Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-SGO.0500.19.2026.KD
4432313.18309739.14839288
Warszawa, 23-07-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację posła Marcina Józefaciuka K10INT17733.
Temat: działania państwa na rzecz przeciwdziałania nielegalnemu importowi odpadów do Polski oraz
usuwania nielegalnie zgromadzonych odpadów.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji posła Marcina Józefaciuka, znak: K10INT17733, w sprawie
działań państwa na rzecz przeciwdziałania nielegalnemu importowi odpadów do Polski oraz
usuwania nielegalnie zgromadzonych odpadów, przekazuję poniższą odpowiedź.
1. Jakie konkretne działania legislacyjne, organizacyjne i kontrolne podjęło Ministerstwo
Klimatu i Środowiska w celu ograniczenia nielegalnego importu odpadów do Polski?
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) koordynuje działania związane ze
zwalczaniem nielegalnego przemieszczania odpadów na terenie kraju i jako organ
odpowiedzialny za wykonanie obowiązującego wprost Rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) nr 2024/11571 prowadzi wszystkie sprawy nielegalnego
przemieszczania odpadów w kraju.
W kontekście mających miejsce w ostatnich latach działań warto nadmienić, że:
 od lutego 2022 r. przewóz odpadów do Polski i przez terytorium Polski objęty jest
Systemem Elektronicznego Nadzoru Transportu (SENT). Wskazany obowiązek
zgłaszania do SENT dotyczy wszystkich rodzajów odpadów, w tym także odpadów
z tzw. „zielonej listy” (np. złom, papier, stłuczka szklana) o masie powyżej 20 kg,
których przywóz nie wymaga uzyskania zezwolenia GIOŚ;
 w czerwcu 2022 r. w strukturze GIOŚ utworzono Departament Transgranicznego
Przemieszczania Odpadów;
 GIOŚ zawarł porozumienia o współpracy z Komendantem Głównym Straży
Granicznej i Szefem Krajowej Administracji Skarbowej (z dnia 13 listopada 2023 r.)
oraz Głównym Inspektorem Transportu Drogowego (z dnia 26 lipca 2006 r.).
1 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1157 z dnia 11 kwietnia 2024 r.
w sprawie przemieszczania odpadów, zmiany rozporządzeń (UE) nr 1257/2013 i (UE) 2020/1056 oraz
uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1013/200.

-- 1 of 11 --

W ramach tych porozumień, organy uprawnione do prowadzenia kontroli zgłaszają
przypadki nielegalnego transgranicznego przemieszczania odpadów do GIOŚ.
 od 2009 r. prowadzone są cykliczne szkolenia dla służb odpowiedzialnych za
kontrolę przemieszczania odpadów; do końca 2025 r. przeprowadzono 63 szkolenia
dla ok. 4300 uczestników;
 uruchomiono narzędzia umożliwiające zgłaszanie nieprawidłowości za
pośrednictwem strony internetowej GIOŚ i aplikacji mObywatel;
 od 21 maja 2026 r. obowiązuje nowe rozporządzenie unijne, dotyczące
transgranicznego przemieszczania odpadów - rozporządzenie (UE) nr 2024/1157.
Jedną z najważniejszych zmian jest wprowadzenie obowiązkowego elektronicznego
obiegu dokumentów przez system DIWASS (
Digital Waste Shipment System).
DIWASS ma ułatwić obieg dokumentów, kontrolę transportów oraz sprawdzanie
czy odpady trafiają do uprawnionych odbiorców. Transport trzeba zgłosić w tym
systemie co najmniej dwa dni przed rozpoczęciem, co ułatwia planowanie działań
kontrolnych pod kontem przeciwdziałania naruszeniom.
Oprócz tego GIOŚ aktualnie zajmuje się stworzeniem narzędzia informatycznego, które
docelowo ma integrować dane z systemu SENT, DIWASS i Bazy Danych o Produktach
i Opakowaniach oraz o Gospodarce Odpadami (BDO). Narzędzie to ma wspomóc pracę
inspektorów ochrony środowiska poprzez wykrywanie naruszeń przy pomocy sztucznej
inteligencji (AI).
2. Na jakim etapie znajduje się analiza dotycząca aktualizacji przepisów związanych
z transgranicznym przemieszczaniem odpadów?
Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca
2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów zostało uchylone ze skutkiem od dnia 20 maja
2024 r. przez - rozporządzenie (UE) nr 2024/1157. Przy czym część przepisów
rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 obowiązywała jeszcze do 21 maja 2026 r. (art. 85 ust. 2
rozporządzenia (UE) nr 2024/1157).
Ponadto, w Polsce obowiązują przepisy krajowe, tj. ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r.
o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów2 oraz akty wykonawcze do tej ustawy.
Ww. ustawą wprowadzono wszelkie zakazy przywozu odpadów z zagranicy do Polski,
których wprowadzenie było możliwe na gruncie przepisów prawa międzynarodowego.
Zgodnie z powyższym, na podstawie art. 11 ww. ustawy zabroniony jest przywóz z zagranicy
do Polski wszystkich odpadów przeznaczonych do unieszkodliwiania, w tym m.in.
składowania. Natomiast na podstawie art. 11b ww. ustawy zabroniony jest przywóz
zmieszanych odpadów komunalnych i odpadów pochodzących z przetworzenia odpadów
komunalnych, z wyłączeniem odpadów zebranych selektywnie przeznaczonych do
recyklingu.
Obecnie procedowany jest projekt nowelizacji ustawy o międzynarodowym
przemieszczaniu odpadów. Celem nowelizacji jest m.in. dostosowanie przepisów krajowych
do rozporządzenia (UE) nr 2024/1157.
3. Czy Ministerstwo planuje przedstawić projekt zmian ustawowych lub rozporządzeń w tym
zakresie? Jeżeli tak, jaki jest harmonogram prac?
Obecnie projekt nowelizacji ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów
zakończył etap uzgodnień międzyresortowych i będzie procedowany dalej zgodnie
z procesem legislacyjnym.
2 Dz.U. z 2024 r. poz. 746, ze zm.

-- 2 of 11 --

4. Jakie przepisy, w ocenie Ministerstwa, wymagają pilnej zmiany, aby skuteczniej
przeciwdziałać nielegalnemu sprowadzaniu odpadów do Polski?
Rozporządzenie (UE) nr 2024/1157 wprowadza nowe obowiązki kontrolne
i sprawozdawcze dla przedsiębiorców oraz organów, w tym możliwość stosowania
zabezpieczeń finansowych. Wzmocniona zostanie również współpraca międzynarodowa,
dzięki obowiązkowi wzajemnego raportowania nieprawidłowości i wyników kontroli.
Rozporządzenie (UE) nr 2024/1157 przewiduje, że w katalogu sankcji znajdzie się cofnięcie
lub tymczasowe zawieszenie zezwolenia na prowadzenie działalności związanej
z gospodarowaniem odpadami. Jest to nowe rozwiązanie prawne, które nie było dotychczas
stosowane w przepisach dotyczących międzynarodowego przemieszczania odpadów.
Rozporządzenie (UE) nr 2024/1157 wymaga również, aby dolny pułap kar pieniężnych za
nielegalne przemieszczanie odpadów był wyższy, niż koszty uzyskania zezwolenia na
transgraniczne przemieszczanie odpadów. Spowodowało to konieczność znowelizowania
ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w zakresie administracyjnych kar
pieniężnych.
Planowana nowelizacja ustawy podwyższa dolny pułap kar za nielegalne przemieszczanie
odpadów, uwzględnia też m.in. zmianę ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach3,
umożliwiającą organom kontrolnym cofnięcie posiadaczowi odpadów, który narusza
przepisy rozporządzenia (UE) nr 2024/1157 zezwolenia na zbieranie odpadów lub
zezwolenia na przetwarzanie odpadów.
5. Czy planowane jest zwiększenie uprawnień Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska,
wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska, Krajowej Administracji Skarbowej,
Straży Granicznej lub innych służb w zakresie kontroli transportów odpadów?
W ramach przeciwdziałania nielegalnej działalności związanej z odpadami, ustawą z dnia 20
lipca 2018 r. o zmianie ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska4, nadano organom Inspekcji
Ochrony Środowiska (IOŚ) dodatkowe kompetencje, mające na celu wzmocnienie
skuteczności jej działań i ograniczenie nielegalnego przemieszczania odpadów. IOŚ posiada
m.in. możliwość wykonywania nalotów niskiego pułapu bezzałogowymi statkami
powietrznymi tzw. dronami. Przepisy ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska przewidują
również współpracę pomiędzy Inspektorami a organami ścigania oraz możliwość wsparcia
Policji w działaniach kontrolnych prowadzonych przez Inspekcję.
Ponadto, system DIWAS umożliwiający elektroniczny obieg dokumentów związanych
z transgranicznym przemieszczaniem odpadów, jest dostępny nie tylko dla właściwych
organów (w Polsce: GIOŚ) ale także dla organów zaangażowanych w inspekcje (w warunkach
polskich: wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska, Inspekcja Transportu Drogowego
(ITD), Krajowa Administracja Skarbowa (KAS), Straż Graniczna, Policja). Powyższe organy
mają wgląd do danych przekazywanych za pośrednictwem DIWASS
6. Czy Ministerstwo analizuje możliwość wzmocnienia kontroli na granicach oraz na trasach
przewozu odpadów, w tym poprzez lepszą wymianę danych między służbami?
Kontrole prowadzone są przez KAS i Straż Graniczną na granicach zewnętrznych Unii
Europejskiej, a także przez ITD i IOŚ podczas transportu. W 2025 r. przeprowadzono m.in.
akcje „DEMETER” i „Nielegalne Odpady”, podczas których skontrolowano łącznie 3 760
pojazdów i ujawniono 22 nielegalne transporty. Wzmacnianiu nadzoru służą również
systemy SENT i DIWASS oraz planowana integracja danych pomiędzy systemami.
7. Ile przypadków nielegalnego transgranicznego przemieszczania odpadów do Polski
ujawniono w latach 2020–2025, z podziałem na poszczególne lata?
3 Dz.U. z 2023 r. poz. 1587, ze zm.
4 Dz.U. 2018 poz. 1479

