Interpelacja nr 1760
Interpelacja w sprawie wsparcia z budżetu państwa dla dużych miast i metropolii
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wsparcia z budżetu państwa dla dużych miast i metropolii
Interpelacja nr 1760
do ministra finansów, ministra funduszy i polityki regionalnej, ministra infrastruktury
w sprawie wsparcia z budżetu państwa dla dużych miast i metropolii
Zgłaszający: Łukasz Kmita
Data wpływu: 26-02-2024
Każde duże miasto i metropolia w Polsce boryka się obecnie z wieloma problemami, które można rozwiązać dzięki dobrej współpracy na szczeblu rząd-samorząd. Dziś chcę zwrócić uwagę na wyzwania, jakie stoją przed samorządem Królewskiego Miasta Krakowa. Są one niezwykle ważne - gdyż stolica Małopolski jest dla wielu wizytówką naszego kraju z uwagi na niezwykle zabytkowy charakter tkanki miejskiej. Kraków ściąga liczną rzeszę turystów - w 2022 roku samorząd szacował ich liczbę na 8,4 mln odwiedzających. Jednak Kraków to przede wszystkim ogromny ośrodek, który powinien zadbać o możliwie jak najwyższy komfort życia swoich mieszkańców. Z badań wynika, że do największych wyzwań należy znaczne ulepszenie systemu transportowego w Krakowie. Mieszkańcy, aktywiści, naukowcy i część przedstawicieli samorządu od lat postulują rozpoczęcie procesu budowy metra w Krakowie. Także i ja jestem zwolennikiem tego rozwiązania.
W maju tego roku minie 10 lat od czasu, w którym mieszkańcy królewskiego Krakowa zostali zapytani w referendum o budowę metra w stolicy Małopolski. Wtedy większość mieszkańców pozytywnie odniosła się do pomysłu budowy sieci podziemnej kolei w mieście. Jednak sama dyskusja o takim systemie transportowym w Krakowie m.in. wśród ekspertów trwa od lat 60. Pewnym istotnym przyspieszeniem w tym procesie było podpisanie we wrześniu 2018 r. umowy z firmą ILF Consulting Engineers Polska na opracowanie studium dla bezkolizyjnej komunikacji w Krakowie, w tym metra.
Przez lata miasto Kraków skłaniało się do budowy premetra. Jednym z argumentów miały być finanse. Według bardzo wstępnych szacunków budowa premetra kosztowałaby około 6 mld złotych, zaś klasycznej formy kolei podziemnej nawet dwa razy więcej - czyli 12 mld zł. To wyliczenia sprzed lat. Osobiście jestem zwolennikiem pozyskania środków rządowych i europejskich i realizacji pełnoskalowej i komplementarnej inwestycji.
"Z analiz finansowych wynika, że możliwy do sfinansowania i utrzymania bez dofinansowania zewnętrznego jest wyłącznie wariant premetra na odcinku Wzgórza Krzesławickie-Jasnogórska" – wyjaśniał w jednym z wywiadów prezydent Krakowa prof. Jacek Majchrowski.
Dziś na marzenia mieszkańców Krakowa o sprawnym i funkcjonalnym systemie transportowym trzeba nałożyć możliwości finansowe samorządu. Trzeba jasno stwierdzić, że w obecnej kondycji finansowej, w jakiej znajduje się miasto, bez znaczącego wsparcia z budżetu państwa i pozyskania środków zewnętrznych niemal nie będzie możliwa budowa tego systemu transportu zbiorowego. A o tym, że jest on niezbędny przekonują się niemal każdego dnia mieszkańcy Krakowa, Małopolski oraz turyści licznie odwiedzający dawną stolicę Polski. Wszechobecne korki są dziś prawdziwym koszmarem mieszkańców. Metro i połączony z nim sprawny system transportu miejskiego byłby więc panaceum na te problemy.
Warto jednak dodać, że na tle europejskich krajów plany Krakowa dotyczące budowy metra nie są z pewnością megalomanią czy przeskalowaną inwestycją - do czego próbuje przekonać część polityków. Poza stolicami poszczególnych państw, system metra posiada m.in Lozanna w Szwajcarii, Brescia we Włoszech, Rennes i Lille we Francji, Porto w Portugalii czy Bilbao w Hiszpanii. Na tle Krakowa są to często miasta kilka razy mniejsze (pod względem ludności) i z pewnością nie tak atrakcyjne turystycznie, jak stolica Małopolski. Metro funkcjonuje także w Rzymie, który jest miastem o unikalnych walorach zabytkowych. Te przykłady pokazują, że uwzględniając charakter miasta, możliwości techniczne (wykonanie tuneli metodą górniczą) i potoki pasażerów, metro powinno być inwestycją, która będzie realizowana w najbliższych latach w królewskim Krakowie.
Z uwagi na wagę sprawy proszę o nadanie powyższej interpelacji wysokiego priorytetu i możliwie jak najszybszą i najbardziej szczegółową odpowiedź na poniższe pytania.
1. Czy władze polskiego rządu uważają za zasadne budowę linii metra w Krakowie (proszę o odpowiedź na podstawie posiadanych przez poszczególne resorty wszelkich danych analitycznych/finansowych/społecznych/gospodarczych przy uwzględnieniu także kierunków rozwoju dla dużych miast w aktualnie prowadzonej strategii rządu D. Tuska)?
2. Czy Państwo Ministrowie widzą możliwość wpisania do budżetu państwa w kolejnych latach znaczących środków finansowych - minimum 6 mld złotych - przeznaczonych na budowę metra w Krakowie? Jakie są możliwości finansowe budżetu państwa w tym zakresie? Czy ministerstwa mogą zagwarantować mieszkańcom Krakowa, że inwestycja ta może liczyć na finansowanie ze środków krajowych?
3. Czy władze Krakowa lub małopolscy parlamentarzyści zwracali się do ministra finansów, ministra infrastruktury lub ministra funduszy i polityki regionalnej z wnioskiem o wsparcie finansowe inwestycji polegającej na budowie metra w Krakowie?
4. Czy poszczególne resorty będą wspierać finansowo (ze środków krajowych, ale także zewnętrznych) duże metropolie pod kątem rozwiązywania największych wyzwań, przed którymi stoją te ośrodki?
5. Czy obecny rząd popiera utworzenie metropolii krakowskiej (lub metropolii małopolskiej ze stolicą w Krakowie) i dedykowanie specjalnych środków budżetowych na jej rozwój? Czy przygotowane są w tej sprawie projekty ustaw w Państwa resortach?
Interpelacja nr 1760
do ministra finansów, ministra funduszy i polityki regionalnej, ministra infrastruktury
w sprawie wsparcia z budżetu państwa dla dużych miast i metropolii
Zgłaszający: Łukasz Kmita
Data wpływu: 26-02-2024
Każde duże miasto i metropolia w Polsce boryka się obecnie z wieloma problemami, które można rozwiązać dzięki dobrej współpracy na szczeblu rząd-samorząd. Dziś chcę zwrócić uwagę na wyzwania, jakie stoją przed samorządem Królewskiego Miasta Krakowa. Są one niezwykle ważne - gdyż stolica Małopolski jest dla wielu wizytówką naszego kraju z uwagi na niezwykle zabytkowy charakter tkanki miejskiej. Kraków ściąga liczną rzeszę turystów - w 2022 roku samorząd szacował ich liczbę na 8,4 mln odwiedzających. Jednak Kraków to przede wszystkim ogromny ośrodek, który powinien zadbać o możliwie jak najwyższy komfort życia swoich mieszkańców. Z badań wynika, że do największych wyzwań należy znaczne ulepszenie systemu transportowego w Krakowie. Mieszkańcy, aktywiści, naukowcy i część przedstawicieli samorządu od lat postulują rozpoczęcie procesu budowy metra w Krakowie. Także i ja jestem zwolennikiem tego rozwiązania.
W maju tego roku minie 10 lat od czasu, w którym mieszkańcy królewskiego Krakowa zostali zapytani w referendum o budowę metra w stolicy Małopolski. Wtedy większość mieszkańców pozytywnie odniosła się do pomysłu budowy sieci podziemnej kolei w mieście. Jednak sama dyskusja o takim systemie transportowym w Krakowie m.in. wśród ekspertów trwa od lat 60. Pewnym istotnym przyspieszeniem w tym procesie było podpisanie we wrześniu 2018 r. umowy z firmą ILF Consulting Engineers Polska na opracowanie studium dla bezkolizyjnej komunikacji w Krakowie, w tym metra.
Przez lata miasto Kraków skłaniało się do budowy premetra. Jednym z argumentów miały być finanse. Według bardzo wstępnych szacunków budowa premetra kosztowałaby około 6 mld złotych, zaś klasycznej formy kolei podziemnej nawet dwa razy więcej - czyli 12 mld zł. To wyliczenia sprzed lat. Osobiście jestem zwolennikiem pozyskania środków rządowych i europejskich i realizacji pełnoskalowej i komplementarnej inwestycji.
"Z analiz finansowych wynika, że możliwy do sfinansowania i utrzymania bez dofinansowania zewnętrznego jest wyłącznie wariant premetra na odcinku Wzgórza Krzesławickie-Jasnogórska" – wyjaśniał w jednym z wywiadów prezydent Krakowa prof. Jacek Majchrowski.
Dziś na marzenia mieszkańców Krakowa o sprawnym i funkcjonalnym systemie transportowym trzeba nałożyć możliwości finansowe samorządu. Trzeba jasno stwierdzić, że w obecnej kondycji finansowej, w jakiej znajduje się miasto, bez znaczącego wsparcia z budżetu państwa i pozyskania środków zewnętrznych niemal nie będzie możliwa budowa tego systemu transportu zbiorowego. A o tym, że jest on niezbędny przekonują się niemal każdego dnia mieszkańcy Krakowa, Małopolski oraz turyści licznie odwiedzający dawną stolicę Polski. Wszechobecne korki są dziś prawdziwym koszmarem mieszkańców. Metro i połączony z nim sprawny system transportu miejskiego byłby więc panaceum na te problemy.
Warto jednak dodać, że na tle europejskich krajów plany Krakowa dotyczące budowy metra nie są z pewnością megalomanią czy przeskalowaną inwestycją - do czego próbuje przekonać część polityków. Poza stolicami poszczególnych państw, system metra posiada m.in Lozanna w Szwajcarii, Brescia we Włoszech, Rennes i Lille we Francji, Porto w Portugalii czy Bilbao w Hiszpanii. Na tle Krakowa są to często miasta kilka razy mniejsze (pod względem ludności) i z pewnością nie tak atrakcyjne turystycznie, jak stolica Małopolski. Metro funkcjonuje także w Rzymie, który jest miastem o unikalnych walorach zabytkowych. Te przykłady pokazują, że uwzględniając charakter miasta, możliwości techniczne (wykonanie tuneli metodą górniczą) i potoki pasażerów, metro powinno być inwestycją, która będzie realizowana w najbliższych latach w królewskim Krakowie.
Z uwagi na wagę sprawy proszę o nadanie powyższej interpelacji wysokiego priorytetu i możliwie jak najszybszą i najbardziej szczegółową odpowiedź na poniższe pytania.
1. Czy władze polskiego rządu uważają za zasadne budowę linii metra w Krakowie (proszę o odpowiedź na podstawie posiadanych przez poszczególne resorty wszelkich danych analitycznych/finansowych/społecznych/gospodarczych przy uwzględnieniu także kierunków rozwoju dla dużych miast w aktualnie prowadzonej strategii rządu D. Tuska)?
2. Czy Państwo Ministrowie widzą możliwość wpisania do budżetu państwa w kolejnych latach znaczących środków finansowych - minimum 6 mld złotych - przeznaczonych na budowę metra w Krakowie? Jakie są możliwości finansowe budżetu państwa w tym zakresie? Czy ministerstwa mogą zagwarantować mieszkańcom Krakowa, że inwestycja ta może liczyć na finansowanie ze środków krajowych?
3. Czy władze Krakowa lub małopolscy parlamentarzyści zwracali się do ministra finansów, ministra infrastruktury lub ministra funduszy i polityki regionalnej z wnioskiem o wsparcie finansowe inwestycji polegającej na budowie metra w Krakowie?
4. Czy poszczególne resorty będą wspierać finansowo (ze środków krajowych, ale także zewnętrznych) duże metropolie pod kątem rozwiązywania największych wyzwań, przed którymi stoją te ośrodki?
5. Czy obecny rząd popiera utworzenie metropolii krakowskiej (lub metropolii małopolskiej ze stolicą w Krakowie) i dedykowanie specjalnych środków budżetowych na jej rozwój? Czy przygotowane są w tej sprawie projekty ustaw w Państwa resortach?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Hanna Majszczyk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
29%
Konkretność
71%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
9 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
14
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.9 / 1k zn.
- Zawiera 9 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (14)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„należy do właściwości”
(brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
24765 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 21 marca 2024 roku
Sprawa: Interpelacja nr 1760 w sprawie wsparcia z budżetu państwa
dla dużych miast i metropolii
Znak sprawy: FG6.054.2.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 1760 Pana Posła Łukasza Kmity w sprawie
wsparcia z budżetu państwa dla dużych miast i metropolii, przedstawiam poniższe
stanowisko.
Ad. pyt. 1 i 3
Ocena zasadności budowy metra w Krakowie nie należy do właściwości Ministra
Finansów.
Przypominam, że co do zasady, dofinansowanie zadań własnych jednostek
samorządu terytorialnego ze środków krajowych budżetu państwa odbywa się na
wniosek właściwego dysponenta części budżetowej, w omawianym przypadku
Wojewody Małopolskiego.
To dysponent części budżetowej, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa,
może wstąpić do Ministra Finansów z wnioskiem o wsparcie finansowe na
realizację przedmiotowego zadania.
Minister Finansów nie ma prawnych możliwości bezpośredniego przekazania
środków poszczególnym podmiotom (jednostkom samorządu terytorialnego).
Dysponent części budżetowej właściwy jest do wstępnego rozpatrzenia wniosku
w kontekście uzasadnienia zgłoszonego zapotrzebowania na środki budżetowe, jak
również pod względem spełnienia wymogów formalnoprawnych w zakresie
możliwości dofinansowania danego przedsięwzięcia i jego montażu finansowego
(w tym możliwych alternatywnych źródeł finansowania oraz zapewnienia przez JST
wymaganego wkładu własnego).
-- 1 of 3 --
2/3
Natomiast w zakresie pozyskania środków zewnętrznych z Unii Europejskiej na ten
cel, właściwe do zajęcia stanowiska jest Ministerstwo Funduszy i Polityki
Regionalnej jako pełniące rolę instytucji zarządzających odpowiedzialnych za
realizację programów finansowanych z udziałem tych środków oraz samorząd
województwa małopolskiego jako instytucja zarządzająca regionalnym programem
finansowanym z udziałem tych środków.
Władze samorządowe i małopolscy parlamentarzyści nie zwracali się do Ministra
Finansów z wnioskiem o wsparcie finansowe dla inwestycji polegającej na budowie
metra w Krakowie. Wojewoda Małopolski również nie występował z takim
wnioskiem.
Ad. pyt. 2
Każdorazowo podczas opracowywania planu budżetu na dany rok na bieżąco
analizowana jest sytuacja społeczno-gospodarcza i monitorowane są
uwarunkowania makroekonomiczne. Przestrzeń wydatkowa dla budżetu państwa
wyznaczana jest głównie stabilizującą regułą wydatkową (SRW), która określa
nieprzekraczalny limit wydatków dla organów i jednostek, o których mowa
w art. 112aa ust. 3 ustawy o finansach publicznych. W ramach limitu wydatków
należy zaplanować w pierwszej kolejności środki na zadania zdeterminowane
obowiązującymi już przepisami prawa, ale także uwzględniać wydatki będące
konsekwencją nowo implementowanych regulacji czy działań Rządu. Ponadto,
należy mieć na uwadze możliwość wystąpienia zdarzeń, które mogą znacząco
wpływać na gospodarkę, a tym samym zmienić przebieg procesów
makroekonomicznych (w ostatnich latach była to pandemia COVID-19 czy konflikt
zbrojny na terytorium Ukrainy). Takie czynniki w bezpośredni sposób mogą istotnie
oddziaływać na wielkość szacowanych dochodów i poziom planowanych wydatków
budżetowych.
Należy także pamiętać, że projekcje budżetowe wyznaczane są z uwzględnieniem
ograniczeń zawartych w przepisach prawa krajowego i unijnego, obejmujących
m.in.: wartość referencyjną dla deficytu nominalnego (3% PKB) i długu (60% PKB)
sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz maksymalny limit wydatków
budżetu państwa ustalany, jak wyżej wspomniano, na podstawie SRW. Ostatecznie
jednak o wyborze priorytetów, zadań do realizacji i poziomie ich finansowania
w ramach wyznaczonego limitu wydatków, decyduje Rada Ministrów oraz
Parlament podczas prac nad konkretną ustawą budżetową.
W zakresie omawianej inwestycji, na chwilę obecną Minister Finansów nie
dysponuje danymi umożliwiającymi prowadzenie analiz sektora finansów
publicznym pod kątem ewentualnego dofinansowania tej inwestycji. Brak jest
przede wszystkim informacji o harmonogramie rzeczowo-finansowym
przedstawiającym planowane obciążenie budżetu państwa i budżetu JST
w poszczególnych latach.
Ad. pyt. 4
W przypadku wszystkich zadań, w tym zadań własnych JST, wsparcie finansowe
odbywa się w oparciu o przepisy prawa powszechnie obowiązującego, w tym:
ustawę o finansach publicznych, ustawę o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego, ustawę o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.
Minister Finansów samodzielnie nie może udzielić wsparcia finansowego jednostce
samorządu terytorialnego, o czym mowa powyżej.
-- 2 of 3 --
3/3
Ad. pyt. 5
Kwestie dotyczące funkcjonowania związków metropolitalnych - zgodnie z ustawą
z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej - należą do właściwości
Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Minister Finansów zauważa jednak, że podjęcie ewentualnych decyzji, co
funkcjonowania metropolii musi być rozpatrywane z uwzględnieniem możliwości
finansowych budżetu państwa oraz przygotowywanej w resorcie finansów reformy
dotyczącej dochodów jednostek samorządu terytorialnego.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
Do wiadomości:
1. Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
2. Dariusz Klimczak
Minister infrastruktury
-- 3 of 3 --
tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 1 kwietnia 2024 r.
znak sprawy: DPI-XXIII.054.1.2024DPI-XXIII.054.1.2024.AŁ
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację numer 1760 Pana Posła Łukasza Kmity
w sprawie wsparcia z budżetu państwa dla dużych miast i metropolii
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację przedstawiam następujące informacje w zakresie
Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej.
Pytanie 1. Czy władze polskiego rządu uważają za zasadne budowę linii metra
w Krakowie? (proszę o odpowiedź na podstawie posiadanych przez
poszczególne resorty wszelkich danych analitycznych/ finansowych/
społecznych/ gospodarczych przy uwzględnieniu także kierunków rozwoju
dla dużych miast w aktualnie prowadzonej strategii rządu D. Tuska)
Organizacja transportu publicznego na terenie miasta jest ustawową
kompetencją samorządów. Zasadność realizacji inwestycji powinna wynikać
z analizy potrzeb i diagnozy przeprowadzonej w ramach dokumentów
strategicznych miasta i jego obszaru funkcjonalnego. W przypadku inwestycji
planowanych na poziomie lokalnym lub regionalnym takimi dokumentami mogą
być strategie gminne lub ponadlokalne. Wszystkie inwestycje powinny
odpowiadać na zidentyfikowane wyzwania i potrzeby, a uszczegółowienie
zakresu i wariantów inwestycji następuje już na etapie dokumentacji technicznej.
Z poziomu krajowego możliwe jest natomiast wyznaczanie kierunków
dodatkowego wsparcia określonych obszarów rozwoju miast, w tym z udziałem
środków unijnych. W definiowaniu tych kierunków kluczowe znaczenie mają
zapisy programów unijnych oraz krajowych strategii sektorowych (w przypadku
-- 1 of 6 --
2
sektora transportu: Strategii Zrównoważonego Rozwoju Transportu do roku
2030). W przypadku krajowego programu Fundusze Europejskie na
Infrastrukturę, Klimat, Środowisko na lata 2021-2027 (FEnIKS), aby uzyskać
dofinansowanie na budowę systemu metra czy jakiejkolwiek inwestycji z sektora
transportu, kompleksowa dokumentacja musi przejść szczegółową ocenę
merytoryczną, dokonywaną przez zespół ekspertów. Podstawą oceny są warunki
ustalone w ramach konkretnych programów w formie kryteriów wyboru
projektów. Dokumentacja aplikacyjna przygotowywana i przedkładana jest przez
Beneficjenta projektu. Weryfikowana jest m.in. poprawność przyjętych założeń
w opracowanym studium wykonalności oraz wskaźniki efektywności finansowej
i ekonomicznej osiągane przez dany projekt. Tylko na podstawie kompletnych
informacji na temat konkretnej inwestycji, w tym jej parametrów rzeczowych
i finansowych, możliwa jest ocena zasadności jej finansowania ze środków
europejskich.
W związku z faktem, że projekt budowy metra w Krakowie nie został
przewidziany do dofinansowania z ww. środków, instytucje systemu wdrażania
FEnIKS nie mają podstaw do przesądzania o zasadności budowy metra
w Krakowie.
Analogicznie, sytuacja wygląda z uzyskaniem dofinansowania ze środków
Instrumentu „Łącząc Europę” (CEF) w sektorze transportu. Jest to instrument
finansowy zarządzany centralnie przez Komisje Europejską, która określa
każdorazowo zasady dla poszczególnych naborów. Wniosek o dofinansowanie
jest składany z inicjatywy Beneficjenta i podlega konsultacji najpierw na poziomie
krajowym przez MFiPR, a następnie wyboru projektów do dofinansowania
dokonuje Komisja Europejska.
2. Czy Państwo Ministrowie widzą możliwość wpisania do budżetu państwa
w kolejnych latach znaczących środków finansowych - minimum 6 mld złotych -
przeznaczonych na budowę metra w Krakowie? Jakie są możliwości finansowe
budżetu państwa w tym zakresie? Czy ministerstwa mogą zagwarantować
Mieszkańcom Krakowa, że inwestycja ta może liczyć na finansowania
ze środków krajowych?
Zarówno w perspektywie finansowej 2014-2020 jak i obecnej 2021-2027
z największych programów wdrażających środki UE z Polityki Spójności na sektor
publicznego transportu zbiorowego wynegocjowano z KE porównywalne kwoty
alokacji: z POIiŚ 2014-2020 10,5 mld PLN, a następnie z FEnIKS 2021-2027 ok.
9 mld PLN. Są to środki przeznaczone dla wszystkich Beneficjentów i typów
projektów z zakresu transportu miejskiego wskazanych w zapisach ww.
programów. Nie jest więc możliwe, aby w całości lub w dużej części sfinansować
tak dużą i kosztowną inwestycję jaką byłaby budowa systemu metra w Krakowie
tylko ze środków unijnych. Ewentualne finansowanie inwestycji z budżetu
państwa powinno zostać uzgodnione z Ministerstwem Finansów.
-- 2 of 6 --
3
Należy również zauważyć, że koszty samej budowy nowego systemu transportu
publicznego to jedynie część środków finansowych potrzebnych
do zabezpieczenia. Równie istotne są późniejsze koszty eksploatacji nowego
systemu (w tym przypadku metra), które samodzielnie ponosiłoby miasto
Kraków.
3. Czy władze Krakowa lub małopolscy parlamentarzyści zwracali się do
Ministra Finansów, Ministra Infrastruktury lub Ministra Funduszy i Polityki
Regionalnej z wnioskiem o wsparcie finansowe inwestycji polegającej na
budowie metra w Krakowie?
Miasto Kraków zwracało się w 2016 r. z prośbą do Ministerstwa Rozwoju
o dofinansowanie opracowania studium wykonalności budowy metra
w Krakowie ze środków Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020.
Zgodnie z założeniami programu i wytycznymi w zakresie kwalifikowalności
wydatków, dofinansowanie jedynie prac studialnych nie było możliwe.
Równolegle, Miasto Kraków złożyło wniosek o dofinansowanie dla projektu
pn. Studium wykonalności budowy szybkiego, bezkolizyjnego transportu
szynowego w Krakowie w konkursie organizowanym przez Komisję Europejską
w ramach CEF Transport 2014-2020, z którego otrzymało grant UE.
Budżet projektu (tzw. koszty kwalifikowalne) to 1 998 796 euro,
a dofinansowanie UE wynosi 50% wydatków – 999 398 euro. Ramy czasowe
realizacji projektu zgodnie z umową grantową to lata 2017 –2024.
Projekt obejmuje przygotowanie studium wykonalności budowy szybkiego,
bezkolizyjnego transportu szynowego w Krakowie oraz opracowanie
dokumentacji środowiskowej wraz z pozyskaniem decyzji o środowiskowych
uwarunkowaniach oraz ogłoszeniem przetargu na projektowanie. W ramach
studium przeprowadzone zostały szerokie analizy planistyczne, finansowane,
ruchowe oraz techniczne. Rozpatrywane były trzy podsystemy transportu
zbiorowego (metro, premetro „wahadło”, premetro szybki tramwaj) w różnych
wariantach przebiegu, obsługujące północną część miasta na kierunku wschód-
zachód.
W rezultacie wybrana została opcja premetra, jako najbardziej optymalne
rozwiązanie dla Krakowa z puntu widzenia finansowego, społecznego
i funkcjonalnego.
Projekt zakończy się w 2024 roku.
4. Czy poszczególne resorty będą wspierać finansowo (ze środków krajowych,
ale także zewnętrznych) duże metropolie pod kątem rozwiązywania
największych wyzwań, przed którymi stoją te ośrodki?
Największe ośrodki miejskie od kilku już perspektyw finansowych stanowią
głównych Beneficjentów środków UE.
-- 3 of 6 --
4
W ramach POIiŚ 2014-2020 na inwestycje w transport publiczny w miastach
przeznaczono 10,5 mld zł. Wsparcie dla dużych miast i ich obszarów
funkcjonalnych w rozwoju transportu publicznego kontynuowane jest również
w ramach obecnej perspektywy finansowej i największego programu Fundusze
Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS). Około
9 mld PLN przeznaczone jest na inwestycje w infrastrukturę szynową, węzły
przesiadkowe, inteligentne systemy transportowe, tabor szynowy oraz tabor
autobusowy nisko i zeroemisyjny.
W programie FEnIKS dla Metropolii Krakowskiej przyznano 450 mln zł na
wsparcie inwestycji w zero i niskoemisyjny transport zbiorowy. Projekty
przedstawione do dofinansowania muszą wynikać z zidentyfikowanych potrzeb
transportowych określonych w dokumentach strategicznych miasta i jego
obszaru funkcjonalnego – strategii Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych
i Planu Zrównoważonej Mobilności Miejskiej. Do dofinansowania ze środków
FEnIKS planowane są projekty obejmujące budowę i przebudowę linii
tramwajowych, zakup taboru tramwajowego, budowę węzłów przesiadkowych
w miejskim obszarze funkcjonalnym Krakowa.
W ramach CEF Transport (instrument finansowy zarządzany centralnie przez KE)
w perspektywie finansowej 2021-2027, zgodnie z dokumentami programowymi
CEF oraz stanowiskiem KE, przekazanym stronie polskiej, jedynym priorytetem
w ramach którego można wnioskować o dofinansowanie na projekty związane
z budową premetra/metra jest ten poświęcony „Multimodalnym węzłom
przesiadkowym”, jednak dopuszcza on jedynie tzw. prace studialne, inaczej
przygotowawcze – przedprojektowe (studia, analizy) i projektowe (dokumentacja
projektowa, pozwolenia i decyzje administracyjne). Tym samym w ramach CEF
2021-2027 nie dostrzegamy możliwości uzyskania dofinansowania na roboty
budowlane związane z premetrem/metrem.
Projekty studyjne dopuszczone do dofinansowania w ramach priorytetu
„Multimodalne węzły przesiadkowe” mogą obejmować swym zakresem
infrastrukturę służącą tworzeniu hubów przesiadkowych przy istotnych węzłach
sieci TEN-T jak np. dworce kolejowe.
Jedynym elementem kwalifikowalnym w obecnym czasie w ramach CEF są prace
przedprojektowe i projektowe dotyczące punktów styczności linii premetra/
metra z węzłami sieci TEN-T takimi jak dworce kolejowe (wszelka infrastruktura
służąca ich powiązaniu mieści się w zakresie dopuszczonym do dofinansowania
CEF).
-- 4 of 6 --
5
5. Czy obecny Rząd popiera utworzenie Metropolii Krakowskiej (lub Metropolii
Małopolskiej ze stolicą w Krakowie) i dedykowanie specjalnych środków
budżetowych na jej rozwój? Czy przygotowane są w tej sprawie projekty ustaw
w Państwa resortach.”
Kwestia obszarów metropolitalnych jest obecna w polskim dyskursie
administracyjno-politycznym od czasów reformy samorządowej. Należy wskazać
dwa główne podejścia do tego zagadnienia:
1) wskazujące na konieczność wprowadzenia dodatkowego poziomu
podziału administracyjnego kraju, np. w postaci powiatów
metropolitalnych i
2) wskazujące na upodmiotowienie obszaru metropolitalnego poprzez
określenie formy współpracy jednostek samorządu terytorialnego,
wchodzących w skład obszaru metropolitalnego.
To drugie podejście stało się dominujące wraz z przyjęciem ustawy z dnia
9 października 2015 r. o związkach metropolitalnych.
Z uwagi na brak rozporządzenia określającego zasady składania wniosków na
mocy ww. ustawy nie powstał ani jeden związek metropolitalny do czasu jej
uchylenia przez art. 62 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o związku metropolitalnym
w województwie śląskim. Po uchwaleniu ustawy o Górnośląsko-Zagłębiowskiej
Metropolii do laski marszałkowskiej wniesiono kilka nowych projektów ustaw
metropolitalnych dla Poznania, Wrocławia, Krakowa czy obszaru
metropolitalnego w województwie pomorskim. Niemniej jednak żaden z tych
projektów nie został przyjęty.
Te wymienione inicjatywy ustawodawcze wyraźnie wskazują na potrzebę
wprowadzenia rozwiązań tworzących bardziej sprawcze i akceptowalne metody
współpracy w obszarach metropolitalnych. Postulat ten został jasno
wyartykułowany w Krajowej Polityce Miejskiej 2030. Brak rozwiązań regulujących
te kwestie stanowi istotną przeszkodę w dalszym rozwoju obszarów
metropolitalnych, zwiększania ich konkurencyjności oraz odporności na kryzysy.
Należy jednak zauważyć, że zgodnie ze wskazaniami KPM 2030 ustawowe
rozwiązania dla metropolii powinny mieć raczej charakter ogólny, umożliwiający
ich zastosowanie w odniesieniu do wszystkich obszarów metropolitalnych,
a nie wyłącznie do jednego z nich. W tym kierunku zmierzają wstępne działania
podjęte przez Ministerstwo Funduszy i Polityki, mające na celu określenie
możliwego zakresu ustawy regulującej nie tylko kwestię metropolii, ale też
miejskich obszarów funkcjonalnych poza metropoliami. Szczegółowe
rozstrzygnięcia wymagają jednak dalszych pogłębionych analiz oraz dyskusji
z interesariuszami, w tym momencie nie jest zatem możliwe jednoznaczne
określenie wskazanej w pytaniu kwestii finansowego wsparcia rozwoju obszarów
metropolitalnych ze środków budżetowych.
-- 5 of 6 --
6
Na etapie negocjowania i podpisania Kontraktu Programowego dla
Województwa Małopolskiego – tj. umowy zawieranej między Ministrem
Funduszy i Polityki Regionalnej a Zarządem Województwa Małopolskiego
określającej kierunki i warunki dofinansowania programu regionalnego Fundusze
Europejskie dla Małopolski 2021-2027, opracowanego przez Zarząd
Województwa Małopolskiego, w tym przedsięwzięcia priorytetowe realizowane
w tym programie – nie były zgłaszane przez Zarząd Województwa Małopolskiego
przedsięwzięcia priorytetowe dotyczące budowy metra w Krakowie.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości
Pan Dariusz Klimczak, Minister Infrastruktury
-- 6 of 6 --
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DST-4.054.2.2024
Warszawa, 12 kwietnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 1760 z dnia 7 marca 2024 r. Pana Posła Łukasza Kmity
w sprawie wsparcia z budżetu państwa dla dużych miast i metropolii, przekazuję
odpowiedź Ministra Infrastruktury w przedmiotowym obszarze.
1.Czy władze polskiego rządu uważają za zasadne budowę linii metra w Krakowie?
(proszę o odpowiedź na podstawie posiadanych przez poszczególne resorty wszelkich
danych analitycznych/finansowych/społecznych/gospodarczych przy uwzględnieniu
także kierunków rozwoju dla dużych miast w aktualnie prowadzonej strategii rządu
D. Tuska)
Odpowiedź na pytanie w imieniu Ministra Finansów, Ministra Funduszy i Polityki
Regionalnej oraz Ministra Infrastruktury została udzielona w odpowiedzi na interpelację
nr 1699 z dnia 7 marca 2024 r. Pana Posła Łukasza Kmity skierowanej do Pana Premiera
Donalda Tuska.
2. Czy Państwo Ministrowie widzą możliwość wpisania do budżetu państwa w kolejnych
latach znaczących środków finansowych - minimum 6 mld złotych - przeznaczonych na
budowę metra w Krakowie? Jakie są możliwości finansowe budżetu państwa w tym
zakresie? Czy ministerstwa mogą zagwarantować Mieszkańcom Krakowa, że inwestycja
ta może liczyć na finansowanie ze środków krajowych?
Podobnie jak w pytaniu nr 1, odpowiedź została udzielona w odpowiedzi na interpelację
nr 1699 z dnia 7 marca 2024 r. skierowanej do Pana Premiera Donalda Tuska.
3. Czy władze Krakowa lub małopolscy parlamentarzyści zwracali się do Ministra
Finansów, Ministra Infrastruktury lub Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej
z wnioskiem o wsparcie finansowe inwestycji polegającej na budowie metra
w Krakowie?
Uprzejmie informuję, że w X Kadencji Sejmu RP do Ministra Infrastruktury nie wpłynęły
wnioski władz Krakowa lub małopolskich parlamentarzystów z prośbą o wsparcie
finansowe inwestycji polegającej na budowie metra w Krakowie.
4. Czy poszczególne resorty będą wspierać finansowo (ze środków krajowych, ale także
zewnętrznych) duże metropolie pod kątem rozwiązywania największych wyzwań, przed
którymi stoją te ośrodki?
-- 1 of 3 --
2
Kwestie dotyczące funkcjonowania związków metropolitalnych - zgodnie z ustawą z dnia
4 września 1997 r. o działach administracji rządowej - należą do właściwości Ministra
Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Informacje dotyczące pozyskania środków unijnych zostały przekazanie przez Ministra
Funduszy i Polityki Regionalnej przy piśmie z dnia 1 kwietnia br., znak sprawy: DPI-
XXIII.054.1.2024DPI-XXIII.054.1.2024.AŁ, natomiast zasady finansowania inwestycji
ze środków budżetowych zostały opisane przez Ministra Finansów w piśmie z dnia
21 marca br., znak sprawy FG6.054.2.2024.
Należy zauważyć, że wszystkie projekty kolejowe i drogowe, realizowane w ramach
programów wieloletnich, zlokalizowane zarówno na terenie miasta Krakowa, jak i całego
województwa małopolskiego, mają na celu poprawę przepustowości, podniesienie jakości
obsługi pasażerów oraz zwiększenie dostępności transportu kolejowego i drogowego.
5. Czy obecny Rząd popiera utworzenie Metropolii Krakowskiej (lub Metropolii
Małopolskiej ze stolicą w Krakowie) i dedykowanie specjalnych środków budżetowych
na jej rozwój? Czy przygotowane są w tej sprawie projekty ustaw w Państwa resortach?
Podejmowanie decyzji kierunkowych dotyczących wyrażenia poparcia dla utworzenia
związku metropolitalnego czy udzielenia wsparcia na realizację przez samorządy lub ich
związki inwestycji w zakresie lokalnego transportu zbiorowego, w tym także
przygotowywanie stosownych ustaw, znajduje się poza właściwością resortu
infrastruktury.
Niemniej jednak, rozwój obszarów metropolitarnych odbywa się chociażby poprzez
promowanie koncepcji Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej (ang. Sustainable
Urban Mobility Plan – SUMP), realizowanych w ramach działań opisanych w Strategii
Zrównoważonego Rozwoju Transportu 2030 (przyjętej uchwałą Rady Ministrów z dnia
24 września 2019 r.) oraz Krajowej Polityce Miejskiej 2030 (przyjętej uchwałą Rady
Ministrów z dnia 14 czerwca 2022 r.). Wsparcie samorządów stało się też niezbędne
ze względu na potrzebę przygotowania miast do spełnienia wymogów postawionych przez
Komisję Europejską w Umowie Partnerstwa na lata 2021-2027 w odniesieniu do miejskich
inwestycji transportowych oraz do nowego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady w sprawie unijnych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci
transportowej (TEN-T), którego publikacja nastąpi w ciągu najbliższych miesięcy. Jednym
z istotnych elementów ww. projektu rozporządzenia są wymagania dotyczące węzłów
miejskich (Kraków jest jednym z nich), w szczególności obowiązek przyjęcia
i monitorowania SUMP dla każdego węzła miejskiego do 31 grudnia 2027 r.
SUMP, zgodnie z powszechnie uznaną w Europie i na szczeblu międzynarodowym
definicją, określoną w opublikowanym w 2019 r. drugim wydaniu europejskich
wytycznych, jest strategią długoterminową, nastawioną na zapewnienie dobrego dostępu
do celów podróży i usług w miastach i w ich otoczeniu, zawierającą również plan
wdrożenia. Opiera się on na istniejących praktykach planowania i w należyty sposób
uwzględnia zasady integracji, uczestnictwa i oceny. Koncepcja SUMP podkreśla potrzebę
uwzględnienia wszystkich aspektów mobilności (zarówno ludzi, jak i towarów) i środków
transportu w sposób zintegrowany oraz planowania dla całego "miejskiego obszaru
-- 2 of 3 --
3
funkcjonalnego", w przeciwieństwie do pojedynczej gminy w jej granicach
administracyjnych. W zależności od lokalnego kontekstu, może to być miasto i otaczający
je obszar podmiejski, cały policentryczny region lub inna adekwatna konstelacja gmin
obejmująca miasto rdzeń z uwzględnieniem powiązań funkcjonalnych z innymi gminami
obszaru funkcjonalnego.
Z posiadanych informacji wynika, że 6.12.2023 r. Rada Miasta Krakowa podjęła uchwałę
przyjmującą i wdrażającą do realizacji Plan Zrównoważonej Mobilności Metropolii
Krakowskiej i jej Obszaru Funkcjonalnego obejmującego 36 jednostek samorządu
terytorialnego.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
$ImieNazwiskoOsobySkładającejPodpis
Podsekretarz Stanu
Do wiadomości:
1. Pan Andrzej Domański, Minister Finansów
2. Pani Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
-- 3 of 3 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 21 marca 2024 roku
Sprawa: Interpelacja nr 1760 w sprawie wsparcia z budżetu państwa
dla dużych miast i metropolii
Znak sprawy: FG6.054.2.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 1760 Pana Posła Łukasza Kmity w sprawie
wsparcia z budżetu państwa dla dużych miast i metropolii, przedstawiam poniższe
stanowisko.
Ad. pyt. 1 i 3
Ocena zasadności budowy metra w Krakowie nie należy do właściwości Ministra
Finansów.
Przypominam, że co do zasady, dofinansowanie zadań własnych jednostek
samorządu terytorialnego ze środków krajowych budżetu państwa odbywa się na
wniosek właściwego dysponenta części budżetowej, w omawianym przypadku
Wojewody Małopolskiego.
To dysponent części budżetowej, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa,
może wstąpić do Ministra Finansów z wnioskiem o wsparcie finansowe na
realizację przedmiotowego zadania.
Minister Finansów nie ma prawnych możliwości bezpośredniego przekazania
środków poszczególnym podmiotom (jednostkom samorządu terytorialnego).
Dysponent części budżetowej właściwy jest do wstępnego rozpatrzenia wniosku
w kontekście uzasadnienia zgłoszonego zapotrzebowania na środki budżetowe, jak
również pod względem spełnienia wymogów formalnoprawnych w zakresie
możliwości dofinansowania danego przedsięwzięcia i jego montażu finansowego
(w tym możliwych alternatywnych źródeł finansowania oraz zapewnienia przez JST
wymaganego wkładu własnego).
-- 1 of 3 --
2/3
Natomiast w zakresie pozyskania środków zewnętrznych z Unii Europejskiej na ten
cel, właściwe do zajęcia stanowiska jest Ministerstwo Funduszy i Polityki
Regionalnej jako pełniące rolę instytucji zarządzających odpowiedzialnych za
realizację programów finansowanych z udziałem tych środków oraz samorząd
województwa małopolskiego jako instytucja zarządzająca regionalnym programem
finansowanym z udziałem tych środków.
Władze samorządowe i małopolscy parlamentarzyści nie zwracali się do Ministra
Finansów z wnioskiem o wsparcie finansowe dla inwestycji polegającej na budowie
metra w Krakowie. Wojewoda Małopolski również nie występował z takim
wnioskiem.
Ad. pyt. 2
Każdorazowo podczas opracowywania planu budżetu na dany rok na bieżąco
analizowana jest sytuacja społeczno-gospodarcza i monitorowane są
uwarunkowania makroekonomiczne. Przestrzeń wydatkowa dla budżetu państwa
wyznaczana jest głównie stabilizującą regułą wydatkową (SRW), która określa
nieprzekraczalny limit wydatków dla organów i jednostek, o których mowa
w art. 112aa ust. 3 ustawy o finansach publicznych. W ramach limitu wydatków
należy zaplanować w pierwszej kolejności środki na zadania zdeterminowane
obowiązującymi już przepisami prawa, ale także uwzględniać wydatki będące
konsekwencją nowo implementowanych regulacji czy działań Rządu. Ponadto,
należy mieć na uwadze możliwość wystąpienia zdarzeń, które mogą znacząco
wpływać na gospodarkę, a tym samym zmienić przebieg procesów
makroekonomicznych (w ostatnich latach była to pandemia COVID-19 czy konflikt
zbrojny na terytorium Ukrainy). Takie czynniki w bezpośredni sposób mogą istotnie
oddziaływać na wielkość szacowanych dochodów i poziom planowanych wydatków
budżetowych.
Należy także pamiętać, że projekcje budżetowe wyznaczane są z uwzględnieniem
ograniczeń zawartych w przepisach prawa krajowego i unijnego, obejmujących
m.in.: wartość referencyjną dla deficytu nominalnego (3% PKB) i długu (60% PKB)
sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz maksymalny limit wydatków
budżetu państwa ustalany, jak wyżej wspomniano, na podstawie SRW. Ostatecznie
jednak o wyborze priorytetów, zadań do realizacji i poziomie ich finansowania
w ramach wyznaczonego limitu wydatków, decyduje Rada Ministrów oraz
Parlament podczas prac nad konkretną ustawą budżetową.
W zakresie omawianej inwestycji, na chwilę obecną Minister Finansów nie
dysponuje danymi umożliwiającymi prowadzenie analiz sektora finansów
publicznym pod kątem ewentualnego dofinansowania tej inwestycji. Brak jest
przede wszystkim informacji o harmonogramie rzeczowo-finansowym
przedstawiającym planowane obciążenie budżetu państwa i budżetu JST
w poszczególnych latach.
Ad. pyt. 4
W przypadku wszystkich zadań, w tym zadań własnych JST, wsparcie finansowe
odbywa się w oparciu o przepisy prawa powszechnie obowiązującego, w tym:
ustawę o finansach publicznych, ustawę o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego, ustawę o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.
Minister Finansów samodzielnie nie może udzielić wsparcia finansowego jednostce
samorządu terytorialnego, o czym mowa powyżej.
-- 2 of 3 --
3/3
Ad. pyt. 5
Kwestie dotyczące funkcjonowania związków metropolitalnych - zgodnie z ustawą
z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej - należą do właściwości
Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Minister Finansów zauważa jednak, że podjęcie ewentualnych decyzji, co
funkcjonowania metropolii musi być rozpatrywane z uwzględnieniem możliwości
finansowych budżetu państwa oraz przygotowywanej w resorcie finansów reformy
dotyczącej dochodów jednostek samorządu terytorialnego.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
Do wiadomości:
1. Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
2. Dariusz Klimczak
Minister infrastruktury
-- 3 of 3 --
tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 1 kwietnia 2024 r.
znak sprawy: DPI-XXIII.054.1.2024DPI-XXIII.054.1.2024.AŁ
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację numer 1760 Pana Posła Łukasza Kmity
w sprawie wsparcia z budżetu państwa dla dużych miast i metropolii
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację przedstawiam następujące informacje w zakresie
Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej.
Pytanie 1. Czy władze polskiego rządu uważają za zasadne budowę linii metra
w Krakowie? (proszę o odpowiedź na podstawie posiadanych przez
poszczególne resorty wszelkich danych analitycznych/ finansowych/
społecznych/ gospodarczych przy uwzględnieniu także kierunków rozwoju
dla dużych miast w aktualnie prowadzonej strategii rządu D. Tuska)
Organizacja transportu publicznego na terenie miasta jest ustawową
kompetencją samorządów. Zasadność realizacji inwestycji powinna wynikać
z analizy potrzeb i diagnozy przeprowadzonej w ramach dokumentów
strategicznych miasta i jego obszaru funkcjonalnego. W przypadku inwestycji
planowanych na poziomie lokalnym lub regionalnym takimi dokumentami mogą
być strategie gminne lub ponadlokalne. Wszystkie inwestycje powinny
odpowiadać na zidentyfikowane wyzwania i potrzeby, a uszczegółowienie
zakresu i wariantów inwestycji następuje już na etapie dokumentacji technicznej.
Z poziomu krajowego możliwe jest natomiast wyznaczanie kierunków
dodatkowego wsparcia określonych obszarów rozwoju miast, w tym z udziałem
środków unijnych. W definiowaniu tych kierunków kluczowe znaczenie mają
zapisy programów unijnych oraz krajowych strategii sektorowych (w przypadku
-- 1 of 6 --
2
sektora transportu: Strategii Zrównoważonego Rozwoju Transportu do roku
2030). W przypadku krajowego programu Fundusze Europejskie na
Infrastrukturę, Klimat, Środowisko na lata 2021-2027 (FEnIKS), aby uzyskać
dofinansowanie na budowę systemu metra czy jakiejkolwiek inwestycji z sektora
transportu, kompleksowa dokumentacja musi przejść szczegółową ocenę
merytoryczną, dokonywaną przez zespół ekspertów. Podstawą oceny są warunki
ustalone w ramach konkretnych programów w formie kryteriów wyboru
projektów. Dokumentacja aplikacyjna przygotowywana i przedkładana jest przez
Beneficjenta projektu. Weryfikowana jest m.in. poprawność przyjętych założeń
w opracowanym studium wykonalności oraz wskaźniki efektywności finansowej
i ekonomicznej osiągane przez dany projekt. Tylko na podstawie kompletnych
informacji na temat konkretnej inwestycji, w tym jej parametrów rzeczowych
i finansowych, możliwa jest ocena zasadności jej finansowania ze środków
europejskich.
W związku z faktem, że projekt budowy metra w Krakowie nie został
przewidziany do dofinansowania z ww. środków, instytucje systemu wdrażania
FEnIKS nie mają podstaw do przesądzania o zasadności budowy metra
w Krakowie.
Analogicznie, sytuacja wygląda z uzyskaniem dofinansowania ze środków
Instrumentu „Łącząc Europę” (CEF) w sektorze transportu. Jest to instrument
finansowy zarządzany centralnie przez Komisje Europejską, która określa
każdorazowo zasady dla poszczególnych naborów. Wniosek o dofinansowanie
jest składany z inicjatywy Beneficjenta i podlega konsultacji najpierw na poziomie
krajowym przez MFiPR, a następnie wyboru projektów do dofinansowania
dokonuje Komisja Europejska.
2. Czy Państwo Ministrowie widzą możliwość wpisania do budżetu państwa
w kolejnych latach znaczących środków finansowych - minimum 6 mld złotych -
przeznaczonych na budowę metra w Krakowie? Jakie są możliwości finansowe
budżetu państwa w tym zakresie? Czy ministerstwa mogą zagwarantować
Mieszkańcom Krakowa, że inwestycja ta może liczyć na finansowania
ze środków krajowych?
Zarówno w perspektywie finansowej 2014-2020 jak i obecnej 2021-2027
z największych programów wdrażających środki UE z Polityki Spójności na sektor
publicznego transportu zbiorowego wynegocjowano z KE porównywalne kwoty
alokacji: z POIiŚ 2014-2020 10,5 mld PLN, a następnie z FEnIKS 2021-2027 ok.
9 mld PLN. Są to środki przeznaczone dla wszystkich Beneficjentów i typów
projektów z zakresu transportu miejskiego wskazanych w zapisach ww.
programów. Nie jest więc możliwe, aby w całości lub w dużej części sfinansować
tak dużą i kosztowną inwestycję jaką byłaby budowa systemu metra w Krakowie
tylko ze środków unijnych. Ewentualne finansowanie inwestycji z budżetu
państwa powinno zostać uzgodnione z Ministerstwem Finansów.
-- 2 of 6 --
3
Należy również zauważyć, że koszty samej budowy nowego systemu transportu
publicznego to jedynie część środków finansowych potrzebnych
do zabezpieczenia. Równie istotne są późniejsze koszty eksploatacji nowego
systemu (w tym przypadku metra), które samodzielnie ponosiłoby miasto
Kraków.
3. Czy władze Krakowa lub małopolscy parlamentarzyści zwracali się do
Ministra Finansów, Ministra Infrastruktury lub Ministra Funduszy i Polityki
Regionalnej z wnioskiem o wsparcie finansowe inwestycji polegającej na
budowie metra w Krakowie?
Miasto Kraków zwracało się w 2016 r. z prośbą do Ministerstwa Rozwoju
o dofinansowanie opracowania studium wykonalności budowy metra
w Krakowie ze środków Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020.
Zgodnie z założeniami programu i wytycznymi w zakresie kwalifikowalności
wydatków, dofinansowanie jedynie prac studialnych nie było możliwe.
Równolegle, Miasto Kraków złożyło wniosek o dofinansowanie dla projektu
pn. Studium wykonalności budowy szybkiego, bezkolizyjnego transportu
szynowego w Krakowie w konkursie organizowanym przez Komisję Europejską
w ramach CEF Transport 2014-2020, z którego otrzymało grant UE.
Budżet projektu (tzw. koszty kwalifikowalne) to 1 998 796 euro,
a dofinansowanie UE wynosi 50% wydatków – 999 398 euro. Ramy czasowe
realizacji projektu zgodnie z umową grantową to lata 2017 –2024.
Projekt obejmuje przygotowanie studium wykonalności budowy szybkiego,
bezkolizyjnego transportu szynowego w Krakowie oraz opracowanie
dokumentacji środowiskowej wraz z pozyskaniem decyzji o środowiskowych
uwarunkowaniach oraz ogłoszeniem przetargu na projektowanie. W ramach
studium przeprowadzone zostały szerokie analizy planistyczne, finansowane,
ruchowe oraz techniczne. Rozpatrywane były trzy podsystemy transportu
zbiorowego (metro, premetro „wahadło”, premetro szybki tramwaj) w różnych
wariantach przebiegu, obsługujące północną część miasta na kierunku wschód-
zachód.
W rezultacie wybrana została opcja premetra, jako najbardziej optymalne
rozwiązanie dla Krakowa z puntu widzenia finansowego, społecznego
i funkcjonalnego.
Projekt zakończy się w 2024 roku.
4. Czy poszczególne resorty będą wspierać finansowo (ze środków krajowych,
ale także zewnętrznych) duże metropolie pod kątem rozwiązywania
największych wyzwań, przed którymi stoją te ośrodki?
Największe ośrodki miejskie od kilku już perspektyw finansowych stanowią
głównych Beneficjentów środków UE.
-- 3 of 6 --
4
W ramach POIiŚ 2014-2020 na inwestycje w transport publiczny w miastach
przeznaczono 10,5 mld zł. Wsparcie dla dużych miast i ich obszarów
funkcjonalnych w rozwoju transportu publicznego kontynuowane jest również
w ramach obecnej perspektywy finansowej i największego programu Fundusze
Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS). Około
9 mld PLN przeznaczone jest na inwestycje w infrastrukturę szynową, węzły
przesiadkowe, inteligentne systemy transportowe, tabor szynowy oraz tabor
autobusowy nisko i zeroemisyjny.
W programie FEnIKS dla Metropolii Krakowskiej przyznano 450 mln zł na
wsparcie inwestycji w zero i niskoemisyjny transport zbiorowy. Projekty
przedstawione do dofinansowania muszą wynikać z zidentyfikowanych potrzeb
transportowych określonych w dokumentach strategicznych miasta i jego
obszaru funkcjonalnego – strategii Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych
i Planu Zrównoważonej Mobilności Miejskiej. Do dofinansowania ze środków
FEnIKS planowane są projekty obejmujące budowę i przebudowę linii
tramwajowych, zakup taboru tramwajowego, budowę węzłów przesiadkowych
w miejskim obszarze funkcjonalnym Krakowa.
W ramach CEF Transport (instrument finansowy zarządzany centralnie przez KE)
w perspektywie finansowej 2021-2027, zgodnie z dokumentami programowymi
CEF oraz stanowiskiem KE, przekazanym stronie polskiej, jedynym priorytetem
w ramach którego można wnioskować o dofinansowanie na projekty związane
z budową premetra/metra jest ten poświęcony „Multimodalnym węzłom
przesiadkowym”, jednak dopuszcza on jedynie tzw. prace studialne, inaczej
przygotowawcze – przedprojektowe (studia, analizy) i projektowe (dokumentacja
projektowa, pozwolenia i decyzje administracyjne). Tym samym w ramach CEF
2021-2027 nie dostrzegamy możliwości uzyskania dofinansowania na roboty
budowlane związane z premetrem/metrem.
Projekty studyjne dopuszczone do dofinansowania w ramach priorytetu
„Multimodalne węzły przesiadkowe” mogą obejmować swym zakresem
infrastrukturę służącą tworzeniu hubów przesiadkowych przy istotnych węzłach
sieci TEN-T jak np. dworce kolejowe.
Jedynym elementem kwalifikowalnym w obecnym czasie w ramach CEF są prace
przedprojektowe i projektowe dotyczące punktów styczności linii premetra/
metra z węzłami sieci TEN-T takimi jak dworce kolejowe (wszelka infrastruktura
służąca ich powiązaniu mieści się w zakresie dopuszczonym do dofinansowania
CEF).
-- 4 of 6 --
5
5. Czy obecny Rząd popiera utworzenie Metropolii Krakowskiej (lub Metropolii
Małopolskiej ze stolicą w Krakowie) i dedykowanie specjalnych środków
budżetowych na jej rozwój? Czy przygotowane są w tej sprawie projekty ustaw
w Państwa resortach.”
Kwestia obszarów metropolitalnych jest obecna w polskim dyskursie
administracyjno-politycznym od czasów reformy samorządowej. Należy wskazać
dwa główne podejścia do tego zagadnienia:
1) wskazujące na konieczność wprowadzenia dodatkowego poziomu
podziału administracyjnego kraju, np. w postaci powiatów
metropolitalnych i
2) wskazujące na upodmiotowienie obszaru metropolitalnego poprzez
określenie formy współpracy jednostek samorządu terytorialnego,
wchodzących w skład obszaru metropolitalnego.
To drugie podejście stało się dominujące wraz z przyjęciem ustawy z dnia
9 października 2015 r. o związkach metropolitalnych.
Z uwagi na brak rozporządzenia określającego zasady składania wniosków na
mocy ww. ustawy nie powstał ani jeden związek metropolitalny do czasu jej
uchylenia przez art. 62 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o związku metropolitalnym
w województwie śląskim. Po uchwaleniu ustawy o Górnośląsko-Zagłębiowskiej
Metropolii do laski marszałkowskiej wniesiono kilka nowych projektów ustaw
metropolitalnych dla Poznania, Wrocławia, Krakowa czy obszaru
metropolitalnego w województwie pomorskim. Niemniej jednak żaden z tych
projektów nie został przyjęty.
Te wymienione inicjatywy ustawodawcze wyraźnie wskazują na potrzebę
wprowadzenia rozwiązań tworzących bardziej sprawcze i akceptowalne metody
współpracy w obszarach metropolitalnych. Postulat ten został jasno
wyartykułowany w Krajowej Polityce Miejskiej 2030. Brak rozwiązań regulujących
te kwestie stanowi istotną przeszkodę w dalszym rozwoju obszarów
metropolitalnych, zwiększania ich konkurencyjności oraz odporności na kryzysy.
Należy jednak zauważyć, że zgodnie ze wskazaniami KPM 2030 ustawowe
rozwiązania dla metropolii powinny mieć raczej charakter ogólny, umożliwiający
ich zastosowanie w odniesieniu do wszystkich obszarów metropolitalnych,
a nie wyłącznie do jednego z nich. W tym kierunku zmierzają wstępne działania
podjęte przez Ministerstwo Funduszy i Polityki, mające na celu określenie
możliwego zakresu ustawy regulującej nie tylko kwestię metropolii, ale też
miejskich obszarów funkcjonalnych poza metropoliami. Szczegółowe
rozstrzygnięcia wymagają jednak dalszych pogłębionych analiz oraz dyskusji
z interesariuszami, w tym momencie nie jest zatem możliwe jednoznaczne
określenie wskazanej w pytaniu kwestii finansowego wsparcia rozwoju obszarów
metropolitalnych ze środków budżetowych.
-- 5 of 6 --
6
Na etapie negocjowania i podpisania Kontraktu Programowego dla
Województwa Małopolskiego – tj. umowy zawieranej między Ministrem
Funduszy i Polityki Regionalnej a Zarządem Województwa Małopolskiego
określającej kierunki i warunki dofinansowania programu regionalnego Fundusze
Europejskie dla Małopolski 2021-2027, opracowanego przez Zarząd
Województwa Małopolskiego, w tym przedsięwzięcia priorytetowe realizowane
w tym programie – nie były zgłaszane przez Zarząd Województwa Małopolskiego
przedsięwzięcia priorytetowe dotyczące budowy metra w Krakowie.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości
Pan Dariusz Klimczak, Minister Infrastruktury
-- 6 of 6 --
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DST-4.054.2.2024
Warszawa, 12 kwietnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 1760 z dnia 7 marca 2024 r. Pana Posła Łukasza Kmity
w sprawie wsparcia z budżetu państwa dla dużych miast i metropolii, przekazuję
odpowiedź Ministra Infrastruktury w przedmiotowym obszarze.
1.Czy władze polskiego rządu uważają za zasadne budowę linii metra w Krakowie?
(proszę o odpowiedź na podstawie posiadanych przez poszczególne resorty wszelkich
danych analitycznych/finansowych/społecznych/gospodarczych przy uwzględnieniu
także kierunków rozwoju dla dużych miast w aktualnie prowadzonej strategii rządu
D. Tuska)
Odpowiedź na pytanie w imieniu Ministra Finansów, Ministra Funduszy i Polityki
Regionalnej oraz Ministra Infrastruktury została udzielona w odpowiedzi na interpelację
nr 1699 z dnia 7 marca 2024 r. Pana Posła Łukasza Kmity skierowanej do Pana Premiera
Donalda Tuska.
2. Czy Państwo Ministrowie widzą możliwość wpisania do budżetu państwa w kolejnych
latach znaczących środków finansowych - minimum 6 mld złotych - przeznaczonych na
budowę metra w Krakowie? Jakie są możliwości finansowe budżetu państwa w tym
zakresie? Czy ministerstwa mogą zagwarantować Mieszkańcom Krakowa, że inwestycja
ta może liczyć na finansowanie ze środków krajowych?
Podobnie jak w pytaniu nr 1, odpowiedź została udzielona w odpowiedzi na interpelację
nr 1699 z dnia 7 marca 2024 r. skierowanej do Pana Premiera Donalda Tuska.
3. Czy władze Krakowa lub małopolscy parlamentarzyści zwracali się do Ministra
Finansów, Ministra Infrastruktury lub Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej
z wnioskiem o wsparcie finansowe inwestycji polegającej na budowie metra
w Krakowie?
Uprzejmie informuję, że w X Kadencji Sejmu RP do Ministra Infrastruktury nie wpłynęły
wnioski władz Krakowa lub małopolskich parlamentarzystów z prośbą o wsparcie
finansowe inwestycji polegającej na budowie metra w Krakowie.
4. Czy poszczególne resorty będą wspierać finansowo (ze środków krajowych, ale także
zewnętrznych) duże metropolie pod kątem rozwiązywania największych wyzwań, przed
którymi stoją te ośrodki?
-- 1 of 3 --
2
Kwestie dotyczące funkcjonowania związków metropolitalnych - zgodnie z ustawą z dnia
4 września 1997 r. o działach administracji rządowej - należą do właściwości Ministra
Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Informacje dotyczące pozyskania środków unijnych zostały przekazanie przez Ministra
Funduszy i Polityki Regionalnej przy piśmie z dnia 1 kwietnia br., znak sprawy: DPI-
XXIII.054.1.2024DPI-XXIII.054.1.2024.AŁ, natomiast zasady finansowania inwestycji
ze środków budżetowych zostały opisane przez Ministra Finansów w piśmie z dnia
21 marca br., znak sprawy FG6.054.2.2024.
Należy zauważyć, że wszystkie projekty kolejowe i drogowe, realizowane w ramach
programów wieloletnich, zlokalizowane zarówno na terenie miasta Krakowa, jak i całego
województwa małopolskiego, mają na celu poprawę przepustowości, podniesienie jakości
obsługi pasażerów oraz zwiększenie dostępności transportu kolejowego i drogowego.
5. Czy obecny Rząd popiera utworzenie Metropolii Krakowskiej (lub Metropolii
Małopolskiej ze stolicą w Krakowie) i dedykowanie specjalnych środków budżetowych
na jej rozwój? Czy przygotowane są w tej sprawie projekty ustaw w Państwa resortach?
Podejmowanie decyzji kierunkowych dotyczących wyrażenia poparcia dla utworzenia
związku metropolitalnego czy udzielenia wsparcia na realizację przez samorządy lub ich
związki inwestycji w zakresie lokalnego transportu zbiorowego, w tym także
przygotowywanie stosownych ustaw, znajduje się poza właściwością resortu
infrastruktury.
Niemniej jednak, rozwój obszarów metropolitarnych odbywa się chociażby poprzez
promowanie koncepcji Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej (ang. Sustainable
Urban Mobility Plan – SUMP), realizowanych w ramach działań opisanych w Strategii
Zrównoważonego Rozwoju Transportu 2030 (przyjętej uchwałą Rady Ministrów z dnia
24 września 2019 r.) oraz Krajowej Polityce Miejskiej 2030 (przyjętej uchwałą Rady
Ministrów z dnia 14 czerwca 2022 r.). Wsparcie samorządów stało się też niezbędne
ze względu na potrzebę przygotowania miast do spełnienia wymogów postawionych przez
Komisję Europejską w Umowie Partnerstwa na lata 2021-2027 w odniesieniu do miejskich
inwestycji transportowych oraz do nowego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady w sprawie unijnych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci
transportowej (TEN-T), którego publikacja nastąpi w ciągu najbliższych miesięcy. Jednym
z istotnych elementów ww. projektu rozporządzenia są wymagania dotyczące węzłów
miejskich (Kraków jest jednym z nich), w szczególności obowiązek przyjęcia
i monitorowania SUMP dla każdego węzła miejskiego do 31 grudnia 2027 r.
SUMP, zgodnie z powszechnie uznaną w Europie i na szczeblu międzynarodowym
definicją, określoną w opublikowanym w 2019 r. drugim wydaniu europejskich
wytycznych, jest strategią długoterminową, nastawioną na zapewnienie dobrego dostępu
do celów podróży i usług w miastach i w ich otoczeniu, zawierającą również plan
wdrożenia. Opiera się on na istniejących praktykach planowania i w należyty sposób
uwzględnia zasady integracji, uczestnictwa i oceny. Koncepcja SUMP podkreśla potrzebę
uwzględnienia wszystkich aspektów mobilności (zarówno ludzi, jak i towarów) i środków
transportu w sposób zintegrowany oraz planowania dla całego "miejskiego obszaru
-- 2 of 3 --
3
funkcjonalnego", w przeciwieństwie do pojedynczej gminy w jej granicach
administracyjnych. W zależności od lokalnego kontekstu, może to być miasto i otaczający
je obszar podmiejski, cały policentryczny region lub inna adekwatna konstelacja gmin
obejmująca miasto rdzeń z uwzględnieniem powiązań funkcjonalnych z innymi gminami
obszaru funkcjonalnego.
Z posiadanych informacji wynika, że 6.12.2023 r. Rada Miasta Krakowa podjęła uchwałę
przyjmującą i wdrażającą do realizacji Plan Zrównoważonej Mobilności Metropolii
Krakowskiej i jej Obszaru Funkcjonalnego obejmującego 36 jednostek samorządu
terytorialnego.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
$ImieNazwiskoOsobySkładającejPodpis
Podsekretarz Stanu
Do wiadomości:
1. Pan Andrzej Domański, Minister Finansów
2. Pani Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
-- 3 of 3 --