Interpelacja nr 17574
Interpelacja w sprawie negatywnej zmiany w konstrukcji mierników oceny pracy dotyczących tzw. nabyć sprawdzających (działań prewencyjno-kontrolnych)
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (100%)
Sprawiedliwość i Sądy (73%)
Obrona i Bezpieczeństwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie negatywnej zmiany w konstrukcji mierników oceny pracy dotyczących tzw. nabyć sprawdzających (działań prewencyjno-kontrolnych)
Interpelacja nr 17574
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie negatywnej zmiany w konstrukcji mierników oceny pracy dotyczących tzw. nabyć sprawdzających (działań prewencyjno-kontrolnych)
Zgłaszający: Jacek Sasin
Data wpływu: 03-06-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w dniu 2 czerwca 2026 r. przewodnicząca Związkowej Alternatywy w Krajowej Administracji Skarbowej, pani Agata Jagodzińska, publicznie ujawniła na portalu X szokujące praktyki stosowane wobec urzędników KAS w całym kraju.
Z relacji licznych pracowników urzędów skarbowych i urzędów celno-skarbowych wynika, że w 2026 roku dokonano istotnej zmiany w konstrukcji mierników oceny pracy dotyczących tzw. nabyć sprawdzających (działań prewencyjno-kontrolnych).
Zmiana ta polegać ma na tym, że:
jeszcze kilka lat temu do realizacji miernika wystarczyła sama liczba przeprowadzonych nabyć sprawdzających – niezależnie od tego, czy kończyły się one mandatem karnym. Celem było pouczenie, prewencja i przypomnienie obowiązków podatnikom.
Obecnie do miernika liczą się wyłącznie nabycia sprawdzające zakończone mandatem karnym (lub odmową jego przyjęcia). Tym samym każda kontrola musi zakończyć się karą.
Jednocześnie znacznie podniesiono wymagane poziomy tych mierników, a kierownictwo naciska na nakładanie jak najwyższych mandatów, co stoi w sprzeczności z zasadą indywidualizacji odpowiedzialności karnej skarbowej określoną w Kodeksie karnym skarbowym.
W efekcie urzędnicy są zmuszani do traktowania drobnych przedsiębiorców (często jednoosobowych działalności gospodarczych) jako źródła łatwych statystyk i wpływów z mandatów, zamiast koncentrowania sił kontrolnych na rzeczywistych oszustwach skarbowych, karuzelach VAT-owskich i największych podmiotach unikających opodatkowania.
Powyższe praktyki budzą uzasadniony sprzeciw zarówno wśród samych urzędników, jak i środowiska przedsiębiorców, którzy odbierają je jako opresyjne i antyrozwojowe.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Jak obecnie są uregulowane mierniki oceny pracy dotyczące tzw. nabyć sprawdzających (działań prewencyjno-kontrolnych)? Jak zmieniały się te regulacje od grudnia 2023 roku? (proszę jednocześnie o przesłanie źródłowych dokumentów)
Kto podjął decyzję o zmianie konstrukcji mierników nabyć sprawdzających (z liczenia liczby kontroli na liczenie wyłącznie kontroli zakończonych mandatem)?
Kto zatwierdził podwyższenie poziomów tych mierników w 2026 roku?
Czy minister finansów i gospodarki uważa za właściwe, aby system oceniania pracy urzędników KAS premiował wyłącznie mandaty, a nie skuteczność prewencyjną i skupienie na największych zagrożeniach dla budżetu państwa?
Czy minister zamierza zmienić lub znieść ww. mierniki, tak aby przywrócić priorytet działaniom prewencyjnym zamiast mechanicznego nakładania mandatów na najmniejszych podatników?
Jakie działania Ministerstwo Finansów podjęło lub zamierza podjąć, aby ochronić drobnych przedsiębiorców przed instrumentalnym traktowaniem ich jako „maszynki do robienia statystyk“?
Czy minister finansów i gospodarki lub szef Krajowej Administracji Skarbowej wydali jakiekolwiek wytyczne lub polecenia służbowe nakazujące urzędnikom nakładanie mandatów w możliwie najwyższych kwotach?
Z wyrazami szacunku
Jacek Sasin
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 17574
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie negatywnej zmiany w konstrukcji mierników oceny pracy dotyczących tzw. nabyć sprawdzających (działań prewencyjno-kontrolnych)
Zgłaszający: Jacek Sasin
Data wpływu: 03-06-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w dniu 2 czerwca 2026 r. przewodnicząca Związkowej Alternatywy w Krajowej Administracji Skarbowej, pani Agata Jagodzińska, publicznie ujawniła na portalu X szokujące praktyki stosowane wobec urzędników KAS w całym kraju.
Z relacji licznych pracowników urzędów skarbowych i urzędów celno-skarbowych wynika, że w 2026 roku dokonano istotnej zmiany w konstrukcji mierników oceny pracy dotyczących tzw. nabyć sprawdzających (działań prewencyjno-kontrolnych).
Zmiana ta polegać ma na tym, że:
jeszcze kilka lat temu do realizacji miernika wystarczyła sama liczba przeprowadzonych nabyć sprawdzających – niezależnie od tego, czy kończyły się one mandatem karnym. Celem było pouczenie, prewencja i przypomnienie obowiązków podatnikom.
Obecnie do miernika liczą się wyłącznie nabycia sprawdzające zakończone mandatem karnym (lub odmową jego przyjęcia). Tym samym każda kontrola musi zakończyć się karą.
