Interpelacja nr 17743
Interpelacja w sprawie obciążeń finansowych JST kosztami usuwania, przechowywania i ubezpieczania porzuconych pojazdów
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (55%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie obciążeń finansowych JST kosztami usuwania, przechowywania i ubezpieczania porzuconych pojazdów
Interpelacja nr 17743
do ministra finansów i gospodarki, ministra infrastruktury, ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie obciążeń finansowych JST kosztami usuwania, przechowywania i ubezpieczania porzuconych pojazdów
Zgłaszający: Krystyna Sibińska, Piotr Głowski, Janusz Cichoń, Iwona Karolewska, Zofia Czernow
Data wpływu: 15-06-2026
Zwracamy się z interpelacją dotyczącą narastającego problemu obciążania jednostek samorządu terytorialnego kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem oraz obowiązkowym ubezpieczeniem porzuconych pojazdów, potocznie określanych jako „wraki”.
Obowiązujące przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym nakładają na gminy i powiaty obowiązek podejmowania działań związanych z usuwaniem pojazdów pozostawionych bez tablic rejestracyjnych, pojazdów nieużywanych lub stwarzających zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz porządku publicznego. Działania te realizowane są przede wszystkim na podstawie art. 50a oraz art. 130a wskazanej ustawy.
Choć cel tych regulacji pozostaje bezsporny, praktyka ich stosowania prowadzi do sytuacji, w której koszty nieodpowiedzialnych zachowań właścicieli pojazdów ponoszą lokalne wspólnoty samorządowe. W wielu przypadkach pojazdy trafiające na parkingi depozytowe pozostają tam przez wiele miesięcy, a nawet lat, zanim możliwe stanie się ich ostateczne przejęcie przez samorząd i przekazanie do kasacji.
Szczególnie problematyczne są długotrwałe procedury administracyjne i sądowe związane z orzekaniem przepadku pojazdów. W przypadku pojazdów usuwanych w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym konieczne jest uzyskanie prawomocnego orzeczenia sądu, co przy obecnym obciążeniu wymiaru sprawiedliwości może trwać od kilku miesięcy do nawet kilku lat. W tym czasie pojazdy zajmują miejsca na parkingach strzeżonych, generując kolejne koszty.
Dodatkowym obciążeniem jest obowiązek utrzymywania ochrony ubezpieczeniowej OC dla pojazdów pozostających w depozycie. Z uwagi na obowiązujące przepisy krajowe oraz utrwalone orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zarejestrowany pojazd mechaniczny co do zasady powinien pozostawać objęty obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej. W efekcie samorządy zmuszone są do finansowania polis dla pojazdów, które często nie przedstawiają żadnej wartości użytkowej i przeznaczone są wyłącznie do złomowania.
Jednocześnie odzyskanie poniesionych kosztów od właścicieli pojazdów jest w wielu przypadkach niemożliwe. Często są to osoby niewypłacalne, bezdomne, zadłużone lub przebywające poza granicami kraju. Prowadzone postępowania egzekucyjne okazują się bezskuteczne, a koszty związane z ich wszczęciem dodatkowo obciążają budżety samorządowe.
W praktyce wartość rynkowa większości porzuconych pojazdów nie przekracza wartości złomu, natomiast łączne koszty odholowania, przechowywania, obsługi prawnej oraz ubezpieczenia wielokrotnie przewyższają możliwe do odzyskania środki. Oznacza to, że gminy i powiaty dopłacają do likwidacji każdego takiego pojazdu, ograniczając środki przeznaczone na realizację innych zadań publicznych.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Infrastruktury, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji lub Ministerstwo Finansów prowadzą bądź planują prace legislacyjne mające na celu umożliwienie jednostkom samorządu terytorialnego szybkiej likwidacji pojazdów o charakterze wraku w uproszczonym trybie administracyjnym, bez konieczności prowadzenia długotrwałych postępowań sądowych?
Czy rozważane jest skrócenie terminów określonych w art. 50a oraz art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym w odniesieniu do pojazdów znajdujących się w stanie trwałej dewastacji, nieprzedstawiających wartości użytkowej lub stwarzających zagrożenie dla środowiska naturalnego?
Czy resorty dysponują danymi dotyczącymi łącznych kosztów ponoszonych przez gminy i powiaty w związku z usuwaniem, przechowywaniem oraz ubezpieczaniem porzuconych pojazdów, a także danymi dotyczącymi skuteczności odzyskiwania tych należności od właścicieli pojazdów?
Czy minister finansów, we współpracy z ministrem infrastruktury, rozważa stworzenie podstaw prawnych umożliwiających zawieranie przez jednostki samorządu terytorialnego zbiorowych lub flotowych umów obowiązkowego ubezpieczenia OC obejmujących pojazdy przechowywane na parkingach depozytowych?
Czy prowadzone są lub planowane są rozmowy z Komisją Nadzoru Finansowego, Ubezpieczeniowym Funduszem Gwarancyjnym oraz zakładami ubezpieczeń w celu wypracowania dedykowanego, niskokosztowego modelu ubezpieczenia dla porzuconych pojazdów pozostających w dyspozycji samorządów?
Czy rozważane jest utworzenie mechanizmu finansowego pozwalającego na refundację samorządom kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdów, których właściciele okazali się trwale niewypłacalni, w szczególności poprzez wykorzystanie części środków pochodzących z kar nakładanych przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny?
Interpelacja nr 17743
do ministra finansów i gospodarki, ministra infrastruktury, ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie obciążeń finansowych JST kosztami usuwania, przechowywania i ubezpieczania porzuconych pojazdów
Zgłaszający: Krystyna Sibińska, Piotr Głowski, Janusz Cichoń, Iwona Karolewska, Zofia Czernow
Data wpływu: 15-06-2026
Zwracamy się z interpelacją dotyczącą narastającego problemu obciążania jednostek samorządu terytorialnego kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem oraz obowiązkowym ubezpieczeniem porzuconych pojazdów, potocznie określanych jako „wraki”.
Obowiązujące przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym nakładają na gminy i powiaty obowiązek podejmowania działań związanych z usuwaniem pojazdów pozostawionych bez tablic rejestracyjnych, pojazdów nieużywanych lub stwarzających zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz porządku publicznego. Działania te realizowane są przede wszystkim na podstawie art. 50a oraz art. 130a wskazanej ustawy.
Choć cel tych regulacji pozostaje bezsporny, praktyka ich stosowania prowadzi do sytuacji, w której koszty nieodpowiedzialnych zachowań właścicieli pojazdów ponoszą lokalne wspólnoty samorządowe. W wielu przypadkach pojazdy trafiające na parkingi depozytowe pozostają tam przez wiele miesięcy, a nawet lat, zanim możliwe stanie się ich ostateczne przejęcie przez samorząd i przekazanie do kasacji.
Szczególnie problematyczne są długotrwałe procedury administracyjne i sądowe związane z orzekaniem przepadku pojazdów. W przypadku pojazdów usuwanych w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym konieczne jest uzyskanie prawomocnego orzeczenia sądu, co przy obecnym obciążeniu wymiaru sprawiedliwości może trwać od kilku miesięcy do nawet kilku lat. W tym czasie pojazdy zajmują miejsca na parkingach strzeżonych, generując kolejne koszty.
Dodatkowym obciążeniem jest obowiązek utrzymywania ochrony ubezpieczeniowej OC dla pojazdów pozostających w depozycie. Z uwagi na obowiązujące przepisy krajowe oraz utrwalone orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zarejestrowany pojazd mechaniczny co do zasady powinien pozostawać objęty obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej. W efekcie samorządy zmuszone są do finansowania polis dla pojazdów, które często nie przedstawiają żadnej wartości użytkowej i przeznaczone są wyłącznie do złomowania.
Jednocześnie odzyskanie poniesionych kosztów od właścicieli pojazdów jest w wielu przypadkach niemożliwe. Często są to osoby niewypłacalne, bezdomne, zadłużone lub przebywające poza granicami kraju. Prowadzone postępowania egzekucyjne okazują się bezskuteczne, a koszty związane z ich wszczęciem dodatkowo obciążają budżety samorządowe.
W praktyce wartość rynkowa większości porzuconych pojazdów nie przekracza wartości złomu, natomiast łączne koszty odholowania, przechowywania, obsługi prawnej oraz ubezpieczenia wielokrotnie przewyższają możliwe do odzyskania środki. Oznacza to, że gminy i powiaty dopłacają do likwidacji każdego takiego pojazdu, ograniczając środki przeznaczone na realizację innych zadań publicznych.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Infrastruktury, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji lub Ministerstwo Finansów prowadzą bądź planują prace legislacyjne mające na celu umożliwienie jednostkom samorządu terytorialnego szybkiej likwidacji pojazdów o charakterze wraku w uproszczonym trybie administracyjnym, bez konieczności prowadzenia długotrwałych postępowań sądowych?
Czy rozważane jest skrócenie terminów określonych w art. 50a oraz art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym w odniesieniu do pojazdów znajdujących się w stanie trwałej dewastacji, nieprzedstawiających wartości użytkowej lub stwarzających zagrożenie dla środowiska naturalnego?
Czy resorty dysponują danymi dotyczącymi łącznych kosztów ponoszonych przez gminy i powiaty w związku z usuwaniem, przechowywaniem oraz ubezpieczaniem porzuconych pojazdów, a także danymi dotyczącymi skuteczności odzyskiwania tych należności od właścicieli pojazdów?
Czy minister finansów, we współpracy z ministrem infrastruktury, rozważa stworzenie podstaw prawnych umożliwiających zawieranie przez jednostki samorządu terytorialnego zbiorowych lub flotowych umów obowiązkowego ubezpieczenia OC obejmujących pojazdy przechowywane na parkingach depozytowych?
Czy prowadzone są lub planowane są rozmowy z Komisją Nadzoru Finansowego, Ubezpieczeniowym Funduszem Gwarancyjnym oraz zakładami ubezpieczeń w celu wypracowania dedykowanego, niskokosztowego modelu ubezpieczenia dla porzuconych pojazdów pozostających w dyspozycji samorządów?
Czy rozważane jest utworzenie mechanizmu finansowego pozwalającego na refundację samorządom kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdów, których właściciele okazali się trwale niewypłacalni, w szczególności poprzez wykorzystanie części środków pochodzących z kar nakładanych przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
1.7 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
22103 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/8
Warszawa, 13 lipca 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 17743
Znak sprawy: PG3.054.2.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Sejm RP
Interpelacja w sprawie obciążeń finansowych JST kosztami
usuwania, przechowywania i ubezpieczenia porzuconych
pojazdów
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację1 posłów Krystyny Skibińskiej, Piotra Głowskiego,
Janusza Cichonia, Iwony Karolewskiej, Zofii Czernow, uprzejmie informuję co
następuje.
Na wstępie należy wskazać, że powszechny ustawowy obowiązek zawarcia umowy
obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych,
uwarunkowany jest szczególną społeczną funkcją tego ubezpieczenia, jaką jest
ochrona osób trzecich przed skutkami częstych, niekorzystnych zdarzeń
powstałych wskutek ruchu pojazdów. Nieprzerwany charakter odpowiedzialności
zakładu ubezpieczeń i zarazem ochrony ubezpieczeniowej, daje poszkodowanym
w wypadku gwarancję otrzymania należnego odszkodowania. Z drugiej strony,
umowa tego ubezpieczenia chroni ewentualnego sprawcę wypadku
komunikacyjnego przed nadmiernymi obciążeniami finansowymi z tytułu jego
odpowiedzialności cywilnej oraz zabezpiecza jego majątek przed nadmiernym
uszczupleniem z tytułu tej odpowiedzialności.
1 Nr 17743 z dnia 19 czerwca 2026 r.
-- 1 of 8 --
2/8
W związku z tym oraz celem jakiemu ma służyć to ubezpieczenie, na podstawie
przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych2, obowiązek ubezpieczenia
OC posiadaczy pojazdów mechanicznych ciąży na wszystkich posiadaczach
zarejestrowanych pojazdów mechanicznych, z zastrzeżeniem, że w niektórych
sytuacjach istnieje możliwość zawarcia umowy ubezpieczenia krótkoterminowego.
Cel ten przesądza także o tym, że w przepisach nie przewidziano możliwości
odstąpienia od tego obowiązku, czy zwolnienia z niego w sytuacji, gdy jego
posiadacz, w jakimś okresie, nie może korzystać z pojazdu.
Kolejnym systemowym rozwiązaniem, które ma zapewnić ciągłość ubezpieczenia,
jest powiązanie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC
posiadaczy pojazdów mechanicznych z rejestracją pojazdu. Zgodnie z ogólną
zasadą posiadacz pojazdu jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia OC
posiadaczy pojazdów mechanicznych najpóźniej w dniu rejestracji pojazdu
mechanicznego. Natomiast w myśl art. 33 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniach
obowiązkowych umowa ubezpieczenia OC komunikacyjnego ulega rozwiązaniu z
chwilą wyrejestrowania pojazdu mechanicznego. Tym samym przez cały okres
zarejestrowania pojazdu na jego posiadaczu ciąży obowiązek posiadania ważnej
umowy ubezpieczenia OC. Powiązanie ubezpieczenia OC komunikacyjnego z
rejestracją pojazdu zostało podyktowane zapewnieniem gwarancyjnego
charakteru tego ubezpieczenia i koniecznością zapewnienia skuteczności ochrony
osób poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych.
W przypadku wyrejestrowania pojazdu umowa ubezpieczenia OC
komunikacyjnego ulega rozwiązaniu z mocy prawa.
W odniesieniu do tej kwestii niezbędne i istotne jest odniesienie się do uregulowań
UE dotyczących obowiązkowego ubezpieczenia OC komunikacyjnego oraz do
orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE.
Przepis art. 3 dyrektywy3 nakłada na każde państwo członkowskie obowiązek
zastosowania wszelkich właściwych środków, aby zapewnić objęcie
ubezpieczeniem OC z tytułu użytkowania pojazdów, których stałe miejsce postoju
znajduje się na jego terytorium. Za terytorium, na którym znajduje się stałe miejsce
postoju pojazdu uważa się zaś terytorium Państwa, którego tablicę rejestracyjną
pojazd posiada. Przepisy dyrektywy przewidują możliwość odstąpienia od
obowiązku ubezpieczenia, ale w ściśle określonych przypadkach.
Pierwszy typ odstąpienia od obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności
cywilnej jest wyłączeniem ze względu na osobę - posiadacza samochodu (osobę
fizyczną lub prawną, publiczną lub prywatną), a drugi ze względu na rodzaj pojazdu
lub ze względu na posiadanie przez pojazd specjalnej tablicy. Zgodnie z art. 5
dyrektywy lista osób albo rodzajów pojazdów zwolnionych z obowiązku
ubezpieczenia pojazdów, musi zostać notyfikowana innym państwom
członkowskim i Komisji Europejskiej. Stosując jedno z tych odstępstw państwo
członkowskie ma podjąć stosowne działania, aby zapewnić wypłatę ewentualnego
odszkodowania za szkodę majątkową lub szkodę na osobie spowodowaną na jego
terytorium oraz na terytorium innych państw członkowskich.
2 Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczaniach obowiązkowych,
Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli
Komunikacyjnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 783)
3 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/103/WE z dnia 16 września
2009 r. w sprawie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w
związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiązku
ubezpieczenia od takiej odpowiedzialności (wersja ujednolicona ze zmianami)
-- 2 of 8 --
3/8
Dlatego też, przy skorzystaniu z wyłączenia ze względu na posiadacza pojazdu,
w projekcie odpowiedniej regulacji wyłączającej pojazdy należące do poszczególnej
kategorii podmiotów (np. jednostek samorządu terytorialnego) należy określić
urząd lub organ odpowiedzialny za wypłatę odszkodowań w przypadku
wyrządzenia szkody ruchem takiego pojazdu (art. 5 ust. 1 dyrektywy).
Odnosząc się do orzecznictwa UE należy wskazać na wyrok Trybunału
Sprawiedliwości UE z 29 kwietnia 2021 r. w sprawie C-383/19 Ubezpieczeniowy
Fundusz Gwarancyjny (ubezpieczenie OC za szkody powstałe w zw. z ruchem pojazdów
mechanicznych – obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC w przypadku pojazdu
niezdolnego do jazdy i przeznaczonego do zniszczenia, którego własność na podstawie
orzeczenia sądu nabyła jednostka samorządu terytorialnego). W wyroku Trybunał m.in.
wskazał, że każde państwo członkowskie powinno zapewnić, aby każdy pojazd
przebywający normalnie na jego terytorium był objęty umową zawartą z zakładem
ubezpieczeń w celu zagwarantowania, w granicach określonych w prawie Unii,
odpowiedzialności cywilnej za szkody wynikające z użytkowania rzeczonego
pojazdu. Ponadto sama okoliczność, że zarejestrowany pojazd jest w danej chwili
niezdolny do jazdy ze względu na swój stan techniczny, nawet jeśli pozostaje on
w tym stanie od chwili przeniesienia prawa własności, a zatem jest on w stosownym
wypadku niezdolny do spowodowania szkody związanej z pojęciem „ruchu
pojazdów” w rozumieniu art. 3 akapit pierwszy dyrektywy komunikacyjnej, nie
może prowadzić do wyłączenia obowiązku ubezpieczenia przewidzianego w tym
przepisie.
W tym miejscu można przytoczyć również stanowisko Trybunału Sprawiedliwości
Unii Europejskiej, który uznał, że pojazd, który jest zarejestrowany, a zatem nie
został wycofany z ruchu w sposób zgodny z prawem, i który jest zdolny do jazdy,
odpowiada pojęciu „pojazdu" w rozumieniu art. 1 pkt 1 dyrektywy 2009/103, w
związku z czym nie przestaje podlegać obowiązkowi ubezpieczenia określonemu
w art. 3 akapit pierwszy tej dyrektywy z tego tylko względu, że jego właściciel nie
zamierza już go prowadzić i unieruchamia go na terenie prywatnym (wyrok z dnia 4
września 2018, Julia na,080/17, EU :C:2018:661, pkt 42).
Należy zwrócić także uwagę, że obowiązek ubezpieczenia w zakresie OC
komunikacyjnego został nałożony na posiadacza pojazdu mechanicznego.
W związku z tym, przy określeniu pojęcia posiadacza pojazdu niezbędne jest
odniesienie się do regulacji kodeksu cywilnego dotyczących posiadania. Zgodnie
z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak
właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik,
zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się
określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Dodatkowo należy
wskazać na zawarte w art. 339 k.c. domniemanie, iż ten, kto rzeczą faktycznie
włada, jest posiadaczem samoistnym.
Odnosząc się do pytania nr 3 interpelacji w zakresie danych dotyczących kosztów
ponoszonych przez gminy i powiaty w związku z porzuconymi pojazdami, należy
wskazać, że Ministerstwo Finansów nie posiada takich informacji. Należy
zauważyć, że dane sprawozdawcze przekazywane przez zakłady ubezpieczeń do
organu nadzoru (Komisji Nadzoru Finansowego) nie obejmują informacji o
kosztach ponoszonych przez jednostki samorządu terytorialnego w zakresie
usuwania, przechowywania oraz ubezpieczania pojazdów przejmowanych przez
jednostki samorządu terytorialnego w trybie art. 50a ust. 2 lub art. 130a ust. 10
-- 3 of 8 --
4/8
ustawy Prawo o ruchu drogowym4. Powyższe dane nie zawierają także informacji
na temat skuteczności odzyskiwania tych kosztów przez jednostki samorządu
terytorialnego od właścicieli pojazdów.
Odnosząc się do pytania nr 4 interpelacji należy wskazać, że kwestia tzw. umów
flotowych nie wymaga szczególnego uregulowania w przepisach prawa, bowiem
została ukształtowana przez praktykę rynkową na podstawie i w granicach zasady
swobody umów. Stosowane w tym zakresie przez zakłady ubezpieczeń rozwiązania
umowne (tzw. umowy generalne) przewidują m.in., że właściciele lub posiadacze
pojazdów zgłaszają do ubezpieczenia nowo nabywane pojazdy wchodzące w skład
floty, a zakłady ubezpieczeń wystawiają polisy potwierdzające objęcie ochroną
ubezpieczeniową ryzyk związanych z tymi pojazdami, w tym w zakresie
ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów
mechanicznych. Przy większej liczbie pojazdów istnieje możliwość negocjacji
składki i uzyskania tzw. rabatów. Na analogicznych zasadach, zakładom
ubezpieczeń zgłaszane są przypadki wyrejestrowania pojazdów wchodzących
w skład floty i wycofania z ruchu lub sprzedaży, skutkiem czego dochodzi do
rozwiązania umowy ubezpieczenia w terminach przewidzianych w art. 33 ustawy o
ubezpieczeniach obowiązkowych.
Odnosząc się do pytania nr 5, na wstępie należy nadmienić, że propozycje strony
samorządowej w zakresie wyłączenia z obowiązku zawarcia umowy
obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych
określonej kategorii pojazdów, o których mowa w art. 50a ust. 2 i art. 130a ust. 10
ustawy – Prawo o ruchu drogowym, stanowiły przedmiot prac Zespołu ds.
Infrastruktury, Urbanistyki i Transportu oraz Zespołu ds. Systemu Finansów
Publicznych, w ramach Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.
Odnosząc się do przedstawianych propozycji strony samorządowej resort finansów
przedstawił obszerne wyjaśnienia w oparciu o obowiązujące regulacje systemowe
dotyczące obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów
mechanicznych, uregulowania UE oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości
UE.
Ponadto, rozumiejąc wskazane przez stronę samorządową utrudnienia, jakie mają
miejsce przy procedurze sądowego orzeczenia o przepadku pojazdu na rzecz
organu samorządowego oraz związaną z tym kwestię uzyskania przez organ
stosownej informacji w odpowiednim czasie, resort finansów przedstawiał już
stronie samorządowej alternatywne propozycje rozwiązania przedmiotowej
kwestii z jednoczesnym uwzględnieniem interesu osób poszkodowanych.
Do ewentualnego rozważenia poddano m.in.:
1) propozycję zmian regulacji w zakresie norm związanych z wyrejestrowaniem
takich pojazdów. Zamiast systemowego wyłączania jednostek samorządowych
z obowiązku ubezpieczania przejmowanych pojazdów, zasadne mogłyby być
zmiany legislacyjne przyspieszające proces wyrejestrowania i wyłączania z ruchu
takich pojazdów. Kierunek takich zmian legislacyjnych powinien brać pod uwagę
możliwość wyrejestrowania w uproszczonym lub automatycznym trybie takiego
pojazdu w chwili przejmowania go przez jednostkę samorządową (co skutkowałoby
wyłączeniem go z obowiązku ubezpieczenia zgodnie z przepisami ustawy) przy
jednoczesnym wprowadzeniu rozwiązań, które zapewnią, że pojazdy te
4 Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, z późn. zm.)
-- 4 of 8 --
5/8
rzeczywiście nie będą pozostawiane/używane w przestrzeni dostępnej publicznie,
a tym samym nie będą stwarzały ryzyka wypadku (który może mieć zgodnie
z aktualnym prawem miejsce zarówno w ruchu, jak i w czasie postoju);
2) wprowadzenie możliwości czasowego wycofania takiej kategorii pojazdów
z ruchu;
3) możliwość zawierania przez jednostki samorządu terytorialnego umów
generalnych ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmujących
przejmowane przez samorządy pojazdy.
Jednocześnie informujemy, że wychodząc naprzeciw trudnościom zgłaszanym
przez różne jednostki samorządu terytorialnego w kontekście obowiązku zawarcia
umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, na prośbę resortu
finansów, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny zainicjował trójstronne
rozmowy z udziałem jednej z największych jednostek samorządu terytorialnego
oraz z zakładami ubezpieczeń w celu opracowania propozycji modelu
ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w odniesieniu do
pojazdów z przepadku, które z jednej strony adresowałyby zgłaszane przez
samorządy wyzwania, a z drugiej strony byłyby operacyjnie możliwe do
zaoferowania przez zakłady ubezpieczeń.
Propozycja opiera się na następujących założeniach:
1) zachowanie szczelności systemu ubezpieczenia ОС posiadaczy pojazdów
mechanicznych, która zapewnia ochronę osób poszkodowanych i szybką realizację
ich roszczeń;
2) utrzymanie obowiązku objęcia przez jednostki samorządu terytorialnego
przejmowanych pojazdów ubezpieczeniem ОС najpóźniej w dniu przejęcia
własności porzuconego pojazdu przez gminę albo uprawomocnienia się orzeczenia
o przepadku pojazdu na rzecz powiatu;
3) umożliwienie szybkiego ubezpieczenia konkretnego pojazdu po faktycznym
przejęciu go przez jednostkę samorządu terytorialnego (obejmuje to zarówno
sprawdzenie czy pojazd ma ОС, jak i zgłoszenie do zakładu ubezpieczeń i objęcie go
ochroną);
4) wyjście naprzeciw postulatom jednostek samorządu terytorialnego, związanym
z aspektem dyscypliny finansów publicznych i możliwości ponoszenia wydatków
jedynie celowych i uzasadnionych. Konstrukcja umowy pozwoli na powstanie
obowiązku zapłaty składki tylko w stosunku do pojazdów, które faktycznie
przeszły na własność jednostki samorządu terytorialnego, a więc od momentu gdy
bez wątpienia stała się ona posiadaczem pojazdu;
5) zakłada się, że wysokość składki będzie odzwierciedlać obniżone ryzyko
ubezpieczeniowe. Dlatego zakres zastosowania opisywanego produktu będzie
ograniczony jedynie do sytuacji wskazanych poniżej.
W przedmiocie zawarcia i zakresie umowy:
1) umową na przedstawionych niżej zasadach będzie można objąć jedynie pojazdy
przejęte przez jednostki samorządu terytorialnego lub w stosunku do których
orzeczono przepadek na rzecz tych jednostek, które:
a) w chwili tego zdarzenia nie posiadają ubezpieczenia ОС posiadaczy pojazdów
mechanicznych, lub
b) posiadają wtedy ubezpieczenie ОС, ale wygasa ono w czasie, gdy pojazd
pozostaje w posiadaniu jednostki samorządu terytorialnego;
-- 5 of 8 --
6/8
2) ubezpieczeniem będzie można objąć pojazdy, które nie zostały jeszcze
zidentyfikowane w dniu zawarcia umowy (brak tablic, nieznany VIN), a w których
posiadanie jednostka wejdzie w okresie obowiązywania umowy. Ubezpieczeniem
zostaną objęte konkretne pojazdy zgłoszone do zakładu ubezpieczeń przez
jednostkę samorządu terytorialnego, dopiero w momencie wejścia w ich posiadanie
przez jednostkę;
3) wysokość składki ubezpieczeniowej będzie ustalona w umowie. Może to być
składka ryczałtowa jednakowa dla wszystkich pojazdów lub zróżnicowana,
np. w stosunku do rodzaju pojazdu albo czy jest on zdatny do ruchu czy nie.
W zakresie ochrony ubezpieczeniowej:
1) warunkiem objęcia ochroną ubezpieczeniową konkretnego pojazdu będzie
zgłoszenie jego przejęcia przez jednostkę samorządu terytorialnego najpóźniej
w dniu:
a) przejścia pojazdu na własność gminy z mocy ustawy (art. 50a Prawa o ruchu
drogowym),
b) uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku pojazdu na rzecz powiatu (art.
130a Prawa o ruchu drogowym);
2) aby potwierdzić konieczność takiego zgłoszenia, jednostka samorządu
terytorialnego może skorzystać z już dostępnych narzędzi (np. weryfikacja
ubezpieczenia ОС na stronie ufg.pl, sprawdzenie daty ważności ubezpieczenia na
stronie www.qov.pl/web/qov/sprawdz-historie-pojazdu);
3) w stosunku do konkretnego pojazdu ubezpieczenie będzie obowiązywało przez
rok. Jednocześnie może zostać zakończone wcześniej na zasadach ogólnych;
4) dla zakładów ubezpieczeń istotnym warunkiem oferowania takich ubezpieczeń
jest zapewnienie, że w przypadku zbycia pojazdu przez jednostkę samorządu
terytorialnego, ubezpieczenie nie będzie wykorzystywane przez nabywcę.
W związku z tym, jednostka musi zapewnić, że nabywca wypowie umowę
ubezpieczenia tego pojazdu i zawrzeć nową umowę ubezpieczenia ОС posiadaczy
pojazdów mechanicznych. Jednostki samorządu mogą to zrobić poprzez
wprowadzenie odpowiednich warunków licytacji lub postanowień w umowach
z nabywcami, aby zobowiązać nabywcę do powyższego działania, np. wprowadzić
zobowiązanie, zgodnie z którym warunkiem zawarcia umowy jest okazanie kopii
złożonego ubezpieczycielowi wypowiedzenia dotychczasowej umowy ОС
posiadaczy pojazdów mechanicznych oraz potwierdzenie zawarcia nowej umowy
ubezpieczenia ОС przez nabywcę;
5) obowiązek zapłaty składki będzie powstawać w chwili zgłoszenia przejętego
pojazdu do ubezpieczenia, z terminem płatności np. 14 dni;
6) w stosunku do konkretnego pojazdu ubezpieczenie będzie się „aktywować" po
przejęciu go przez jednostkę samorządu terytorialnego, ale nie wcześniej niż
z chwilę zgłoszenia przejętego pojazdu do ubezpieczyciela, powodując obowiązek
zapłaty składki z tego tytułu. Dla pojazdu, który nie posiada ważnego
ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych ochrona rozpoczyna się
z chwilą zgłoszenia przejętego pojazdu do ubezpieczyciela. Dla pojazdu, który
posiada ubezpieczenie OC w dniu przejęcia pojazdu, ale wygasa ono w czasie, gdy
pojazd pozostaje w posiadaniu jednostki, okres ochrony z umowy OC posiadaczy
pojazdów mechanicznych rozpoczyna się od dnia następnego po wygaśnięciu
ochrony aktualnej umowy ubezpieczenia, pod warunkiem zgłoszenia przyjętego
pojazdu do ubezpieczyciela, najpóźniej w ostatnim dniu obowiązywania tej umowy;
7) Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny zadeklarował, że - jeśli pojawi się taka
potrzeba po stronie jednostki - udostępni rozwiązanie umożliwiające sprawdzenie,
-- 6 of 8 --
7/8
czy pojazd posiada ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych i kiedy
wygasa ochrona z aktualnej umowy ubezpieczenia;
8) po objęciu ochroną konkretnego pojazdu, zakład ubezpieczeń zasili
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny danymi o ubezpieczeniu.
Są to warunki ramowe, które jednostki samorządu terytorialnego mogłyby
wykorzystać przygotowując zapytania ofertowe w zakresie ubezpieczeń OC
posiadaczy pojazdów mechanicznych.
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wyraził gotowość do udzielenia
zainteresowanym jednostkom samorządu terytorialnego dodatkowych informacji
w tym zakresie.
Alternatywnym sposobem mogłyby być rozwiązania ukierunkowane na skrócenie
czasu pozostawania ww. pojazdów w dyspozycji jednostek samorządu
terytorialnego oraz uproszczenie procedur prowadzących do ich przejęcia, zbycia
lub demontażu, co w sposób systemowy powinno ograniczyć zarówno koszty
ubezpieczenia, jak i obciążenia administracyjne.
Odnosząc się do pytania nr 6 interpelacji, należy wskazać, że zaproponowane
rozwiązanie nie znajduje podstaw w obowiązującym systemie ubezpieczeń, czy też
aksjologicznego uzasadnienia do dokonania zmiany w tym zakresie. Środki
Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego mają swoje konkretne
przeznaczenie wynikające z zadań ustawowych realizowanych przez Fundusz.
Wśród nich wyszczególnić można przede wszystkim:
a) wypłaty na rzecz poszkodowanych w wypadkach drogowych,
w przypadku nieustalenia sprawcy lub nieubezpieczonego sprawcy zdarzenia;
b) wypłaty na rzecz poszkodowanych w związku ze szkodą wyrządzoną
przez nieubezpieczonego rolnika w związku z posiadaniem tego gospodarstwa
rolnego;
c) wypłaty świadczeń w przypadku upadłości lub likwidacji zakładów ubezpieczeń;
d) wypłaty świadczeń w przypadku szkód wyrządzonych przez posiadaczy
pojazdów ubezpieczonych w zakładzie ubezpieczeń mającym siedzibę w państwie
Unii Europejskiej, w przypadku wszczęcia względem niego postępowania
upadłościowego lub likwidacyjnego (na zasadzie wzajemności);
e) realizowanie zadań związanych z tworzeniem i utrzymaniem rejestrów danych
ubezpieczeniowych będących m.in. źródłem referencyjnym dla innych rejestrów
państwowych oraz organów państwowych, w tym organów ścigania;
f) prowadzenie działań związanych z identyfikacją i weryfikacją zjawisk
przestępczości ubezpieczeniowej;
g) zapewnianie infrastruktury umożliwiającej zakładom ubezpieczeń realizowanie
obowiązków i uprawnień ustawowych (m.in. wymiana danych
z Centralną Ewidencją Pojazdów i Kierowców, pozyskiwanie informacji z tzw.
notatek policyjnych).
Ewentualne przyjęcie zaproponowanego w interpelacji mechanizmu finansowego
mogłoby spowodować wykorzystywanie środków Funduszu, które na gruncie
regulacji krajowych i UE powinny stanowić zabezpieczenie podmiotów rynku
ubezpieczeniowego - klientów, a przede wszystkim poszkodowanych. Nie można
bowiem zapominać, że Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny jest funduszem
gwarancyjnym, mającym w pierwszej kolejności zapewniać ochronę
poszkodowanych w zdarzeniach drogowych, lub związanych z posiadanym
gospodarstwem rolnym. W tę zasadę funkcjonowania Funduszu nie wpisuje się
natomiast pokrywanie zobowiązań niewypłacalnych posiadaczy pojazdów
-- 7 of 8 --
8/8
mechanicznych, czy też pokrywanie kosztów ponoszonych przez jednostki
samorządu terytorialnego.
Ponadto za odbiegającą od zasad funkcjonowania zasad rynku ubezpieczeń
komunikacyjnych uznać należałoby sytuację, w której to Ubezpieczeniowy Fundusz
Gwarancyjny miałby refundować koszt obowiązkowego ubezpieczenia ОС
posiadaczy pojazdów mechanicznych, podczas gdy taki obowiązek spoczywa na
posiadaczu tego pojazdu.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 8 of 8 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/8
Warszawa, 13 lipca 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 17743
Znak sprawy: PG3.054.2.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Sejm RP
Interpelacja w sprawie obciążeń finansowych JST kosztami
usuwania, przechowywania i ubezpieczenia porzuconych
pojazdów
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację1 posłów Krystyny Skibińskiej, Piotra Głowskiego,
Janusza Cichonia, Iwony Karolewskiej, Zofii Czernow, uprzejmie informuję co
następuje.
Na wstępie należy wskazać, że powszechny ustawowy obowiązek zawarcia umowy
obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych,
uwarunkowany jest szczególną społeczną funkcją tego ubezpieczenia, jaką jest
ochrona osób trzecich przed skutkami częstych, niekorzystnych zdarzeń
powstałych wskutek ruchu pojazdów. Nieprzerwany charakter odpowiedzialności
zakładu ubezpieczeń i zarazem ochrony ubezpieczeniowej, daje poszkodowanym
w wypadku gwarancję otrzymania należnego odszkodowania. Z drugiej strony,
umowa tego ubezpieczenia chroni ewentualnego sprawcę wypadku
komunikacyjnego przed nadmiernymi obciążeniami finansowymi z tytułu jego
odpowiedzialności cywilnej oraz zabezpiecza jego majątek przed nadmiernym
uszczupleniem z tytułu tej odpowiedzialności.
1 Nr 17743 z dnia 19 czerwca 2026 r.
-- 1 of 8 --
2/8
W związku z tym oraz celem jakiemu ma służyć to ubezpieczenie, na podstawie
przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych2, obowiązek ubezpieczenia
OC posiadaczy pojazdów mechanicznych ciąży na wszystkich posiadaczach
zarejestrowanych pojazdów mechanicznych, z zastrzeżeniem, że w niektórych
sytuacjach istnieje możliwość zawarcia umowy ubezpieczenia krótkoterminowego.
Cel ten przesądza także o tym, że w przepisach nie przewidziano możliwości
odstąpienia od tego obowiązku, czy zwolnienia z niego w sytuacji, gdy jego
posiadacz, w jakimś okresie, nie może korzystać z pojazdu.
Kolejnym systemowym rozwiązaniem, które ma zapewnić ciągłość ubezpieczenia,
jest powiązanie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC
posiadaczy pojazdów mechanicznych z rejestracją pojazdu. Zgodnie z ogólną
zasadą posiadacz pojazdu jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia OC
posiadaczy pojazdów mechanicznych najpóźniej w dniu rejestracji pojazdu
mechanicznego. Natomiast w myśl art. 33 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniach
obowiązkowych umowa ubezpieczenia OC komunikacyjnego ulega rozwiązaniu z
chwilą wyrejestrowania pojazdu mechanicznego. Tym samym przez cały okres
zarejestrowania pojazdu na jego posiadaczu ciąży obowiązek posiadania ważnej
umowy ubezpieczenia OC. Powiązanie ubezpieczenia OC komunikacyjnego z
rejestracją pojazdu zostało podyktowane zapewnieniem gwarancyjnego
charakteru tego ubezpieczenia i koniecznością zapewnienia skuteczności ochrony
osób poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych.
W przypadku wyrejestrowania pojazdu umowa ubezpieczenia OC
komunikacyjnego ulega rozwiązaniu z mocy prawa.
W odniesieniu do tej kwestii niezbędne i istotne jest odniesienie się do uregulowań
UE dotyczących obowiązkowego ubezpieczenia OC komunikacyjnego oraz do
orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE.
Przepis art. 3 dyrektywy3 nakłada na każde państwo członkowskie obowiązek
zastosowania wszelkich właściwych środków, aby zapewnić objęcie
ubezpieczeniem OC z tytułu użytkowania pojazdów, których stałe miejsce postoju
znajduje się na jego terytorium. Za terytorium, na którym znajduje się stałe miejsce
postoju pojazdu uważa się zaś terytorium Państwa, którego tablicę rejestracyjną
pojazd posiada. Przepisy dyrektywy przewidują możliwość odstąpienia od
obowiązku ubezpieczenia, ale w ściśle określonych przypadkach.
Pierwszy typ odstąpienia od obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności
cywilnej jest wyłączeniem ze względu na osobę - posiadacza samochodu (osobę
fizyczną lub prawną, publiczną lub prywatną), a drugi ze względu na rodzaj pojazdu
lub ze względu na posiadanie przez pojazd specjalnej tablicy. Zgodnie z art. 5
dyrektywy lista osób albo rodzajów pojazdów zwolnionych z obowiązku
ubezpieczenia pojazdów, musi zostać notyfikowana innym państwom
członkowskim i Komisji Europejskiej. Stosując jedno z tych odstępstw państwo
członkowskie ma podjąć stosowne działania, aby zapewnić wypłatę ewentualnego
odszkodowania za szkodę majątkową lub szkodę na osobie spowodowaną na jego
terytorium oraz na terytorium innych państw członkowskich.
2 Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczaniach obowiązkowych,
Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli
Komunikacyjnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 783)
3 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/103/WE z dnia 16 września
2009 r. w sprawie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w
związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiązku
ubezpieczenia od takiej odpowiedzialności (wersja ujednolicona ze zmianami)
-- 2 of 8 --
3/8
Dlatego też, przy skorzystaniu z wyłączenia ze względu na posiadacza pojazdu,
w projekcie odpowiedniej regulacji wyłączającej pojazdy należące do poszczególnej
kategorii podmiotów (np. jednostek samorządu terytorialnego) należy określić
urząd lub organ odpowiedzialny za wypłatę odszkodowań w przypadku
wyrządzenia szkody ruchem takiego pojazdu (art. 5 ust. 1 dyrektywy).
Odnosząc się do orzecznictwa UE należy wskazać na wyrok Trybunału
Sprawiedliwości UE z 29 kwietnia 2021 r. w sprawie C-383/19 Ubezpieczeniowy
Fundusz Gwarancyjny (ubezpieczenie OC za szkody powstałe w zw. z ruchem pojazdów
mechanicznych – obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC w przypadku pojazdu
niezdolnego do jazdy i przeznaczonego do zniszczenia, którego własność na podstawie
orzeczenia sądu nabyła jednostka samorządu terytorialnego). W wyroku Trybunał m.in.
wskazał, że każde państwo członkowskie powinno zapewnić, aby każdy pojazd
przebywający normalnie na jego terytorium był objęty umową zawartą z zakładem
ubezpieczeń w celu zagwarantowania, w granicach określonych w prawie Unii,
odpowiedzialności cywilnej za szkody wynikające z użytkowania rzeczonego
pojazdu. Ponadto sama okoliczność, że zarejestrowany pojazd jest w danej chwili
niezdolny do jazdy ze względu na swój stan techniczny, nawet jeśli pozostaje on
w tym stanie od chwili przeniesienia prawa własności, a zatem jest on w stosownym
wypadku niezdolny do spowodowania szkody związanej z pojęciem „ruchu
pojazdów” w rozumieniu art. 3 akapit pierwszy dyrektywy komunikacyjnej, nie
może prowadzić do wyłączenia obowiązku ubezpieczenia przewidzianego w tym
przepisie.
W tym miejscu można przytoczyć również stanowisko Trybunału Sprawiedliwości
Unii Europejskiej, który uznał, że pojazd, który jest zarejestrowany, a zatem nie
został wycofany z ruchu w sposób zgodny z prawem, i który jest zdolny do jazdy,
odpowiada pojęciu „pojazdu" w rozumieniu art. 1 pkt 1 dyrektywy 2009/103, w
związku z czym nie przestaje podlegać obowiązkowi ubezpieczenia określonemu
w art. 3 akapit pierwszy tej dyrektywy z tego tylko względu, że jego właściciel nie
zamierza już go prowadzić i unieruchamia go na terenie prywatnym (wyrok z dnia 4
września 2018, Julia na,080/17, EU :C:2018:661, pkt 42).
Należy zwrócić także uwagę, że obowiązek ubezpieczenia w zakresie OC
komunikacyjnego został nałożony na posiadacza pojazdu mechanicznego.
W związku z tym, przy określeniu pojęcia posiadacza pojazdu niezbędne jest
odniesienie się do regulacji kodeksu cywilnego dotyczących posiadania. Zgodnie
z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak
właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik,
zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się
określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Dodatkowo należy
wskazać na zawarte w art. 339 k.c. domniemanie, iż ten, kto rzeczą faktycznie
włada, jest posiadaczem samoistnym.
Odnosząc się do pytania nr 3 interpelacji w zakresie danych dotyczących kosztów
ponoszonych przez gminy i powiaty w związku z porzuconymi pojazdami, należy
wskazać, że Ministerstwo Finansów nie posiada takich informacji. Należy
zauważyć, że dane sprawozdawcze przekazywane przez zakłady ubezpieczeń do
organu nadzoru (Komisji Nadzoru Finansowego) nie obejmują informacji o
kosztach ponoszonych przez jednostki samorządu terytorialnego w zakresie
usuwania, przechowywania oraz ubezpieczania pojazdów przejmowanych przez
jednostki samorządu terytorialnego w trybie art. 50a ust. 2 lub art. 130a ust. 10
-- 3 of 8 --
4/8
ustawy Prawo o ruchu drogowym4. Powyższe dane nie zawierają także informacji
na temat skuteczności odzyskiwania tych kosztów przez jednostki samorządu
terytorialnego od właścicieli pojazdów.
Odnosząc się do pytania nr 4 interpelacji należy wskazać, że kwestia tzw. umów
flotowych nie wymaga szczególnego uregulowania w przepisach prawa, bowiem
została ukształtowana przez praktykę rynkową na podstawie i w granicach zasady
swobody umów. Stosowane w tym zakresie przez zakłady ubezpieczeń rozwiązania
umowne (tzw. umowy generalne) przewidują m.in., że właściciele lub posiadacze
pojazdów zgłaszają do ubezpieczenia nowo nabywane pojazdy wchodzące w skład
floty, a zakłady ubezpieczeń wystawiają polisy potwierdzające objęcie ochroną
ubezpieczeniową ryzyk związanych z tymi pojazdami, w tym w zakresie
ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów
mechanicznych. Przy większej liczbie pojazdów istnieje możliwość negocjacji
składki i uzyskania tzw. rabatów. Na analogicznych zasadach, zakładom
ubezpieczeń zgłaszane są przypadki wyrejestrowania pojazdów wchodzących
w skład floty i wycofania z ruchu lub sprzedaży, skutkiem czego dochodzi do
rozwiązania umowy ubezpieczenia w terminach przewidzianych w art. 33 ustawy o
ubezpieczeniach obowiązkowych.
Odnosząc się do pytania nr 5, na wstępie należy nadmienić, że propozycje strony
samorządowej w zakresie wyłączenia z obowiązku zawarcia umowy
obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych
określonej kategorii pojazdów, o których mowa w art. 50a ust. 2 i art. 130a ust. 10
ustawy – Prawo o ruchu drogowym, stanowiły przedmiot prac Zespołu ds.
Infrastruktury, Urbanistyki i Transportu oraz Zespołu ds. Systemu Finansów
Publicznych, w ramach Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.
Odnosząc się do przedstawianych propozycji strony samorządowej resort finansów
przedstawił obszerne wyjaśnienia w oparciu o obowiązujące regulacje systemowe
dotyczące obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów
mechanicznych, uregulowania UE oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości
UE.
Ponadto, rozumiejąc wskazane przez stronę samorządową utrudnienia, jakie mają
miejsce przy procedurze sądowego orzeczenia o przepadku pojazdu na rzecz
organu samorządowego oraz związaną z tym kwestię uzyskania przez organ
stosownej informacji w odpowiednim czasie, resort finansów przedstawiał już
stronie samorządowej alternatywne propozycje rozwiązania przedmiotowej
kwestii z jednoczesnym uwzględnieniem interesu osób poszkodowanych.
Do ewentualnego rozważenia poddano m.in.:
1) propozycję zmian regulacji w zakresie norm związanych z wyrejestrowaniem
takich pojazdów. Zamiast systemowego wyłączania jednostek samorządowych
z obowiązku ubezpieczania przejmowanych pojazdów, zasadne mogłyby być
zmiany legislacyjne przyspieszające proces wyrejestrowania i wyłączania z ruchu
takich pojazdów. Kierunek takich zmian legislacyjnych powinien brać pod uwagę
możliwość wyrejestrowania w uproszczonym lub automatycznym trybie takiego
pojazdu w chwili przejmowania go przez jednostkę samorządową (co skutkowałoby
wyłączeniem go z obowiązku ubezpieczenia zgodnie z przepisami ustawy) przy
jednoczesnym wprowadzeniu rozwiązań, które zapewnią, że pojazdy te
4 Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, z późn. zm.)
-- 4 of 8 --
5/8
rzeczywiście nie będą pozostawiane/używane w przestrzeni dostępnej publicznie,
a tym samym nie będą stwarzały ryzyka wypadku (który może mieć zgodnie
z aktualnym prawem miejsce zarówno w ruchu, jak i w czasie postoju);
2) wprowadzenie możliwości czasowego wycofania takiej kategorii pojazdów
z ruchu;
3) możliwość zawierania przez jednostki samorządu terytorialnego umów
generalnych ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmujących
przejmowane przez samorządy pojazdy.
Jednocześnie informujemy, że wychodząc naprzeciw trudnościom zgłaszanym
przez różne jednostki samorządu terytorialnego w kontekście obowiązku zawarcia
umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, na prośbę resortu
finansów, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny zainicjował trójstronne
rozmowy z udziałem jednej z największych jednostek samorządu terytorialnego
oraz z zakładami ubezpieczeń w celu opracowania propozycji modelu
ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w odniesieniu do
pojazdów z przepadku, które z jednej strony adresowałyby zgłaszane przez
samorządy wyzwania, a z drugiej strony byłyby operacyjnie możliwe do
zaoferowania przez zakłady ubezpieczeń.
Propozycja opiera się na następujących założeniach:
1) zachowanie szczelności systemu ubezpieczenia ОС posiadaczy pojazdów
mechanicznych, która zapewnia ochronę osób poszkodowanych i szybką realizację
ich roszczeń;
2) utrzymanie obowiązku objęcia przez jednostki samorządu terytorialnego
przejmowanych pojazdów ubezpieczeniem ОС najpóźniej w dniu przejęcia
własności porzuconego pojazdu przez gminę albo uprawomocnienia się orzeczenia
o przepadku pojazdu na rzecz powiatu;
3) umożliwienie szybkiego ubezpieczenia konkretnego pojazdu po faktycznym
przejęciu go przez jednostkę samorządu terytorialnego (obejmuje to zarówno
sprawdzenie czy pojazd ma ОС, jak i zgłoszenie do zakładu ubezpieczeń i objęcie go
ochroną);
4) wyjście naprzeciw postulatom jednostek samorządu terytorialnego, związanym
z aspektem dyscypliny finansów publicznych i możliwości ponoszenia wydatków
jedynie celowych i uzasadnionych. Konstrukcja umowy pozwoli na powstanie
obowiązku zapłaty składki tylko w stosunku do pojazdów, które faktycznie
przeszły na własność jednostki samorządu terytorialnego, a więc od momentu gdy
bez wątpienia stała się ona posiadaczem pojazdu;
5) zakłada się, że wysokość składki będzie odzwierciedlać obniżone ryzyko
ubezpieczeniowe. Dlatego zakres zastosowania opisywanego produktu będzie
ograniczony jedynie do sytuacji wskazanych poniżej.
W przedmiocie zawarcia i zakresie umowy:
1) umową na przedstawionych niżej zasadach będzie można objąć jedynie pojazdy
przejęte przez jednostki samorządu terytorialnego lub w stosunku do których
orzeczono przepadek na rzecz tych jednostek, które:
a) w chwili tego zdarzenia nie posiadają ubezpieczenia ОС posiadaczy pojazdów
mechanicznych, lub
b) posiadają wtedy ubezpieczenie ОС, ale wygasa ono w czasie, gdy pojazd
pozostaje w posiadaniu jednostki samorządu terytorialnego;
-- 5 of 8 --
6/8
2) ubezpieczeniem będzie można objąć pojazdy, które nie zostały jeszcze
zidentyfikowane w dniu zawarcia umowy (brak tablic, nieznany VIN), a w których
posiadanie jednostka wejdzie w okresie obowiązywania umowy. Ubezpieczeniem
zostaną objęte konkretne pojazdy zgłoszone do zakładu ubezpieczeń przez
jednostkę samorządu terytorialnego, dopiero w momencie wejścia w ich posiadanie
przez jednostkę;
3) wysokość składki ubezpieczeniowej będzie ustalona w umowie. Może to być
składka ryczałtowa jednakowa dla wszystkich pojazdów lub zróżnicowana,
np. w stosunku do rodzaju pojazdu albo czy jest on zdatny do ruchu czy nie.
W zakresie ochrony ubezpieczeniowej:
1) warunkiem objęcia ochroną ubezpieczeniową konkretnego pojazdu będzie
zgłoszenie jego przejęcia przez jednostkę samorządu terytorialnego najpóźniej
w dniu:
a) przejścia pojazdu na własność gminy z mocy ustawy (art. 50a Prawa o ruchu
drogowym),
b) uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku pojazdu na rzecz powiatu (art.
130a Prawa o ruchu drogowym);
2) aby potwierdzić konieczność takiego zgłoszenia, jednostka samorządu
terytorialnego może skorzystać z już dostępnych narzędzi (np. weryfikacja
ubezpieczenia ОС na stronie ufg.pl, sprawdzenie daty ważności ubezpieczenia na
stronie www.qov.pl/web/qov/sprawdz-historie-pojazdu);
3) w stosunku do konkretnego pojazdu ubezpieczenie będzie obowiązywało przez
rok. Jednocześnie może zostać zakończone wcześniej na zasadach ogólnych;
4) dla zakładów ubezpieczeń istotnym warunkiem oferowania takich ubezpieczeń
jest zapewnienie, że w przypadku zbycia pojazdu przez jednostkę samorządu
terytorialnego, ubezpieczenie nie będzie wykorzystywane przez nabywcę.
W związku z tym, jednostka musi zapewnić, że nabywca wypowie umowę
ubezpieczenia tego pojazdu i zawrzeć nową umowę ubezpieczenia ОС posiadaczy
pojazdów mechanicznych. Jednostki samorządu mogą to zrobić poprzez
wprowadzenie odpowiednich warunków licytacji lub postanowień w umowach
z nabywcami, aby zobowiązać nabywcę do powyższego działania, np. wprowadzić
zobowiązanie, zgodnie z którym warunkiem zawarcia umowy jest okazanie kopii
złożonego ubezpieczycielowi wypowiedzenia dotychczasowej umowy ОС
posiadaczy pojazdów mechanicznych oraz potwierdzenie zawarcia nowej umowy
ubezpieczenia ОС przez nabywcę;
5) obowiązek zapłaty składki będzie powstawać w chwili zgłoszenia przejętego
pojazdu do ubezpieczenia, z terminem płatności np. 14 dni;
6) w stosunku do konkretnego pojazdu ubezpieczenie będzie się „aktywować" po
przejęciu go przez jednostkę samorządu terytorialnego, ale nie wcześniej niż
z chwilę zgłoszenia przejętego pojazdu do ubezpieczyciela, powodując obowiązek
zapłaty składki z tego tytułu. Dla pojazdu, który nie posiada ważnego
ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych ochrona rozpoczyna się
z chwilą zgłoszenia przejętego pojazdu do ubezpieczyciela. Dla pojazdu, który
posiada ubezpieczenie OC w dniu przejęcia pojazdu, ale wygasa ono w czasie, gdy
pojazd pozostaje w posiadaniu jednostki, okres ochrony z umowy OC posiadaczy
pojazdów mechanicznych rozpoczyna się od dnia następnego po wygaśnięciu
ochrony aktualnej umowy ubezpieczenia, pod warunkiem zgłoszenia przyjętego
pojazdu do ubezpieczyciela, najpóźniej w ostatnim dniu obowiązywania tej umowy;
7) Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny zadeklarował, że - jeśli pojawi się taka
potrzeba po stronie jednostki - udostępni rozwiązanie umożliwiające sprawdzenie,
-- 6 of 8 --
7/8
czy pojazd posiada ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych i kiedy
wygasa ochrona z aktualnej umowy ubezpieczenia;
8) po objęciu ochroną konkretnego pojazdu, zakład ubezpieczeń zasili
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny danymi o ubezpieczeniu.
Są to warunki ramowe, które jednostki samorządu terytorialnego mogłyby
wykorzystać przygotowując zapytania ofertowe w zakresie ubezpieczeń OC
posiadaczy pojazdów mechanicznych.
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wyraził gotowość do udzielenia
zainteresowanym jednostkom samorządu terytorialnego dodatkowych informacji
w tym zakresie.
Alternatywnym sposobem mogłyby być rozwiązania ukierunkowane na skrócenie
czasu pozostawania ww. pojazdów w dyspozycji jednostek samorządu
terytorialnego oraz uproszczenie procedur prowadzących do ich przejęcia, zbycia
lub demontażu, co w sposób systemowy powinno ograniczyć zarówno koszty
ubezpieczenia, jak i obciążenia administracyjne.
Odnosząc się do pytania nr 6 interpelacji, należy wskazać, że zaproponowane
rozwiązanie nie znajduje podstaw w obowiązującym systemie ubezpieczeń, czy też
aksjologicznego uzasadnienia do dokonania zmiany w tym zakresie. Środki
Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego mają swoje konkretne
przeznaczenie wynikające z zadań ustawowych realizowanych przez Fundusz.
Wśród nich wyszczególnić można przede wszystkim:
a) wypłaty na rzecz poszkodowanych w wypadkach drogowych,
w przypadku nieustalenia sprawcy lub nieubezpieczonego sprawcy zdarzenia;
b) wypłaty na rzecz poszkodowanych w związku ze szkodą wyrządzoną
przez nieubezpieczonego rolnika w związku z posiadaniem tego gospodarstwa
rolnego;
c) wypłaty świadczeń w przypadku upadłości lub likwidacji zakładów ubezpieczeń;
d) wypłaty świadczeń w przypadku szkód wyrządzonych przez posiadaczy
pojazdów ubezpieczonych w zakładzie ubezpieczeń mającym siedzibę w państwie
Unii Europejskiej, w przypadku wszczęcia względem niego postępowania
upadłościowego lub likwidacyjnego (na zasadzie wzajemności);
e) realizowanie zadań związanych z tworzeniem i utrzymaniem rejestrów danych
ubezpieczeniowych będących m.in. źródłem referencyjnym dla innych rejestrów
państwowych oraz organów państwowych, w tym organów ścigania;
f) prowadzenie działań związanych z identyfikacją i weryfikacją zjawisk
przestępczości ubezpieczeniowej;
g) zapewnianie infrastruktury umożliwiającej zakładom ubezpieczeń realizowanie
obowiązków i uprawnień ustawowych (m.in. wymiana danych
z Centralną Ewidencją Pojazdów i Kierowców, pozyskiwanie informacji z tzw.
notatek policyjnych).
Ewentualne przyjęcie zaproponowanego w interpelacji mechanizmu finansowego
mogłoby spowodować wykorzystywanie środków Funduszu, które na gruncie
regulacji krajowych i UE powinny stanowić zabezpieczenie podmiotów rynku
ubezpieczeniowego - klientów, a przede wszystkim poszkodowanych. Nie można
bowiem zapominać, że Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny jest funduszem
gwarancyjnym, mającym w pierwszej kolejności zapewniać ochronę
poszkodowanych w zdarzeniach drogowych, lub związanych z posiadanym
gospodarstwem rolnym. W tę zasadę funkcjonowania Funduszu nie wpisuje się
natomiast pokrywanie zobowiązań niewypłacalnych posiadaczy pojazdów
-- 7 of 8 --
8/8
mechanicznych, czy też pokrywanie kosztów ponoszonych przez jednostki
samorządu terytorialnego.
Ponadto za odbiegającą od zasad funkcjonowania zasad rynku ubezpieczeń
komunikacyjnych uznać należałoby sytuację, w której to Ubezpieczeniowy Fundusz
Gwarancyjny miałby refundować koszt obowiązkowego ubezpieczenia ОС
posiadaczy pojazdów mechanicznych, podczas gdy taki obowiązek spoczywa na
posiadaczu tego pojazdu.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 8 of 8 --