Interpelacja w sprawie sytuacji chłopców, przemocy rówieśniczej, zdrowia psychicznego i potrzeby systemowej polityki społecznej wobec chłopców i młodych mężczyzn
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17731
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie sytuacji chłopców, przemocy rówieśniczej, zdrowia psychicznego i potrzeby systemowej polityki społecznej wobec chłopców i młodych mężczyzn
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 13-06-2026
Szanowna Pani Minister,
w związku z opublikowaniem raportu Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę „Rówieśnicy 2026. Raport o przemocy rówieśniczej” zwracam się z interpelacją dotyczącą sytuacji chłopców i młodych mężczyzn jako ważnego, lecz wciąż zbyt często pomijanego obszaru polityki społecznej państwa.
Raport pokazuje bardzo poważną skalę przemocy rówieśniczej wśród dzieci i młodzieży. W kontekście polityki społecznej szczególnie istotne są wnioski dotyczące chłopców. Chłopcy częściej niż dziewczęta deklarują stosowanie bullyingu i cyberbullyingu, ale jednocześnie częściej doświadczają przemocy fizycznej.
Oznacza to, że wielu chłopców funkcjonuje w podwójnej roli: z jednej strony bywają sprawcami przemocy, z drugiej, sami wcześniej jej doświadczają. Jeżeli państwo widzi chłopców wyłącznie jako potencjalne źródło problemu, a nie jako dzieci potrzebujące wsparcia, to nie rozwiązuje problemu przemocy, lecz pozwala mu narastać.
Tematyka chłopców i mężczyzn nie powinna być traktowana jako zarzut wobec osób, które ją podnoszą. Nie jest to temat zastępczy ani „języczek uwagi” jednego posła, cytując wypowiedź p. wiceminister Gajewskiej na Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. To powinien być również obszar odpowiedzialności ministerstwa właściwego do spraw rodziny, polityki społecznej, przeciwdziałania wykluczeniu oraz wspierania dzieci i młodzieży.
Chłopcy potrzebują realnej pomocy: zajęć z rozpoznawania emocji, reagowania na przemoc, komunikacji bez agresji, rozwiązywania konfliktów, proszenia o wsparcie i budowania zdrowych relacji. Potrzebują też dorosłych, którzy swoim zachowaniem pokazują brak akceptacji dla przemocy, upokarzania i agresji. Istnieją już wartościowe inicjatywy społeczne, takie jak warsztaty „Sztama” dla chłopaków, które mogą być przykładem działań możliwych do wspierania i upowszechniania.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej analizowało raport „Rówieśnicy 2026” pod kątem sytuacji chłopców i młodych mężczyzn?
Czy ministerstwo uznaje sytuację chłopców, w tym przemoc fizyczną, samotność, trudności emocjonalne, wzorce agresji oraz brak zaufania do dorosłych, za istotny problem polityki społecznej?
Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu wspierania chłopców, którzy doświadczają przemocy, wykluczenia, problemów emocjonalnych lub presji rówieśniczej?
Czy ministerstwo posiada programy lub strategie adresowane bezpośrednio do chłopców i młodych mężczyzn w zakresie zdrowia psychicznego, przeciwdziałania przemocy, przeciwdziałania samotności i budowania kompetencji społecznych?
Czy ministerstwo planuje przygotowanie odrębnego programu wsparcia dla chłopców i młodych mężczyzn, obejmującego emocje, relacje, odpowiedzialność, reagowanie na przemoc i przeciwdziałanie agresji?
Czy ministerstwo analizuje zjawisko, w którym chłopcy będący ofiarami przemocy fizycznej i rówieśniczej mogą z czasem sami wchodzić w zachowania agresywne?
Czy ministerstwo prowadzi lub planuje kampanie społeczne pokazujące, że chłopcy także mogą być ofiarami przemocy, także mają prawo do pomocy i także mogą mówić o emocjach bez stygmatyzacji?
Czy ministerstwo wspiera organizacje pozarządowe prowadzące warsztaty dla chłopców, takie jak „Sztama”, zajęcia dotyczące emocji, odpowiedzialności, granic, przeciwdziałania przemocy i komunikacji bez agresji?
Czy w konkursach grantowych ministerstwa istnieją lub będą istnieć priorytety dotyczące wsparcia chłopców i młodych mężczyzn?
Czy ministerstwo planuje współpracę z Ministerstwem Edukacji Narodowej w celu stworzenia systemowego programu wsparcia chłopców w szkołach, placówkach opiekuńczo-wychowawczych, świetlicach środowiskowych i innych instytucjach pracujących z dziećmi?
Czy ministerstwo dostrzega problem społecznego wzorca, zgodnie z którym chłopcy mają „radzić sobie sami”, nie zgłaszać krzywdy i nie okazywać emocji? Jeśli tak, jakie działania planuje w celu zmiany tego wzorca?
Czy ministerstwo analizuje wpływ przemocy rówieśniczej, samotności i braku wsparcia emocjonalnego na późniejsze funkcjonowanie młodych mężczyzn, w tym zdrowie psychiczne, relacje, rynek pracy i ryzyko zachowań przemocowych?
Czy ministerstwo posiada dane dotyczące korzystania przez chłopców i młodych mężczyzn z pomocy psychologicznej, telefonów zaufania, poradnictwa rodzinnego, ośrodków interwencji kryzysowej i innych form wsparcia?
Czy ministerstwo prowadzi działania skierowane do rodziców, opiekunów i pracowników instytucji pomocowych dotyczące tego, jak rozpoznawać cierpienie chłopców, które nie zawsze wyraża się płaczem lub bezpośrednią prośbą o pomoc?
Czy ministerstwo planuje opracowanie rekomendacji dla placówek wsparcia dziennego, pieczy zastępczej, świetlic środowiskowych i organizacji społecznych dotyczących pracy z chłopcami doświadczającymi przemocy lub wykazującymi zachowania agresywne?
Czy ministerstwo zamierza uwzględnić chłopców i młodych mężczyzn jako odrębną grupę wymagającą szczególnej uwagi w dokumentach strategicznych dotyczących rodziny, dzieci, młodzieży, zdrowia psychicznego i przeciwdziałania przemocy?
Czy ministerstwo podejmie działania, aby tematyka chłopców i mężczyzn nie była traktowana jako problem marginalny lub ideologiczny, lecz jako pełnoprawny element polityki społecznej państwa?
Kiedy ministerstwo przedstawi kompleksowe stanowisko dotyczące sytuacji chłopców i młodych mężczyzn w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem przemocy rówieśniczej, zdrowia psychicznego, zaufania do dorosłych i potrzeby profilaktyki agresji?
Z poważaniem Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6732 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.386.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na Interpelację nr 17731 Pana Posła Marcina Józefaciuka, w sprawie sytuacji
chłopców, przemocy rówieśniczej, zdrowia psychicznego i potrzeby systemowej polityki
społecznej wobec chłopców i młodych mężczyzn, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że wskazany w pytaniach Pana Posła zakres wsparcia w dużej mierze leży w gestii
Ministra Zdrowia, Ministra Edukacji Narodowej oraz Pełnomocnika Rządu do spraw
Równości w KPRM.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podejmuje działania w obszarze swojej
właściwości, w zakresie wspierania rodziny i pieczy zastępczej. Należy przy tym podkreślić,
że działania prowadzone w poszczególnych resortach często są komplementarne i mają
charakter kompatybilny. Inicjatywy te łączy ukierunkowanie na dobro wszystkich dzieci,
niezależnie od ich płci. Placówki wsparcia dziennego i placówki opiekuńczo-wychowawcze
zapewniają dzieciom opiekę i wychowanie, pomoc w nauce, w tym dostęp do zajęć
socjoterapeutycznych, terapeutycznych, korekcyjnych, kompensacyjnych, logopedycznych
i zaspokajają ich niezbywalne potrzeby, w szczególności emocjonalne, rozwojowe,
zdrowotne, bytowe i społeczne.
Należy podkreślić, że tego typu pomoc powinna być zindywidualizowana i zgodnie z zasadą
subsydiarności realizowana na szczeblu lokalnym, przez samorządy mające rozeznanie
w kwestii potrzeb każdego ze swoich podopiecznych. Nie jest planowane wydanie
wytycznych dla placówek wsparcia dziennego ani form pieczy zastępczej w niniejszym
zakresie. W ocenie kierownictwa MRPiPS każda sytuacja dotycząca doświadczania przez
dziecko przemocy wymaga podejścia i reakcji dostosowanych do jego wieku, stanu
psychicznego i fizycznego oraz konkretnych okoliczności.
Nadmieniam, że szczególnymi środkami ochrony małoletnich są standardy ochrony
małoletnich wskazane w przepisach ustawy z 13 maja 2026 r. o przeciwdziałaniu
zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich1. Obowiązek
wprowadzenia standardów ochrony małoletnich ma każdy organ zarządzający jednostką
systemu oświaty, o której mowa w art. 2 pkt 1-8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo
oświatowe, a także zarządzający inną placówką oświatową, opiekuńczą, wychowawczą,
resocjalizacyjną, religijną, artystyczną, medyczną, rekreacyjną, sportową lub prowadzącą
działalność związaną z rozwijaniem zainteresowań, do której uczęszczają albo w której
przebywają lub mogą przebywać małoletni. Obowiązek ten nałożono również na
organizatora działalności: oświatowej, opiekuńczej, wychowawczej, resocjalizacyjnej,
1 Dz.U. z 2026 r. poz. 110 z późn. zm.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
religijnej, artystycznej, medycznej, rekreacyjnej, sportowej lub związanej z rozwijaniem
zainteresowań przez małoletnich.
We wspomnianych standardach, w sposób dostosowany do charakteru i rodzaju placówki
lub działalności, określa się zasady i procedurę podejmowania interwencji w sytuacji
podejrzenia krzywdzenia lub posiadania informacji o krzywdzeniu małoletniego, a także
osoby odpowiedzialne za przyjmowanie zgłoszeń o zdarzeniach zagrażających
małoletniemu i udzielenie mu wsparcia.
Wskazuję również, że na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości dostępne są
wytyczne oraz dobre praktyki w zakresie wdrażania standardów ochrony małoletnich.
Zostały one wypracowane wspólnie w gronie specjalistów i zaakceptowane przez Ministra
Sprawiedliwości oraz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Kierownictwo resortu
rodziny przekazało informację o wytycznych i dobrych praktykach do wojewodów.
Następnie informacje te rozdystrybuowano podmiotom realizującym zadania określone
ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej z terenów poszczególnych
województw, celem podjęcia dalszych prac nad implementacją standardów na poziomie
lokalnym.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) dane statystyczne gromadzi
się w zakresie wynikającym z przepisów prawa oraz sprawozdawczości jednostek
organizacyjnych pomocy społecznej. Dane te co do zasady nie są prowadzone z podziałem
na chłopców i młodych mężczyzn jako odrębną grupę beneficjentów podejmowanych
działań. W związku z tym kierownictwo resortu nie dysponuje kompleksowymi danymi
w przedstawionym zakresie.
W resorcie rodziny nie prowadzi się też odrębnych działań skierowanych do rodziców,
opiekunów i pracowników instytucji pomocowych, których przedmiotem byłoby
rozpoznawanie cierpienia wyłącznie chłopców. Kierownictwo ministerstwa wspiera rozwój
kompetencji kadr pomocy społecznej oraz osób realizujących zadania z zakresu wsparcia
rodziny i pieczy zastępczej poprzez szkolenia. Należy mieć przy tym na uwadze, że zawód
pracownika socjalnego jest zawodem regulowanym, a wykonujące go osoby posiadają pełne
kompetencje wymagane do realizacji powierzonych im zadań i przygotowywane są do
wykonywania swoich obowiązków zarówno w toku kształcenia zawodowego, jak i poprzez
systematyczny udział w specjalistycznych szkoleniach.
Odnosząc się do pozostałych kwestii informuję, że kierownictwo MRPiPS odpowiadało za
koordynację zadań dotyczących przeciwdziałania przemocy domowej do 30 czerwca
2024 r., natomiast od 1 lipca 2024 r., w oparciu o przepisy ustawy z dnia 15 maja 2024 r.
o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji rządowej2,
zadania te przekazano do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, w której jako odpowiedzialny
za ich realizację, zarówno w warstwie legislacyjnej, jak i wykonawczej, wyznaczony został
Departament do spraw Równego Traktowania.
Do zadań Departamentu do spraw Równego Traktowania należą m.in. analiza sytuacji
prawnej i społecznej w obszarze równego traktowania, przemocy domowej i przemocy ze
względu na płeć; inicjowanie realizowanie, koordynowanie oraz monitorowanie działań,
programów i projektów, w tym projektów międzyresortowych, zmierzających do
zapewnienia równego traktowania oraz ochrony przed dyskryminacją; promowanie,
2 Dz. U. poz. 834.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
upowszechnianie i propagowanie problematyki równego traktowania, w tym prowadzenie
działań na rzecz podnoszenia świadomości na temat równego traktowania, przemocy
domowej i przemocy ze względu na płeć.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --