Interpelacja w sprawie kryteriów i mechanizmów nadzoru nad projektowanym systemem dopłat do składek ZUS dla artystów zawodowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17703
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie kryteriów i mechanizmów nadzoru nad projektowanym systemem dopłat do składek ZUS dla artystów zawodowych
Zgłaszający: Jarosław Krajewski, Małgorzata Wassermann, Michał Kowalski, Wojciech Michał Zubowski, Lidia Czechak, Filip Kaczyński, Wioletta Maria Kulpa, Agnieszka Anna Soin, Andrzej Kosztowniak, Michał Jach, Waldemar Andzel
Data wpływu: 11-06-2026
Szanowna Pani Minister,
prasa szeroko opisuje wyniki sondażu Instytutu Badań Pollster, przeprowadzonego dla „Super Expressu“ w dniach 28-29 maja 2026 r. na próbie 1 057 dorosłych Polaków, dotyczącego pytania, czy rząd powinien dopłacać artystom do emerytury. Według publikacji 74% badanych odpowiedziało przecząco, 11% poparło takie rozwiązanie, a 15% nie miało zdania.
Rada Ministrów w dniu 26 maja 2026 r. przyjęła projekt ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny. Projekt przewiduje wprowadzenie statusu artysty zawodowego oraz systemu dopłat do składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne dla osób o niższych dochodach, przy czym dopłaty mają być przekazywane bezpośrednio do ZUS, a nie wypłacane beneficjentom w gotówce.
Z informacji rządowych wynika, że wsparcie ma dotyczyć artystów, których dochód osiągany w trzech poprzednich latach podatkowych nie przekroczył średniorocznie 125% minimalnego wynagrodzenia, czyli około 68 tys. zł rocznie brutto. Dopłata ma uzupełniać składki do poziomu należnego od minimalnego wynagrodzenia za pracę, które od 1 stycznia 2026 r. wynosi 4 806 zł brutto.
Uzasadnienie projektu wskazuje na szacunkową liczbę około 62,4 tys. artystów i twórców zawodowo wykonujących działalność artystyczną, około 2,5 tys. absolwentów uczelni artystycznych rocznie, a także na dane, zgodnie z którymi około 69% tej grupy ma przychody poniżej średniej krajowej, około 30% poniżej minimalnego wynagrodzenia, a jedynie 8,3% pozostaje w stosunku pracy na czas nieokreślony. Jednocześnie według danych ZUS na dzień 30 września 2024 r. jedynie 102 osoby były zgłoszone do ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako twórcy lub artyści.
Projekt dotyczy realnego problemu niestabilnych dochodów i braku ciągłości ubezpieczeniowej w części środowisk twórczych. Jednocześnie skala sprzeciwu społecznego wskazana w sondażu uzasadnia potrzebę szczególnie przejrzystego przedstawienia kosztów, kryteriów dostępu i mechanizmów kontroli.
Ryzyka dotyczą przede wszystkim: uznaniowości przy przyznawaniu statusu artysty zawodowego, zakresu kontroli kryterium dochodowego, ochrony danych przekazywanych między CEiPA, ZUS i KAS, trwałości finansowania z budżetu państwa oraz porównywalności sytuacji artystów z innymi grupami zawodowymi o nieregularnych lub niskich dochodach.
W związku z powyższym zwracamy się z następującymi pytaniami:
Ile osób, według aktualnych szacunków MKiDN, może realnie spełnić kryteria uzyskania statusu artysty zawodowego oraz kryteria dochodowe uprawniające do dopłaty w pierwszych trzech latach obowiązywania ustawy?
Jakie są prognozowane roczne koszty systemu dopłat do składek ZUS w latach 2026-2035, z podziałem na składki społeczne, składkę zdrowotną, koszty obsługi ZUS oraz koszty funkcjonowania CEiPA?
Czy MKiDN dysponuje aktualnymi danymi o liczbie artystów nieposiadających żadnego tytułu do ubezpieczeń społecznych lub zdrowotnych, a jeżeli tak – proszę o ich przedstawienie według branż artystycznych.
Jakie kryteria będą stosowane przy ocenie „weryfikowalnego dorobku“ artystycznego i w jaki sposób ministerstwo zamierza ograniczyć ryzyko arbitralności decyzji administracyjnych?
Jakie procedury odwoławcze będą przysługiwać osobom, którym odmówiono statusu artysty zawodowego albo prawa do dopłaty, i w jakich terminach sprawy te mają być rozpoznawane?
Czy ministerstwo przewiduje ustawowy obowiązek okresowej ewaluacji systemu, obejmującej liczbę beneficjentów, koszty, skuteczność w zwiększaniu ciągłości ubezpieczenia oraz wpływ na przyszłe świadczenia emerytalne?
Z poważaniem
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6216 znakówktórych dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych
osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2520397.11300442.10635766
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Strona 1 z 3
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 17703 posłów Jarosława Krajewskiego, Małgorzaty
Wassermann, Michała Kowalskiego, Wojciecha Michała Zubowskiego, Lidii Czechak, Filipa
Kaczyńskiego, Wioletty Marii Kulpy, Agnieszki Anny Soin, Andrzeja Kosztowniaka, Michała
Jacha i Waldemara Andzela z 15 czerwca 2026 roku w sprawie kryteriów i mechanizmów
nadzoru nad projektowanym systemem dopłat do składek ZUS dla artystów zawodowych,
uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Według aktualnych szacunków MKiDN:
a) liczba osób, które będą mogły uzyskać status artysty zawodowego, to 62 423;
b) liczba osób, które spełnią kryteria dochodowe umożliwiające otrzymanie statusu
artysty zawodowego z prawem do dopłaty, to 27 861;
c) liczba osób, które osiągają dochody poniżej wynagrodzenia minimalnego i realnie
otrzymywać będą dopłaty, to 21 316.
Ad 2.
Prognozowane roczne koszty dopłat do składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie
zdrowotne, koszty ZUS oraz koszty CEiPA w latach 2026-2035 to (w mln zł):
rok koszt dopłat do
składek na ub.
społeczne
koszt dopłat do
składek na ub.
zdrowotne
koszty ZUS koszt
funkcjonowania
CEiPA
2026 0 0 0 0
2027 212,65 33,68 10,34 10,73
2028 226,04 35,65 10,99 7,75
2029 239,80 37,65 11,65 4,92
2030 247,99 38,99 2,94 4,96
2031 256,05 40,24 3,03 5,00
2032 264,28 41,53 3,13 5,04
2033 272,77 42,86 3,23 5,08
2034 280,98 44,14 3,32 5,12
2035 289,16 45,42 3,42 5,16
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Strona 2 z 3
Ad 3.
Łączna liczba osób wykonujących zawody twórcze i artystyczne, które nie posiadają
żadnego tytułu do ubezpieczeń, została oszacowana przez MKiDN na podstawie badania
„Policzone, policzeni 2024. Artyści, twórcy i wykonawcy w Polsce.” zrealizowanego pod
kierownictwem prof. Doroty Ilczuk.
Zgodnie z raportem z ww. badania 67,3% artystów posiada ubezpieczenie społeczne
wynikające z formy zatrudnienia, a 8,4% opłaca je dobrowolnie. 15,2% osób korzysta z
różnych form prywatnych ubezpieczeń, a 11% jest ubezpieczonych zdrowotnie przy
członku rodziny, natomiast 10,4% osób nie posiada żadnej formy ubezpieczenia. Biorąc pod
uwagę łączną szacowaną liczbę artystów (62 423), MKiDN szacuje, że wśród nich jest ok.
6492 osób nieposiadających żadnej formy ubezpieczenia. Jednocześnie raport z badania
„Policzone, policzeni 2024. Artyści, twórcy i wykonawcy w Polsce.” nie zawiera danych
umożliwiających przedstawienie rozkładu liczby artystów nieposiadających żadnej formy
ubezpieczenia według poszczególnych branż artystycznych.
Ad 4.
Opinia w zakresie dorobku artystycznego wnioskodawcy ma na celu ustalenie, czy osoba ta
wykonuje zawód artystyczny oraz czy posiada dorobek artystyczny. Opinia nie stanowi
oceny jakości dorobku artystycznego.
Opinia zawiera uzasadnienie, wskazujące w szczególności na:
a) ustalenia faktyczne zespołu w zakresie działalności zawodowej wnioskodawcy
w dziedzinie kultury, wskazanej w ustawie;
b) odniesienie się do dokumentów potwierdzających dorobek artystyczny
wnioskodawcy;
c) dziedzinę kultury, w której wnioskodawca wykonuje zawód artystyczny.
Jednocześnie należy wskazać, że opinia nie stanowi decyzji administracyjnej, a jej uzyskanie
jest jedynie elementem postępowania administracyjnego prowadzonego przez dyrektora
CEiPA. Aby uzyskać status artysty zawodowego, zgodnie z projektem wnioskodawca musi
wykazać spełnienie następujących przesłanek łącznie:
a) posiadanie udokumentowanego dorobku artystycznego;
b) wykazanie, że wykonywanie zawodu artystycznego stanowi istotną część aktywności
zawodowej;
c) osiągnięcie w ostatnich 3 latach przed złożeniem wniosku o nadanie statusu
jakiegokolwiek przychodu w związku z wykonywaniem zawodu artystycznego, co
potwierdzi profesjonalny charakter działalności.
Ad 5.
Wnioskodawca, który nie zgodzi się z decyzją dyrektora CEiPA w zakresie przyznania
statusu artysty zawodowego, będzie miał prawo do złożenia odwołania w trybie określonym
w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 - Kodeks Postępowania Administracyjnego do Ministra
Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Następnie możliwe będzie odwołanie się do
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w trybie
określonym w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi. Możliwe będzie również odwołanie się od decyzji ZUS w zakresie
przyznania dopłaty do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w trybie określonym w
ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego dla postępowań w
sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Strona 3 z 3
Ad 6.
Zgodnie z Oceną Skutków Regulacji trzy lata po wejściu w życie projektowanej ustawy
zostanie dokonana ocena, czy projektowana regulacja poprawiła sytuację środowiska
artystów. Ocena zostanie dokonana przez CEiPA, ze szczególnym udziałem Rady
Programowo-Naukowej do spraw Osób Wykonujących Zawód Artystyczny. W ramach
ewaluacji planowane jest przeprowadzenie badań, których zakres obejmie wpływ regulacji
na formy zatrudnienia artystów oraz policzenie liczby artystów, którzy skorzystali z
wynikających z projektu ustawy regulacji. Ponadto zostanie zbadane, czy wprowadzenie
tego modelu opłacania składek wpłynęło na rezygnację z pracy na etacie bądź działalności
gospodarczej.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 3 of 3 --