Interpelacja nr 17674
Interpelacja w sprawie sytuacji wydziałów i instytutów prawa na publicznych uczelniach wyższych oraz konsekwencji ograniczania ich roli organizacyjnej i akademickiej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie sytuacji wydziałów i instytutów prawa na publicznych uczelniach wyższych oraz konsekwencji ograniczania ich roli organizacyjnej i akademickiej
Interpelacja nr 17674
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie sytuacji wydziałów i instytutów prawa na publicznych uczelniach wyższych oraz konsekwencji ograniczania ich roli organizacyjnej i akademickiej
Zgłaszający: Tomasz Rzymkowski
Data wpływu: 09-06-2026
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego wpłynęły sygnały przedstawicieli środowiska akademickiego, w tym kierownictwa instytutów i wydziałów prawa uczelni publicznych, dotyczące pogarszającej się pozycji części jednostek prowadzących kształcenie na kierunku prawo, zwłaszcza na uczelniach regionalnych.
Przedstawiciele tych jednostek wskazują, że wydziały i instytuty prawa pełnią istotną rolę w zapewnianiu dostępu do wykształcenia prawniczego mieszkańcom mniejszych ośrodków miejskich i regionów oddalonych od największych centrów akademickich. Podkreślają również znaczenie tych jednostek dla rozwoju lokalnych kadr wymiaru sprawiedliwości, administracji publicznej oraz sektora usług prawnych.
Jednocześnie zwracana jest uwaga na proces marginalizacji części środowiska akademickiego poprzez tworzenie struktur reprezentacyjnych skupiających jedynie wybrane uczelnie publiczne. W ocenie wielu przedstawicieli uczelni regionalnych może to prowadzić do ograniczenia ich wpływu na kształt polityki państwa w zakresie edukacji prawniczej, badań naukowych oraz reform zawodów prawniczych.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy w ostatnich latach ministerstwo analizowało skalę przekształceń organizacyjnych polegających na likwidacji wydziałów prawa, ich łączeniu z innymi jednostkami lub zastępowaniu ich instytutami o ograniczonych kompetencjach organizacyjnych?
Ile wydziałów prawa funkcjonowało na uczelniach publicznych w latach 2015–2025 oraz jaka jest ich liczba obecnie?
Czy ministerstwo dysponuje analizami dotyczącymi wpływu likwidacji lub reorganizacji wydziałów prawa na jakość kształcenia, potencjał naukowy oraz sytuację kadrową tych jednostek?
Jakie działania podejmuje lub zamierza podjąć ministerstwo w celu zapewnienia równoprawnego udziału wszystkich publicznych jednostek prowadzących kierunek prawo w konsultacjach dotyczących zmian legislacyjnych, reform edukacji prawniczej oraz funkcjonowania zawodów prawniczych?
Czy ministerstwo planuje stworzenie formalnej platformy współpracy obejmującej wszystkie publiczne uczelnie prowadzące kierunek prawo, niezależnie od ich wielkości i lokalizacji?
Czy prowadzone są analizy dotyczące wpływu funkcjonowania uczelni regionalnych na dostęp obywateli do studiów prawniczych oraz na zaspokajanie potrzeb kadrowych sądów, prokuratur, administracji publicznej i samorządów w poszczególnych regionach kraju?
Czy ministerstwo przewiduje instrumenty finansowe lub organizacyjne wspierające rozwój kierunków prawniczych na uczelniach regionalnych, w szczególności w zakresie badań naukowych, umiędzynarodowienia oraz rozwoju kadry akademickiej?
Jakie stanowisko zajmuje ministerstwo wobec postulatów środowiska akademickiego dotyczących zachowania silnej i samodzielnej pozycji wydziałów prawa jako podstawowych jednostek organizacyjnych odpowiedzialnych za kształcenie prawników?
Z wyrazami szacunku
dr Tomasz Rzymkowski
Interpelacja nr 17674
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie sytuacji wydziałów i instytutów prawa na publicznych uczelniach wyższych oraz konsekwencji ograniczania ich roli organizacyjnej i akademickiej
Zgłaszający: Tomasz Rzymkowski
Data wpływu: 09-06-2026
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego wpłynęły sygnały przedstawicieli środowiska akademickiego, w tym kierownictwa instytutów i wydziałów prawa uczelni publicznych, dotyczące pogarszającej się pozycji części jednostek prowadzących kształcenie na kierunku prawo, zwłaszcza na uczelniach regionalnych.
Przedstawiciele tych jednostek wskazują, że wydziały i instytuty prawa pełnią istotną rolę w zapewnianiu dostępu do wykształcenia prawniczego mieszkańcom mniejszych ośrodków miejskich i regionów oddalonych od największych centrów akademickich. Podkreślają również znaczenie tych jednostek dla rozwoju lokalnych kadr wymiaru sprawiedliwości, administracji publicznej oraz sektora usług prawnych.
Jednocześnie zwracana jest uwaga na proces marginalizacji części środowiska akademickiego poprzez tworzenie struktur reprezentacyjnych skupiających jedynie wybrane uczelnie publiczne. W ocenie wielu przedstawicieli uczelni regionalnych może to prowadzić do ograniczenia ich wpływu na kształt polityki państwa w zakresie edukacji prawniczej, badań naukowych oraz reform zawodów prawniczych.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy w ostatnich latach ministerstwo analizowało skalę przekształceń organizacyjnych polegających na likwidacji wydziałów prawa, ich łączeniu z innymi jednostkami lub zastępowaniu ich instytutami o ograniczonych kompetencjach organizacyjnych?
Ile wydziałów prawa funkcjonowało na uczelniach publicznych w latach 2015–2025 oraz jaka jest ich liczba obecnie?
Czy ministerstwo dysponuje analizami dotyczącymi wpływu likwidacji lub reorganizacji wydziałów prawa na jakość kształcenia, potencjał naukowy oraz sytuację kadrową tych jednostek?
Jakie działania podejmuje lub zamierza podjąć ministerstwo w celu zapewnienia równoprawnego udziału wszystkich publicznych jednostek prowadzących kierunek prawo w konsultacjach dotyczących zmian legislacyjnych, reform edukacji prawniczej oraz funkcjonowania zawodów prawniczych?
Czy ministerstwo planuje stworzenie formalnej platformy współpracy obejmującej wszystkie publiczne uczelnie prowadzące kierunek prawo, niezależnie od ich wielkości i lokalizacji?
Czy prowadzone są analizy dotyczące wpływu funkcjonowania uczelni regionalnych na dostęp obywateli do studiów prawniczych oraz na zaspokajanie potrzeb kadrowych sądów, prokuratur, administracji publicznej i samorządów w poszczególnych regionach kraju?
Czy ministerstwo przewiduje instrumenty finansowe lub organizacyjne wspierające rozwój kierunków prawniczych na uczelniach regionalnych, w szczególności w zakresie badań naukowych, umiędzynarodowienia oraz rozwoju kadry akademickiej?
Jakie stanowisko zajmuje ministerstwo wobec postulatów środowiska akademickiego dotyczących zachowania silnej i samodzielnej pozycji wydziałów prawa jako podstawowych jednostek organizacyjnych odpowiedzialnych za kształcenie prawników?
Z wyrazami szacunku
dr Tomasz Rzymkowski
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Maria Mrówczyńska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13957 znaków
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DSW-WKS.055.7.2026.EK
Warszawa, 06 lipca 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 17674
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP Pana Tomasza
Rzymkowskiego w sprawie sytuacji wydziałów i instytutów prawa na publicznych uczelniach
wyższych oraz konsekwencji ograniczania ich roli organizacyjnej i akademickiej.
Szanowny Panie Pośle,
w odpowiedzi na interpelację na wstępie pragnę podkreślić, że podstawą systemu
szkolnictwa wyższego i nauki jest wolność nauczania, twórczości artystycznej, badań
naukowych i ogłaszania ich wyników oraz autonomia uczelni wynikająca z Konstytucji RP
oraz ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r.
poz. 1571, z późn. zm.), dalej: „ustawa PSWN”. Uczelnie działają jako samodzielne i
niezależne jednostki organizacyjne, a ich organy nie są organizacyjnie, ani też służbowo,
podporządkowane żadnemu organowi administracji publicznej. Zakres sprawowanego przez
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego nadzoru nad uczelniami wynika z przepisów ustawy
PSWN. Organy władzy publicznej mogą – zgodnie z art. 9 ust. 5 ustawy PSWN, podejmować
rozstrzygnięcia dotyczące uczelni (wkraczać w jej działalność) tylko w przypadkach
przewidzianych w ustawach. W związku z tym, kwestie dotyczące struktury organizacyjnej
uczelni, w tym likwidacji czy też reorganizacji jej jednostek organizacyjnych (np. wydziału
prawa), kształtowanie oferty dydaktycznej oraz polityki kadrowej w uczelni, należą
do materii związanych z zarządzaniem uczelnią i pozostają w kompetencji jej organów
działających w ramach zagwarantowanej autonomii uczelni.
W odniesieniu do pytań postawionych w interpelacji, uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższych wyjaśnień.
Ad 1 i 3 . Przepisy ustawy PSWN nie nakładają na uczelnie obowiązku informowania ministra
właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki o likwidacji wydziałów prawa,
ich łączeniu z innymi jednostkami lub zastępowaniu ich instytutami, jak również
nie wymagają w tym zakresie uzyskania zgody ministra. Decyzje z tym związane pozostają
w sferze wyłącznej autonomii uczelni. Należy wyjaśnić, że ustawa PSWN wprowadziła
istotne zmiany w zakresie prawno-organizacyjnych uwarunkowań związanych
z funkcjonowaniem uczelni i ich organów. W przepisach ustawy PSWN nie ma regulacji
zobowiązujących uczelnie do posiadania w strukturze organizacyjnej jednostek o nazwie
„wydział”, czy też określających sposób i procedurę ich tworzenia, przekształcania bądź
-- 1 of 4 --
likwidacji wraz z narzuconym zakresem zadań. Podejmowanie decyzji w sprawie struktury
organizacyjnej stanowi obszar funkcjonowania uczelni, w odniesieniu do którego
zagwarantowano uczelniom pełną autonomię.
Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy PSWN, statut uczelni określa zasady organizacji
i funkcjonowania uczelni, w tym typy jednostek organizacyjnych uczelni. Typami jednostek
organizacyjnych uczelni mogą być w szczególności wydziały, instytuty, katedry, zakłady,
centra i kolegia (art. 34 ust. 5 ustawy PSWN). Tym samym to w statutach poszczególnych
uczelni zostały określone zasady ich organizacji i funkcjonowania, w tym przyjęte
rozwiązania w zakresie typów jednostek organizacyjnych. Przygotowanie projektu statutu
jest kompetencją rektora uczelni; statut jest uchwalany przez senat uczelni. Dodatkowo
należy zaznaczyć, że z przepisów ustawy PSWN nie wynika obowiązek przekazywania przez
uczelnie do MNiSW informacji o zmianach dokonywanych w statucie. Uczelnie są
obowiązane na podstawie art. 358 ust. 1 pkt 1 ustawy PSWN do udostępniania statutu
(w tym zmian do statutu) w Biuletynie Informacji Publicznej na swojej stronie internetowej
w terminie 14 dni od dnia przyjęcia. Tym samym informacje o tym, jakie rozwiązanie przyjęły
poszczególne uczelnie w przypadku jednostek organizacyjnych są publicznie dostępne.
W świetle wykazanych powyżej uwarunkowań prawnych, wszelkie działania i decyzje
dotyczące istnienia, przekształcenia bądź likwidacji jednostek organizacyjnych uczelni
(np. wydziału prawa), pozostają w gestii władz danej uczelni. Minister Nauki i Szkolnictwa
Wyższego nie ma kompetencji do ingerowania w strukturę organizacyjną uczelni i nie może
władczo oddziaływać na ustalone w ramach tej struktury jednostki organizacyjne uczelni.
W związku z tym, MNiSW nie prowadzi analiz związanych z likwidacją czy przekształceniami
jednostek organizacyjnych w uczelniach oraz wpływu takich reorganizacji na kształcenie,
potencjał naukowy czy sytuację kadrową tych jednostek. W szczególności, w odniesieniu
do kształcenia na studiach należy wyjaśnić, że z dniem 1 października 2018 r. uczelnie
wstąpiły w ogół praw i obowiązków swoich podstawowych jednostek organizacyjnych,
w tym w prawa i obowiązki wynikające z decyzji ministra właściwego do spraw szkolnictwa
wyższego oraz ministra właściwego do spraw nauki. Oznacza to, że podmiotem uprawnień
do prowadzenia kierunków studiów są uczelnie (a nie ich jednostki organizacyjne)
i to uczelnie są odpowiedzialne za zapewnienie jakości kształcenia na prowadzonych
kierunkach studiów. Natomiast jakość tego kształcenia podlega cyklicznej ewaluacji
w formie oceny programowej przeprowadzanej przez Polską Komisję Akredytacyjną (PKA)
– instytucję działającą niezależnie na rzecz doskonalenia jakości kształcenia (art. 241 ustawy
PSWN). Baza ocen programowych dostępna jest stronie internetowej PKA.
Natomiast w odniesieniu do ewaluacji jakości działalności naukowej w uczelniach uprzejmie
wyjaśniam, że ewaluację przeprowadza się co 4 lata i obejmuje ona okres 4 lat
poprzedzających rok jej przeprowadzenia (art. 266 ustawy PSWN). Zgodnie z art. 265 ust. 1
ustawy PSWN, z mocy prawa ewaluacji podlega jakość działalności naukowej prowadzonej
przez uczelnie akademickie, natomiast na wniosek – jakość działalności naukowej
prowadzonej przez uczelnie zawodowe. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, biorąc pod
uwagę uchwałę Komisji Ewaluacji Nauki w sprawie proponowanych kategorii naukowych,
podejmowaną na podstawie wyników przeprowadzonej przez tę Komisję oceny jakości
działalności naukowej, w drodze decyzji administracyjnych przyznaje poszczególne
kategorie naukowe (tj. A+, A, B+, B, C). Informacje, o tym którym podmiotom w ramach
poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych przyznano kategorie naukowe
są ogólnie dostępne na stronie: https://radon.nauka.gov.pl/dane/ewaluacja-dzialalnosci-
naukowej
Ad 2. Mając na uwadze przedstawione powyżej wyjaśnienia dotyczące funkcjonowania
jednostek organizacyjnych uczelni, wyjaśniam, iż dane w zakresie liczby „wydziałów”
wprowadzone przez uczelnie do Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie
Wyższym i Nauce POL-on (dalej: „Systemu POL-on”) dostępne są do dnia 30 września
2019 r., do którego uczelnie były obowiązane na podstawie przepisów wprowadzających
dostosować swoje statuty (określając m.in. typy jednostek organizacyjnych) do nowych
-- 2 of 4 --
przepisów ustawy PSWN. Z danych wygenerowanych z Systemu POL-on wynika,
że w uczelniach publicznych, w przedziale od roku 2015 do dnia 30 września 2019 r. (kiedy
to przepisy ustawowe przewidywały posiadanie wydziałów jako podstawowych jednostek
organizacyjnych), były 23 wydziały prawa. Przy czym należy zaznaczyć, że zawarte wówczas
w nazwie podstawowej jednostki organizacyjnej określenie „wydział prawa” nie musiało
oznaczać, że dana uczelnia prowadzi studia na kierunku „prawo”, gdyż mogły być
prowadzone inne kierunki studiów związane z naukami prawnymi. Natomiast od dnia
1 października 2019 r. przepisy nie zobowiązują uczelni do wprowadzania informacji
o jednostkach organizacyjnych do Systemu POL-on.
Ad 4. W przypadku podjęcia prac legislacyjnych nad zmianą przepisów z zakresu szkolnictwa
wyższego i nauki dotyczących kształcenia na studiach na kierunku prawo, MNiSW weźmie
pod uwagę zapewnienie udziału w konsultacjach tych zmian uczelni publicznych
prowadzących studia na kierunku „prawo”.
Natomiast kwestie związane z funkcjonowaniem zawodów prawniczych i ewentualnymi
analizami oraz zmianami legislacyjnymi w tym obszarze, należą do kompetencji Ministra
Sprawiedliwości i pozostają poza zakresem właściwości Ministra Nauki i Szkolnictwa
Wyższego.
Przepisy ustawy PSWN oraz akty wykonawcze do niej nie określają uprawnień
ani wymaganych kwalifikacji do wykonywania konkretnego zawodu, jak też nie określają
wykształcenia właściwego do sprawowania danej funkcji lub zajmowania danego
stanowiska. Kwestie takie są regulowane odrębnymi aktami prawnymi pozostającymi
w kompetencjach właściwych ministrów albo są określane przez poszczególnych
pracodawców w ramach regulacji zakładowych.
Ad 5. Kwestie dotyczące podjęcia współpracy w określonym zakresie pomiędzy uczelniami
pozostają w gestii samych uczelni, zgodnie z posiadaną przez nie autonomią. Przykładem
takiej współpracy, skupiającej uczelnie prowadzące studia w określonym zakresie, są:
Konferencja Rektorów Uczelni Kształcących Nauczycieli i Pedagogów „KRUPed”, Konferencja
Polonistyk Uniwersyteckich, Konferencja Dziekanów Wydziałów Przyrodniczych
Uniwersytetów Polskich. Natomiast instytucjami przedstawicielskimi środowiska szkolnic-
twa wyższego i nauki ustanowionymi ustawowo są: Rada Główna Nauki i Szkolnictwa
Wyższego, Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich, Konferencja Rektorów
Publicznych Uczelni Zawodowych, Konferencja Rektorów Zawodowych Szkół Polskich,
Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej i Krajowa Reprezentacja Doktorantów
(art. 329 ust. 1 ustawy PSWN).
Ad 6 i 7. Uczelnie, w ramach posiadanej autonomii, samodzielnie kształtują swoją ofertę
dydaktyczną i ustalają programy studiów, decydują o prowadzeniu badań naukowych,
polityce kadrowej czy podejmowaniu współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym.
Uczelnie korzystają z przewidzianych w ustawie PSWN rozwiązań mających na celu
zapewnienie wysokiej jakości kształcenia przy jednoczesnym umożliwieniu właściwego
reagowania na zmiany zachodzące w otoczeniu społeczno-gospodarczym, w tym potrzeby
regionalnego rynku pracy. Szczególnie uczelnie w mniejszych ośrodkach akademickich
powinny wykorzystywać swoje położenie i bliskie kontakty z otoczeniem społeczno-
gospodarczym w celu aktywnego uczestniczenia w rozwoju gospodarczym regionu, poprzez
odpowiednie kształtowanie oferty dydaktycznej odpowiadającej na potrzeby rozwoju
gospodarczego i rynku pracy, zapewniając swoim absolwentom warunki do podjęcia pracy
zawodowej, przy uwzględnieniu założeń strategii rozwoju regionu. Wszelkie działania
i inicjatywy dotyczące tworzenia studiów na określonym kierunku, pozostają w gestii uczelni
i są autonomiczną decyzją jej władz. Podjęcie przez władze uczelni decyzji w sprawie
utworzenia/istnienia danego kierunku studiów jest poprzedzone przede wszystkim
stosowną analizą kosztów, rozpoznaniem możliwości uczelni, w tym w zakresie kadry
i infrastruktury, zainteresowania kandydatów na kształcenie na danym kierunku studiów,
trendów otoczenia społeczno-gospodarczego oraz potrzeb rynku pracy. Ponadto uczelnie
dokonują analizy zgodności efektów uczenia się z potrzebami rynku pracy oraz analizy
-- 3 of 4 --
wyników monitoringu karier studentów i absolwentów studiów, a wnioski z tych analiz
uczelnie muszą uwzględniać w programach studiów na prowadzonych kierunkach
(§7 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września
2018 r. w sprawie studiów, Dz. U. z 2023 r. poz. 2787, z późn. zm.).
Natomiast w odniesieniu do wsparcia finansowego kierunków prawniczych w uczelniach
regionalnych, uprzejmie wyjaśniam, że podstawowym strumieniem finansowania uczelni
publicznych z budżetu państwa jest subwencja na utrzymanie i rozwój potencjału
dydaktycznego oraz badawczego uczelni ze środków finansowych na szkolnictwo wyższe
i naukę, o których mowa w art. 365 ustawy PSWN. Wysokość subwencji jest ustalana zgodnie
z przepisami rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 września
2019 r. w sprawie sposobu podziału środków finansowych na utrzymanie i rozwój potencjału
dydaktycznego oraz potencjału badawczego znajdujących się w dyspozycji ministra właściwego
do spraw szkolnictwa wyższego i nauki oraz na zadania związane z utrzymaniem powietrznych
statków szkolnych i specjalistycznych ośrodków szkoleniowych kadr powietrznych (Dz. U.
z 2022 r. poz. 305, z późn. zm.). Każda uczelnia jako dysponent środków publicznych
przekazywanych z budżetu państwa, samodzielnie dysponuje otrzymanymi środkami
finansowymi na podstawie art. 407 ust. 2 ustawy PSWN. Zgodnie z tym przepisem
o przeznaczeniu środków finansowych przyznanych w formie subwencji decyduje podmiot,
który ją otrzymał. Decyzja o wysokości środków przeznaczanych na pokrycie kosztów
prowadzenia kształcenia na danym kierunku pozostaje zatem w sferze autonomii uczelni.
Rektor uczelni jest odpowiedzialny za zarządzanie uczelnią, tworzenie studiów, prowadzenie
polityki kadrowej w uczelni oraz prowadzenie gospodarki finansowej uczelni (art. 23 ustawy
PSWN).
Ad 8. Jak wyjaśniono powyżej, kwestie dotyczące struktury organizacyjnej uczelni
i funkcjonowania w ramach tej struktury określonych jednostek organizacyjnych oraz
prowadzenia studiów na określonym kierunku, należą do autonomicznej decyzji władz danej
uczelni. Uczelnia jest odpowiedzialna za jakość kształcenia na prowadzonych studiach.
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie podejmuje działań, które miałyby ingerować
w swobodę prowadzenia działalności dydaktycznej przez uczelnie, o ile mieszczą się one
w ramach przewidzianych przez prawo. To na rektorze uczelni spoczywa obowiązek
zapewnienia uczelni jak najlepszego funkcjonowania oraz oferowania dydaktyki na jak
najwyższym poziomie.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 4 of 4 --
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DSW-WKS.055.7.2026.EK
Warszawa, 06 lipca 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 17674
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP Pana Tomasza
Rzymkowskiego w sprawie sytuacji wydziałów i instytutów prawa na publicznych uczelniach
wyższych oraz konsekwencji ograniczania ich roli organizacyjnej i akademickiej.
Szanowny Panie Pośle,
w odpowiedzi na interpelację na wstępie pragnę podkreślić, że podstawą systemu
szkolnictwa wyższego i nauki jest wolność nauczania, twórczości artystycznej, badań
naukowych i ogłaszania ich wyników oraz autonomia uczelni wynikająca z Konstytucji RP
oraz ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r.
poz. 1571, z późn. zm.), dalej: „ustawa PSWN”. Uczelnie działają jako samodzielne i
niezależne jednostki organizacyjne, a ich organy nie są organizacyjnie, ani też służbowo,
podporządkowane żadnemu organowi administracji publicznej. Zakres sprawowanego przez
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego nadzoru nad uczelniami wynika z przepisów ustawy
PSWN. Organy władzy publicznej mogą – zgodnie z art. 9 ust. 5 ustawy PSWN, podejmować
rozstrzygnięcia dotyczące uczelni (wkraczać w jej działalność) tylko w przypadkach
przewidzianych w ustawach. W związku z tym, kwestie dotyczące struktury organizacyjnej
uczelni, w tym likwidacji czy też reorganizacji jej jednostek organizacyjnych (np. wydziału
prawa), kształtowanie oferty dydaktycznej oraz polityki kadrowej w uczelni, należą
do materii związanych z zarządzaniem uczelnią i pozostają w kompetencji jej organów
działających w ramach zagwarantowanej autonomii uczelni.
W odniesieniu do pytań postawionych w interpelacji, uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższych wyjaśnień.
Ad 1 i 3 . Przepisy ustawy PSWN nie nakładają na uczelnie obowiązku informowania ministra
właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki o likwidacji wydziałów prawa,
ich łączeniu z innymi jednostkami lub zastępowaniu ich instytutami, jak również
nie wymagają w tym zakresie uzyskania zgody ministra. Decyzje z tym związane pozostają
w sferze wyłącznej autonomii uczelni. Należy wyjaśnić, że ustawa PSWN wprowadziła
istotne zmiany w zakresie prawno-organizacyjnych uwarunkowań związanych
z funkcjonowaniem uczelni i ich organów. W przepisach ustawy PSWN nie ma regulacji
zobowiązujących uczelnie do posiadania w strukturze organizacyjnej jednostek o nazwie
„wydział”, czy też określających sposób i procedurę ich tworzenia, przekształcania bądź
-- 1 of 4 --
likwidacji wraz z narzuconym zakresem zadań. Podejmowanie decyzji w sprawie struktury
organizacyjnej stanowi obszar funkcjonowania uczelni, w odniesieniu do którego
zagwarantowano uczelniom pełną autonomię.
Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy PSWN, statut uczelni określa zasady organizacji
i funkcjonowania uczelni, w tym typy jednostek organizacyjnych uczelni. Typami jednostek
organizacyjnych uczelni mogą być w szczególności wydziały, instytuty, katedry, zakłady,
centra i kolegia (art. 34 ust. 5 ustawy PSWN). Tym samym to w statutach poszczególnych
uczelni zostały określone zasady ich organizacji i funkcjonowania, w tym przyjęte
rozwiązania w zakresie typów jednostek organizacyjnych. Przygotowanie projektu statutu
jest kompetencją rektora uczelni; statut jest uchwalany przez senat uczelni. Dodatkowo
należy zaznaczyć, że z przepisów ustawy PSWN nie wynika obowiązek przekazywania przez
uczelnie do MNiSW informacji o zmianach dokonywanych w statucie. Uczelnie są
obowiązane na podstawie art. 358 ust. 1 pkt 1 ustawy PSWN do udostępniania statutu
(w tym zmian do statutu) w Biuletynie Informacji Publicznej na swojej stronie internetowej
w terminie 14 dni od dnia przyjęcia. Tym samym informacje o tym, jakie rozwiązanie przyjęły
poszczególne uczelnie w przypadku jednostek organizacyjnych są publicznie dostępne.
W świetle wykazanych powyżej uwarunkowań prawnych, wszelkie działania i decyzje
dotyczące istnienia, przekształcenia bądź likwidacji jednostek organizacyjnych uczelni
(np. wydziału prawa), pozostają w gestii władz danej uczelni. Minister Nauki i Szkolnictwa
Wyższego nie ma kompetencji do ingerowania w strukturę organizacyjną uczelni i nie może
władczo oddziaływać na ustalone w ramach tej struktury jednostki organizacyjne uczelni.
W związku z tym, MNiSW nie prowadzi analiz związanych z likwidacją czy przekształceniami
jednostek organizacyjnych w uczelniach oraz wpływu takich reorganizacji na kształcenie,
potencjał naukowy czy sytuację kadrową tych jednostek. W szczególności, w odniesieniu
do kształcenia na studiach należy wyjaśnić, że z dniem 1 października 2018 r. uczelnie
wstąpiły w ogół praw i obowiązków swoich podstawowych jednostek organizacyjnych,
w tym w prawa i obowiązki wynikające z decyzji ministra właściwego do spraw szkolnictwa
wyższego oraz ministra właściwego do spraw nauki. Oznacza to, że podmiotem uprawnień
do prowadzenia kierunków studiów są uczelnie (a nie ich jednostki organizacyjne)
i to uczelnie są odpowiedzialne za zapewnienie jakości kształcenia na prowadzonych
kierunkach studiów. Natomiast jakość tego kształcenia podlega cyklicznej ewaluacji
w formie oceny programowej przeprowadzanej przez Polską Komisję Akredytacyjną (PKA)
– instytucję działającą niezależnie na rzecz doskonalenia jakości kształcenia (art. 241 ustawy
PSWN). Baza ocen programowych dostępna jest stronie internetowej PKA.
Natomiast w odniesieniu do ewaluacji jakości działalności naukowej w uczelniach uprzejmie
wyjaśniam, że ewaluację przeprowadza się co 4 lata i obejmuje ona okres 4 lat
poprzedzających rok jej przeprowadzenia (art. 266 ustawy PSWN). Zgodnie z art. 265 ust. 1
ustawy PSWN, z mocy prawa ewaluacji podlega jakość działalności naukowej prowadzonej
przez uczelnie akademickie, natomiast na wniosek – jakość działalności naukowej
prowadzonej przez uczelnie zawodowe. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, biorąc pod
uwagę uchwałę Komisji Ewaluacji Nauki w sprawie proponowanych kategorii naukowych,
podejmowaną na podstawie wyników przeprowadzonej przez tę Komisję oceny jakości
działalności naukowej, w drodze decyzji administracyjnych przyznaje poszczególne
kategorie naukowe (tj. A+, A, B+, B, C). Informacje, o tym którym podmiotom w ramach
poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych przyznano kategorie naukowe
są ogólnie dostępne na stronie: https://radon.nauka.gov.pl/dane/ewaluacja-dzialalnosci-
naukowej
Ad 2. Mając na uwadze przedstawione powyżej wyjaśnienia dotyczące funkcjonowania
jednostek organizacyjnych uczelni, wyjaśniam, iż dane w zakresie liczby „wydziałów”
wprowadzone przez uczelnie do Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie
Wyższym i Nauce POL-on (dalej: „Systemu POL-on”) dostępne są do dnia 30 września
2019 r., do którego uczelnie były obowiązane na podstawie przepisów wprowadzających
dostosować swoje statuty (określając m.in. typy jednostek organizacyjnych) do nowych
-- 2 of 4 --
przepisów ustawy PSWN. Z danych wygenerowanych z Systemu POL-on wynika,
że w uczelniach publicznych, w przedziale od roku 2015 do dnia 30 września 2019 r. (kiedy
to przepisy ustawowe przewidywały posiadanie wydziałów jako podstawowych jednostek
organizacyjnych), były 23 wydziały prawa. Przy czym należy zaznaczyć, że zawarte wówczas
w nazwie podstawowej jednostki organizacyjnej określenie „wydział prawa” nie musiało
oznaczać, że dana uczelnia prowadzi studia na kierunku „prawo”, gdyż mogły być
prowadzone inne kierunki studiów związane z naukami prawnymi. Natomiast od dnia
1 października 2019 r. przepisy nie zobowiązują uczelni do wprowadzania informacji
o jednostkach organizacyjnych do Systemu POL-on.
Ad 4. W przypadku podjęcia prac legislacyjnych nad zmianą przepisów z zakresu szkolnictwa
wyższego i nauki dotyczących kształcenia na studiach na kierunku prawo, MNiSW weźmie
pod uwagę zapewnienie udziału w konsultacjach tych zmian uczelni publicznych
prowadzących studia na kierunku „prawo”.
Natomiast kwestie związane z funkcjonowaniem zawodów prawniczych i ewentualnymi
analizami oraz zmianami legislacyjnymi w tym obszarze, należą do kompetencji Ministra
Sprawiedliwości i pozostają poza zakresem właściwości Ministra Nauki i Szkolnictwa
Wyższego.
Przepisy ustawy PSWN oraz akty wykonawcze do niej nie określają uprawnień
ani wymaganych kwalifikacji do wykonywania konkretnego zawodu, jak też nie określają
wykształcenia właściwego do sprawowania danej funkcji lub zajmowania danego
stanowiska. Kwestie takie są regulowane odrębnymi aktami prawnymi pozostającymi
w kompetencjach właściwych ministrów albo są określane przez poszczególnych
pracodawców w ramach regulacji zakładowych.
Ad 5. Kwestie dotyczące podjęcia współpracy w określonym zakresie pomiędzy uczelniami
pozostają w gestii samych uczelni, zgodnie z posiadaną przez nie autonomią. Przykładem
takiej współpracy, skupiającej uczelnie prowadzące studia w określonym zakresie, są:
Konferencja Rektorów Uczelni Kształcących Nauczycieli i Pedagogów „KRUPed”, Konferencja
Polonistyk Uniwersyteckich, Konferencja Dziekanów Wydziałów Przyrodniczych
Uniwersytetów Polskich. Natomiast instytucjami przedstawicielskimi środowiska szkolnic-
twa wyższego i nauki ustanowionymi ustawowo są: Rada Główna Nauki i Szkolnictwa
Wyższego, Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich, Konferencja Rektorów
Publicznych Uczelni Zawodowych, Konferencja Rektorów Zawodowych Szkół Polskich,
Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej i Krajowa Reprezentacja Doktorantów
(art. 329 ust. 1 ustawy PSWN).
Ad 6 i 7. Uczelnie, w ramach posiadanej autonomii, samodzielnie kształtują swoją ofertę
dydaktyczną i ustalają programy studiów, decydują o prowadzeniu badań naukowych,
polityce kadrowej czy podejmowaniu współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym.
Uczelnie korzystają z przewidzianych w ustawie PSWN rozwiązań mających na celu
zapewnienie wysokiej jakości kształcenia przy jednoczesnym umożliwieniu właściwego
reagowania na zmiany zachodzące w otoczeniu społeczno-gospodarczym, w tym potrzeby
regionalnego rynku pracy. Szczególnie uczelnie w mniejszych ośrodkach akademickich
powinny wykorzystywać swoje położenie i bliskie kontakty z otoczeniem społeczno-
gospodarczym w celu aktywnego uczestniczenia w rozwoju gospodarczym regionu, poprzez
odpowiednie kształtowanie oferty dydaktycznej odpowiadającej na potrzeby rozwoju
gospodarczego i rynku pracy, zapewniając swoim absolwentom warunki do podjęcia pracy
zawodowej, przy uwzględnieniu założeń strategii rozwoju regionu. Wszelkie działania
i inicjatywy dotyczące tworzenia studiów na określonym kierunku, pozostają w gestii uczelni
i są autonomiczną decyzją jej władz. Podjęcie przez władze uczelni decyzji w sprawie
utworzenia/istnienia danego kierunku studiów jest poprzedzone przede wszystkim
stosowną analizą kosztów, rozpoznaniem możliwości uczelni, w tym w zakresie kadry
i infrastruktury, zainteresowania kandydatów na kształcenie na danym kierunku studiów,
trendów otoczenia społeczno-gospodarczego oraz potrzeb rynku pracy. Ponadto uczelnie
dokonują analizy zgodności efektów uczenia się z potrzebami rynku pracy oraz analizy
-- 3 of 4 --
wyników monitoringu karier studentów i absolwentów studiów, a wnioski z tych analiz
uczelnie muszą uwzględniać w programach studiów na prowadzonych kierunkach
(§7 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września
2018 r. w sprawie studiów, Dz. U. z 2023 r. poz. 2787, z późn. zm.).
Natomiast w odniesieniu do wsparcia finansowego kierunków prawniczych w uczelniach
regionalnych, uprzejmie wyjaśniam, że podstawowym strumieniem finansowania uczelni
publicznych z budżetu państwa jest subwencja na utrzymanie i rozwój potencjału
dydaktycznego oraz badawczego uczelni ze środków finansowych na szkolnictwo wyższe
i naukę, o których mowa w art. 365 ustawy PSWN. Wysokość subwencji jest ustalana zgodnie
z przepisami rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 września
2019 r. w sprawie sposobu podziału środków finansowych na utrzymanie i rozwój potencjału
dydaktycznego oraz potencjału badawczego znajdujących się w dyspozycji ministra właściwego
do spraw szkolnictwa wyższego i nauki oraz na zadania związane z utrzymaniem powietrznych
statków szkolnych i specjalistycznych ośrodków szkoleniowych kadr powietrznych (Dz. U.
z 2022 r. poz. 305, z późn. zm.). Każda uczelnia jako dysponent środków publicznych
przekazywanych z budżetu państwa, samodzielnie dysponuje otrzymanymi środkami
finansowymi na podstawie art. 407 ust. 2 ustawy PSWN. Zgodnie z tym przepisem
o przeznaczeniu środków finansowych przyznanych w formie subwencji decyduje podmiot,
który ją otrzymał. Decyzja o wysokości środków przeznaczanych na pokrycie kosztów
prowadzenia kształcenia na danym kierunku pozostaje zatem w sferze autonomii uczelni.
Rektor uczelni jest odpowiedzialny za zarządzanie uczelnią, tworzenie studiów, prowadzenie
polityki kadrowej w uczelni oraz prowadzenie gospodarki finansowej uczelni (art. 23 ustawy
PSWN).
Ad 8. Jak wyjaśniono powyżej, kwestie dotyczące struktury organizacyjnej uczelni
i funkcjonowania w ramach tej struktury określonych jednostek organizacyjnych oraz
prowadzenia studiów na określonym kierunku, należą do autonomicznej decyzji władz danej
uczelni. Uczelnia jest odpowiedzialna za jakość kształcenia na prowadzonych studiach.
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie podejmuje działań, które miałyby ingerować
w swobodę prowadzenia działalności dydaktycznej przez uczelnie, o ile mieszczą się one
w ramach przewidzianych przez prawo. To na rektorze uczelni spoczywa obowiązek
zapewnienia uczelni jak najlepszego funkcjonowania oraz oferowania dydaktyki na jak
najwyższym poziomie.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 4 of 4 --