Jednocześnie znacznie podniesiono wymagane poziomy tych mierników, a kierownictwo naciska na nakładanie jak najwyższych mandatów, co stoi w sprzeczności z zasadą indywidualizacji odpowiedzialności karnej skarbowej określoną w Kodeksie karnym skarbowym.
W efekcie urzędnicy są zmuszani do traktowania drobnych przedsiębiorców (często jednoosobowych działalności gospodarczych) jako źródła łatwych statystyk i wpływów z mandatów, zamiast koncentrowania sił kontrolnych na rzeczywistych oszustwach skarbowych, karuzelach VAT-owskich i największych podmiotach unikających opodatkowania.
Powyższe praktyki budzą uzasadniony sprzeciw zarówno wśród samych urzędników, jak i środowiska przedsiębiorców, którzy odbierają je jako opresyjne i antyrozwojowe.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Jak obecnie są uregulowane mierniki oceny pracy dotyczące tzw. nabyć sprawdzających (działań prewencyjno-kontrolnych)? Jak zmieniały się te regulacje od grudnia 2023 roku? (proszę jednocześnie o przesłanie źródłowych dokumentów)
Kto podjął decyzję o zmianie konstrukcji mierników nabyć sprawdzających (z liczenia liczby kontroli na liczenie wyłącznie kontroli zakończonych mandatem)?
Kto zatwierdził podwyższenie poziomów tych mierników w 2026 roku?
Czy minister finansów i gospodarki uważa za właściwe, aby system oceniania pracy urzędników KAS premiował wyłącznie mandaty, a nie skuteczność prewencyjną i skupienie na największych zagrożeniach dla budżetu państwa?
Czy minister zamierza zmienić lub znieść ww. mierniki, tak aby przywrócić priorytet działaniom prewencyjnym zamiast mechanicznego nakładania mandatów na najmniejszych podatników?
Jakie działania Ministerstwo Finansów podjęło lub zamierza podjąć, aby ochronić drobnych przedsiębiorców przed instrumentalnym traktowaniem ich jako „maszynki do robienia statystyk“?
Czy minister finansów i gospodarki lub szef Krajowej Administracji Skarbowej wydali jakiekolwiek wytyczne lub polecenia służbowe nakazujące urzędnikom nakładanie mandatów w możliwie najwyższych kwotach?
Z wyrazami szacunku
Jacek Sasin
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Marcin Łoboda
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
19%
Konkretność
81%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.9 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15550 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 30 czerwca 2026 r.
Sprawa: Interpelacja nr 17574 z 15 czerwca 2026 r.
Znak sprawy: DKS2.054.4.2026.KZM
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 17574 z 15 czerwca 2026 r.
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 17574 Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Pana
Jacka Sasina z 15 czerwca 2026 r., w sprawie negatywnej zmiany w konstrukcji
mierników oceny pracy dotyczących tzw. nabyć sprawdzających (działań prewencyjno-
kontrolnych), uprzejmie przedkładam stanowisko w zakresie poruszonych
w interpelacji spraw.
Odnosząc się do pytania pierwszego, uprzejmie wyjaśniam, że wprowadzona od
2022 r. do porządku prawnego instytucja nabycia sprawdzającego przeciwdziała
nieprawidłowościom w zakresie prowadzenia ewidencji sprzedaży przy
zastosowaniu kas rejestrujących, polegającym na nieewidencjonowaniu sprzedaży
oraz niewystawianiu paragonów fiskalnych, co wiąże się z uszczupleniem dochodów
państwa w zakresie podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego.
Mając zatem na uwadze to, że nieewidencjonowanie sprzedaży przy zastosowaniu
kas rejestrujących najdobitniej świadczy o naruszeniu obowiązków podatkowych
i prowadzi do zaburzeń uczciwej konkurencji na rynku, organy Krajowej
Administracji Skarbowej (dalej „organy KAS”) wyposażono w narzędzia do
podejmowania działań w celu zapobiegania tym naruszeniom. Działania organów
KAS w tym obszarze są elementem konsekwentnie prowadzonej polityki mającej na
celu uszczelnienie systemu podatkowego. Za egzekwowaniem wykorzystania przez
organy KAS tego narzędzia kontrolnego, w tym określenia wskaźników, przemawia
-- 1 of 6 --
2/6
potrzeba ochrony konstytucyjnych zasad sprawiedliwości podatkowej, realizowanej
przez powszechność i równość opodatkowania, jak również ochrona równowagi
budżetowej i stabilności finansów publicznych. Zasada ochrony konkurencji doznaje
uszczerbku poprzez nieuczciwe zachowania podmiotów prowadzących działalność
gospodarczą, takie jak sprzedaż i kupowanie pustych faktur czy niewystawianie
paragonów fiskalnych. Podatnicy w takich sytuacjach uzyskują nienależne korzyści
w związku z unikaniem opodatkowania. Uzyskana w nieuczciwy sposób przewaga
nad konkurencją nie może podlegać ochronie. Działania kontrolne prowadzone
w ramach nabycia sprawdzającego z jednej strony przeciwdziałają negatywnym
zjawiskom, których następstwem jest niewywiązywanie się z obowiązków
podatkowych, z drugiej zaś chronią podmioty gospodarcze rzetelnie i uczciwie
rozliczające się z fiskusem, zwiększając ich konkurencyjność na rynku.
Na potrzebę reakcji organów KAS w tym obszarze wskazują obserwowane
negatywne zjawiska związane z niewywiązywaniem się sprzedawców detalicznych
i podatników świadczących usługi z obowiązku rejestrowania sprzedaży na kasach
rejestrujących.
Mając na uwadze wyniki prowadzonych działań w obszarze ewidencjonowania
obrotu z zastosowaniem kas rejestrujących, można zauważyć, że zwiększona liczba
działań przekłada się na zwiększenie poziomu wykrywanych nieprawidłowości. Tym
samym należy uznać, że działania organów KAS są prawidłowo kierowane
w obszary, które charakteryzują się negatywnym zjawiskiem związanym
z niewywiązywaniem się sprzedawców detalicznych z obowiązku rejestrowania
sprzedaży na kasach rejestrujących.
Jednocześnie jak pokazują wyniki prowadzonych kontroli ma to również
bezpośredni wpływ na wyższą liczbę mandatów karnych nałożonych w tym
obszarze, co pokazuje, że poziom stwierdzanych nieprawidłowości pozostaje
wysoki. Sprzedaż detaliczna towarów i usług stanowi istotną część polskiego PKB,
dlatego organy KAS kontynuują działania w tym zakresie.
Wszystkie działania w tym obszarze mają bezpośredni wpływ na projektowanie
i realizację wskaźników, które zostały określone na przestrzeni lat 2023-2026 dla
nabycia sprawdzającego.
W 2023 r. wprowadzono wskaźnik dotyczący liczby weryfikacji punktów sprzedaży
towarów lub usług w zakresie realizacji obowiązku ewidencjonowania obrotu przy
wykorzystaniu kasy rejestrującej oraz wydawania paragonów fiskalnych
dokonanych w trybie nabycia sprawdzającego. Konstrukcja i założenia wskaźnika na
2024 r. pozostały bez zmian.
Na 2025 r. zmieniono założenia dotyczące określenia przedmiotowego wskaźnika
i oparto go na skuteczności działań. Czynności realizowane w ramach nabycia
sprawdzającego nie są czynnościami realizowanymi losowo czy tym bardziej
„liczbowo”, lecz podlegają wcześniejszemu typowaniu na podstawie wyników
analizy ryzyka w obszarach określonych dla tej instytucji prawnej, a także przy
uwzględnieniu środków funduszu nabycia sprawdzającego przeznaczonych na
realizację tych zadań.
-- 2 of 6 --
3/6
W takim modelu naturalnym wskaźnikiem jest skuteczność ujawniania naruszeń,
a nie wyłącznie liczba wykonanych czynności. Analiza danych za poprzednie lata
wskazała, że w przypadku weryfikacji punktów sprzedaży w trybie nabycia
sprawdzającego średnio w około 28% przypadków stwierdzono
nieewidencjonowanie sprzedaży na kasach rejestrujących lub niewystawianie
paragonów fiskalnych, co skutkowało nałożeniem mandatu karnego. Wyniki analizy
uwzględniono przy planowaniu wartości wskaźnika na rok 2025 - wartość ta
wyniosła 28,76% wartości określonej na rok 2024.
Przy wyznaczaniu wartości wskaźnika na rok 2026 określonego dla nabyć
sprawdzających uwzględniono rzeczywisty poziom realizacji nabyć sprawdzających
z wynikiem pozytywnym zrealizowanych w 2025 r. Dodatkowo dokonano zmiany
w studium wykonalności wskaźnika polegającej na ujęciu nie tylko liczby nabyć
sprawdzających, w trakcie których stwierdzono nieprawidłowości skutkujące
nałożeniem mandatu karnego, ale również tych, w trakcie których stwierdzono
nieprawidłowości, jednak na podstawie odrębnych przepisów odstąpiono od
nałożenia kary grzywny w drodze mandatu karnego oraz w trakcie których
kontrolowany podmiot odmówił przyjęcia mandatu karnego. Tak więc
podwyższenie wartości wskaźnika zaplanowanej na rok 2026 jest w pełni
uzasadnione.
Poniżej przedstawiam Panu Marszałkowi zestawienie wskaźników w obszarze
weryfikacji realizacji obowiązku ewidencjonowania obrotu przy wykorzystaniu kasy
rejestrującej oraz wydawania paragonów fiskalnych obowiązujących w trybie
nabycia sprawdzającego w latach 2023-2026.
ROK Nazwa wskaźnika Definicja wskaźnika Jednostka
miary
Planowana
wartość
wskaźnika
2023
1.2.7. Weryfikacja realizacji obowiązku
ewidencjonowania obrotu przy wykorzystaniu
kasy rejestrującej oraz wydawania paragonów
fiskalnych w trybie nabycia sprawdzającego
Liczba weryfikacji punktów sprzedaży towarów lub usług w
zakresie realizacji obowiązku ewidencjonowania obrotu przy
wykorzystaniu kasy rejestrującej oraz wydawania paragonów
fiskalnych zweryfikowanych w trybie nabycia sprawdzającego
Liczba 37 582
2024
1.5.2. Weryfikacja realizacji obowiązku
ewidencjonowania obrotu przy wykorzystaniu
kasy rejestrującej oraz wydawania paragonów
fiskalnych w trybie nabycia sprawdzającego
Liczba weryfikacji punktów sprzedaży towarów lub usług w
zakresie realizacji obowiązku ewidencjonowania obrotu przy
wykorzystaniu kasy rejestrującej oraz wydawania paragonów
fiskalnych zweryfikowanych w trybie nabycia sprawdzającego
Liczba 44 300
2025
1.1.12. Weryfikacja realizacji obowiązku
ewidencjonowania obrotu przy wykorzystaniu
kasy rejestrującej oraz wydawania paragonów
fiskalnych w trybie nabycia sprawdzającego
Liczba skutecznych weryfikacji (zakończonych nałożeniem
mandatu karnego) punktów sprzedaży towarów lub usług w
zakresie realizacji obowiązku ewidencjonowania obrotu przy
wykorzystaniu kasy rejestrującej oraz wydawania paragonów
fiskalnych dokonanych w trybie nabycia sprawdzającego
Liczba 12 740
2026
1.1.13. Weryfikacja realizacji obowiązku
ewidencjonowania obrotu przy wykorzystaniu
kasy rejestrującej oraz wydawania paragonów
fiskalnych w trybie nabycia sprawdzającego
Liczba skutecznych weryfikacji (zakończonych nałożeniem
mandatu karnego) punktów sprzedaży towarów lub usług w
zakresie realizacji obowiązku ewidencjonowania obrotu przy
wykorzystaniu kasy rejestrującej oraz wydawania paragonów
fiskalnych dokonanych w trybie nabycia sprawdzającego
Liczba 21 830
Przechodząc do udzielenia odpowiedzi na drugie i trzecie pytanie uprzejmie
informuję Pana Marszałka, że wszelkie regulacje w zakresie określania kierunków
działania i rozwoju Krajowej Administracji Skarbowej (dalej: ,,KAS”) na poszczególne
lata są wydawane w formie zarządzenia Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
(dalej: ,,Szef KAS”), po zatwierdzeniu przez Ministra Finansów i Gospodarki.
-- 3 of 6 --
4/6
Natomiast propozycję tej zmiany przygotował Zespół do spraw wskaźników
realizacji celów KAS, który ma za zadanie wspieranie Szefa KAS w przygotowaniu
rocznych kierunków działania i rozwoju KAS, powołany przez Szefa KAS na mocy
zarządzenia z dnia 1 sierpnia 2024 r. W skład Zespołu wchodzą eksperci z jednostek
organizacyjnych KAS posiadający niezbędną wiedzę i doświadczenie w zakresie
organizacji KAS i obszarów jej działalności. Należy przy tym zauważyć,
że zaangażowanie ekspertów z jednostek organizacyjnych KAS w tworzenie planów
rocznych pozwala skorelować cele centralne z możliwościami terenowymi
z uwzględnieniem specyfiki regionalnej oraz maksymalnie wykorzystać wiedzę
organizacji o jej działaniu.
Propozycja zmiany wskaźnika wynikała ze zmiany od 2025 r. w podejściu do pomiaru
działań KAS. Był to kluczowy moment z uwagi na rozpoczęcie nowej perspektywy
strategicznej na lata 2025-2028. W 2025 r. w odniesieniu do roku 2024
przeniesiono nacisk z podejścia ilościowego na badanie efektywności i jakości
działania KAS. Dotyczyło to w szczególności działania KAS w obszarach kontroli
i analityki.
Zmiany nie miały na celu dodatkowego ingerowania w działalność podatników, ale
w oparciu o analizę ryzyka skoncentrowanie się na obszarach i potencjalnych
podmiotach, gdzie prawdopodobieństwo wystąpienia nieprawidłowości jest
odpowiednio wysokie.
Jak już wskazano w odpowiedzi na pytanie pierwsze, zmieniono założenia dotyczące
określenia przedmiotowego wskaźnika i oparto go na skuteczności działań, a co za
tym idzie prawidłowości wydatkowania pieniędzy publicznych. W takim modelu
naturalnym wskaźnikiem jest skuteczność ujawniania naruszeń, a nie wyłącznie
liczba wykonanych czynności. Analiza danych za poprzednie lata wskazała,
że w przypadku weryfikacji punktów sprzedaży w trybie nabycia sprawdzającego
średnio około 28% z nich kończyło się nałożeniem mandatu karnego, co
uwzględniono przy planowaniu wartości wskaźnika na rok 2025.
Odnośnie pytania czwartego, uprzejmie wyjaśniam, że pracownicy i funkcjonariusze
KAS prowadzą kontrole w zakresie cen transferowych, agresywnej optymalizacji
podatkowej, wyłudzeń podatku VAT, likwidacji szarej strefy, nielegalnego hazardu,
przestępczości akcyzowej, przemytu i obrotu towarami z zagranicą oraz majątku
nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Kontrole w zakresie
wywiązywania się z obowiązku ewidencjonowania sprzedaży za pośrednictwem kas
rejestrujących stanowią zatem jedno z bardzo wielu zadań nałożonych na KAS. Tym
samym system oceny pracowników i funkcjonariuszy KAS w jednostkach
organizacyjnych KAS oparty jest na wypracowanych w tych jednostkach kryteriach
oceny.
Odnosząc się do pytania piątego, uprzejmie informuję Pana Marszałka, że prace nad
przygotowaniem projektu zarządzenia Szefa KAS w sprawie określenia kierunków
działania i rozwoju KAS na rok 2027 są obecnie na początkowym etapie. Nie ma więc
jeszcze decyzji czy i w jakim kształcie miernik pn. ,,Weryfikacja realizacji obowiązku
ewidencjonowania obrotu przy wykorzystaniu kasy rejestrującej oraz wydawania
-- 4 of 6 --
5/6
paragonów fiskalnych w trybie nabycia sprawdzającego’’, będzie funkcjonował
w roku 2027.
Należy jednak zauważyć — co już wskazano w odpowiedzi na pytanie drugie i trzecie
— że zmiany we wskaźniku nie miały na celu dodatkowego ingerowania
w działalność podatników, ale w oparciu o analizę ryzyka skoncentrowanie się na
obszarach i potencjalnych podmiotach, gdzie prawdopodobieństwo wystąpienia
nieprawidłowości jest odpowiednio wysokie. Nie ma więc mowy o mechanicznym
nakładaniu mandatów na najmniejszych podatników, a funkcja prewencyjna
wyrażająca się poprawą wskaźników prawidłowej ewidencji sprzedaży w obszarze
działania urzędu lub w branżach objętych wzmożonymi działaniami jest
realizowana.
Ponadto jeszcze raz podkreślić należy, że fundament działań pracowników oraz
funkcjonariuszy KAS stanowią kluczowe obszary kontroli wskazane w odpowiedzi
na pytanie czwarte interpelacji. Działania kontrolne w zakresie wywiązywania się
z obowiązku ewidencjonowania obrotu za pośrednictwem kas rejestrujących – jako
jedno z wielu zadań – niosą za sobą również działania prewencyjne i w żadnym
wypadku nie kończą się mechanicznym nakładaniem mandatów karnych. Sprzedaż
towarów i usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności
gospodarczej jest obszarem ryzyka, w którym występują nieprawidłowości, czego
dowodem są również informacje wpływające do urzędów od konsumentów,
że dokonując zakupów nie otrzymali paragonu fiskalnego.
Przechodząc do udzielenia odpowiedzi na pytanie szóste uprzejmie wyjaśniam,
że Ministerstwo Finansów podjęło działania, które zmierzają do fundamentalnego
przekształcenia relacji między organami skarbowymi a mikroprzedsiębiorcami oraz
do wyeliminowania zjawiska instrumentalnego traktowania firm na rzecz realizacji
wskaźników statystycznych.
W ramach nowego podejścia i reorientacji priorytetów administracji skarbowej,
wdrożone procedury doprowadziły do wyłączenia większości prostych błędów,
pomyłek rachunkowych oraz literówek z rygorystycznego trybu kontroli
podatkowej i przeniesienia ich do obszaru odformalizowanych czynności
sprawdzających. Podjęte kroki sprawiły, że klasyczne, oficjalne kontrole są obecnie
rezerwowane dla poważnych, skomplikowanych zagadnień oraz podmiotów
generujących wysokie ryzyko systemowych nadużyć.
Analogicznie, zmiana mierników dotyczących tzw. nabyć sprawdzających
uwzględniła to, aby działania te były kierowane wyłącznie po uprzedniej analizie
ryzyka do podmiotów, które charakteryzuje realne ryzyko wystąpienia
nieprawidłowości. Ta modyfikacja wskaźników miała na celu ochronę drobnych
przedsiębiorców przed masowymi, losowymi weryfikacjami, odchodząc od presji na
realizację odgórnie określonej liczby nabyć, a skupiając się wyłącznie na działaniach
wysoce efektywnych i uzasadnionych analitycznie.
Odpowiadając na ostatnie pytanie uprzejmie informuję Pana Marszałka, że nie są
określane wytyczne czy zalecenia dotyczące zasad karania czy też wysokości kwot
kar grzywny nakładanych w drodze mandatu karnego w ramach prowadzonych
-- 5 of 6 --
6/6
działań, a każdy przypadek jest oceniany przez kontrolujących indywidualnie
w ramach przepisów karnych skarbowych. Analogiczne zasady dotyczą wysokości
kwot nakładanych kar grzywny w drodze mandatu karnego, które zgodnie z art. 48
ustawy z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2025 r.
poz. 633, z późn. zm.) mogą się zawierać w przedziale od 480,60 zł do 24 030 zł.
Przekazując powyższe informacje i wyjaśnienia wyrażam nadzieję, że zostaną one
przyjęte i uznane przez Pana Marszałka oraz przez Pana Posła za wyczerpujące.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Marcin Łoboda
Sekretarz Stanu Szef Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
-- 6 of 6 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 30 czerwca 2026 r.
Sprawa: Interpelacja nr 17574 z 15 czerwca 2026 r.
Znak sprawy: DKS2.054.4.2026.KZM
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 17574 z 15 czerwca 2026 r.
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 17574 Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Pana
Jacka Sasina z 15 czerwca 2026 r., w sprawie negatywnej zmiany w konstrukcji
mierników oceny pracy dotyczących tzw. nabyć sprawdzających (działań prewencyjno-
kontrolnych), uprzejmie przedkładam stanowisko w zakresie poruszonych
w interpelacji spraw.
Odnosząc się do pytania pierwszego, uprzejmie wyjaśniam, że wprowadzona od
2022 r. do porządku prawnego instytucja nabycia sprawdzającego przeciwdziała
nieprawidłowościom w zakresie prowadzenia ewidencji sprzedaży przy
zastosowaniu kas rejestrujących, polegającym na nieewidencjonowaniu sprzedaży
oraz niewystawianiu paragonów fiskalnych, co wiąże się z uszczupleniem dochodów
państwa w zakresie podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego.
Mając zatem na uwadze to, że nieewidencjonowanie sprzedaży przy zastosowaniu
kas rejestrujących najdobitniej świadczy o naruszeniu obowiązków podatkowych
i prowadzi do zaburzeń uczciwej konkurencji na rynku, organy Krajowej
Administracji Skarbowej (dalej „organy KAS”) wyposażono w narzędzia do
podejmowania działań w celu zapobiegania tym naruszeniom. Działania organów
KAS w tym obszarze są elementem konsekwentnie prowadzonej polityki mającej na
celu uszczelnienie systemu podatkowego. Za egzekwowaniem wykorzystania przez
organy KAS tego narzędzia kontrolnego, w tym określenia wskaźników, przemawia
-- 1 of 6 --
2/6
potrzeba ochrony konstytucyjnych zasad sprawiedliwości podatkowej, realizowanej
przez powszechność i równość opodatkowania, jak również ochrona równowagi
budżetowej i stabilności finansów publicznych. Zasada ochrony konkurencji doznaje
uszczerbku poprzez nieuczciwe zachowania podmiotów prowadzących działalność
gospodarczą, takie jak sprzedaż i kupowanie pustych faktur czy niewystawianie
paragonów fiskalnych. Podatnicy w takich sytuacjach uzyskują nienależne korzyści
w związku z unikaniem opodatkowania. Uzyskana w nieuczciwy sposób przewaga
nad konkurencją nie może podlegać ochronie. Działania kontrolne prowadzone
w ramach nabycia sprawdzającego z jednej strony przeciwdziałają negatywnym
zjawiskom, których następstwem jest niewywiązywanie się z obowiązków
podatkowych, z drugiej zaś chronią podmioty gospodarcze rzetelnie i uczciwie
rozliczające się z fiskusem, zwiększając ich konkurencyjność na rynku.
Na potrzebę reakcji organów KAS w tym obszarze wskazują obserwowane
negatywne zjawiska związane z niewywiązywaniem się sprzedawców detalicznych
i podatników świadczących usługi z obowiązku rejestrowania sprzedaży na kasach
rejestrujących.
Mając na uwadze wyniki prowadzonych działań w obszarze ewidencjonowania
obrotu z zastosowaniem kas rejestrujących, można zauważyć, że zwiększona liczba
działań przekłada się na zwiększenie poziomu wykrywanych nieprawidłowości. Tym
samym należy uznać, że działania organów KAS są prawidłowo kierowane
w obszary, które charakteryzują się negatywnym zjawiskiem związanym
z niewywiązywaniem się sprzedawców detalicznych z obowiązku rejestrowania
sprzedaży na kasach rejestrujących.
Jednocześnie jak pokazują wyniki prowadzonych kontroli ma to również
bezpośredni wpływ na wyższą liczbę mandatów karnych nałożonych w tym
obszarze, co pokazuje, że poziom stwierdzanych nieprawidłowości pozostaje
wysoki. Sprzedaż detaliczna towarów i usług stanowi istotną część polskiego PKB,
dlatego organy KAS kontynuują działania w tym zakresie.
Wszystkie działania w tym obszarze mają bezpośredni wpływ na projektowanie
i realizację wskaźników, które zostały określone na przestrzeni lat 2023-2026 dla
nabycia sprawdzającego.
W 2023 r. wprowadzono wskaźnik dotyczący liczby weryfikacji punktów sprzedaży
towarów lub usług w zakresie realizacji obowiązku ewidencjonowania obrotu przy
wykorzystaniu kasy rejestrującej oraz wydawania paragonów fiskalnych
dokonanych w trybie nabycia sprawdzającego. Konstrukcja i założenia wskaźnika na
2024 r. pozostały bez zmian.
Na 2025 r. zmieniono założenia dotyczące określenia przedmiotowego wskaźnika
i oparto go na skuteczności działań. Czynności realizowane w ramach nabycia
sprawdzającego nie są czynnościami realizowanymi losowo czy tym bardziej
„liczbowo”, lecz podlegają wcześniejszemu typowaniu na podstawie wyników
analizy ryzyka w obszarach określonych dla tej instytucji prawnej, a także przy
uwzględnieniu środków funduszu nabycia sprawdzającego przeznaczonych na
realizację tych zadań.
-- 2 of 6 --
3/6
W takim modelu naturalnym wskaźnikiem jest skuteczność ujawniania naruszeń,
a nie wyłącznie liczba wykonanych czynności. Analiza danych za poprzednie lata
wskazała, że w przypadku weryfikacji punktów sprzedaży w trybie nabycia
sprawdzającego średnio w około 28% przypadków stwierdzono
nieewidencjonowanie sprzedaży na kasach rejestrujących lub niewystawianie
paragonów fiskalnych, co skutkowało nałożeniem mandatu karnego. Wyniki analizy
uwzględniono przy planowaniu wartości wskaźnika na rok 2025 - wartość ta
wyniosła 28,76% wartości określonej na rok 2024.
Przy wyznaczaniu wartości wskaźnika na rok 2026 określonego dla nabyć
sprawdzających uwzględniono rzeczywisty poziom realizacji nabyć sprawdzających
z wynikiem pozytywnym zrealizowanych w 2025 r. Dodatkowo dokonano zmiany
w studium wykonalności wskaźnika polegającej na ujęciu nie tylko liczby nabyć
sprawdzających, w trakcie których stwierdzono nieprawidłowości skutkujące
nałożeniem mandatu karnego, ale również tych, w trakcie których stwierdzono
nieprawidłowości, jednak na podstawie odrębnych przepisów odstąpiono od
nałożenia kary grzywny w drodze mandatu karnego oraz w trakcie których
kontrolowany podmiot odmówił przyjęcia mandatu karnego. Tak więc
podwyższenie wartości wskaźnika zaplanowanej na rok 2026 jest w pełni
uzasadnione.
Poniżej przedstawiam Panu Marszałkowi zestawienie wskaźników w obszarze
weryfikacji realizacji obowiązku ewidencjonowania obrotu przy wykorzystaniu kasy
rejestrującej oraz wydawania paragonów fiskalnych obowiązujących w trybie
nabycia sprawdzającego w latach 2023-2026.
ROK Nazwa wskaźnika Definicja wskaźnika Jednostka
miary
Planowana
wartość
wskaźnika
2023
1.2.7. Weryfikacja realizacji obowiązku
ewidencjonowania obrotu przy wykorzystaniu
kasy rejestrującej oraz wydawania paragonów
fiskalnych w trybie nabycia sprawdzającego
Liczba weryfikacji punktów sprzedaży towarów lub usług w
zakresie realizacji obowiązku ewidencjonowania obrotu przy
wykorzystaniu kasy rejestrującej oraz wydawania paragonów
fiskalnych zweryfikowanych w trybie nabycia sprawdzającego
Liczba 37 582
2024
1.5.2. Weryfikacja realizacji obowiązku
ewidencjonowania obrotu przy wykorzystaniu
kasy rejestrującej oraz wydawania paragonów
fiskalnych w trybie nabycia sprawdzającego
Liczba weryfikacji punktów sprzedaży towarów lub usług w
zakresie realizacji obowiązku ewidencjonowania obrotu przy
wykorzystaniu kasy rejestrującej oraz wydawania paragonów
fiskalnych zweryfikowanych w trybie nabycia sprawdzającego
Liczba 44 300
2025
1.1.12. Weryfikacja realizacji obowiązku
ewidencjonowania obrotu przy wykorzystaniu
kasy rejestrującej oraz wydawania paragonów
fiskalnych w trybie nabycia sprawdzającego
Liczba skutecznych weryfikacji (zakończonych nałożeniem
mandatu karnego) punktów sprzedaży towarów lub usług w
zakresie realizacji obowiązku ewidencjonowania obrotu przy
wykorzystaniu kasy rejestrującej oraz wydawania paragonów
fiskalnych dokonanych w trybie nabycia sprawdzającego
Liczba 12 740
2026
1.1.13. Weryfikacja realizacji obowiązku
ewidencjonowania obrotu przy wykorzystaniu
kasy rejestrującej oraz wydawania paragonów
fiskalnych w trybie nabycia sprawdzającego
Liczba skutecznych weryfikacji (zakończonych nałożeniem
mandatu karnego) punktów sprzedaży towarów lub usług w
zakresie realizacji obowiązku ewidencjonowania obrotu przy
wykorzystaniu kasy rejestrującej oraz wydawania paragonów
fiskalnych dokonanych w trybie nabycia sprawdzającego
Liczba 21 830
Przechodząc do udzielenia odpowiedzi na drugie i trzecie pytanie uprzejmie
informuję Pana Marszałka, że wszelkie regulacje w zakresie określania kierunków
działania i rozwoju Krajowej Administracji Skarbowej (dalej: ,,KAS”) na poszczególne
lata są wydawane w formie zarządzenia Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
(dalej: ,,Szef KAS”), po zatwierdzeniu przez Ministra Finansów i Gospodarki.
-- 3 of 6 --
4/6
Natomiast propozycję tej zmiany przygotował Zespół do spraw wskaźników
realizacji celów KAS, który ma za zadanie wspieranie Szefa KAS w przygotowaniu
rocznych kierunków działania i rozwoju KAS, powołany przez Szefa KAS na mocy
zarządzenia z dnia 1 sierpnia 2024 r. W skład Zespołu wchodzą eksperci z jednostek
organizacyjnych KAS posiadający niezbędną wiedzę i doświadczenie w zakresie
organizacji KAS i obszarów jej działalności. Należy przy tym zauważyć,
że zaangażowanie ekspertów z jednostek organizacyjnych KAS w tworzenie planów
rocznych pozwala skorelować cele centralne z możliwościami terenowymi
z uwzględnieniem specyfiki regionalnej oraz maksymalnie wykorzystać wiedzę
organizacji o jej działaniu.
Propozycja zmiany wskaźnika wynikała ze zmiany od 2025 r. w podejściu do pomiaru
działań KAS. Był to kluczowy moment z uwagi na rozpoczęcie nowej perspektywy
strategicznej na lata 2025-2028. W 2025 r. w odniesieniu do roku 2024
przeniesiono nacisk z podejścia ilościowego na badanie efektywności i jakości
działania KAS. Dotyczyło to w szczególności działania KAS w obszarach kontroli
i analityki.
Zmiany nie miały na celu dodatkowego ingerowania w działalność podatników, ale
w oparciu o analizę ryzyka skoncentrowanie się na obszarach i potencjalnych
podmiotach, gdzie prawdopodobieństwo wystąpienia nieprawidłowości jest
odpowiednio wysokie.
Jak już wskazano w odpowiedzi na pytanie pierwsze, zmieniono założenia dotyczące
określenia przedmiotowego wskaźnika i oparto go na skuteczności działań, a co za
tym idzie prawidłowości wydatkowania pieniędzy publicznych. W takim modelu
naturalnym wskaźnikiem jest skuteczność ujawniania naruszeń, a nie wyłącznie
liczba wykonanych czynności. Analiza danych za poprzednie lata wskazała,
że w przypadku weryfikacji punktów sprzedaży w trybie nabycia sprawdzającego
średnio około 28% z nich kończyło się nałożeniem mandatu karnego, co
uwzględniono przy planowaniu wartości wskaźnika na rok 2025.
Odnośnie pytania czwartego, uprzejmie wyjaśniam, że pracownicy i funkcjonariusze
KAS prowadzą kontrole w zakresie cen transferowych, agresywnej optymalizacji
podatkowej, wyłudzeń podatku VAT, likwidacji szarej strefy, nielegalnego hazardu,
przestępczości akcyzowej, przemytu i obrotu towarami z zagranicą oraz majątku
nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Kontrole w zakresie
wywiązywania się z obowiązku ewidencjonowania sprzedaży za pośrednictwem kas
rejestrujących stanowią zatem jedno z bardzo wielu zadań nałożonych na KAS. Tym
samym system oceny pracowników i funkcjonariuszy KAS w jednostkach
organizacyjnych KAS oparty jest na wypracowanych w tych jednostkach kryteriach
oceny.
Odnosząc się do pytania piątego, uprzejmie informuję Pana Marszałka, że prace nad
przygotowaniem projektu zarządzenia Szefa KAS w sprawie określenia kierunków
działania i rozwoju KAS na rok 2027 są obecnie na początkowym etapie. Nie ma więc
jeszcze decyzji czy i w jakim kształcie miernik pn. ,,Weryfikacja realizacji obowiązku
ewidencjonowania obrotu przy wykorzystaniu kasy rejestrującej oraz wydawania
-- 4 of 6 --
5/6
paragonów fiskalnych w trybie nabycia sprawdzającego’’, będzie funkcjonował
w roku 2027.
Należy jednak zauważyć — co już wskazano w odpowiedzi na pytanie drugie i trzecie
— że zmiany we wskaźniku nie miały na celu dodatkowego ingerowania
w działalność podatników, ale w oparciu o analizę ryzyka skoncentrowanie się na
obszarach i potencjalnych podmiotach, gdzie prawdopodobieństwo wystąpienia
nieprawidłowości jest odpowiednio wysokie. Nie ma więc mowy o mechanicznym
nakładaniu mandatów na najmniejszych podatników, a funkcja prewencyjna
wyrażająca się poprawą wskaźników prawidłowej ewidencji sprzedaży w obszarze
działania urzędu lub w branżach objętych wzmożonymi działaniami jest
realizowana.
Ponadto jeszcze raz podkreślić należy, że fundament działań pracowników oraz
funkcjonariuszy KAS stanowią kluczowe obszary kontroli wskazane w odpowiedzi
na pytanie czwarte interpelacji. Działania kontrolne w zakresie wywiązywania się
z obowiązku ewidencjonowania obrotu za pośrednictwem kas rejestrujących – jako
jedno z wielu zadań – niosą za sobą również działania prewencyjne i w żadnym
wypadku nie kończą się mechanicznym nakładaniem mandatów karnych. Sprzedaż
towarów i usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności
gospodarczej jest obszarem ryzyka, w którym występują nieprawidłowości, czego
dowodem są również informacje wpływające do urzędów od konsumentów,
że dokonując zakupów nie otrzymali paragonu fiskalnego.
Przechodząc do udzielenia odpowiedzi na pytanie szóste uprzejmie wyjaśniam,
że Ministerstwo Finansów podjęło działania, które zmierzają do fundamentalnego
przekształcenia relacji między organami skarbowymi a mikroprzedsiębiorcami oraz
do wyeliminowania zjawiska instrumentalnego traktowania firm na rzecz realizacji
wskaźników statystycznych.
W ramach nowego podejścia i reorientacji priorytetów administracji skarbowej,
wdrożone procedury doprowadziły do wyłączenia większości prostych błędów,
pomyłek rachunkowych oraz literówek z rygorystycznego trybu kontroli
podatkowej i przeniesienia ich do obszaru odformalizowanych czynności
sprawdzających. Podjęte kroki sprawiły, że klasyczne, oficjalne kontrole są obecnie
rezerwowane dla poważnych, skomplikowanych zagadnień oraz podmiotów
generujących wysokie ryzyko systemowych nadużyć.
Analogicznie, zmiana mierników dotyczących tzw. nabyć sprawdzających
uwzględniła to, aby działania te były kierowane wyłącznie po uprzedniej analizie
ryzyka do podmiotów, które charakteryzuje realne ryzyko wystąpienia
nieprawidłowości. Ta modyfikacja wskaźników miała na celu ochronę drobnych
przedsiębiorców przed masowymi, losowymi weryfikacjami, odchodząc od presji na
realizację odgórnie określonej liczby nabyć, a skupiając się wyłącznie na działaniach
wysoce efektywnych i uzasadnionych analitycznie.
Odpowiadając na ostatnie pytanie uprzejmie informuję Pana Marszałka, że nie są
określane wytyczne czy zalecenia dotyczące zasad karania czy też wysokości kwot
kar grzywny nakładanych w drodze mandatu karnego w ramach prowadzonych
-- 5 of 6 --
6/6
działań, a każdy przypadek jest oceniany przez kontrolujących indywidualnie
w ramach przepisów karnych skarbowych. Analogiczne zasady dotyczą wysokości
kwot nakładanych kar grzywny w drodze mandatu karnego, które zgodnie z art. 48
ustawy z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2025 r.
poz. 633, z późn. zm.) mogą się zawierać w przedziale od 480,60 zł do 24 030 zł.
Przekazując powyższe informacje i wyjaśnienia wyrażam nadzieję, że zostaną one
przyjęte i uznane przez Pana Marszałka oraz przez Pana Posła za wyczerpujące.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Marcin Łoboda
Sekretarz Stanu Szef Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
-- 6 of 6 --