywy
rodziców dzieci z ADHD. Zawiera również wytyczne w zakresie dostosowań dydaktycznych
i organizacyjnych z uwzględnieniem metodyki pracy z zespołem zróżnicowanym.
Ministerstwo Edukacji Narodowej podjęło również działania mające na celu stworzenie
sytemu informatycznego, wspierającego funkcjonowanie systemu pomocy i poradnictwa
psychologiczno-pedagogicznego. Działania w tym zakresie realizowane są w projekcie FERS
11 https://ibe.edu.pl/pl/wydarzenia
12 Poradnik w dostępie otwartym, link do poradnika: https://ibe.edu.pl/pl/biblioteka-ibe/wspieranie-dostepnosci-
edukacji-dla-dzieci-i-mlodziezy-biblioteka/3409-uczniowie-z-adhd-w-klasie-poradnik-dla-nauczycieli
-- 9 of 14 --
Strona 10 z 14
pn. „Przygotowanie systemu informatycznego wspierającego poradnictwo psychologiczno-
pedagogiczne” realizowanego przez Centrum Informatyczne Edukacji we współpracy
z Ministerstwem Edukacji Narodowej13.
Celem projektu jest opracowanie systemu informatycznego wspierającego poradnictwo
psychologiczno-pedagogiczne w podniesieniu jakości wsparcia, które świadczą na rzecz
dzieci, uczniów i rodzin. Efektem projektu będzie wdrożenie systemu informatycznego dla
poradni psychologiczno-pedagogicznych, który m.in. ułatwi rejestrację osób oraz obsługę
procesu korzystania z usług poradni, zarządzanie pracą specjalistów, umożliwi szybką
i efektywną komunikację poradni z użytkownikami, a także wymianę danych między
jednostkami systemu oświaty. Zamierzeniem projektu jest uzyskanie lepszej jakości
i spójności danych oświatowych. Dane będą automatycznie aktualizowane.
6 października 2025 r. uruchomiona została platforma wsparcie.gov.pl, na której
udostępniono bezpłatne narzędzia elektroniczne:
narzędzia dla nauczycieli:
- do monitorowania rozwoju dzieci w okresie wczesnego dzieciństwa (od 6 do 36 miesięcy)
oraz średniego dzieciństwa (od 3 do 6 lat) i wspomaga proces obserwacji rozwoju dziecka
- do oceny funkcjonowania dzieci i młodzieży w wieku od 7 do 19 lat, wspierające
nauczyciela w ocenie funkcjonowania ucznia w sytuacjach szkolnych (edukacyjnych i
społecznych)
narzędzia diagnostyczne dla specjalistów do oceny procesów poznawczych14
funkcjonowania emocjonalno-społecznego i temperamentu dzieci i młodzieży.
W kolejnych latach planowane jest udostępnianie nowych narzędzi, funkcjonalności
i rozwiązań.
Jednym z przykładów programu szkoleniowego, uruchomionego na zlecenie Ministra
Edukacji, jest projekt pn. „Szkoła dostępna dla wszystkich” 15 . Głównym celem projektu jest
podniesienie kompetencji nauczycieli specjalistów (pedagogów, psychologów, pedagogów
specjalnych, logopedów) w zakresie udzielania wsparcia adekwatnego do potrzeb
wszystkich grup odbiorców (dzieci/uczniów, rodziców, nauczycieli). Projekt realizowany jest
przez IBE-PIB, UNICEF oraz MEN we współpracy z uczelniami i organizacjami
pozarządowymi. Szkolenia oferowane w projekcie oparto na nowatorskiej koncepcji
„uczenia się w działaniu”. Nauczyciele specjaliści, w codziennej pracy z uczniami – także
z ADHD – realizowali „interwencje”, czyli działania metodyczne, diagnostyczne,
dydaktyczne i terapeutyczne. Na podstawie przeprowadzonych interwencji, których
efektywność została potwierdzona, przygotowano katalog praktyk opartych na dowodach,
które mogą być wykorzystywane także w pracy z uczniami z ADHD16. Rezultaty projektu
zostaną upowszechnione wśród wszystkich szkół i placówek. Już teraz na stronie projektu
dostępne są różne materiały metodyczne np. poradniki dla nauczycieli i dyrektorów
przedszkoli i szkół.
W odpowiedzi na rosnące potrzeby w zakresie wspierania zdrowia psychicznego dzieci
i młodzieży Ministerstwo Edukacji Narodowej systematycznie realizuje programy i projekty
13 https://cie.gov.pl/projekty/przygotowanie-systemu-informatycznego-wspierajacego-poradnictwo-
psychologiczno-pedagogiczne/
14 Kompleksowa Analiza Procesów Poznawczych (KAPP).
15 https://ibe.edu.pl/pl/szkola-dostepna-dla-wszystkich-opis-projektu
16 https://asa.ibe.edu.pl/aktualnosci/
-- 10 of 14 --
Strona 11 z 14
z zakresu promocji zdrowia psychicznego oraz profilaktyki, skierowane do wszystkich
uczniów i uczennic, z uwzględnieniem osób ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi.
W latach 2024–2025 realizowano program „Zobacz emocje”, którego celem było rozwijanie
kompetencji emocjonalnych i społecznych, wzmacnianie dobrostanu psychicznego, nauka
radzenia sobie ze stresem i kryzysami oraz przeciwdziałanie stygmatyzacji problemów
zdrowia psychicznego.
W 2025 r. uruchomiono również program „Przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej”,
obejmujący upowszechnianie dobrych praktyk oraz działania edukacyjne i eksperckie
na rzecz budowania bezpiecznego środowiska szkolnego.
Obecnie realizowany jest konkurs „Budowanie odporności”, obejmujący działania
rozwijające kompetencje społeczne, umiejętność budowania relacji, radzenia sobie
z trudnościami oraz promujące aktywność fizyczną i zdrowy styl życia jako elementy
wspierające zdrowie psychiczne.
Równolegle do listopada 2028 r. realizowany jest projekt „Wsparcie Rówieśnicze w Zakresie
Zdrowia Psychicznego Młodzieży”, którego celem jest wdrożenie modelu wsparcia
rówieśniczego w szkołach, wzmacniającego atmosferę otwartości, empatii i szybkiego
reagowania na potrzeby uczniów.
Powyższe działania stanowią element systemowego wsparcia zdrowia psychicznego oraz
przeciwdziałania wykluczeniu edukacyjnemu wszystkich uczniów i uczennic, w tym dzieci
i młodzieży z ADHD.
Także w ramach programu FERS, Minister Edukacji zlecił IBE-PIB realizację projektu
pn. „Wspieranie dostępności edukacji dla dzieci i młodzieży”. Głównym celem projektu jest
wypracowanie i zwalidowanie rozwiązań metodycznych i organizacyjnych wspierających
dostępność edukacji dla dzieci i młodzieży, a także rozwijanie kompetencji kadr systemu
oświaty w obszarze pracy z dziećmi/uczniami z uwzględnieniem zróżnicowania ich potrzeb
edukacyjnych i rozwojowych.
W 2024 r. rozpoczęła się realizacja projektu pn. „Przygotowanie kompleksowego wsparcia
poradni psychologiczno-pedagogicznych”. Projekt jest realizowany przez MEN
we współpracy ze Szkołą Główną Handlową (SGH) w Warszawie.
Celem projektu jest wdrożenie zmian w systemie poradnictwa psychologiczno-
pedagogicznego, która przełoży się na zwiększenie dostępności wsparcia dla dzieci,
młodzieży i ich rodzin. Jednym z dotychczasowych rezultatów projektu było opracowanie
dokumentu pn. „Koncepcja rozwoju poradnictwa psychologiczno-pedagogicznego”.
Drugim etapem jest realizacja 16 projektów grantowych. Ogólna alokacja w konkursie
grantowym „Perspektywa 3P” (kompleksowe wsparcie dla publicznych Poradni
Psychologiczno-Pedagogicznych) wynosi 83,5 mln zł. Pula ta została podzielona na
poszczególne województwa, umożliwiając wnioskowanie o maksymalnie 150 tys. zł na
jedną poradnię przy 100% poziomie dofinansowania. Z grantów będzie można zakupić
sprzęt, narzędzia diagnostyczne, które będą wykorzystywane we wdrażaniu zmian
opisanych
w „Koncepcji”. Poza grantami poradnie otrzymają także wsparcie szkoleniowo-doradcze ze
strony uczelni, działających w poszczególnych województwach, które będą
„grantodawcami” oraz ekspertów MEN i SGH.
Na zlecenie Ministra Edukacji w grudniu 2025 r., w ramach zadania w dziedzinie nauczania
o charakterze wdrożeniowo-naukowym, Akademia Wychowania Fizycznego Józefa
-- 11 of 14 --
Strona 12 z 14
Piłsudskiego w Warszawie opracowała poradnik metodyczny, który stanowi wsparcie dla
nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej oraz nauczycieli wychowania fizycznego
w prowadzeniu zajęć wychowania fizycznego z uczniami klas I–III o zróżnicowanych
potrzebach edukacyjnych.
Opracowano materiały szkoleniowe dla nauczycieli pt. „Wspieranie zróżnicowanych
potrzeb uczniów na zajęciach wychowania fizycznego. Przewodnik i materiały dla
nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej i nauczycieli wychowania fizycznego”.
Przygotowany przewodnik stworzony jest z myślą o nauczycielach, którzy chcą prowadzić
zajęcia wychowania fizycznego nowocześnie, bezpiecznie i w pełni dopasowane do
możliwości swoich uczniów.
Znajdują się w nim:
− narzędzia diagnostyczne,
− gotowe propozycje ćwiczeń, zabaw i gier ruchowych oraz
− sposoby modyfikowania ćwiczeń z uwzględnieniem potrzeb wszystkich uczniów
i uczennic.
Celem przewodnika jest wsparcie w tworzeniu środowiska edukacyjnego sprzyjającego
dostępności, różnorodności i wzajemnego szacunku.
Przygotowany przewodnik jest zamieszczony na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej
(ZPE)17. Korzystanie z przewodnika jest bezpłatne.
W okresie od 13 czerwca 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. zostało zrealizowane „Zadanie
w zakresie nauczania o charakterze wdrożeniowo-naukowym, polegające na przygotowaniu
materiałów metodycznych i szkoleniowych w zakresie monitorowania rozwoju dziecka
w wieku 3-6 lat na podstawie obserwacji funkcjonalnej prowadzonej podczas codziennych
aktywności w przedszkolu z wykorzystaniem narzędzia Skala Rozwoju Małego Dziecka
(SRMD)”. Realizatorem zadania była Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii
Grzegorzewskiej.
Celem głównym zadania było opracowanie i wdrożeniowe przygotowanie narzędzia
służącego do funkcjonalnego monitorowania rozwoju dzieci w wieku przedszkolnym,
opartego na obserwacji codziennych aktywności dziecka w środowisku edukacyjnym,
zgodnie z założeniami Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności
i Zdrowia (ICF).
Cele szczegółowe obejmowały:
• opracowanie i walidację Kwestionariusza SRMD dla dzieci w wieku 6–7 lat
kończących,
• edukację przedszkolną,
• przygotowanie kadr systemu oświaty do wdrażania programu monitorowania
rozwoju
• dziecka w wieku 3–6 lat,
• opracowanie materiałów e-learningowych wspierających prowadzenie szkoleń
• wewnętrznych w placówkach wychowania przedszkolnego,
17 https://zpe.gov.pl/b/wspieranie-zroznicowanych-potrzeb-uczniow-na-zajeciach-wychowania-fizycznego-
przewodnik-i-materialy-dla-nauczycieli-edukacji-wczesnoszkolnej-i-nauczycieli-wychowania-
fizycznego/P24TCTSAK?prevProjects=PjjDs8yQg
-- 12 of 14 --
Strona 13 z 14
• upowszechnienie założeń projektu oraz spójnych rozwiązań w obszarze edukacji
• włączającej.
2. Adresaci zadania
Adresatami projektu byli przedstawiciele kluczowych instytucji systemu oświaty,
w szczególności wizytatorzy kuratoriów oświaty odpowiedzialni za edukację włączającą,
wychowanie przedszkolne i kształcenie specjalne, trenerzy i doradcy metodyczni
wojewódzkich ośrodków doskonalenia nauczycieli, koordynatorzy WOKRO i SCWEW,
a także pracownicy poradni psychologiczno-pedagogicznych, placówek wychowania
przedszkolnego oraz powiatowych centrów edukacji.
Ad 12.
Zasady organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej zgodnie z przepisami
prawa są kontrolowane w ramach nadzoru pedagogicznego, który jest sprawowany przez
kuratora oświaty oraz odpowiednio dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki, w tym
poradni psychologiczno-pedagogicznej.
Kurator oświaty, w imieniu wojewody, wykonuje na obszarze województwa zadania
i kompetencje w zakresie oświaty określone w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo
oświatowe18, w tym w szczególności sprawuje nadzór pedagogiczny nad szkołami
i placówkami, które znajdują się na terenie danego województwa19.
Szczegółowe warunki i tryb sprawowania nadzoru pedagogicznego oraz jego formy
określają przepisy rozporządzenia w sprawie nadzoru pedagogicznego20. Nadzór
pedagogiczny sprawowany jest w dwóch formach – kontroli i wspomagania.
W celu podniesienia jakości nadzoru pedagogicznego w zakresie wsparcia uczniów
ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w kuratoriach zostali powołani wizytatorzy
ds. edukacji włączającej.
Do zadań wizytatorów należy:
− wspieranie innych wizytatorów kuratorium oświaty – udzielanie i zbieranie
informacji,
− konsultowanie spraw z zakresu organizacji kształcenia uczniów ze specjalnymi
potrzebami edukacyjnymi (SPE),
− wspieranie dyrektorów przedszkoli, szkół i placówek oraz rodziców uczniów ze SPE,
− udzielanie informacji, konsultacje i porady w zakresie stosowania prawa,
− upowszechnianie dobrych praktyk,
− uaktywnianie lokalnych zasobów i wspieranie współpracy międzyinstytucjonalnej
na terenie województwa,
− współpraca z Ministerstwem Edukacji Narodowej i ORE w opracowaniu nowych
rozwiązań w zakresie pracy z uczniami o specjalnych potrzebach edukacyjnych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Edukacji
18 Art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 820).
19 Art. 51 ww. ustawy.
20 Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego
(Dz.U. z 2024 r. poz. 15).
-- 13 of 14 --
Strona 14 z 14
Izabela Ziętka
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
-- 14 of 14 --