-- 3 of 11 --

Poniżej przedstawiam tabelę podsumowującą liczbę zgłoszeń, według danych otrzymanych
od GIOŚ:
Rok Odpady w postaci pojazdów Odpady inne niż pojazdy Suma
2020 154 60 214
2021 245 104 349
2022 154 89 243
2023 125 77 202
2024 116 74 190
2025 113 107 220
8. Z jakich państw najczęściej pochodziły odpady nielegalnie sprowadzane do Polski lub
zatrzymywane w ramach kontroli?
Z otrzymanych od GIOŚ danych wynika, że w latach 2020–2025 najwięcej przypadków
nielegalnego przywozu do Polski odpadów ujawnionych w trakcie kontroli dotyczyło
odpadów pochodzących z Niemiec. Odnosi się to zarówno do odpadów innych niż pojazdy,
jak i odpadów w postaci pojazdów. W przypadku pojazdów istotnymi państwami
pochodzenia były również USA oraz Wielka Brytania, natomiast w odniesieniu do odpadów
innych niż pojazdy dominującym krajem pochodzenia pozostawały Niemcy.
9. Jakie kategorie odpadów najczęściej występowały w ujawnionych przypadkach
nielegalnego importu?
Najczęściej ujawnianymi odpadami w latach 2025 były pojazdy i części samochodowe,
odpady z tzw. „listy zielonej” przemieszczane z nieprawidłową dokumentacją oraz zmieszane
odpady ziemi, kamieni i odpadów budowlanych.
10. Ile decyzji administracyjnych, kar finansowych oraz zawiadomień do organów ścigania
wydano w sprawach dotyczących nielegalnego importu lub nielegalnego magazynowania
odpadów w latach 2020–2025?
W latach 2020–2025 GIOŚ wydał łącznie 838 decyzji administracyjnych dotyczących
zagospodarowania odpadów przywiezionych nielegalnie do Polski w postaci pojazdów.
Ponadto GIOŚ wydał 90 prawomocnych decyzji administracyjnych nakładających kary
pieniężne na łączną kwotę 3 668 000 zł (według stanu na 1 lipca 2026 r.). W analizowanym
okresie skierowano również co najmniej 101 zawiadomień lub wniosków do organów
ścigania, w tym 2 zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa złożone przez
GIOŚ oraz 99 wniosków do prokuratury skierowanych przez wojewódzkich inspektorów
ochrony środowiska. Jednocześnie GIOŚ nie posiada zagregowanych danych dotyczących
liczby decyzji administracyjnych wydawanych przez wojewódzkie inspektoraty ochrony
środowiska (WIOŚ) w sprawach odnoszących się wyłącznie do procederu nielegalnego
magazynowania odpadów. Dane te są często kwalifikowane w ramach szerszych kategorii
deliktów administracyjnych, co uniemożliwia precyzyjne wygenerowanie samodzielnego
zestawienia liczbowego bez przeprowadzenia manualnej, jednostkowej weryfikacji akt
spraw z całego kraju.
11. Ile środków finansowych z rezerwy celowej w wysokości 153 mln zł zostało już
uruchomionych, zakontraktowanych lub wydatkowanych na program pilotażowy dotyczący
usuwania odpadów?

-- 4 of 11 --

Kwota 153 mln zł przewidziana na realizację programu pilotażowego w 2024 r., ze względu
na brak możliwości prawnych nie została uruchomiona. Obowiązujące w 2024 r. przepisy
ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych5 nie dawały możliwości
przekazania właściwym organom administracji samorządowej środków z rezerwy celowej
budżetu państwa na zadania, o których mowa w art. 26a ust. 1 ustawy o odpadach.
W związku z powyższym w 2024 r. w resorcie klimatu i środowiska podjęto prace legislacyjne
w celu stworzenia nowego, tymczasowego (obowiązującego w latach 2025-2027) źródła
finansowania do usuwania nielegalnie nagromadzonych odpadów. Ich rezultatem jest
uchwalona w dniu 21 listopada 2024 r. ustawa o zmianie ustawy o odpadach oraz ustawy
o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw6. Przepisy wskazanej ustawy
umożliwiają przekazanie jednostkom samorządu terytorialnego środków z rezerwy celowej
budżetu państwa na usuwanie nielegalnie nagromadzonych odpadów w wysokości do 99%
kosztów realizacji tych zadań.
W ustawie budżetowej na 2025 r. zostały zabezpieczone środki w wysokości 200 mln zł na
usuwanie nielegalnie nagromadzonych odpadów. W ramach naboru przeprowadzonego
w 2025 r. wytypowane zostały lokalizacje spełniające podstawowe kryteria i wymagania
formalno-rachunkowe, które miały możliwość uzyskać środki publiczne w wysokości do 99%
kosztów realizacji zadania. W ramach wydatkowania środków z rezerwy celowej budżetu
państwa w 2025 r. odpady zostały usunięte w całości z 7 lokalizacji, a także w części z 3
lokalizacji, dla których proces usuwania odpadów został podzielony na kilka lat.
W ustawie budżetowej na 2026 r. również zostały zabezpieczone środki w wysokości 200
mln zł. W ramach naboru przeprowadzonego w 2026 r. wytypowane zostały kolejne
lokalizacje mające możliwość usunięcia nielegalnie nagromadzonych odpadów przy pomocy
środków publicznych. Dystrybucja tych środków odbywa się na analogicznych zasadach co
w 2025 r. Według stanu na lipiec 2026 r. dzięki tegorocznym środkom usuwanie odpadów
zostało już zakończone w 2 z 3 lokalizacji, w których proces usuwania odpadów rozpoczął się
w 2025 r.
12. Jakie są kryteria udziału w tym programie pilotażowym i kto może ubiegać się o środki:
gminy, powiaty, województwa, organy administracji rządowej czy inne podmioty?
W ramach naboru do środków z rezerwy celowej budżetu państwa na 2026 r. wojewodowie
zebrali od właściwych organów administracji tzw. fiszki przedstawiające informacje
o miejscach nielegalnego nagromadzenia odpadów, do których są właściwi do podejmowania
działań w celu usunięcia odpadów. Po upływie terminu składania fiszek wojewodowie
wstępnie zweryfikowali je pod względem:
1. formalno-rachunkowym, tj. nie były brane pod uwagę lokalizacje, gdzie potrzebne środki
finansowe z rezerwy celowej na usunięcie odpadów (lub jego etapu) w danym roku
przekraczają rocznie kwotę 50 mln zł (dot. realizacji całego przedsięwzięcia lub jego
etapu) oraz gdzie nie wykazano co najmniej 1 % wkładu własnego, oraz
2. podstawowych kryteriów, koniecznych do spełnienia:
1) została wydana decyzja na podstawie art. 26a ustawy o odpadach, która stała się
ostateczna najpóźniej dzień przed złożeniem fiszki,
2) fiszka została wypełniona prawidłowo – tzn. wskazano precyzyjnie wszystkie
wymagane informacje w fiszce (np. ilość odpadów musi być określona w Mg,
potencjalny beneficjent musi wypełnić wszystkie miejsca w fiszce),
5 Dz.U. z 2025 r. poz. 1483, ze zm.
6 Dz.U. z 2024 poz. 1834

-- 5 of 11 --

3) w danym miejscu zdeponowano odpady niebezpieczne (rezerwa celowa jest
przeznaczona na likwidację odpadów niebezpiecznych),
4) termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia lub jego etapu nie przekracza daty
30 listopada danego roku.
Wojewodowie po weryfikacji otrzymanych fiszek poddali je ocenie merytorycznej WIOŚ,
a następnie przyznali punktację w zakresie bliskości infrastruktury krytycznej oraz skali
generowanego zagrożenia. Następnie pozytywnie zweryfikowane fiszki zostały przekazane
przez wojewodów do MKIŚ. Z kolei resort klimatu i środowiska przeprowadził analizę tych
fiszek, w ramach której został sporządzony ranking lokalizacji nielegalnie nagromadzonych
odpadów, gdzie pod uwagę była brana właśnie ocena merytoryczna wojewodów i WIOŚ dla
każdej lokalizacji. W kolejnym etapie organy administracji właściwe do najwyżej
punktowanych lokalizacji otrzymywały od wojewodów informacje o możliwości
wnioskowania do Ministra Finansów o środki z rezerwy celowej budżetu państwa.
Odnosząc się wprost do drugiej części pytania, w ramach naboru do środków z rezerwy
celowej budżetu państwa jednym z podstawowych kryteriów koniecznych do spełnienia jest
wydanie decyzji na podstawie art. 26a ustawy o odpadach. Tym samym wskazane środki mają
możliwość uzyskać organy właściwe do wydania tej decyzji, które zostały wskazane w art.
26a ust. 2 ustawy o odpadach (w zależności od sytuacji marszałkowie, starostowie, wójt,
burmistrz lub prezydent miasta, rdoś).
13. Ile lokalizacji nielegalnie zgromadzonych odpadów zostało dotychczas objętych
programem pilotażowym, z podziałem na województwa?
W ramach naboru do środków z rezerwy celowej budżetu państwa na 2025 r. środki zostały
wykorzystane przez 10 lokalizacji:
 2 lokalizacje w województwie łódzkim,
 2 lokalizacje w województwie świętokrzyskim,
 1 lokalizacja w województwie małopolskim,
 2 lokalizacje w województwie wielkopolskim oraz
 3 lokalizacje w województwie śląskim (wskazane 3 lokalizacje usuwają odpady przez
kilka lat).
Natomiast w ramach naboru do środków z rezerwy celowej budżetu państwa na 2026 r.
zostało wytypowanych 8 kolejnych lokalizacji:
 7 lokalizacji w województwie śląskim oraz
 1 lokalizacja w województwie łódzkim.
Poza wskazanymi 8 lokalizacjami w 2026 r. usuwanie odpadów kontynuuje 1 lokalizacja
z województwa śląskiego, która rozpoczęła usuwanie odpadów w 2025 r. Pozostałe 2
lokalizacje z województwa śląskiego, dzięki tegorocznym środkom, zakończyły proces
usuwania odpadów rozpoczęty w 2025 r.
Należy podkreślić, że wspomniane lokalizacje usuwają odpady w ramach środków z rezerwy
celowej budżetu państwa, a nie w ramach programu pilotażowego, który nie został
ostatecznie uruchomiony w 2024 r.
14. Czy Ministerstwo posiada aktualną ogólnopolską mapę miejsc nielegalnego
magazynowania odpadów wymagających pilnej interwencji? Jeżeli tak, proszę o wskazanie
liczby takich miejsc z podziałem na województwa.

-- 6 of 11 --

Na początku 2024 r. GIOŚ opracował zestawienie 311 miejsc nielegalnego nagromadzenia
odpadów znajdujących się na terenie kraju, które mogą zagrażać lokalnej społeczności.
Zestawienie to znajduje się w kancelarii tajnej MKIŚ i jest objęte ochroną - nadano mu
klauzulę niejawności „Zastrzeżone”. Informacje te nie były zgromadzone w formie mapy.
Jednocześnie w lutym zainicjowałam inwentaryzację wszystkich miejsc nielegalnego
nagromadzenia odpadów, która powinna zakończyć się jesienią bieżącego roku.
Natomiast pełną i aktualną wiedzę na danym terenie nt. miejsc nielegalnego nagromadzenia
odpadów, które mogą zagrażać lokalnej społeczności posiadają wojewódzcy inspektorzy
ochrony środowiska, którzy - jak to zostało wyżej opisane - uczestniczą w ocenie ryzyka
w tych przypadkach w ramach procesu dystrybucji środków z rezerwy celowej budżetu
państwa.
15. Czy kwota 153 mln zł, według szacunków Ministerstwa, jest wystarczająca wobec skali
problemu nielegalnie zgromadzonych odpadów w Polsce?
Jak już wskazano w odpowiedzi na pytanie 11, zarówno w 2025 r. jaki i 2026 r. dzięki
działaniom MKIŚ zabezpieczono w ustawie budżetowej, w ramach rezerwy celowej budżetu
państwa przeznaczonej na usuwanie nielegalnie zdeponowanych odpadów na podstawie art.
26a ustawy o odpadach - po 200 mln zł. Dodatkowo uzupełnieniem tego źródła
dofinansowania jest Program Priorytetowy „Usuwanie nielegalnie nagromadzonych
odpadów” Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) ,
dla którego budżet wynosi 500 mln zł w latach 2025-2035. Zatem kwota 153 mln zł nie była
wystarczająca w skali kraju, nawet w skali jednego roku.
16. Jakie działania podejmowane są w celu odzyskiwania kosztów usuwania nielegalnie
zgromadzonych odpadów od podmiotów odpowiedzialnych za ich sprowadzenie,
magazynowanie lub porzucenie?
Zgodnie z art. 26a ust. 6 ustawy o odpadach właściwy organ żąda od posiadacza odpadów
odpowiedzialnego za gospodarowanie odpadami zwrotu poniesionych przez siebie kosztów
działań polegających na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi. Dodatkowo zgodnie
z ust. 11 tego przepisu do należności z tytułu obowiązku zwrotu ww. kosztów poniesionych
przez właściwy organ, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia
1997 r. – Ordynacja podatkowa, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują
właściwemu organowi.
Żądanie zwrotu dotyczy każdego postępowania w trybie art. 26a przy czym jeżeli w danym
przypadku ustanowione było wcześniej zabezpieczenie roszczeń to w pierwszej kolejności
przeznaczane są środki z tego zabezpieczenia (w drodze decyzji). Po bezskutecznym upływie
terminu wskazanego w żądaniu właściwy organ wydaje decyzję o przeznaczeniu środków
z ustanowionego zabezpieczenia na pokrycie przedmiotowych kosztów, a w zakresie
wykraczającym poza kwotę zabezpieczenia – albo w przypadku jego braku - nakłada na
posiadacza odpadów obowiązek zwrotu kosztów (art. 26a ust. 8 i 9). Zatem już obowiązujące
przepisy ustawy o odpadach oraz o ordynacji podatkowej dość szczegółowo regulują
i obejmują obowiązek zabezpieczania na majątku podatnika. Jednakże ich stosowanie zależy
zawsze od indywidualnego przypadku.
Dodatkowo w dniu 14 stycznia 2026 r. w celu przygotowania szczegółowego podsumowania
wydatkowania środków z rezerwy celowej z roku 2025, MKiŚ wystąpiło do wszystkich
wojewodów (uczestniczących w dystrybucji tych środków) o przekazanie informacji
dotyczących wydatkowania rezerwy celowej w 2025 r., w tym o „podjętych przez właściwy
organ administracji działaniach mających na celu egzekucję zwrotu środków finansowych od
posiadacza odpadów (zgodnie z art. 26a ustawy o odpadach) wraz z przedstawieniem
zaistniałego stanu faktycznego”. Na podstawie danych ankietowych od gmin, starostw
i urzędów marszałkowskich (organów właściwych do usuwania odpadów) można zauważyć,

-- 7 of 11 --

że ze wskazanych procedur egzekwowania od posiadaczy odpadów (art. 26 i 26a)
poniesionych kosztów usuwania nielegalnie nagromadzonych przez nich odpadów
najczęściej korzystają urzędy gmin. Jednak zauważa się, że w nielicznej części żądanie zwrotu
kosztów od posiadacza odpadów zakończyło się sukcesem. W 27% przypadków uzyskano ich
całkowity zwrot od posiadacza, natomiast częściowy zwrot kosztów odnotowano w 10%
przypadków. Najwyższą liczbę zwrotu kosztów uzyskano na podstawie art. 26 i 26a – prawie
26% przypadków wystąpienia o zwrot zakończyło się zwrotem całkowitym.
Zebrane informacje są analizowane pod kątem przyszłych prac legislacyjnych.
17. Czy Ministerstwo planuje stworzenie stałego mechanizmu finansowania usuwania
nielegalnie zgromadzonych odpadów, aby samorządy nie były pozostawiane same z kosztami
działań naprawczych?
Jak już wskazano w odpowiedzi na pytanie 11, MKIŚ podjął prace legislacyjne, w celu
stworzenia możliwości (wprowadzenie podstawy prawnej – art. 226b ustawy o odpadach) na
przekazywanie organom administracji środków z rezerwy celowej budżetu państwa na
usunięcie nielegalnie nagromadzonych odpadów na podstawie art. 26a ustawy o odpadach.
Ostatecznie, w ustawie budżetowej na 2025 r. oraz na 2026 r. zostały zabezpieczone środki
w wysokości po 200 mln zł, a obecnie MKIŚ podejmuje działania w celu zabezpieczenia
w ustawie budżetowej na 2027 r. środków w maksymalnej wysokości przewidzianej
w ustawie7, tj. 300 mln zł.
Ponadto w 2025 r. został ogłoszony nowy program dofinansowania ze środków NFOŚiGW
pn. „Usuwanie nielegalnie nagromadzonych odpadów”, dla którego budżet wynosi 500 mln
zł. Wskazany program obowiązuje w latach 2025-2035. Zaś w kolejnych latach
obowiązywanie wskazanego programu będzie zależne od uzyskania przez NFOŚiGW
stabilnego źródła przychodów służącego wsparciu, w horyzoncie wieloletnim, przedsięwzięć
i zadań dotyczących odpadów, a w szczególności przedsięwzięć i zadań związanych z
usuwaniem porzuconych odpadów i gospodarowaniu nimi.
18. Na jakim etapie znajduje się procedura obsady stanowiska Głównego Inspektora
Ochrony Środowiska i kiedy planowane jest jej zakończenie?
19. Czy brak stałej obsady na stanowisku Głównego Inspektora Ochrony Środowiska miał
lub może mieć wpływ na skuteczność działań kontrolnych i koordynacyjnych państwa w
zakresie przeciwdziałania nielegalnemu importowi odpadów?
W odpowiedzi na pytania nr 18 oraz 19 informuję, iż stanowisko Głównego Inspektora
Ochrony Środowiska jest obsadzone, a powołanie Głównego Inspektora nastąpiło
1 kwietnia 2025 r.
20. Jakie mierzalne cele Ministerstwo przyjęło w zakresie ograniczenia nielegalnego importu
odpadów oraz usuwania nielegalnie zgromadzonych odpadów w latach 2026–2027?
Kontynuowane będą działania zmierzające do utrzymania obowiązujących zakazów
przywozu odpadów przeznaczonych do unieszkodliwiania oraz odpadów komunalnych.
Działania w tym zakresie koncentrują się na wzmocnieniu instrumentów prawnych,
w szczególności poprzez utrzymanie zakazu przywozu do Polski odpadów przeznaczonych
do unieszkodliwiania oraz odpadów komunalnych, a także możliwość wprowadzenia
ograniczeń w przywozie wybranych rodzajów odpadów. W zakresie usuwania odpadów
pochodzących z nielegalnego przemieszczania przewidziano dalsze wykorzystywanie
decyzji administracyjnych wydawanych przez GIOŚ oraz w uzasadnionych przypadkach,
finansowanie ich zagospodarowania ze środków NFOŚiGW.
7 Art. 3 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz ustawy
o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r. poz. 1834).

-- 8 of 11 --

Odnosząc się do drugiej części pytania, likwidacja miejsc nielegalnego magazynowania
odpadów niebezpiecznych stanowi priorytet obecnego rządu, którego realizacja opiera się
na finansowym wsparciu właściwych organów administracji. W związku z tym zasadniczym
celem jest efektywne wykorzystanie dostępnych mechanizmów dofinansowania, o których
mowa w odpowiedziach na pytania nr 11 i 17. Tym samym, mierzalnym rezultatem podjętych
działań będzie usunięcie odpadów, które generują największe zagrożenie dla życia lub
zdrowia ludzi lub środowiska.
21. Czy Ministerstwo planuje publikowanie cyklicznych raportów dotyczących skali
nielegalnego importu odpadów, wyników kontroli, liczby postępowań oraz efektów
programu usuwania odpadów?
Na stronie głównej GIOŚ, w dziale „Co robimy” znajduje się podstrona „Raporty, publikacje,
opracowania”. Tam GIOŚ publikuje coroczne raporty „Informacja o realizacji zadań Inspekcji
Ochrony Środowiska”, które zawierają informacje dotyczące m.in. przeciwdziałania
nielegalnemu transgranicznemu przemieszczaniu odpadów.
22. Jakie działania edukacyjne, informacyjne lub prewencyjne są planowane wobec
przedsiębiorców, samorządów oraz służb kontrolnych, aby ograniczyć ryzyko obchodzenia
przepisów dotyczących gospodarki odpadami?
Działania edukacyjne i informacyjne dotyczące przeciwdziałania nielegalnemu importowi
odpadów do Polski są prowadzone w znacznej mierze przez GIOŚ. Wśród nich należy
wskazać m.in. informacje zamieszczone na stronie głównej GIOŚ, gdzie stworzony został
dział pt. „punkt informacyjny DIWASS”. Znajdują się tam zebrane w jednym miejscu
informacje dotyczące zastąpienia dotychczasowego rozporządzenia ws. transgranicznego
przemieszczania odpadów rozporządzeniem (UE) nr 2024/1157, oraz obowiązku rejestracji
przedsiębiorców w systemie DIWASS.
Ponadto, GIOŚ zorganizował skierowany do przedsiębiorców webinar w celu
przedstawienia najnowszych zmian w przepisach o międzynarodowym przemieszczaniu
odpadów w związku z wprowadzeniem systemu DIWASS.
Organizowane są także cykliczne szkolenia w zakresie transgranicznego przemieszczania
odpadów, skierowane do inspektorów i funkcjonariuszy organów kontrolnych oraz
Prokuratury.
Natomiast MKIŚ prowadzi również działania edukacyjne oraz informacyjne dotyczące
usuwania nielegalnie nagromadzonych odpadów niebezpiecznych. Działania te koncentrują
się zarówno na zwiększaniu świadomości społecznej, jak i na upowszechnianiu informacji
o inicjatywach podejmowanych na rzecz eliminowania nielegalnie nagromadzonych
odpadów na terenie całego kraju.
W ramach prowadzonych inicjatyw publikowane są materiały informacyjne oraz edukacyjne
w mediach społecznościowych MKIŚ. Treści te dotyczą m.in. działań wspierających
samorządy w usuwaniu nielegalnie nagromadzonych odpadów niebezpiecznych oraz
przykładów usunięcia odpadów pochodzących z nielegalnego importu.
Uzupełnieniem wyżej wskazanych działań jest opracowywana obecnie strona internetowa
poświęcona nielegalnie nagromadzonym odpadom. Strona ta będzie stanowić kompendium
wiedzy na temat podejmowanych działań naprawczych, realizowanego od 2025 roku
największego programu wspierającego usuwanie odpadów. Zostaną na niej również
przedstawione konkretne przykłady wsparcia udzielanego samorządom, co pozwoli na
upowszechnianie dobrych praktyk i zwiększenie świadomości społecznej w tym obszarze.
Ponadto w latach 2027–2028 planowane jest podjęcie działań edukacyjnych, które mają
tłumaczyć, jak postępować z odpadami, w tym z odpadami niebezpiecznymi. Celem tych
działań ma być wyjaśnienie, skąd bierze się problem nielegalnego porzucania odpadów, jakie

-- 9 of 11 --

zagrożenia dla zdrowia, życia i środowiska są z tym związane i jak zapobiegać podobnym
sytuacjom oraz jak prawidłowo postępować z odpadami niebezpiecznymi. Obecnie MKIŚ jest
na etapie pozyskiwania środków finansowych na realizację tych działań.
23. Czy Ministerstwo analizuje przypadki pożarów składowisk i magazynów odpadów pod
kątem ich związku z nielegalnym importem lub nielegalnym magazynowaniem odpadów?
MKIŚ nie prowadzi centralnych analiz dotyczących związku pomiędzy pożarami odpadów
a nielegalnym przemieszczaniem odpadów. Ustalanie bezpośrednich przyczyn technicznych
oraz ewentualnych podpaleń czy celowego działania przestępczego pozostaje w wyłącznej
gestii uprawnionych organów ścigania oraz Państwowej Straży Pożarnej.
24. Czy resort planuje wprowadzenie rozwiązań, które uniemożliwią przerzucanie
odpowiedzialności finansowej za usunięcie odpadów na samorządy i mieszkańców w
sytuacji, gdy odpady zostały porzucone przez nieuczciwe podmioty?
Należy podkreślić, że zgodnie z przepisami ustawy o odpadach obowiązek usunięcia
odpadów spoczywa na posiadaczu odpadów, wraz z poniesieniem wszystkich kosztów z tym
związanych. Jest to spełnienie podstawowej zasady „zanieczyszczający płaci” wyrażonej
w przepisach ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska8.
Ponadto, przepisy rozporządzenia (UE) nr 2024/1157, jak i przepisy ustawy
o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów stanowią podstawę do egzekwowania
odpowiedzialności za zagospodarowanie odpadów od podmiotu odpowiedzialnego za ich
nielegalne przemieszczanie oraz określają procedury dotyczące ich zagospodarowania.
W przypadku, gdy za nielegalne przemieszczenie odpadów odpowiedzialny jest podmiot
z siedzibą w Polsce, GIOŚ w drodze decyzji administracyjnej nakazuje ich zagospodarowanie.
Jeśli odpady nie mogą zostać zagospodarowane na podstawie decyzji administracyjnej
wydanej przez GIOŚ, alternatywnym środkiem pozostaje ich zagospodarowanie ze środków
NFOŚiGW – w drodze przetargu.
Jednocześnie należy wskazać, że MKIŚ prowadzi wstępne prace dotyczące zmiany
przepisów prawa w kontekście gospodarki odpadami, w celu ograniczenia procederu
nielegalnego postępowania z odpadami, w tym ograniczeniu ryzyka powstawania
nielegalnych miejsc gromadzenia odpadów w przyszłości. Projekt ustawy zawierać będzie
takie rozwiązania jak m.in. uszczegółowienie rozszerzonej odpowiedzialności wytwórcy
odpadów niebezpiecznych - proponowane rozwiązanie ma na celu wzmocnienie
mechanizmów nadzoru nad obiegiem wybranych odpadów niebezpiecznych poprzez
doprecyzowanie odpowiedzialności podmiotów wprowadzających je do obrotu. Zakres
rozwiązania ma objąć nie tylko wytwórców odpadów, lecz również innych posiadaczy
odpadów uczestniczących w gospodarowaniu tymi odpadami (podmioty zbierające
i przetwarzające odpady).
25. Kiedy opinia publiczna, samorządy oraz właściwe służby mogą spodziewać się
kompleksowego programu państwa w zakresie przeciwdziałania nielegalnemu importowi
odpadów do Polski?
Przeciwdziałanie nielegalnemu transgranicznemu przemieszczaniu odpadów pozostaje
jednym z priorytetów działalności Inspekcji Ochrony Środowiska. Już dziś obowiązujące
przepisy prawne zarówno na poziomie międzynarodowym (Konwencja bazylejska), unijnym
(rozporządzenie (UE) nr 2024/1157) oraz krajowym (ustawa o międzynarodowym
przemieszczaniu odpadów) zapewniają szereg rozwiązań usprawniających kontrolę
przepływu odpadów oraz nakładanie sankcji na podmioty odpowiedzialne za naruszenia.
Rozwiązania te wpisują się kompleksowy program przeciwdziałania nielegalnemu importowi
odpadów do naszego kraju.
8 Dz.U. z 2025 r. poz. 647, ze zm.

-- 10 of 11 --

Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
 Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM.

-- 11 of 11 --