Interpelacja w sprawie skali i kosztów finansowania bonów na zasiedlenie dla obywateli Ukrainy
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17648
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie skali i kosztów finansowania bonów na zasiedlenie dla obywateli Ukrainy
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 09-06-2026
Bon na zasiedlenie jest jednym z instrumentów rynku pracy finansowanych ze środków Funduszu Pracy, którego celem jest wspieranie osób bezrobotnych podejmujących zatrudnienie poza miejscem dotychczasowego zamieszkania. Instrument ten pozwala na uzyskanie jednorazowego wsparcia finansowego w związku z podjęciem pracy i zmianą miejsca pobytu, a wysokość przyznawanych środków może obecnie osiągać znaczące kwoty finansowane ze środków publicznych.
Jednocześnie obowiązujące przepisy przewidują możliwość korzystania z instrumentów rynku pracy nie tylko przez obywateli polskich, ale również przez określone kategorie cudzoziemców przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dotyczy to również obywateli Ukrainy, którzy po spełnieniu ustawowych warunków mogą ubiegać się o przyznanie bonu na zasiedlenie.
W związku z rosnącą skalą wydatków przeznaczanych na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu zasadne jest uzyskanie szczegółowych informacji dotyczących struktury beneficjentów tego instrumentu, w tym udziału obywateli Ukrainy i innych cudzoziemców w korzystaniu ze środków Funduszu Pracy. Istotne znaczenie ma również ocena skuteczności programu w odniesieniu do poszczególnych grup beneficjentów oraz ustalenie, jaka część środków publicznych przeznaczanych na ten cel trafia do osób nieposiadających obywatelstwa polskiego.
Szczególnego znaczenia nabiera kwestia przejrzystości wydatkowania środków Funduszu Pracy oraz przedstawienia danych pozwalających ocenić skalę korzystania z bonu na zasiedlenie przez cudzoziemców. Dotyczy to zwłaszcza obywateli Ukrainy, którzy stanowią najliczniejszą grupę cudzoziemców korzystających z różnych form zatrudnienia w Polsce.
Zasadne jest również ustalenie czy ministerstwo monitoruje wpływ przyznawania bonów na zasiedlenie cudzoziemcom na dostępność środków przeznaczonych dla obywateli polskich oraz czy prowadzone są analizy dotyczące efektywności wydatkowania środków publicznych w tym zakresie.
Mając powyższe na uwadze, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jaką łączną kwotę środków publicznych przeznaczono na wypłatę bonów na zasiedlenie w latach 2024, 2025 oraz w 2026 r. do dnia udzielenia odpowiedzi, z podziałem na środki wypłacone obywatelom polskim, obywatelom Ukrainy oraz cudzoziemcom posiadającym obywatelstwo innych państw?
Jaką łączną kwotę środków Funduszu Pracy wypłacono obywatelom Ukrainy w ramach bonu na zasiedlenie od początku 2024 r. do dnia udzielenia odpowiedzi, z podziałem na poszczególne województwa oraz powiatowe urzędy pracy dokonujące wypłat?
Jaką część wszystkich środków przeznaczonych na bony na zasiedlenie w latach 2024-2026 stanowiły środki wypłacone obywatelom Ukrainy, z podaniem wartości procentowej oraz kwoty nominalnej dla każdego roku osobno?
Proszę o przedstawienie kwot wypłaconych w ramach bonu na zasiedlenie cudzoziemcom innym niż obywatele Ukrainy, z podziałem na poszczególne obywatelstwa, lata oraz łączną wartość środków wypłaconych każdej grupie obywatelstwa.
Czy ministerstwo posiada dane, ilu obywateli Ukrainy, którzy otrzymali bon na zasiedlenie, pozostawało w zatrudnieniu po upływie 6 miesięcy, 12 miesięcy oraz 24 miesięcy od rozliczenia wsparcia? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie tych danych wraz z łącznymi kwotami wsparcia wypłaconymi osobom z każdej z tych grup.
Czy ministerstwo posiada dane, ilu obywateli Ukrainy, którzy otrzymali bon na zasiedlenie, nadal przebywało na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po upływie 12 miesięcy i 24 miesięcy od wypłaty środków? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie tych danych.
Proszę o wskazanie czy ministerstwo analizowało wpływ wypłacania bonów na zasiedlenie obywatelom Ukrainy na dostępność środków Funduszu Pracy dla obywateli polskich zarejestrowanych jako bezrobotni. Jeżeli takie analizy były prowadzone, proszę o przedstawienie ich wyników, w tym danych dotyczących ewentualnych odmów przyznania wsparcia obywatelom polskim z powodu braku środków.
Proszę o wskazanie, ilu obywateli polskich w latach 2024-2026 nie otrzymało bonu na zasiedlenie pomimo spełnienia warunków formalnych z powodu wyczerpania środków pozostających w dyspozycji powiatowych urzędów pracy oraz jaka kwota byłaby potrzebna do sfinansowania tych niewypłaconych świadczeń.
Proszę o wskazanie czy ministerstwo prowadziło kontrolę lub analizę prawidłowości przyznawania bonów na zasiedlenie obywatelom Ukrainy. Jeżeli tak, proszę o przedstawienie liczby kontroli, stwierdzonych nieprawidłowości, kwot zakwestionowanych oraz kwot odzyskanych.
Proszę o wskazanie czy ministerstwo planuje zmianę zasad finansowania bonów na zasiedlenie w zakresie dostępu obywateli Ukrainy oraz innych cudzoziemców do tego instrumentu, a jeżeli tak, proszę o przedstawienie kierunku planowanych zmian.
Ilu obywateli Ukrainy otrzymało środki z bonu na zasiedlenie w latach 2024-2026?
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6285 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.365.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17648 Pana Posła Janusza Kowalskiego, „w sprawie skali
i kosztów finansowania bonów na zasiedlenie dla obywateli Ukrainy”, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Bon na zasiedlenie jest fakultatywną formą pomocy udzielaną przez powiatowe urzędy
pracy zgodnie z zasadami, które określono w art. 208 ustawy z dnia 20 marca 2025 roku
o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. z 2025 r. poz. 620).
Na wstępie pragnę wyjaśnić, że udział obywateli Ukrainy w grupie osób korzystających
z bonu na zasiedlenie ma charakter marginalny i nie przekracza 0,5%. Nie sposób zatem
dowieść, do czego Pan Poseł wyraźnie dąży stawiając pytania zawierające ową tezę, że
wypłacanie im tego świadczenia w sposób zgodny z przepisami znacząco wpływa na
dostępność środków Funduszu Pracy dla obywateli Polski.
Oczywiście prawdą jest, że przy ocenie efektywności form pomocy oferowanych
obywatelkom i obywatelom RP należy brać pod uwagę, obok innych czynników, również
wkład obcokrajowców – zarówno w charakterze pracowników, jak i beneficjentów
świadczeń - w kształtowanie polskiego rynku pracy. Po uwzględnieniu dostępnych analiz
okazuje się jednak, że płynące z nich wnioski przeczą założeniom, dla których Pan Poseł
szuka potwierdzenia.
Dane i prognozy wskazują, że obecność obcokrajowców na polskim rynku pracy jest nie
tylko korzystna, ale wręcz kluczowa dla zapewnienia rozwoju gospodarczego kraju. Zgodnie
z badaniem Instytutu Spraw Publicznych pt. „Migracja w Polsce: fakty, wpływ, kierunki
działania, stanowiącym „kompleksowe opracowanie poświęcone wyzwaniom
i konsekwencjom współczesnych procesów migracyjnych w Polsce”, przygotowanym przez
Instytut Spraw Publicznych, Ipsos oraz grupę Deloitte, cudzoziemcy, którzy mieszkają
i pracują w naszym kraju zwiększyli jego PKB w roku 2025 o kwotę od 200 do 416 mld zł,
czyli od 5,1 do 10, 7 procent.
Udział pracujących obywatelek i obywateli Ukrainy - atakowanych przez Pana Posła
zarówno z mównicy sejmowej, jak i w mediach społecznościowych1 - w kształtowaniu tych
wskaźników jest decydujący. Z zeszłorocznych szacunków grupy Deloitte wynika, że
w 2024 r. wnieśli oni do polskiego PKB ok. 99 mld zł, co przekłada się na 2,7% wzrostu
(w 2030 roku ma być to już 3,2%). Zgodnie z wyliczeniami na każdą złotówkę przekazaną
z budżetu na pomoc obywatelom Ukrainy, do finansów publicznych z tytułu aktywności
ekonomicznej tej grupy wraca 4,9 zł.
1 Janusz Kowalski | Zamosc | Facebook
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Przywołane dane pokazują, że wprowadzanie zmian zaostrzających zasady przyznawania
bonu na zasiedlenie byłoby działaniem bezpodstawnym. Należy też podkreślić, że zgodnie
z art. 3 ww. ustawy, publiczne służby zatrudnienia stosują zasady równego traktowania
w dostępie i korzystaniu z form pomocy określonych w tym akcie. Kryteria dostępu do form
pomocy muszą być obiektywne i jednakowe dla wszystkich i nie mogą różnicować osób
uprawnionych ze względu na narodowość, ponieważ stanowiłoby to przejaw dyskryminacji.
Zgodnie z art. 72 ww. ustawy obcokrajowcy będący obywatelami Unii Europejskiej
i członkowie ich rodzin, cudzoziemcy posiadający zgodę na pobyt stały, status uchodźcy,
ochronę uzupełniającą, ochronę czasową, zgodę na pobyt ze względów humanitarnych lub
zgodę na pobyt tolerowany, a także obcokrajowcy posiadający odpowiedni tytuł pobytowy
uprawniający do pracy na terenie RP mogą korzystać z form pomocy przewidzianych
w ustawie na zasadach analogicznych do obywateli polskich. Bon na zasiedlenie nie stanowi
zatem formy pomocy powszechnie dostępnej dla wszystkich cudzoziemców
przebywających na terytorium RP. Krąg osób uprawnionych do skorzystania z tego
narzędzia określa w sposób ścisły art. 72 ww. ustawy. Wyklucza to możliwość rozszerzenia
wykładni przepisów i wykorzystania bonu poza zakresem wyznaczonym przez
ustawodawcę.
Bon na zasiedlenie w ramach ustawy finansowany jest ze środków Funduszu Pracy. Łączna
kwota środków na realizację tego świadczenia w 2024 r. wyniosła 92 109 257,11 zł,
a w 2025 r. 91 366 876,28 zł. Z dostępnych na moment zbierania danych, o które pyta Pan
Poseł informacji wynika, że od początku br. przeznaczono na tę formę pomocy
16 184 772,74 zł. Zbierane w ramach statystyki publicznej informacje nt. wydatków
z Funduszu Pracy nie uwzględniają wydatków dla cudzoziemców w podziale na
poszczególne formy wsparcia. Liczba wszystkich bezrobotnych, którzy podjęli pracę lub
działalność gospodarczą w ramach bonu na zasiedlenie wynosiła: 8,3 tys. osób w 2024 r.,
7,5 tys. w 2025 r. i 1,5 tys. w okresie styczeń-kwiecień 2026 r. Od początku 2024 do końca
kwietnia br. 18 obywateli Ukrainy podjęło pracę lub działalność gospodarczą w ramach
bonu na zasiedlenie.
Ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia nie przewiduje obowiązku gromadzenia przez
PUP danych dotyczących pozostawania uczestników wsparcia w zatrudnieniu po upływie
6, 12 i 24 miesięcy od rozliczenia udzielonej formy pomocy. PUP monitorują i weryfikują
spełnienie warunków korzystania z poszczególnych form pomocy w zakresie wynikającym
z przepisów ustawy oraz zawartych umów. MRPiPS nie posiada również danych o pobycie
w Polsce beneficjentów bonu na zasiedlenie w perspektywie 12 i 24 miesięcy od wypłaty
środków.
Warto podkreślić, że w przypadku bonu na zasiedlenie i innych fakultatywnych form
pomocy samo spełnienie warunków formalnych określonych we wniosku nie oznacza
automatycznego przyznania wsparcia. Ocena zasadności udzielenia pomocy należy do
kompetencji PUP i dokonywana jest na podstawie indywidualnej analizy sytuacji osoby
składającej wniosek o bon, z uwzględnieniem sytuacji na lokalnym rynku pracy, dostępnych
środków oraz celowości udzielanej pomocy.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --