Interpelacja nr 17672
Interpelacja w sprawie tworzenia kolumbariów na terenach przykościelnych oraz dostosowania przepisów sanitarnych do rosnącej liczby pochówków urnowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie tworzenia kolumbariów na terenach przykościelnych oraz dostosowania przepisów sanitarnych do rosnącej liczby pochówków urnowych
Interpelacja nr 17672
do ministra zdrowia
w sprawie tworzenia kolumbariów na terenach przykościelnych oraz dostosowania przepisów sanitarnych do rosnącej liczby pochówków urnowych
Zgłaszający: Tomasz Rzymkowski
Data wpływu: 09-06-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją dotyczącą konieczności dostosowania obowiązujących przepisów o chowaniu zmarłych do współczesnych realiów społecznych, demograficznych i przestrzennych, w szczególności poprzez umożliwienie lokalizowania kolumbariów na terenach przykościelnych.
Obowiązująca ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych powstała w zupełnie innych realiach społecznych i technologicznych. W czasie jej uchwalania kremacja była praktyką marginalną, podczas gdy obecnie staje się jedną z dominujących form pochówku. Według dostępnych danych kremacja stanowi około 40% wszystkich pochówków w Polsce, a w największych miastach udział pochówków urnowych sięga już 58–60%. Jednocześnie eksperci wskazują, że zasoby terenów grzebalnych w wielu dużych miastach mogą wyczerpać się w perspektywie najbliższych 8–10 lat.
W tej sytuacji szczególnego znaczenia nabierają kolumbaria, które pozwalają na wielokrotnie bardziej efektywne wykorzystanie przestrzeni niż tradycyjne pochówki ziemne. W wielu państwach europejskich i pozaeuropejskich funkcjonują one nie tylko na cmentarzach, ale również przy świątyniach i innych obiektach kultu religijnego.
Obecne przepisy wymagają jednak, aby prochy osób zmarłych były składane wyłącznie na terenie cmentarza. W praktyce oznacza to, że nawet niewielkie kolumbarium przy kościele traktowane jest jak cmentarz, co wiąże się z koniecznością spełnienia rygorystycznych wymogów sanitarnych i planistycznych, przewidzianych pierwotnie dla tradycyjnych pochówków ziemnych.
Tymczasem liczne opracowania wskazują, że prochy ludzkie po kremacji nie stanowią zagrożenia epidemiologicznego ani sanitarnego. Prowadzony w temperaturze kilkuset stopni Celsjusza proces eliminuje wszelkie drobnoustroje chorobotwórcze, a przechowywane w szczelnych urnach prochy nie generują odcieków ani innych oddziaływań charakterystycznych dla tradycyjnych miejsc pochówku.
W mojej ocenie dostosowanie przepisów do rosnącej liczby kremacji oraz postępującego niedoboru miejsc grzebalnych jest konieczne zarówno z punktu widzenia interesu publicznego, jak i racjonalnego gospodarowania przestrzenią. Umożliwienie tworzenia kolumbariów na terenach przykościelnych mogłoby stanowić jedno z rozwiązań odpowiadających na wyzwania demograficzne i urbanistyczne, przy jednoczesnym zachowaniu wysokich standardów sanitarnych oraz poszanowania tradycji religijnych.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi obecnie analizy dotyczące wpływu pochówków urnowych oraz kolumbariów na bezpieczeństwo sanitarne i zdrowie publiczne?
Czy Ministerstwo Zdrowia dysponuje ekspertyzami lub opiniami potwierdzającymi, że przechowywanie prochów ludzkich w szczelnych urnach nie powoduje zagrożeń epidemiologicznych ani zagrożeń dla środowiska?
Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa zmianę przepisów sanitarnych i wymogów odległościowych w celu odróżnienia kolumbariów przeznaczonych wyłącznie do przechowywania urn od tradycyjnych cmentarzy przeznaczonych do pochówków ziemnych?
Czy resort zdrowia uczestniczy lub zamierza uczestniczyć w pracach nad nową ustawą o cmentarzach i chowaniu zmarłych, w szczególności w zakresie regulacji dotyczących pochówków urnowych oraz możliwości lokalizowania miejsc przechowywania urn poza tradycyjnymi cmentarzami?
Czy resort dostrzega potrzebę stworzenia odrębnej kategorii prawnej dla kolumbariów i innych miejsc przechowywania urn, uwzględniającej ich odmienny charakter sanitarny i przestrzenny?
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadziło konsultacje z jednostkami samorządu terytorialnego, organizacjami branży pogrzebowej, ekspertami sanitarnymi lub przedstawicielami związków wyznaniowych w zakresie wykorzystania terenów przykościelnych pod kolumbaria?
Czy Ministerstwo Zdrowia poparłoby rozwiązania legislacyjne umożliwiające tworzenie kolumbariów na terenach przeznaczonych pod usługi kultu religijnego, przy jednoczesnym zachowaniu wymogów dotyczących bezpieczeństwa, ewidencji pochówków oraz poszanowania godności osób zmarłych?
Z wyrazami szacunku dr Tomasz Rzymkowski
Interpelacja nr 17672
do ministra zdrowia
w sprawie tworzenia kolumbariów na terenach przykościelnych oraz dostosowania przepisów sanitarnych do rosnącej liczby pochówków urnowych
Zgłaszający: Tomasz Rzymkowski
Data wpływu: 09-06-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją dotyczącą konieczności dostosowania obowiązujących przepisów o chowaniu zmarłych do współczesnych realiów społecznych, demograficznych i przestrzennych, w szczególności poprzez umożliwienie lokalizowania kolumbariów na terenach przykościelnych.
Obowiązująca ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych powstała w zupełnie innych realiach społecznych i technologicznych. W czasie jej uchwalania kremacja była praktyką marginalną, podczas gdy obecnie staje się jedną z dominujących form pochówku. Według dostępnych danych kremacja stanowi około 40% wszystkich pochówków w Polsce, a w największych miastach udział pochówków urnowych sięga już 58–60%. Jednocześnie eksperci wskazują, że zasoby terenów grzebalnych w wielu dużych miastach mogą wyczerpać się w perspektywie najbliższych 8–10 lat.
W tej sytuacji szczególnego znaczenia nabierają kolumbaria, które pozwalają na wielokrotnie bardziej efektywne wykorzystanie przestrzeni niż tradycyjne pochówki ziemne. W wielu państwach europejskich i pozaeuropejskich funkcjonują one nie tylko na cmentarzach, ale również przy świątyniach i innych obiektach kultu religijnego.
Obecne przepisy wymagają jednak, aby prochy osób zmarłych były składane wyłącznie na terenie cmentarza. W praktyce oznacza to, że nawet niewielkie kolumbarium przy kościele traktowane jest jak cmentarz, co wiąże się z koniecznością spełnienia rygorystycznych wymogów sanitarnych i planistycznych, przewidzianych pierwotnie dla tradycyjnych pochówków ziemnych.
Tymczasem liczne opracowania wskazują, że prochy ludzkie po kremacji nie stanowią zagrożenia epidemiologicznego ani sanitarnego. Prowadzony w temperaturze kilkuset stopni Celsjusza proces eliminuje wszelkie drobnoustroje chorobotwórcze, a przechowywane w szczelnych urnach prochy nie generują odcieków ani innych oddziaływań charakterystycznych dla tradycyjnych miejsc pochówku.
W mojej ocenie dostosowanie przepisów do rosnącej liczby kremacji oraz postępującego niedoboru miejsc grzebalnych jest konieczne zarówno z punktu widzenia interesu publicznego, jak i racjonalnego gospodarowania przestrzenią. Umożliwienie tworzenia kolumbariów na terenach przykościelnych mogłoby stanowić jedno z rozwiązań odpowiadających na wyzwania demograficzne i urbanistyczne, przy jednoczesnym zachowaniu wysokich standardów sanitarnych oraz poszanowania tradycji religijnych.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi obecnie analizy dotyczące wpływu pochówków urnowych oraz kolumbariów na bezpieczeństwo sanitarne i zdrowie publiczne?
Czy Ministerstwo Zdrowia dysponuje ekspertyzami lub opiniami potwierdzającymi, że przechowywanie prochów ludzkich w szczelnych urnach nie powoduje zagrożeń epidemiologicznych ani zagrożeń dla środowiska?
Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa zmianę przepisów sanitarnych i wymogów odległościowych w celu odróżnienia kolumbariów przeznaczonych wyłącznie do przechowywania urn od tradycyjnych cmentarzy przeznaczonych do pochówków ziemnych?
Czy resort zdrowia uczestniczy lub zamierza uczestniczyć w pracach nad nową ustawą o cmentarzach i chowaniu zmarłych, w szczególności w zakresie regulacji dotyczących pochówków urnowych oraz możliwości lokalizowania miejsc przechowywania urn poza tradycyjnymi cmentarzami?
Czy resort dostrzega potrzebę stworzenia odrębnej kategorii prawnej dla kolumbariów i innych miejsc przechowywania urn, uwzględniającej ich odmienny charakter sanitarny i przestrzenny?
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadziło konsultacje z jednostkami samorządu terytorialnego, organizacjami branży pogrzebowej, ekspertami sanitarnymi lub przedstawicielami związków wyznaniowych w zakresie wykorzystania terenów przykościelnych pod kolumbaria?
Czy Ministerstwo Zdrowia poparłoby rozwiązania legislacyjne umożliwiające tworzenie kolumbariów na terenach przeznaczonych pod usługi kultu religijnego, przy jednoczesnym zachowaniu wymogów dotyczących bezpieczeństwa, ewidencji pochówków oraz poszanowania godności osób zmarłych?
Z wyrazami szacunku dr Tomasz Rzymkowski
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
13%
Konkretność
87%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.3 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8178 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPŚ.050.28.2026
Warszawa, 10 lipca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację nr 17672 z dnia 15 czerwca 2026 r. Pana Tomasza
Rzymowskiego w sprawie tworzenia kolumbariów na terenach przykościelnych oraz
dostosowania przepisów sanitarnych do rosnącej liczby pochówków urnowych, uprzejmie
proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Ministerstwo Zdrowia zwraca uwagę, że problematyka postępowania z prochami osób
zmarłych wykracza poza zagadnienia sanitarne i obejmuje również aspekty kulturowe,
społeczne oraz religijne. Polska pozostaje państwem o silnie ukształtowanej tradycji
chrześcijańskiej. Według danych Narodowego Spisu Powszechnego z 2021 r.1 największą
grupę wyznaniową stanowią wierni Kościoła rzymskokatolickiego, deklarowani przez
ponad 71% ludności, natomiast zdecydowana większość wspólnot religijnych działających
w Polsce wywodzi się z tradycji chrześcijańskiej.
Uprzejmie informuję, że kwestie światopoglądowe i wyznaniowe dotyczące alternatywnych
rozwiązań w zakresie pochowania zwłok lub szczątków ludzkich,
tj. rozsypywania prochów na łąkach pamięci/ogrodach pamięci, pochówków na
cmentarzach leśnych/w lasach pamięci czy też na cmentarzach ekologicznych, pozostają
poza zakresem kompetencji Ministerstwa Zdrowia oraz organów Państwowej Inspekcji
Sanitarnej.
Zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie
szczegółowego zakresu działania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji działem
administracji rządowej „wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne” kieruje
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Ponadto w strukturze MSWiA znajduje się
Departament Wyznań Religijnych oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych.
Odnosząc się do zagadnień związanych z odległością zabudowy od cmentarza, należy
wskazać, że norma z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia została ustanowiona w celu wykluczenia
szkodliwego oddziaływania cmentarza na otoczenie, o czym jest również mowa w § 1 ust. 1
tego rozporządzenia: „Teren pod cmentarz powinien być lokalizowany w sposób
wykluczający możliwość wywierania szkodliwego wpływu cmentarza na otoczenie”.
Ponadto należy zaznaczyć, że zgodnie z opiniami Narodowego Instytutu Zdrowia
Publicznego PZH – Państwowego Instytutu Badawczego, Instytutu Medycyny Pracy im.
1 Źródło: https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
prof. J. Nofera w Łodzi oraz Głównego Inspektoratu Sanitarnego cmentarze powinny być
lokalizowane w taki sposób, aby maksymalnie wykluczyć możliwość wywierania
szkodliwego wpływu na otoczenie.
Obowiązujące przepisy prawne dotyczące lokalizacji cmentarzy i minimalnych odległości
cmentarzy m.in. od budynków mieszkalnych mają na celu ochronę mieszkańców przed
zagrożeniami sanitarnymi. Wiąże się z tym przede wszystkim kwestia ochrony wód
podziemnych przed zanieczyszczeniami związanymi z produktami rozkładu zwłok.
Dotyczy to w szczególności ochrony ujęć wody przeznaczonej na zaopatrzenie ludności, w
tym m.in. tzw. przydomowych studni, zapewnianej przez utrzymanie minimalnej odległości
cmentarza od budynków mieszkalnych, wynoszącej 150 m, a w przypadku budynków
podłączonych do sieci wodociągowej – 50 m.
Należy również wskazać, że z funkcjonowaniem cmentarzy wiąże się ich specyficzne
oddziaływanie na otoczenie, obejmujące m.in.: gromadzenie i przechowywanie na terenach
cmentarnych odpadów przyciągających insekty i gryzonie, które z kolei mogą przenosić
m.in. skażenie mikrobiologiczne z rozkładających się zwłok; zanieczyszczenie powietrza
wynikające z palenia na cmentarzu świec i zniczy oraz wzmożonego ruchu pojazdów w
bezpośrednim otoczeniu cmentarza; hałas związany z budową nowych grobów i
kolumbariów oraz rozbudową istniejących, a także transportem w obrębie cmentarza.
Należy zaznaczyć, że wprowadzenie tzw. strefy sanitarnej cmentarza, która wiąże się z
zakazem realizacji obiektów budowlanych (zakazem zabudowy) i ograniczeniami w
zabudowie z uwagi na fakt istnienia cmentarza, następuje co do zasady w miejscowym
planie zagospodarowania przestrzennego, opracowywanym i uchwalanym przez radę
gminy zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i
zagospodarowaniu przestrzennym. Jeżeli natomiast dla gminy lub określonego jej obszaru
brak jest obowiązującego planu miejscowego, określenie sposobów zagospodarowania i
warunków zabudowy terenu w otoczeniu cmentarza następuje w drodze decyzji o
charakterze lokalizacyjnym, wydawanej przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta
m.in. po uzyskaniu uzgodnień lub decyzji wymaganych przepisami odrębnymi, w tym
uzgodnienia, o którym mowa w art. 3 pkt 1a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej
Inspekcji Sanitarnej.
Mając na uwadze orzecznictwo sądów administracyjnych w sprawach dotyczących
uzgadniania przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej warunków zabudowy i
zagospodarowania terenu w sąsiedztwie cmentarzy pod względem wymagań higienicznych
i zdrowotnych, wypracowano interpretację, zgodnie z którą ww. uzgodnienie powinno
następować z uwzględnieniem treści art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o
cmentarzach i chowaniu zmarłych (zgodnie z zasadą a maiori ad minus), mianowicie: w
przypadku cmentarzy „nieczynnych”, gdy od ostatniego pochówku upłynęło ponad 40 lat,
możliwe jest przyjęcie mniejszych odległości zabudowań mieszkalnych od cmentarza niż
odległości wskazane w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25
sierpnia 1959 r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są
odpowiednie na cmentarze, jednakże pod warunkiem, że każdorazowo zostanie
przeprowadzone przez właściwy organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej, na podstawie
przedłożonej dokumentacji, szczegółowe postępowanie wyjaśniające co najmniej w
zakresie:
1. okresu od ostatniego pochowania na danym cmentarzu zwłok lub szczątków
ludzkich i sposobu ich pochowania oraz aktualnego wykorzystania terenu, na
którym w przeszłości dokonywano pochówków (np. teren o funkcji parkowej) –
dokładna i rzetelna analiza w kontekście demineralizacji zwłok,
2. wnikliwej oceny bezpieczeństwa sanitarno-epidemiologicznego w związku z
„przybliżeniem” zabudowań mieszkalnych do „nieczynnego” cmentarza, w tym na
podstawie opinii instytutu naukowo-badawczego potwierdzającej brak
negatywnego wpływu „nieczynnego” cmentarza na otoczenie, szczególnie z
uwzględnieniem konieczności zapewnienia okolicznym mieszkańcom bezpiecznej
wody przeznaczonej do spożycia (obowiązek zwodociągowania budynków oraz
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
monitorowania szczelności instalacji; pozostawienie odległości ujęć wody w
granicach obowiązujących przepisów prawnych).
Jednocześnie należy wskazać, że kwestie związane z gospodarowaniem przestrzenią oraz
usprawnieniem realizacji inwestycji komunalnych wykraczają poza zakres kompetencji
Ministerstwa Zdrowia.
Działem administracji rządowej „budownictwo, planowanie i zagospodarowanie
przestrzenne oraz mieszkalnictwo” kieruje, zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia
Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 maja 2024 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania
Ministra Rozwoju i Technologii, Minister Rozwoju i Technologii.
Uprzejmie informuję, że możliwość zmiany minimalnej odległości cmentarzy od zabudowań
mieszkalnych, zakładów produkujących artykuły żywności, zakładów żywienia zbiorowego
bądź zakładów przechowujących artykuły żywności oraz studni, źródeł i strumieni
służących do czerpania wody do picia i potrzeb gospodarczych zostanie rozważona przy
okazji procedowania projektu ustawy o zmianie ustawy o cmentarzach i chowaniu
zmarłych.
Obecnie projekt ustawy jest na etapie opracowywania, przed nadaniem numeru w wykazie
prac legislacyjnych Rady Ministrów.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPŚ.050.28.2026
Warszawa, 10 lipca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację nr 17672 z dnia 15 czerwca 2026 r. Pana Tomasza
Rzymowskiego w sprawie tworzenia kolumbariów na terenach przykościelnych oraz
dostosowania przepisów sanitarnych do rosnącej liczby pochówków urnowych, uprzejmie
proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Ministerstwo Zdrowia zwraca uwagę, że problematyka postępowania z prochami osób
zmarłych wykracza poza zagadnienia sanitarne i obejmuje również aspekty kulturowe,
społeczne oraz religijne. Polska pozostaje państwem o silnie ukształtowanej tradycji
chrześcijańskiej. Według danych Narodowego Spisu Powszechnego z 2021 r.1 największą
grupę wyznaniową stanowią wierni Kościoła rzymskokatolickiego, deklarowani przez
ponad 71% ludności, natomiast zdecydowana większość wspólnot religijnych działających
w Polsce wywodzi się z tradycji chrześcijańskiej.
Uprzejmie informuję, że kwestie światopoglądowe i wyznaniowe dotyczące alternatywnych
rozwiązań w zakresie pochowania zwłok lub szczątków ludzkich,
tj. rozsypywania prochów na łąkach pamięci/ogrodach pamięci, pochówków na
cmentarzach leśnych/w lasach pamięci czy też na cmentarzach ekologicznych, pozostają
poza zakresem kompetencji Ministerstwa Zdrowia oraz organów Państwowej Inspekcji
Sanitarnej.
Zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie
szczegółowego zakresu działania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji działem
administracji rządowej „wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne” kieruje
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Ponadto w strukturze MSWiA znajduje się
Departament Wyznań Religijnych oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych.
Odnosząc się do zagadnień związanych z odległością zabudowy od cmentarza, należy
wskazać, że norma z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia została ustanowiona w celu wykluczenia
szkodliwego oddziaływania cmentarza na otoczenie, o czym jest również mowa w § 1 ust. 1
tego rozporządzenia: „Teren pod cmentarz powinien być lokalizowany w sposób
wykluczający możliwość wywierania szkodliwego wpływu cmentarza na otoczenie”.
Ponadto należy zaznaczyć, że zgodnie z opiniami Narodowego Instytutu Zdrowia
Publicznego PZH – Państwowego Instytutu Badawczego, Instytutu Medycyny Pracy im.
1 Źródło: https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
prof. J. Nofera w Łodzi oraz Głównego Inspektoratu Sanitarnego cmentarze powinny być
lokalizowane w taki sposób, aby maksymalnie wykluczyć możliwość wywierania
szkodliwego wpływu na otoczenie.
Obowiązujące przepisy prawne dotyczące lokalizacji cmentarzy i minimalnych odległości
cmentarzy m.in. od budynków mieszkalnych mają na celu ochronę mieszkańców przed
zagrożeniami sanitarnymi. Wiąże się z tym przede wszystkim kwestia ochrony wód
podziemnych przed zanieczyszczeniami związanymi z produktami rozkładu zwłok.
Dotyczy to w szczególności ochrony ujęć wody przeznaczonej na zaopatrzenie ludności, w
tym m.in. tzw. przydomowych studni, zapewnianej przez utrzymanie minimalnej odległości
cmentarza od budynków mieszkalnych, wynoszącej 150 m, a w przypadku budynków
podłączonych do sieci wodociągowej – 50 m.
Należy również wskazać, że z funkcjonowaniem cmentarzy wiąże się ich specyficzne
oddziaływanie na otoczenie, obejmujące m.in.: gromadzenie i przechowywanie na terenach
cmentarnych odpadów przyciągających insekty i gryzonie, które z kolei mogą przenosić
m.in. skażenie mikrobiologiczne z rozkładających się zwłok; zanieczyszczenie powietrza
wynikające z palenia na cmentarzu świec i zniczy oraz wzmożonego ruchu pojazdów w
bezpośrednim otoczeniu cmentarza; hałas związany z budową nowych grobów i
kolumbariów oraz rozbudową istniejących, a także transportem w obrębie cmentarza.
Należy zaznaczyć, że wprowadzenie tzw. strefy sanitarnej cmentarza, która wiąże się z
zakazem realizacji obiektów budowlanych (zakazem zabudowy) i ograniczeniami w
zabudowie z uwagi na fakt istnienia cmentarza, następuje co do zasady w miejscowym
planie zagospodarowania przestrzennego, opracowywanym i uchwalanym przez radę
gminy zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i
zagospodarowaniu przestrzennym. Jeżeli natomiast dla gminy lub określonego jej obszaru
brak jest obowiązującego planu miejscowego, określenie sposobów zagospodarowania i
warunków zabudowy terenu w otoczeniu cmentarza następuje w drodze decyzji o
charakterze lokalizacyjnym, wydawanej przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta
m.in. po uzyskaniu uzgodnień lub decyzji wymaganych przepisami odrębnymi, w tym
uzgodnienia, o którym mowa w art. 3 pkt 1a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej
Inspekcji Sanitarnej.
Mając na uwadze orzecznictwo sądów administracyjnych w sprawach dotyczących
uzgadniania przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej warunków zabudowy i
zagospodarowania terenu w sąsiedztwie cmentarzy pod względem wymagań higienicznych
i zdrowotnych, wypracowano interpretację, zgodnie z którą ww. uzgodnienie powinno
następować z uwzględnieniem treści art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o
cmentarzach i chowaniu zmarłych (zgodnie z zasadą a maiori ad minus), mianowicie: w
przypadku cmentarzy „nieczynnych”, gdy od ostatniego pochówku upłynęło ponad 40 lat,
możliwe jest przyjęcie mniejszych odległości zabudowań mieszkalnych od cmentarza niż
odległości wskazane w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25
sierpnia 1959 r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są
odpowiednie na cmentarze, jednakże pod warunkiem, że każdorazowo zostanie
przeprowadzone przez właściwy organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej, na podstawie
przedłożonej dokumentacji, szczegółowe postępowanie wyjaśniające co najmniej w
zakresie:
1. okresu od ostatniego pochowania na danym cmentarzu zwłok lub szczątków
ludzkich i sposobu ich pochowania oraz aktualnego wykorzystania terenu, na
którym w przeszłości dokonywano pochówków (np. teren o funkcji parkowej) –
dokładna i rzetelna analiza w kontekście demineralizacji zwłok,
2. wnikliwej oceny bezpieczeństwa sanitarno-epidemiologicznego w związku z
„przybliżeniem” zabudowań mieszkalnych do „nieczynnego” cmentarza, w tym na
podstawie opinii instytutu naukowo-badawczego potwierdzającej brak
negatywnego wpływu „nieczynnego” cmentarza na otoczenie, szczególnie z
uwzględnieniem konieczności zapewnienia okolicznym mieszkańcom bezpiecznej
wody przeznaczonej do spożycia (obowiązek zwodociągowania budynków oraz
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
monitorowania szczelności instalacji; pozostawienie odległości ujęć wody w
granicach obowiązujących przepisów prawnych).
Jednocześnie należy wskazać, że kwestie związane z gospodarowaniem przestrzenią oraz
usprawnieniem realizacji inwestycji komunalnych wykraczają poza zakres kompetencji
Ministerstwa Zdrowia.
Działem administracji rządowej „budownictwo, planowanie i zagospodarowanie
przestrzenne oraz mieszkalnictwo” kieruje, zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia
Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 maja 2024 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania
Ministra Rozwoju i Technologii, Minister Rozwoju i Technologii.
Uprzejmie informuję, że możliwość zmiany minimalnej odległości cmentarzy od zabudowań
mieszkalnych, zakładów produkujących artykuły żywności, zakładów żywienia zbiorowego
bądź zakładów przechowujących artykuły żywności oraz studni, źródeł i strumieni
służących do czerpania wody do picia i potrzeb gospodarczych zostanie rozważona przy
okazji procedowania projektu ustawy o zmianie ustawy o cmentarzach i chowaniu
zmarłych.
Obecnie projekt ustawy jest na etapie opracowywania, przed nadaniem numeru w wykazie
prac legislacyjnych Rady Ministrów.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --