Interpelacja w sprawie planowanych zmian w procedurze ratunkowego dostępu do technologii lekowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17693
do ministra zdrowia
w sprawie planowanych zmian w procedurze ratunkowego dostępu do technologii lekowych
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 10-06-2026
Szanowna Pani Minister,
w związku z niedawnymi zapowiedziami Ministerstwa Zdrowia dotyczącymi podjęcia prac nad zmianami w zakresie refundacji indywidualnej, w tym funkcjonowania procedury ratunkowego dostępu do technologii lekowych, zwracam się z prośbą o przedstawienie aktualnych informacji dotyczących dalszych planów resortu w tym obszarze.
RDTL jest istotnym mechanizmem dostępu do leczenia w sytuacjach szczególnych, gdy pacjent nie ma alternatywnych możliwości terapeutycznych lub gdy standardowa ścieżka refundacyjna nie odpowiada na pilną potrzebę kliniczną. Z perspektywy pacjentów kluczowe znaczenie ma, aby procedura ta zapewniała realny, przewidywalny i nieprzerwany dostęp do terapii oraz była stosowana w sposób jednolity i przejrzysty.
Jednocześnie należy podkreślić, że RDTL nie jest rozwiązaniem marginalnym. Z danych publikowanych przez Ministerstwo Zdrowia wynika, że w 2025 r. w ramach procedury RDTL udzielono ponad 26,5 tys. zgód na finansowanie terapii, a z leczenia skorzystało ponad 5,2 tys. pacjentów, w tym ponad 1,2 tys. pacjentów poniżej 18. roku życia. Wydatki na leki finansowane w ramach RDTL w 2025 r. wyniosły ponad 372 mln zł. Jednocześnie na 2026 r. wskazano maksymalną wysokość środków na poziomie 365,125 mln zł.
Powyższe dane pokazują, że procedura RDTL pełni coraz istotniejszą funkcję w systemie ochrony zdrowia. Tym bardziej konieczne jest zapewnienie, aby jej zasady były stabilne, jasne i bezpieczne dla pacjentów, lekarzy oraz świadczeniodawców. Szczególnego znaczenia nabiera kwestia ciągłości terapii, zwłaszcza w sytuacjach, w których pacjent już rozpoczął leczenie, terapia przynosi efekt kliniczny, a ewentualna przerwa może prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia.
Istotnym problemem pozostaje również praktyczne stosowanie wykazu produktów leczniczych niepodlegających finansowaniu w ramach RDTL. Z perspektywy pacjentów konieczne jest jasne określenie, w jaki sposób podejmowane są decyzje o wpisaniu leku do takiego wykazu, jakie kryteria są brane pod uwagę oraz jakie gwarancje przysługują pacjentom, którzy rozpoczęli już terapię i odnoszą z niej korzyść kliniczną.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Na jakim etapie znajdują się obecnie prace Ministerstwa Zdrowia nad zmianami dotyczącymi refundacji indywidualnej, w tym procedury RDTL?
Czy Ministerstwo Zdrowia przewiduje przedstawienie projektu zmian dotyczących procedury RDTL w 2026 r.? Jeśli tak, w którym kwartale?
Jaki zakres zmian dotyczących RDTL jest obecnie analizowany przez Ministerstwo Zdrowia? Czy obejmuje on w szczególności zapewnienie ciągłości leczenia pacjentów, ograniczenie ryzyka powstawania luk terapeutycznych oraz ujednolicenie praktyki stosowania RDTL przez oddziały wojewódzkie NFZ?
Czy resort planuje rozwiązania wzmacniające pozycję pacjenta w procedurze RDTL, w tym wprowadzenie skutecznej i przejrzystej ścieżki odwoławczej od decyzji odmownej?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizuje doprecyzowanie przesłanek ograniczających dostęp do leczenia w ramach RDTL, w tym zasad funkcjonowania wykazu leków niepodlegających finansowaniu?
Jakie działania organizacyjne, interpretacyjne lub legislacyjne Ministerstwo Zdrowia planuje podjąć przed wejściem w życie ewentualnych zmian ustawowych, aby poprawić przewidywalność, ciągłość i bezpieczeństwo terapii pacjentów korzystających z RDTL?
Czy projektowane rozwiązania będą konsultowane z organizacjami pacjentów oraz środowiskiem klinicznym? Jeśli tak, w jakim trybie i terminie?
Z czego wynika wskazanie na 2026 r. maksymalnej wysokości środków przeznaczonych na finansowanie leków w ramach RDTL na poziomie 365,125 mln zł, skoro wydatki na ten cel w 2025 r. wyniosły ponad 372 mln zł?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało ryzyko, że przy rosnącej liczbie pacjentów oraz liczbie udzielanych zgód na leczenie w ramach RDTL środki zaplanowane na 2026 r. mogą okazać się niewystarczające?
Ile wniosków lub zgłoszeń dotyczących finansowania leczenia w ramach RDTL zostało złożonych, zaakceptowanych lub odrzuconych w latach 2024, 2025 oraz od początku 2026 r., z podziałem na województwa, pacjentów dorosłych i pacjentów poniżej 18. roku życia?
Jaki był średni i medianowy czas rozpatrywania spraw dotyczących rozpoczęcia leczenia oraz kontynuacji leczenia w ramach RDTL w latach 2024, 2025 oraz od początku 2026 r.?
Ile przypadków odmowy finansowania leczenia w ramach RDTL w latach 2024–2026 wynikało z przyczyn formalnych, finansowych, interpretacyjnych, negatywnej rekomendacji prezesa AOTMiT albo umieszczenia produktu leczniczego w wykazie leków niepodlegających finansowaniu?
Jakie działania Ministerstwo Zdrowia planuje podjąć, aby ujednolicić praktykę stosowania RDTL przez oddziały wojewódzkie NFZ i ograniczyć sytuacje, w których dostęp pacjenta do terapii zależy od miejsca leczenia lub praktyki konkretnego oddziału funduszu?
W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia monitoruje różnice między województwami w zakresie korzystania z RDTL, w tym różnice dotyczące liczby pacjentów objętych leczeniem, wysokości wydatków oraz liczby świadczeniodawców korzystających z procedury?
Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenie obowiązku szczegółowego uzasadniania odmowy finansowania leczenia w ramach RDTL w sposób zrozumiały dla pacjenta oraz umożliwiający realną weryfikację decyzji?
Czy resort analizuje możliwość przyznania pacjentowi, którego dotyczy wniosek o leczenie w ramach RDTL, wyraźniej określonego statusu w procedurze, w szczególności prawa do informacji o stanie sprawy, przyczynach odmowy oraz dostępnych środkach dalszego działania?
Jakie zabezpieczenia prawne i organizacyjne mają chronić pacjentów przed przerwaniem skutecznej terapii w przypadku wpisania danego produktu leczniczego do wykazu leków niepodlegających finansowaniu w ramach RDTL?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje doprecyzowanie zasad kontynuacji leczenia pacjentów, którzy rozpoczęli terapię przed zmianą statusu danego leku, w szczególności w przypadku wykazania skuteczności dotychczasowego leczenia?
Jakie działania resort planuje w celu ograniczenia obciążeń administracyjnych po stronie lekarzy i szpitali, związanych z prowadzeniem procedury RDTL, tak aby procedura ratunkowa nie stawała się dodatkową barierą w dostępie do terapii?
Jakie rozwiązania Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzić w celu zmniejszenia ryzyka finansowego po stronie świadczeniodawców, w tym ryzyka związanego z interpretacją przesłanek finansowania, zwrotem kosztów terapii oraz kontynuacją leczenia?
W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia zamierza uwzględnić w planowanych zmianach szczególną sytuację dzieci, pacjentów onkologicznych, pacjentów z chorobami rzadkimi oraz pacjentów, dla których brak ciągłości terapii może oznaczać nieodwracalne pogorszenie stanu zdrowia?
Z uwagi na szczególny charakter RDTL oraz sytuację pacjentów korzystających z tego mechanizmu uprzejmie proszę o przedstawienie harmonogramu prac oraz założeń planowanych zmian.
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10818 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLD.050.8.2026.AK
Warszawa, 09 lipca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację nr 17693 Pana Marcina Józefaciuka, Posła na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej dotyczącą planowanych zmian legislacyjnych w obszarze
refundacji indywidualnej, w tym w zakresie dotyczącym funkcjonowania procedury
ratunkowego dostępu do technologii lekowej („RDTL”), Minister Zdrowia uprzejmie
informuje co następuje.
Kwestie dotyczące funkcjonowania w polskim porządku prawnym mechanizmów
finansowania ze środków publicznych produktów leczniczych, a także środków spożywczych
specjalnego przeznaczenia żywieniowego w trybie indywidualnym reguluje kilka aktów
prawnych (m. in. ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne1, ustawa z dnia 12
maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia
żywieniowego i wyrobów medycznych2, ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r o świadczeniach
opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych3). Minister Zdrowia, dostrzegając
potrzebę zmian legislacyjnych w powyższym obszarze, przygotował projekt ustawy o
zmianie ustawy Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw (zwanej dalej również
„ustawą o refundacji indywidualnej”), w ramach którego planowana jest wprowadzenie
nowych (Zastosowanie Podyktowane Współczuciem) oraz regulacja istniejących (m.in.
RDTL, refundacja leków i środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego
sprowadzanych z zagranicy w ramach importu docelowego) mechanizmów refundacji na
potrzeby indywidualnego pacjenta. W celu zidentyfikowania potencjalnych trudności
wdrożeniowych oraz oceny praktycznej wykonalności projektowanych regulacji, w dniu
30 czerwca 2026 r. projekt ustawy został przekazany do prekonsultacji z udziałem m.in.
Narodowego Funduszu Zdrowia („dalej jako „NFZ lub Fundusz”), Agencji Oceny Technologii
1 Dz. U. z 2026 r. poz. 612
2 Dz. U. z 2026 r. poz. 253
3 Dz. U. z 2026 r. poz. 499
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Medycznych i Taryfikacji, przedstawicieli rynku farmaceutycznego, Rzecznika Praw
Pacjenta, samorządów zawodowych oraz organizacji szpitali. Ponadto przedmiotowy projekt
został również udostępniony Radzie Organizacji Pacjentów, działającej przy Ministrze
Zdrowia, dzięki czemu możliwość zajęcia stanowiska w sprawie projektowanych zmian
prawnych zyska również środowisko pacjentów. Należy jednocześnie wskazać, że
w przypadku zgłoszenia uwag do projektu ustawy przez poszczególnych interesariuszy,
projekt ten będzie podlegał dalszym pracom koncepcyjnym w taki sposób, aby zapewnić
optymalne brzmienie projektowanych rozwiązań prawnych. Dopiero po zakończeniu tych
prac, projekt zostanie przekazany do dalszych prac legislacyjnych, przy czym należy wskazać,
że powyższe powinno nastąpić nie później niż do końca 2026 r.
W zakresie dotyczącym projektowanych zmian legislacyjnych, Minister Zdrowia informuje,
że zmiany te obejmą m.in. głęboką modyfikację w obszarze procedury RDTL, polegającą
m.in. na jej ustandaryzowaniu w oparciu o ustalony wzór wniosku oraz na kilkustopniowej
ocenie wniosku o sfinansowanie leku w ramach RDTL, przebiegającej z udziałem ekspertów
klinicznych oraz, w uzasadnionych przypadkach, Agencji Oceny Technologii Medycznych
i Taryfikacji („AOTMiT”). Powyższe sprawi, że zminimalizowane zostanie ryzyko wystąpienia
nierówności w dostępie pacjentów do leczenia, wywołanych m.in. rozbieżnymi stanowiskami
w zakresie zasadności finansowania danego leku.
Projektowane rozwiązania ustawowe zakładają również zwiększenie roli RDTL jako
rozwiązania mającego charakter przejściowy do systemowego finansowania leków ze
środków publicznych, dzięki czemu dostęp do terapii zyska większe grono pacjentów, a
leczenie prowadzone będzie w sposób optymalny) bez konieczności przerywania terapii),
przy jednoczesnym stabilnym finansowaniu terapii ze środków publicznych. Jednocześnie
należy wskazać, że projektowane przepisy prawa przyczynią się również do optymalizacji
wydatkowania środków publicznych (dzięki ocenie eksperckiej wniosków możliwe będzie
skierowanie środków finansowych na nowe, bardziej obiecujące lub zaawansowane
technologie lekowe). Ponadto, dzięki wprowadzeniu do porządku prawnego obowiązku
publikacji przez Ministra Zdrowia wykazu leków podlegających finansowaniu w ramach
RDTL, pacjenci oraz lekarze uzyskają dostęp do cennego źródła wiedzy o technologiach
lekowych finansowanych w ramach RDTL, a jednocześnie zwiększona zostanie
przejrzystość tej procedury. Z uwagi na konieczność uproszczenia obiegu dokumentów
wymaganych dla ubiegania się o sfinansowanie leku w ramach RDTL, a przy tym
usprawnienia procedury, planowane są również działania zmierzające do pełnej
elektronizacji RDTL. Minister Zdrowia wskazuje jednocześnie, że w ramach opracowanych
przepisów prawa nie znajdują się propozycje rozwiązań, które umożliwią odwołanie się
pacjenta od negatywnych decyzji w sprawach dotyczących sfinansowania leku w ramach
RDTL.
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Odnosząc się do kwestii dotyczących uwzględnienia w 2026 r. kwoty dedykowanej
finansowaniu leków w ramach RDTL na poziomie 365,125 mln zł, przy wydatkach na ten cel
w roku ubiegłym na poziomie ponad 372 mln zł, Minister Zdrowia uprzejmie wyjaśnia, że
finansowanie leków w ramach tej procedury opiera się na udzielaniu przez Ministra Zdrowia
dotacji celowej przekazywanej na rzecz NFZ w oparciu o comiesięczne sprawozdania
przekazywane przez Fundusz. Warunki realizacji zadania reguluje odpowiednia umowa,
zawierana pomiędzy Ministrem Zdrowia a Prezesem Funduszu, w której wysokość
wydatków na RDTL w danym roku uzależniona jest od kwoty wskazanej w planie finansowym
Funduszu Medycznego oraz progu ustawowego (4% sumy kwot dedykowanych
finansowaniu leków i środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego w
ramach programów lekowych oraz leków stosowanych w chemioterapii). Umowa ta może
być aneksowana w razie potrzeby zwiększenia środków dedykowanych finansowaniu leków
w ramach RDTL. W 2025 r. pierwotna kwota dedykowana realizacji tego zadania wyniosła
345,333 mln zł, jednak pod koniec 2025 r. została zwiększona o dodatkowe 84,779 mln zł
stosownym aneksem do umowy, do kwoty 430,112 mln zł. Kwota dedykowana finansowaniu
leków w ramach RDTL w roku bieżącym wynika z kwoty zarezerwowanej w planie
finansowym Funduszu Medycznego na 2026 r. i analogicznie do roku ubiegłego, będzie
mogła podlegać ewentualnym modyfikacjom. Dodatkowo należy podkreślić, że NFZ wraz z
comiesięcznymi sprawozdaniami dotyczącymi finansowania leków w ramach RDTL,
dostarcza Ministrowi Zdrowia również prognozy wydatkowania środków na ten cel, dzięki
czemu w przypadku, w którym istnieje możliwość przekroczenia kwoty zaplanowanej na
realizację tego zadania, możliwe jest podjęcie odpowiednich działań zapobiegawczych.
Odnosząc się do kwestii wniosków o sfinansowanie leku w ramach procedury RDTL,
złożonych, zaakceptowanych oraz odrzuconych w latach 2024 – 2026, jak również czasu ich
rozpatrywania z ujęciem czasu medianowego oraz średniego, Minister Zdrowia przekazuje
przedmiotowe informacje w formie tabelarycznej. Jednocześnie, zgodnie z informacjami
przekazanymi przez NFZ, w ramach elektronicznej ewidencji wniosków o sfinansowanie leku
w ramach procedury RDTL, prowadzonej w ramach systemu Centralnej Bazy Wniosków
i Decyzji nie są zbierane dane dotyczące konkretnych przyczyn odmowy finansowania
danego produktu leczniczego w ramach RDTL. Należy jednocześnie wskazać, że brak
realizacji danego wniosku nie zawsze jest decyzją NFZ; w latach 2024 – 2026 około 8%
wniosków zostało skierowanych do świadczeniodawców celem ponownej weryfikacji,
jednak nie były one ponownie przekazywane do NFZ lub świadczeniodawca podjął decyzję
o odstąpieniu od ubiegania się o sfinansowanie danego leku w RDTL i wycofaniu wniosku.
W zakresie dotyczącym podjęcia działań zmierzających do ujednolicenia praktyk
stosowanych przez oddziały wojewódzkie Funduszu, Minister Zdrowia uprzejmie informuje,
że projekt ustawy o refundacji indywidualnej zakłada ograniczenie występowania sytuacji, w
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
których dostęp do terapii może mieć związek z praktyką danego oddziału wojewódzkiego
NFZ poprzez wprowadzenie ujednoliconych mechanizmów oceny wpływających wniosków.
Jednocześnie należy zauważyć, ze zakres korzystania z procedury RDTL przez
poszczególnych świadczeniodawców nadal podlegać będzie monitorowaniu dzięki
utrzymaniu obowiązku przekazywania przez NFZ sprawozdań z realizacji powyższego
zadania oraz przekazywaniu prognoz wydatków na powyższy cel.
W zakresie dotyczącym podjęcia działań polegających na szczegółowym uzasadnianiu
odmów finansowania leku oraz określenia statusu pacjenta korzystającego z tej procedury,
należy wskazać, że projektowane przepisy ustawy o refundacji indywidualnej na obecnym
etapie nie przewidują wprowadzenia takich rozwiązań. Jednocześnie należy podkreślić, że
w celu zwiększenia przejrzystości procedury RDTL planowane jest usankcjonowanie
funkcjonującej już praktyki publikacji wykazu leków finansowanych w ramach procedury
RDTL, dzięki czemu podniesiona zostanie świadomość nt. funkcjonowania tej procedury
zarówno wśród pacjentów, jak również lekarzy.
W zakresie dotyczącym działań chroniących pacjentów przed przerwaniem terapii
w przypadku wpisania danego produktu na wykaz leków niepodlegających finansowaniu
w ramach RDTL, Minister Zdrowia uprzejmie informuje, że obecnie wpisanie danego leku na
powyższy wykaz nie wpływa na możliwość kontynuacji leczenia u pacjentów, którzy
rozpoczęli leczenie przed wejściem w życie zapisów takiego wykazu. Jednocześnie należy
podkreślić, że warunkiem koniecznym dla kontynuacji terapii pozostanie, podobnie jak
w przypadkach dotyczących pozostałych leków, udokumentowanie skuteczności
dotychczasowej terapii prowadzonej w ramach RDTL. Powyższe regulacje dotyczące
zachowania przez pacjentów ciągłości terapii w ramach RDTL funkcjonują od chwili
wprowadzenia procedury RDTL do polskiego porządku prawnego i dotyczą wszystkich
pacjentów, niezależnie od specyfiki danej jednostki chorobowej. Minister Zdrowia zaznacza
jednocześnie, że w ramach ustawy o refundacji indywidualnej przewidziano dodatkowo
szereg innych rozwiązań, zmierzających docelowo do prowadzenia leczenia pacjentów
w sposób możliwie nieprzerwany.
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --