Interpelacja nr 17706
Interpelacja w sprawie zmiany kryteriów oceny (mierników) tzw. nabyć sprawdzających oraz systemowej presji fiskalnej wywieranej na mikro- i małych przedsiębiorców przez organy Krajowej Administracji Skarbowej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (100%)
Obrona i Bezpieczeństwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zmiany kryteriów oceny (mierników) tzw. nabyć sprawdzających oraz systemowej presji fiskalnej wywieranej na mikro- i małych przedsiębiorców przez organy Krajowej Administracji Skarbowej
Interpelacja nr 17706
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie zmiany kryteriów oceny (mierników) tzw. nabyć sprawdzających oraz systemowej presji fiskalnej wywieranej na mikro- i małych przedsiębiorców przez organy Krajowej Administracji Skarbowej
Zgłaszający: Patryk Wicher, Andrzej Adamczyk, Władysław Kurowski, Mariusz Krystian, Rafał Bochenek, Józefa Szczurek-Żelazko, Jarosław Krajewski, Tadeusz Chrzan, Anna Dąbrowska-Banaszek, Fryderyk Sylwester Kapinos, Agnieszka Anna Soin, Anna Kwiecień, Ewa Leniart, Grzegorz Lorek, Agata Wojtyszek, Zbigniew Hoffmann, Michał Moskal, Przemysław Drabek, Paweł Hreniak, Bożena Borys-Szopa, Dariusz Stefaniuk, Michał Woś
Data wpływu: 11-06-2026
Szanowny Panie Ministrze,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), składam interpelację w sprawie skrajnie niepokojących doniesień medialnych oraz bezpośrednich relacji pracowników Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) dotyczących masowych kontroli w najmniejszych podmiotach gospodarczych oraz drastycznej zmiany filozofii przeprowadzania tzw. nabyć sprawdzających.
W ostatnich tygodniach opinia publiczna została zbulwersowana doniesieniami o kuriozalnych i niewspółmiernych karach nakładanych na przedsiębiorców za błahe uchybienia (czego symbolem stała się sprawa tzw. pizzy z krewetkami). Jak wynika z publicznych wystąpień przedstawicieli związków zawodowych działających w strukturach KAS, sytuacja ta nie jest efektem samowoli urzędników najniższego szczebla, lecz bezpośrednią konsekwencją odgórnych wytycznych oraz nowej konstrukcji wewnętrznych wskaźników efektywności (tzw. mierników).
Według relacji zatrudnionych w urzędach skarbowych jeszcze kilka lat temu nadrzędnym celem nabycia sprawdzającego była prewencja, edukacja oraz przypominanie o obowiązkach ewidencyjnych. Do wykonania planu urzędu liczyła się sama liczba przeprowadzonych weryfikacji. Obecnie – jak alarmują pracownicy – system został zmieniony w taki sposób, że do miernika sukcesu zaliczane są wyłącznie tzw. pozytywne nabycia sprawdzające, czyli takie, które zakończyły się nałożeniem mandatu karnego lub odmową jego przyjęcia.
Taka konstrukcja wskaźników zmusza urzędników do bezwzględnego penalizowania nawet najdrobniejszych pomyłek, eliminując całkowicie instytucję pouczenia. Co więcej, z relacji pracowników wynika, że ze strony kierownictwa urzędów wywierana jest presja na nakładanie mandatów w jak najwyższych kwotach. Praktyka ta stoi w jaskrawej sprzeczności z duchem konstytucji biznesu oraz z przepisami Kodeksu karnego skarbowego (w szczególności z zasadą dyrektyw wymiaru kary i indywidualizacji odpowiedzialności określonej w art. 12 i 13 K.k.s.).
Zamiast koncentrować siły i środki KAS na ściganiu zorganizowanej przestępczości podatkowej, wyłudzeniach podatku VAT na wielką skalę czy agresywnej optymalizacji podatkowej międzynarodowych korporacji, państwo kieruje aparat opresji przeciwko najmniejszym polskim przedsiębiorcom, którzy są najłatwiejszym celem kontrolnym.
W związku z powyższym, realizując mandat poselski, zwracam się do Pana Ministra z następującymi, szczegółowymi pytaniami:
Czy w instrukcjach, wytycznych lub systemach oceny pracy urzędów skarbowych oraz urzędów celno-skarbowych wprowadzono wskaźniki (mierniki) efektywności, które uzależniają realizację planów urzędu wyłącznie od liczby kontroli (w tym nabyć sprawdzających) zakończonych nałożeniem mandatu lub skierowaniem sprawy do ukarania?
Kto personalnie (w strukturach Ministerstwa Finansów lub kierownictwa Krajowej Administracji Skarbowej) podjął decyzję o zmianie konstrukcji tych wskaźników oraz jakie były merytoryczne i prawne przesłanki odejścia od funkcji prewencyjno-edukacyjnej nabycia sprawdzającego na rzecz podejścia restrykcyjno-fiskalnego?
Jak Ministerstwo Finansów odnosi się do zarzutów pracowników KAS, iż odgórnie narzucane są plany kwotowe dotyczące minimalnych lub pożądanych wartości mandatów, co może stanowić rażące naruszenie niezależności finansowej urzędnika jako finansowego organu postępowania przygotowawczego w rozumieniu K.k.s.?
Ile tzw. nabyć sprawdzających przeprowadzono w latach 2023, 2024, 2025 oraz w I połowie 2026 roku, jaki odsetek z nich zakończył się nałożeniem mandatu, a jaki pouczeniem, oraz jaka była łączna kwota zabezpieczonych w ten sposób wpływów budżetowych?
Jaki procent wszystkich kontroli podatkowych i celno-skarbowych oraz nabyć sprawdzających w latach 2024-2026 dotyczył mikro- i małych przedsiębiorców (zatrudniających do 50 pracowników), w porównaniu do podmiotów średnich i dużych?
Czy Pan Minister uważa, że obecna polityka wskaźnikowa szefa KAS, wymuszająca karanie mandatami za minimalne, formalne uchybienia, buduje zaufanie obywateli do organów państwa (zgodnie z art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców) i czy zamierza Pan podjąć natychmiastowe działania w celu rewizji tych chorych mechanizmów korporacyjnych w administracji publicznej?
Interpelacja nr 17706
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie zmiany kryteriów oceny (mierników) tzw. nabyć sprawdzających oraz systemowej presji fiskalnej wywieranej na mikro- i małych przedsiębiorców przez organy Krajowej Administracji Skarbowej
Zgłaszający: Patryk Wicher, Andrzej Adamczyk, Władysław Kurowski, Mariusz Krystian, Rafał Bochenek, Józefa Szczurek-Żelazko, Jarosław Krajewski, Tadeusz Chrzan, Anna Dąbrowska-Banaszek, Fryderyk Sylwester Kapinos, Agnieszka Anna Soin, Anna Kwiecień, Ewa Leniart, Grzegorz Lorek, Agata Wojtyszek, Zbigniew Hoffmann, Michał Moskal, Przemysław Drabek, Paweł Hreniak, Bożena Borys-Szopa, Dariusz Stefaniuk, Michał Woś
Data wpływu: 11-06-2026
Szanowny Panie Ministrze,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), składam interpelację w sprawie skrajnie niepokojących doniesień medialnych oraz bezpośrednich relacji pracowników Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) dotyczących masowych kontroli w najmniejszych podmiotach gospodarczych oraz drastycznej zmiany filozofii przeprowadzania tzw. nabyć sprawdzających.
W ostatnich tygodniach opinia publiczna została zbulwersowana doniesieniami o kuriozalnych i niewspółmiernych karach nakładanych na przedsiębiorców za błahe uchybienia (czego symbolem stała się sprawa tzw. pizzy z krewetkami). Jak wynika z publicznych wystąpień przedstawicieli związków zawodowych działających w strukturach KAS, sytuacja ta nie jest efektem samowoli urzędników najniższego szczebla, lecz bezpośrednią konsekwencją odgórnych wytycznych oraz nowej konstrukcji wewnętrznych wskaźników efektywności (tzw. mierników).
Według relacji zatrudnionych w urzędach skarbowych jeszcze kilka lat temu nadrzędnym celem nabycia sprawdzającego była prewencja, edukacja oraz przypominanie o obowiązkach ewidencyjnych. Do wykonania planu urzędu liczyła się sama liczba przeprowadzonych weryfikacji. Obecnie – jak alarmują pracownicy – system został zmieniony w taki sposób, że do miernika sukcesu zaliczane są wyłącznie tzw. pozytywne nabycia sprawdzające, czyli takie, które zakończyły się nałożeniem mandatu karnego lub odmową jego przyjęcia.
Taka konstrukcja wskaźników zmusza urzędników do bezwzględnego penalizowania nawet najdrobniejszych pomyłek, eliminując całkowicie instytucję pouczenia. Co więcej, z relacji pracowników wynika, że ze strony kierownictwa urzędów wywierana jest presja na nakładanie mandatów w jak najwyższych kwotach. Praktyka ta stoi w jaskrawej sprzeczności z duchem konstytucji biznesu oraz z przepisami Kodeksu karnego skarbowego (w szczególności z zasadą dyrektyw wymiaru kary i indywidualizacji odpowiedzialności określonej w art. 12 i 13 K.k.s.).
Zamiast koncentrować siły i środki KAS na ściganiu zorganizowanej przestępczości podatkowej, wyłudzeniach podatku VAT na wielką skalę czy agresywnej optymalizacji podatkowej międzynarodowych korporacji, państwo kieruje aparat opresji przeciwko najmniejszym polskim przedsiębiorcom, którzy są najłatwiejszym celem kontrolnym.
W związku z powyższym, realizując mandat poselski, zwracam się do Pana Ministra z następującymi, szczegółowymi pytaniami:
Czy w instrukcjach, wytycznych lub systemach oceny pracy urzędów skarbowych oraz urzędów celno-skarbowych wprowadzono wskaźniki (mierniki) efektywności, które uzależniają realizację planów urzędu wyłącznie od liczby kontroli (w tym nabyć sprawdzających) zakończonych nałożeniem mandatu lub skierowaniem sprawy do ukarania?
Kto personalnie (w strukturach Ministerstwa Finansów lub kierownictwa Krajowej Administracji Skarbowej) podjął decyzję o zmianie konstrukcji tych wskaźników oraz jakie były merytoryczne i prawne przesłanki odejścia od funkcji prewencyjno-edukacyjnej nabycia sprawdzającego na rzecz podejścia restrykcyjno-fiskalnego?
Jak Ministerstwo Finansów odnosi się do zarzutów pracowników KAS, iż odgórnie narzucane są plany kwotowe dotyczące minimalnych lub pożądanych wartości mandatów, co może stanowić rażące naruszenie niezależności finansowej urzędnika jako finansowego organu postępowania przygotowawczego w rozumieniu K.k.s.?
Ile tzw. nabyć sprawdzających przeprowadzono w latach 2023, 2024, 2025 oraz w I połowie 2026 roku, jaki odsetek z nich zakończył się nałożeniem mandatu, a jaki pouczeniem, oraz jaka była łączna kwota zabezpieczonych w ten sposób wpływów budżetowych?
Jaki procent wszystkich kontroli podatkowych i celno-skarbowych oraz nabyć sprawdzających w latach 2024-2026 dotyczył mikro- i małych przedsiębiorców (zatrudniających do 50 pracowników), w porównaniu do podmiotów średnich i dużych?
Czy Pan Minister uważa, że obecna polityka wskaźnikowa szefa KAS, wymuszająca karanie mandatami za minimalne, formalne uchybienia, buduje zaufanie obywateli do organów państwa (zgodnie z art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców) i czy zamierza Pan podjąć natychmiastowe działania w celu rewizji tych chorych mechanizmów korporacyjnych w administracji publicznej?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Zbigniew Stawicki
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 6 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.4 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8124 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 17 sierpnia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja poselska nr 17706
Znak sprawy: DZP1.K43.57.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 17706 z 15 czerwca 2026 r. Posłów na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej: Pana Patryka Wichra, Pana Andrzeja Adamczyka, Pana
Władysława Kurowskiego, Pana Mariusza Krystiana, Pana Rafała Bochenka, Pani
Józefy Szczurek-Żelazko, Pana Jarosława Krajewskiego, Pana Tadeusza Chrzana,
Pani Anny Dąbrowskiej-Banaszek, Pana Fryderyka Sylwestra Kapinosa, Pani
Agnieszki Anny Soin, Pani Anny Kwiecień, Pani Ewy Leniart, Pana Grzegorza Lorka,
Pani Agaty Wojtyszek, Pana Zbigniewa Hoffmanna, Pana Michała Moskala, Pana
Przemysława Drabka, Pana Pawła Hreniaka, Pani Bożeny Borys-Szopa, Pana
Dariusza Stefaniuka oraz Pana Michała Wosia – w sprawie zmiany kryteriów oceny
(mierników) tzw. nabyć sprawdzających oraz systemowej presji fiskalnej wywieranej
na mikro i małych przedsiębiorców przez organy Krajowej Administracji Skarbowej,
wyjaśniam co następuje.
Ad 1.
Pracownicy Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) oraz funkcjonariusze Służby
Celno-Skarbowej prowadzą czynności, w tym nabycia sprawdzające, postępowania
mandatowe, kontrole podatkowe/kontrole celno-skarbowe w zakresie cen
transferowych, agresywnej optymalizacji podatkowej, wyłudzeń podatku VAT,
likwidacji szarej strefy, nielegalnego hazardu, przestępczości akcyzowej, przemytu i
obrotu towarami z zagranicą, majątku nieznajdującego pokrycia w ujawnionych
źródłach przychodów, postępowania podatkowe itp. Kontrole w zakresie
wywiązywania się z obowiązku ewidencjonowania sprzedaży za pośrednictwem kas
rejestrujących stanowią jedno z bardzo wielu zadań, tym samym system oceny
i nagradzania pracowników KAS i funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej nie jest
i nie może być oparty wyłącznie na liczbie kontroli (w tym nabyć sprawdzających)
zakończonych nałożeniem mandatu lub skierowaniem sprawy do ukarania.
Całościowa ocena pracy urzędu skarbowego/urzędu celno- skarbowego to złożony
-- 1 of 4 --
2/4
proces, który obejmuje wiele zróżnicowanych obszarów jego działalności. Nie
można tym samym dokonywać oceny pracy urzędów tylko przez jeden pryzmat,
ponieważ praca urzędu łączy wiele skomplikowanych i różnorodnych obszarów
takich jak np. obsługa klienta, analiza ryzyka, szeroko rozumiane czynności
kontrolne, wymiar, egzekucja, wpływy budżetowe itp.
Ad 2.
Wszelkie regulacje w zakresie określania kierunków działania i rozwoju KAS na
poszczególne lata są wydawane w formie zarządzenia Szefa KAS, po zatwierdzeniu
przez Ministra Finansów i Gospodarki.
Natomiast propozycję zmiany, do której odnosi się przedmiotowa interpelacja
przygotował Zespół do spraw wskaźników realizacji celów KAS.
Wspomniany Zespół, powołany przez Szefa KAS na mocy zarządzenia z dnia
1 sierpnia 2024 r., ma za zadanie wspieranie Szefa KAS w przygotowaniu rocznych
kierunków działania i rozwoju KAS. W skład Zespołu wchodzą eksperci z jednostek
KAS posiadający niezbędną wiedzę i doświadczenie w zakresie organizacji KAS
i obszarów jej działalności. Należy przy tym zauważyć, że zaangażowanie ekspertów
z jednostek organizacyjnych KAS w tworzenie planów rocznych pozwala skorelować
cele centralne z możliwościami terenowymi z uwzględnieniem specyfiki regionalnej
oraz maksymalnie wykorzystać wiedzę organizacji o jej działaniu.
Propozycja zmiany wskaźnika wynikała ze zmiany od 2025 r. w podejściu do pomiaru
działań KAS. Był to kluczowy moment z uwagi na rozpoczęcie nowej perspektywy
strategicznej na lata 2025-2028. W 2025 r. w odniesieniu do roku 2024
przeniesiono nacisk z podejścia ilościowego na badanie efektywności i jakości
działania KAS. Dotyczyło to w szczególności działania KAS w obszarach kontroli
i analityki.
Zmiany nie miały na celu dodatkowego ingerowania w działalność podatników, ale
w oparciu o analizę ryzyka skoncentrowanie się na obszarach i potencjalnych
podmiotach, gdzie prawdopodobieństwo wystąpienia nieprawidłowości jest
odpowiednio wysokie. Dlatego też na 2025 rok zmieniono założenia dotyczące
określenia przedmiotowego wskaźnika z dotychczas stosowanego, dotyczącego
liczby weryfikacji punktów sprzedaży i oparto go na skuteczności działań.
Czynności realizowane w ramach nabycia sprawdzającego nie są czynnościami
realizowanymi losowo, lecz podlegają wcześniejszemu typowaniu na podstawie
wyników analizy ryzyka w obszarach określonych dla tej instytucji prawnej.
W takim modelu naturalnym wskaźnikiem jest skuteczność ujawniania naruszeń,
a nie wyłącznie liczba wykonanych czynności.
Ad 3.
Odnosząc się do podniesionej w interpelacji kwestii zarzutów zgłaszanych przez
pracowników KAS, dotyczących odgórnie narzucanych planów kwotowych
mandatów wyjaśniam, że w tym zakresie obowiązują wyłącznie przepisy Kodeksu
karnego skarbowego dotyczące zasad i okoliczności uwzględnianych przy wymiarze
kary (art. 12 i art. 13 kks).
Z kolei określając wysokość kary grzywny nakładanej w drodze mandatu karnego,
kontrolujący działają na podstawie przepisów art. 48 §1 i 2 Kks, zgodnie z którymi
mandatem karnym można nałożyć karę grzywny w granicach od jednej dziesiątej do
pięciokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia (aktualnie od 480,60 zł do
24.030 zł).
Ad 4.
-- 2 of 4 --
3/4
Odnosząc się do kwestii danych dotyczących realizacji nabyć sprawdzających
w latach 2023-2025 oraz w I półroczu 2026 r., przedstawiam następujące
informacje:
1) 2023 rok
przeprowadzono 58 341 nabyć sprawdzających,
stwierdzono 13 868 nieprawidłowości (23,77%),
nałożono 13 025 mandatów karnych, na łączna kwotę 19 203 423,00 zł,
w 120 przypadkach odmówiono przyjęci mandatu karnego,
w 615 przypadkach odstąpiono od nałożenia mandatu;
2) 2024 rok
przeprowadzono 59 675 nabyć sprawdzających,
stwierdzono 13 916 nieprawidłowości (23,32%),
nałożono 13 787 mandatów karnych, na łączna kwotę 20 438 126,60 zł,
w 370 przypadkach odmówiono przyjęci mandatu karnego,
w 349 przypadkach odstąpiono od nałożenia mandatu;
3) 2025 rok
przeprowadzono 57 858 nabyć sprawdzających,
stwierdzono 19 282 nieprawidłowości (33,33%),
nałożono 20 200 mandatów karnych, na łączna kwotę 27 815 124,52 zł,
w 441 przypadkach odmówiono przyjęci mandatu karnego,
w 108 przypadkach odstąpiono od nałożenia mandatu;
4) I półrocze. 2026 roku
przeprowadzono 31 634 nabyć sprawdzających,
stwierdzono 12 065 nieprawidłowości (38,14%),
nałożono 12 309 mandatów karnych, na łączna kwotę 16 162 903,80 zł,
w 325 przypadkach odmówiono przyjęci mandatu karnego.
w 53 przypadkach odstąpiono od nałożenia mandatu (dotyczy I kwartału
2026 r.).
Ad 5.
Nawiązując do pytania dotyczącego m.in. procentu wszystkich kontroli
podatkowych i celno-skarbowych w latach 2024–2026, które dotyczyły mikro i
małych przedsiębiorców (zatrudniających do 50 pracowników), w porównaniu do
podmiotów średnich i dużych, informuję, że w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 30
czerwca 2026 r.:
1) 83,5% kontroli podatkowych i kontroli celno-skarbowych dotyczyło mikro
i małych przedsiębiorców;
2) 6,7% kontroli podatkowych i kontroli celno-skarbowych dotyczyło średnich
i dużych przedsiębiorców.
Ad 6.
Jak już wskazano w odpowiedzi na pytanie drugie, zmiany we wskaźniku dotyczącym
weryfikacji realizacji obowiązku ewidencjonowania obrotu przy wykorzystaniu kasy
rejestrującej oraz wydawania paragonów fiskalnych w trybie nabycia
sprawdzającego miały na celu, w oparciu o analizę ryzyka , skoncentrowanie działań
na obszarach, gdzie prawdopodobieństwo wystąpienia nieprawidłowości jest
odpowiednio wysokie.
-- 3 of 4 --
4/4
Przedstawiając powyższe mam nadzieję, że zaprezentowane informacje stanowią
wyczerpującą odpowiedź na złożoną interpelację i spotkają się z uprzejmą
akceptacją Pana Marszałka.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Zbigniew Stawicki
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 17 sierpnia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja poselska nr 17706
Znak sprawy: DZP1.K43.57.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 17706 z 15 czerwca 2026 r. Posłów na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej: Pana Patryka Wichra, Pana Andrzeja Adamczyka, Pana
Władysława Kurowskiego, Pana Mariusza Krystiana, Pana Rafała Bochenka, Pani
Józefy Szczurek-Żelazko, Pana Jarosława Krajewskiego, Pana Tadeusza Chrzana,
Pani Anny Dąbrowskiej-Banaszek, Pana Fryderyka Sylwestra Kapinosa, Pani
Agnieszki Anny Soin, Pani Anny Kwiecień, Pani Ewy Leniart, Pana Grzegorza Lorka,
Pani Agaty Wojtyszek, Pana Zbigniewa Hoffmanna, Pana Michała Moskala, Pana
Przemysława Drabka, Pana Pawła Hreniaka, Pani Bożeny Borys-Szopa, Pana
Dariusza Stefaniuka oraz Pana Michała Wosia – w sprawie zmiany kryteriów oceny
(mierników) tzw. nabyć sprawdzających oraz systemowej presji fiskalnej wywieranej
na mikro i małych przedsiębiorców przez organy Krajowej Administracji Skarbowej,
wyjaśniam co następuje.
Ad 1.
Pracownicy Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) oraz funkcjonariusze Służby
Celno-Skarbowej prowadzą czynności, w tym nabycia sprawdzające, postępowania
mandatowe, kontrole podatkowe/kontrole celno-skarbowe w zakresie cen
transferowych, agresywnej optymalizacji podatkowej, wyłudzeń podatku VAT,
likwidacji szarej strefy, nielegalnego hazardu, przestępczości akcyzowej, przemytu i
obrotu towarami z zagranicą, majątku nieznajdującego pokrycia w ujawnionych
źródłach przychodów, postępowania podatkowe itp. Kontrole w zakresie
wywiązywania się z obowiązku ewidencjonowania sprzedaży za pośrednictwem kas
rejestrujących stanowią jedno z bardzo wielu zadań, tym samym system oceny
i nagradzania pracowników KAS i funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej nie jest
i nie może być oparty wyłącznie na liczbie kontroli (w tym nabyć sprawdzających)
zakończonych nałożeniem mandatu lub skierowaniem sprawy do ukarania.
Całościowa ocena pracy urzędu skarbowego/urzędu celno- skarbowego to złożony
-- 1 of 4 --
2/4
proces, który obejmuje wiele zróżnicowanych obszarów jego działalności. Nie
można tym samym dokonywać oceny pracy urzędów tylko przez jeden pryzmat,
ponieważ praca urzędu łączy wiele skomplikowanych i różnorodnych obszarów
takich jak np. obsługa klienta, analiza ryzyka, szeroko rozumiane czynności
kontrolne, wymiar, egzekucja, wpływy budżetowe itp.
Ad 2.
Wszelkie regulacje w zakresie określania kierunków działania i rozwoju KAS na
poszczególne lata są wydawane w formie zarządzenia Szefa KAS, po zatwierdzeniu
przez Ministra Finansów i Gospodarki.
Natomiast propozycję zmiany, do której odnosi się przedmiotowa interpelacja
przygotował Zespół do spraw wskaźników realizacji celów KAS.
Wspomniany Zespół, powołany przez Szefa KAS na mocy zarządzenia z dnia
1 sierpnia 2024 r., ma za zadanie wspieranie Szefa KAS w przygotowaniu rocznych
kierunków działania i rozwoju KAS. W skład Zespołu wchodzą eksperci z jednostek
KAS posiadający niezbędną wiedzę i doświadczenie w zakresie organizacji KAS
i obszarów jej działalności. Należy przy tym zauważyć, że zaangażowanie ekspertów
z jednostek organizacyjnych KAS w tworzenie planów rocznych pozwala skorelować
cele centralne z możliwościami terenowymi z uwzględnieniem specyfiki regionalnej
oraz maksymalnie wykorzystać wiedzę organizacji o jej działaniu.
Propozycja zmiany wskaźnika wynikała ze zmiany od 2025 r. w podejściu do pomiaru
działań KAS. Był to kluczowy moment z uwagi na rozpoczęcie nowej perspektywy
strategicznej na lata 2025-2028. W 2025 r. w odniesieniu do roku 2024
przeniesiono nacisk z podejścia ilościowego na badanie efektywności i jakości
działania KAS. Dotyczyło to w szczególności działania KAS w obszarach kontroli
i analityki.
Zmiany nie miały na celu dodatkowego ingerowania w działalność podatników, ale
w oparciu o analizę ryzyka skoncentrowanie się na obszarach i potencjalnych
podmiotach, gdzie prawdopodobieństwo wystąpienia nieprawidłowości jest
odpowiednio wysokie. Dlatego też na 2025 rok zmieniono założenia dotyczące
określenia przedmiotowego wskaźnika z dotychczas stosowanego, dotyczącego
liczby weryfikacji punktów sprzedaży i oparto go na skuteczności działań.
Czynności realizowane w ramach nabycia sprawdzającego nie są czynnościami
realizowanymi losowo, lecz podlegają wcześniejszemu typowaniu na podstawie
wyników analizy ryzyka w obszarach określonych dla tej instytucji prawnej.
W takim modelu naturalnym wskaźnikiem jest skuteczność ujawniania naruszeń,
a nie wyłącznie liczba wykonanych czynności.
Ad 3.
Odnosząc się do podniesionej w interpelacji kwestii zarzutów zgłaszanych przez
pracowników KAS, dotyczących odgórnie narzucanych planów kwotowych
mandatów wyjaśniam, że w tym zakresie obowiązują wyłącznie przepisy Kodeksu
karnego skarbowego dotyczące zasad i okoliczności uwzględnianych przy wymiarze
kary (art. 12 i art. 13 kks).
Z kolei określając wysokość kary grzywny nakładanej w drodze mandatu karnego,
kontrolujący działają na podstawie przepisów art. 48 §1 i 2 Kks, zgodnie z którymi
mandatem karnym można nałożyć karę grzywny w granicach od jednej dziesiątej do
pięciokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia (aktualnie od 480,60 zł do
24.030 zł).
Ad 4.
-- 2 of 4 --
3/4
Odnosząc się do kwestii danych dotyczących realizacji nabyć sprawdzających
w latach 2023-2025 oraz w I półroczu 2026 r., przedstawiam następujące
informacje:
1) 2023 rok
przeprowadzono 58 341 nabyć sprawdzających,
stwierdzono 13 868 nieprawidłowości (23,77%),
nałożono 13 025 mandatów karnych, na łączna kwotę 19 203 423,00 zł,
w 120 przypadkach odmówiono przyjęci mandatu karnego,
w 615 przypadkach odstąpiono od nałożenia mandatu;
2) 2024 rok
przeprowadzono 59 675 nabyć sprawdzających,
stwierdzono 13 916 nieprawidłowości (23,32%),
nałożono 13 787 mandatów karnych, na łączna kwotę 20 438 126,60 zł,
w 370 przypadkach odmówiono przyjęci mandatu karnego,
w 349 przypadkach odstąpiono od nałożenia mandatu;
3) 2025 rok
przeprowadzono 57 858 nabyć sprawdzających,
stwierdzono 19 282 nieprawidłowości (33,33%),
nałożono 20 200 mandatów karnych, na łączna kwotę 27 815 124,52 zł,
w 441 przypadkach odmówiono przyjęci mandatu karnego,
w 108 przypadkach odstąpiono od nałożenia mandatu;
4) I półrocze. 2026 roku
przeprowadzono 31 634 nabyć sprawdzających,
stwierdzono 12 065 nieprawidłowości (38,14%),
nałożono 12 309 mandatów karnych, na łączna kwotę 16 162 903,80 zł,
w 325 przypadkach odmówiono przyjęci mandatu karnego.
w 53 przypadkach odstąpiono od nałożenia mandatu (dotyczy I kwartału
2026 r.).
Ad 5.
Nawiązując do pytania dotyczącego m.in. procentu wszystkich kontroli
podatkowych i celno-skarbowych w latach 2024–2026, które dotyczyły mikro i
małych przedsiębiorców (zatrudniających do 50 pracowników), w porównaniu do
podmiotów średnich i dużych, informuję, że w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 30
czerwca 2026 r.:
1) 83,5% kontroli podatkowych i kontroli celno-skarbowych dotyczyło mikro
i małych przedsiębiorców;
2) 6,7% kontroli podatkowych i kontroli celno-skarbowych dotyczyło średnich
i dużych przedsiębiorców.
Ad 6.
Jak już wskazano w odpowiedzi na pytanie drugie, zmiany we wskaźniku dotyczącym
weryfikacji realizacji obowiązku ewidencjonowania obrotu przy wykorzystaniu kasy
rejestrującej oraz wydawania paragonów fiskalnych w trybie nabycia
sprawdzającego miały na celu, w oparciu o analizę ryzyka , skoncentrowanie działań
na obszarach, gdzie prawdopodobieństwo wystąpienia nieprawidłowości jest
odpowiednio wysokie.
-- 3 of 4 --
4/4
Przedstawiając powyższe mam nadzieję, że zaprezentowane informacje stanowią
wyczerpującą odpowiedź na złożoną interpelację i spotkają się z uprzejmą
akceptacją Pana Marszałka.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Zbigniew Stawicki
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --