tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 26 czerwca 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 17637, posłanka Mirosława Stachowiak-Różecka
Znak sprawy: DP2.054.5.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Dotyczy: Interpelacja w sprawie Strategii zarządzania długiem
sektora finansów publicznych w latach 2026-2029
Szanowny Panie,
w odpowiedzi na interpelację nr 17637 posłanki Mirosławy Stachowiak-Różeckiej
przekazuję następujące wyjaśnienia:
Ad 1.
Cel Strategii zarządzania długiem sektora finansów publicznych na lata 2026–2029
(dalej: Strategia) określony jest w Rozdziale 5 dokumentu i sformułowany jest jako:
sfinansowanie potrzeb pożyczkowych budżetu państwa w sposób zapewniający
minimalizację kosztów obsługi długu w długim horyzoncie czasu przy przyjętych
ograniczeniach odnośnie do poziomu:
 ryzyka refinansowania;
 ryzyka kursowego;
 ryzyka stopy procentowej;
 ryzyka płynności budżetu państwa;
 pozostałych rodzajów ryzyka, w szczególności ryzyka kredytowego i
operacyjnego;
 rozkładu kosztów obsługi długu w czasie.
Cel ten, któremu podporządkowane będzie zarządzanie długiem, jest rozumiany
w dwóch aspektach, jako:
 dobór instrumentów, służący minimalizacji kosztów w horyzoncie
określonym przez terminy wykupu instrumentów o najdłuższych okresach
zapadalności i istotnym udziale w długu, poprzez odpowiedni wybór
rynków, instrumentów zarządzania długiem, struktury finansowania
potrzeb pożyczkowych i terminów emisji;

-- 1 of 6 --

2/6
 zapewnianie efektywności rynku SPW przyczyniającej się do obniżania
rentowności SPW. Oznacza to dążenie do eliminowania lub ograniczania
ewentualnych niekorzystnych czynników w organizacji i infrastrukturze
rynku.
Cel ten ma charakter ciągły, a prowadzona w MF polityka emisyjna oraz operacje
zarządzania długiem Skarbu Państwa służą jego realizacji.
Poziom deficytu oraz długu sektora instytucji rządowych i samorządowych nie jest
celem Strategii, ale istotnym uwarunkowaniem mającym wpływ na zarządzanie
długiem, wyznaczającym poziom potrzeb pożyczkowych do sfinansowania.
Prognoza długu sektora instytucji rządowych i samorządowych (dług EDP) na lata
2025-2029 została przygotowana przy określonych uwarunkowaniach, w tym
założeniach makroekonomicznych i fiskalnych, oraz w reżimie zarówno krajowych,
jak i unijnych ram budżetowych, w tym przy przestrzeganiu zaleconej, w ramach
procedury nadmiernego deficytu, ścieżki wydatków netto, uwzględniając
dodatkową elastyczność wynikającą z uruchomienia przez Radę UE krajowej
klauzuli wyjścia m.in. dla Polski.
Przy przyjętych założeniach, prognoza relacja długu sektora instytucji rządowych i
samorządowych do PKB w Strategii wyniosła 59,8% w 2025 r. i 65,4% w 2026 r.
Aktualizacja prognozy długu EDP na koniec 2026 r. na potrzeby Notyfikacji fiskalnej
sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz Sprawozdania z wdrażania
średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego na lata 2025-2028 wyniosła
65,1% PKB, przy wykonaniu za 2025 r. na poziomie 59,7%. We wrześniu Minister
Finansów i Gospodarki przedstawi aktualizację Strategii z prognozami długu
publicznego do 2030 r.
Ad 2, 3, 4, 5.
Polityka fiskalna państwa prowadzona jest w warunkach konieczności zapewnienia
ciągłości i stabilnego finansowania podstawowych funkcji państwa, w tym m.in.
ochrony zdrowia, edukacji, infrastruktury, bezpieczeństwa oraz polityki społecznej.
Zatem znaczną część wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych
stanowią wydatki wynikające z obowiązujących przepisów prawa lub zobowiązań
o charakterze długookresowym, co ogranicza możliwość szybkiej i głębokiej
redukcji wydatków w krótkim okresie bez ryzyka pogorszenia dostępności usług
publicznych oraz negatywnego wpływu na sytuację społeczno-gospodarczą.
W związku z tym działania na rzecz obniżenia deficytu sektora instytucji
rządowych i samorządowych nie opierają się na wskazaniu konkretnych obszarów
wydatkowych przeznaczonych do ograniczenia ani na rezygnacji
z realizacji podstawowych zadań państwa. Proces ten realizowany jest przede
wszystkim poprzez stopniowe ograniczanie dynamiki wzrostu wydatków
publicznych, racjonalizację wydatków oraz działania ukierunkowane na
zwiększanie efektywności wykorzystania środków publicznych.
Nadmiernie gwałtowna konsolidacja fiskalna mogłaby prowadzić do skutków
odwrotnych do zamierzonych, w tym ograniczenia inwestycji publicznych,
osłabienia dynamiki wzrostu gospodarczego oraz pogorszenia dostępności usług
publicznych.
Od lipca 2024 roku Polska na podstawie decyzji Rady UE jest objęta procedurą
nadmiernego deficytu. W dniu 21 stycznia 2025 roku Rada UE przyjęła zalecenie
dla Polski dotyczące zlikwidowania nadmiernego deficytu, w którym wskazała, że
dla zlikwidowania nadmiernego deficytu niezbędne jest przestrzeganie tempa
wzrostu wydatków przedstawionego w „Średniookresowym planie budżetowo-

-- 2 of 6 --

3/6
strukturalnym na lata 2025-2028”. Równocześnie, Rada zobowiązała Polskę do
przedstawiania co pół roku (wiosną i jesienią), począwszy od 30 kwietnia 2025 r. aż
do skorygowania nadmiernego deficytu, informacji z postępów we wdrażaniu
zalecenia Rady. Wiosną raportowanie odbywa się w ramach sprawozdania
z wdrażania średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego, a jesienią
w ramach informacji o działaniach podjętych przez Polskę w celu realizacji
zalecenia Rady w ramach procedury nadmiernego deficytu.
W dniu 28 kwietnia 2026 r. Rada Ministrów przyjęła Sprawozdanie z wdrażania
„Średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego na lata 2025–2028”, gdzie
przedstawiono najnowsze informacje z postępów we wdrażaniu zalecenia Rady
oraz nt. działań na rzecz redukcji nadmiernego deficytu w latach 2025-2026.
Tegoroczne sprawozdanie oraz zeszłoroczne dokumenty przygotowane w związku
z raportowaniem nt. realizacji zalecenia Rady w ramach procedury nadmiernego
(EDP) deficytu znajdują się na stronie internetowej Ministerstwa Finansów:
https://www.gov.pl/web/finanse/sredniookresowy-plan-budzetowo-strukturalny.
Według szacunków Komisji Europejskiej, opublikowanych 3 czerwca br., wzrost
wydatków netto sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2025 r. mieścił
się w ramach elastyczności wynikającej z krajowej klauzuli wyjścia. W efekcie KE
oceniła, że w latach 2024-2025 Polska podjęła skuteczne działania w celu redukcji
nadmiernego deficytu i procedura EDP jest zawieszona. Kolejna informacja Rządu
nt. wdrażania zalecenia Rady oraz działań na rzecz redukcji nadmiernego deficytu
zostanie przedstawiona do końca października br.
W nadchodzących latach ograniczanie deficytu i przyrostu długu sektora instytucji
rządowych i samorządowych wymuszać będzie zestaw krajowych i unijnych reguł
budżetowych. Tym samym, w kolejnych ustawach budżetowych, sprawozdaniach
z wdrażania planu średniookresowego oraz informacjach o działaniach podjętych
w ramach procedury nadmiernego deficytu, w zależności od kształtowania się
sytuacji budżetowej, wzrostu gospodarczego i faktycznych skutków już
zaplanowanych działań, przedstawiane będą odpowiednie środki zapewniające
realizację reguł budżetowych, w tym dotyczące przestrzegania ścieżki wydatków
netto, uwzględniając dodatkową elastyczność wynikającą z krajowej klauzuli
wyjścia.
Jedną z reguł, których celem jest utrzymanie stabilnych finansów publicznych jest
stabilizująca reguła wydatkowa, którą w Polsce stosuje się od 2015 roku.
Stabilizująca reguła wydatkowa (SRW) stanowi implementację dyrektywy Rady
2011/85/UE z dnia 8 listopada 2011 r. w sprawie wymogów dla ram budżetowych
państw członkowskich. Celem SRW jest zagwarantowanie stabilności finansów
publicznych w średnim okresie, ze szczególnym uwzględnieniem ograniczania
nierównowag w sytuacji przekroczenia progów referencyjnych dla deficytu (3%
PKB) i długu (60% PKB) sektora instytucji rządowych i samorządowych,
określonych w Pakcie Stabilności i Wzrostu. Przepisy SRW przewidują możliwość
zastosowania klauzuli wyjścia, umożliwiającej czasowe zawieszenie stosowania
reguły w wyniku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności.
SRW została zaprojektowana tak, aby umożliwić elastyczną reakcję polityki
gospodarczej w sytuacjach wystąpienia nadzwyczajnych szoków lub kryzysów
gospodarczych, co było szczególnie istotne w latach 2020–2023, w których w całej
Unii Europejskiej obowiązywała ogólna klauzula wyjścia (General Escape Clause,
GEC). W roku 2024 nastąpiła zmiana reguł w UE poprzez reformę zarządzania
gospodarczego w UE. Natomiast w latach 2025-2028 zastosowanie ma unijna

-- 3 of 6 --

4/6
krajowa klauzula wyjścia (National Escape Clause, NEC), uwzględniona w
mechanizmie korygującym SRW, która dodatkowo łagodzi wymogi konsolidacyjne
w związku z elastycznością wynikającą ze wzrostu wydatków obronnych.
W związku z objęciem Polski w lipcu 2024 r. procedurą nadmiernego deficytu
(EDP) z uwagi przekroczenie wartości referencyjnej odnośnie deficytu sektora
instytucji rządowych i samorządowych 5,1% PKB w 2023 r.1 SRW pełni obecnie
rolę wykonawczą dla procedury nadmiernego deficytu poprzez zawarty w niej
mechanizm korygujący i zapewnia wymaganą przez przepisy UE konsolidację
finansów publicznych. Mechanizm korygujący SRW zapewnia spójność wymogów
SRW z wymogami reguł unijnych i w efekcie powala na uwzględnienie krajowej
klauzuli wyjścia, umożliwiającej odchylenie od ścieżki wydatków netto o wartość
wzmożonych wydatków na obronność względem 2021 r. do wartości 1,5% PKB, ze
względu na wyjątkowe okoliczności, jakimi są agresja Rosji na Ukrainę
i pogarszające się środowisko bezpieczeństwa. Rada UE 8 lipca 2025 r. uruchomiła
ww. klauzulę dla 15 krajów UE, w tym Polski.
W konsekwencji działania na rzecz obniżenia deficytu opierają się przede
wszystkim na utrzymaniu dyscypliny fiskalnej w całym sektorze finansów
publicznych poprzez ograniczenie dynamiki wzrostu wydatków objętych
stabilizującą regułą wydatkową oraz realizację uzgodnionej z Radą UE ścieżki
wydatkowej.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (nr
projektu UD418 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów)
zakłada od dnia 1 stycznia 2027 r. aktualizację tzw. akcyzowej mapy drogowej w
zakresie stawek akcyzy na napoje alkoholowe na ten rok, odpowiadając na problem
nadmiernej i rosnącej dostępności cenowej napojów alkoholowych.
Polityka akcyzowa państwa w zakresie stawek na używki jest częścią polityki
fiskalnej, stanowi jednocześnie ważne narzędzie regulujące poziom ich konsumpcji.
Prognozuje się, że zmiana wysokości stawek akcyzy na zaproponowane w
projektowanej ustawie, skutkować będzie spadkiem konsumpcji alkoholu
etylowego o 9%, a pozostałych napojów alkoholowych o 7%. Jednak wyraźnie
wyższy wzrost wysokości stawek per saldo przełoży się na szacowane dodatkowe
dochody podatkowe w wysokości około 1.800 mln zł (akcyza + VAT).
Projekt zakłada jednocześnie zwiększenie dotacji podmiotowej dla Narodowego
Funduszu Zdrowia.
Zmiany wprowadzone projektowanymi przepisami przyczynią się do wzrostu
dochodów budżetowych. Jednocześnie oczekiwane zmniejszenie konsumpcji
napojów alkoholowych wpłynie na obniżenie kosztów społecznych oraz leczenia
skutków spożywania tych wyrobów. Proponowane działania będą miały więc
pozytywny wpływ w kontekście równoważenia finansów publicznych oraz
bezpośrednio skutkować będą wzrostem nakładów na finansowanie ochrony
zdrowia.
1 Decyzja Rady (UE) 2024/2133 z dnia 26 lipca 2024 r. w sprawie istnienia nadmiernego deficytu w
Polsce (https://eur-lex.europa.eu/legal-
content/PL/TXT/HTML/?uri=OJ:L_202402133&qid=1782132332401)

-- 4 of 6 --

5/6
Ad 6.
Na mocy ustawy z 20 grudnia 2024 r. o Radzie Fiskalnej, od 1 stycznia 2026 r.
funkcjonuje nowa, niezależna instytucja, której utworzenie stanowi realne
wzmocnienie przejrzystości finansów publicznych w Polsce. Szczegółowy opis
mandatu Rady Fiskalnej zawiera Załącznik 2 do Informacji o działaniach podjętych
przez Polskę w celu realizacji zalecenia Rady w ramach procedury nadmiernego deficytu,
przyjętej przez Radę Ministrów w październiku 2025 r., dostępnej na stronie:
https://www.gov.pl/web/finanse/sredniookresowy-plan-budzetowo-strukturalny
Poza tym do najważniejszych działań już zrealizowanych należą:
w zakresie zwiększenia przejrzystości funkcjonowania funduszy pozabudżetowych:
 publikowanie aktualnych planów finansowych oraz danych o wykonaniu
planów funduszy utworzonych, powierzonych lub przekazanych Bankowi
Gospodarstwa Krajowego2;
 prezentowanie planów finansowych tych funduszy w uzasadnieniu do projektu
ustawy budżetowej oraz informacji o ich wykonaniu w sprawozdaniu
z wykonania ustawy budżetowej3;
w zakresie ograniczania mechanizmów finansowania pozabudżetowego:
 finansowanie z budżetu państwa – tam, gdzie jest to możliwe – części
zobowiązań funduszy, w tym wykupu obligacji oraz kosztów ich obsługi;
 ograniczenie nakładania nowych zadań na wybrane fundusze oraz realizacja
działań zmierzających do wygaszania ich działalności, w szczególności
Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 oraz Funduszu Pomocy;
 zmiana od 2026 r. sposobu finansowania kosztów związanych z zamykaniem
programu Polski Bon Turystyczny poprzez przeniesienie ich finansowania
z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 do budżetu państwa;
 zakończenie od 2024 r. uruchamiania kolejnych naborów wniosków
o dofinansowanie w ramach Rządowego Funduszu Polski Ład: Programu
Inwestycji Strategicznych;
 wprowadzenie rozwiązań umożliwiających przekazywanie SPW – tam, gdzie
jest to możliwe – w sposób fakultatywny, a nie obligatoryjny, co pozwala na
każdorazową ocenę zasadności zastosowania tego instrumentu4;
w zakresie wzmacniania ram fiskalnych i zarządzania finansami publicznymi:
 wprowadzenie pakietu przepisów zwiększających przejrzystość procesu
planowania budżetowego, w tym inwestycji publicznych, poprawiających
jakość gromadzonych danych oraz wspierających efektywne i gospodarne
wydatkowanie środków publicznych5;
 wprowadzenie nowego układu grup wydatków budżetu państwa,
umożliwiającego bardziej przejrzystą prezentację ekonomicznego charakteru
wydatków6;
 wdrożenie zmian w obszarze zarządzania budżetem państwa służących
zwiększeniu efektywności wydatków publicznych i doskonaleniu systemu
budżetowego7;
2 ustawa z dnia 27 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. poz. 426)
3 j.w.
4 ustawa z dnia 28 czerwca 2024 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. poz. 1089)
5 ustawa z dnia 27 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. poz. 426)
6 j.w.
7 j.w.

-- 5 of 6 --

6/6
 wzmocnienie stabilizującej reguły wydatkowej poprzez rozszerzenie jej
zakresu podmiotowego i objęcie nią dodatkowych kategorii operacji
finansowych, w tym m.in. od 2027 r. Narodowy Fundusz Zdrowia, Fundusz
Przeciwdziałania COVID-19 oraz Fundusz Pomocy zostaną objęte limitem
wydatków, o którym mowa w art. 112aa ust. 3 ustawy o finansach publicznych8;
 przygotowanie i publikacja „Średniookresowego planu budżetowo-
strukturalnego na lata 2025–2028” oraz publikowanie sprawozdań z jego
wdrażania, zawierających informacje o realizacji ścieżki fiskalnej i działaniach
podejmowanych w celu redukcji nadmiernego deficytu;
w zakresie zwiększania stabilności i przewidywalności finansów jednostek
samorządu terytorialnego:
 wprowadzenie ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego9 nowego modelu kształtowania dochodów JST,
opartego w większym stopniu na stabilnych dochodach własnych oraz bardziej
przewidywalnych zasadach finansowania zadań publicznych.
Powyższe działania służą zwiększeniu przejrzystości finansów publicznych poprzez
szersze ujmowanie operacji finansowych w budżecie państwa i sektorze instytucji
rządowych i samorządowych, ograniczanie wykorzystania mechanizmów
pozabudżetowych, poprawę dostępności informacji o finansach publicznych oraz
wzmocnienie krajowych ram fiskalnych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
8 ustawa z dnia 28 czerwca 2024 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. poz. 1089)
9 ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z
2024 r. poz. 1572, ze zm.)

-- 6 of 6 --