Interpelacja w sprawie zgłaszanego przez stronę społeczną postulatu dotyczącego zmiany przepisów ustawy o emeryturach pomostowych w zakresie wymogów stażowych wynikających z art. 4 pkt 6
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17565
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zgłaszanego przez stronę społeczną postulatu dotyczącego zmiany przepisów ustawy o emeryturach pomostowych w zakresie wymogów stażowych wynikających z art. 4 pkt 6
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 03-06-2026
Szanowna Pani Ministro!
Na podstawie otrzymanych sygnałów od przedstawicieli Wolnego Związku Zawodowego „Sierpień 80” zwracam się z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie postulatu dotyczącego nowelizacji ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.
Przedstawiciele związku wskazują na problematyczny w ich ocenie przepis zawarty w art. 4 pkt 6 ustawy, który uzależnia prawo do emerytury pomostowej od wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze po dniu 31 grudnia 2008 r.
Związkowcy argumentują, że dla wielu pracowników, szczególnie w zaawansowanym wieku, konieczność powrotu do pracy w takich warunkach wyłącznie w celu spełnienia wymogów ustawowych stanowi istotną barierę wynikającą zarówno z realiów rynku pracy, jak i uwarunkowań psychofizycznych.
Postulat organizacji zmierza do uchylenia tego przepisu, co w ocenie wnioskodawców stanowiłoby kolejny krok w dostosowywaniu przepisów do aktualnych potrzeb społecznych, w ślad za zmianami dotyczącymi zniesienia wygasającego charakteru emerytur pomostowych.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z następującymi pytaniami:
Jaki jest aktualny stan prac w ministerstwie w zakresie analizy wskazanego postulatu dotyczącego zniesienia wymogu wykonywania pracy w warunkach szczególnych po 31 grudnia 2008 r.?
Czy dostrzegają Państwo zasadność podjęcia dialogu ze stroną społeczną w tym zakresie i czy planują Państwo włączenie tego postulatu do agendy prac nad przyszłymi zmianami w systemie emerytalnym?
Czy Pani Ministra podziela argumentację strony społecznej co do zasadności zmian w tym obszarze, mając na uwadze sytuację zawodową pracowników, których dotyczy przedmiotowe ograniczenie?
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8546 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.369.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17565 Pani Posłanki Małgorzaty Pępek, w sprawie
zgłaszanego przez stronę społeczną postulatu dotyczącego zmiany przepisów ustawy
o emeryturach pomostowych w zakresie wymogów stażowych wynikających z art. 4 pkt 6,
proszę przyjąć poniższe informacje.
Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach
pomostowych1 prawo do emerytury pomostowej przysługuje, co do zasady, pracownikowi,
który:
— urodził się po 31 grudnia 1948 r.;
— osiągnął wiek co najmniej 55 lat (w przypadku kobiety) i co najmniej 60 lat (w przypadku
mężczyzny);
— ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący
co najmniej 15 lat;
— ma okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co
najmniej 25 lat dla mężczyzn;
— po 31 grudnia 2008 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym
charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.
Ww. nowelą uchylono2 warunek, o którym była mowa w pkt 5 art. 4 ustawy o emeryturach
pomostowych, to jest konieczność wykonywania przed 1 stycznia 1999 r. prac
w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 lub art. 33
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych3 bądź prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze
w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych (powodujący, że
emerytury pomostowe miały charakter wygasający).
Dalej jednak obowiązuje przesłanka, o której mowa w pkt 6 art. 4 ustawy o emeryturach
pomostowych, tj., konieczność wykonywania po 31 grudnia 2008 r. jakiegokolwiek rodzaju
pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1
i 3 ustawy o emeryturach pomostowych4, która była podstawowym warunkiem uzyskania
1 Dz. U. Nr 237, poz. 1656.
2 Z dniem 1 stycznia 2024 r.
3 Dz. U. z 2026 r. poz. 1749, z późn. zm. dalej powoływanej jako „ustawa emerytalna”.
4 Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych, za prace w szczególnych warunkach uznano „prace
związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe
uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury
lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej
i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku
procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na
dotychczasowym stanowisku” (wykaz ww. prac określa zał. nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych).
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
praw do emerytury pomostowej w momencie uchwalania ustawy o emeryturach
pomostowych.
Wprowadzenie takiego warunku oznaczało bowiem likwidację możliwości wcześniejszego
przechodzenia na emeryturę przez wiele grup zawodowych, które mogły uzyskiwać prawo
do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym
charakterze na podstawie przepisów art. 32 i 33 ustawy emerytalnej i przepisów
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego
pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze5.
Nowe wykazy znacznie ograniczyły liczbę rodzajów prac, których wykonywanie uprawniało
do otrzymania świadczenia emerytalnego. Było to spowodowane, jak przekonuje treść
uzasadnienia ustawy, nie tylko dezaktualizacją ww. rozporządzenia (w związku z postępem
technologicznym i zmianami w gospodarce), ale też jego odmienną metodologią.
W rozporządzeniu tym wskazywano bowiem bardziej na określone stanowiska pracy, na
których była wykonywana praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym
charakterze, aniżeli na rodzaje prac. Ujęcie takie było niewłaściwe, ponieważ pracownicy
wykonujący taki sam zawód w różnych zakładach pracy mogą wykonywać prace o bardzo
różnej intensywności i w dalece zróżnicowanych warunkach.
Należy jednakże podkreślić, że warunek określony art. 4 pkt 6 ustawy o emeryturach
pomostowych nie ma charakteru absolutnego. W przepisach przejściowych tego aktu
ustawodawca przewidział bowiem regulację art. 49. Przepis ten umożliwia ustalenie prawa
do emerytury pomostowej również osobom, które po 31 grudnia 2008 r. nie wykonywały
pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1
i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Będzie to możliwe w odniesieniu do osób, które
na 1 stycznia 2009 r. będą posiadały wymagany w art. 4 pkt 1-4 lub art. 5-12 ustawy
o emeryturach pomostowych okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym
charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tego aktu, i będą spełniać pozostałe warunki do
ustalenia prawa do emerytury pomostowej.
Należy też zauważyć, że ustawodawca, mając na względzie ochronę interesów osób
ubezpieczonych, które wykonywały przed 1 stycznia 2009 r. pracę w szczególnych
warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów art. 32 ustawy
emerytalnej6, w ustawie o emeryturach pomostowych wprowadził instytucję rekompensat.
Zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy rekompensata to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia
prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub
w szczególnym charakterze dla osób, które nie mają ustalonego decyzją prawomocną prawa
do emerytury pomostowej.
Art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych precyzuje, że rekompensata przysługuje
ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym
charakterze w rozumieniu ustawy emerytalnej, wynoszący co najmniej 15 lat (okres ten musi
w całości przypadać przed 1 stycznia 2009 r.). Rekompensata nie przysługuje osobie, która
Z kolei, w myśl art. 3 ust. 3 ww. ustawy, za prace o szczególnym charakterze uważa się „prace wymagające
szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego
wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób,
zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej,
związanego z procesem starzenia się” (wykaz tych prac określa zał. nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych).
5 Dz. U. Nr 8, poz.43, z późn. zm., dalej powoływanego jako „ rozporządzenie RM z dnia 7 lutego 1983 r.”
6 W zw. z przepisami rozporządzenia RM z dnia 7 lutego 1983 r.
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
nabyła prawo do wcześniejszej emerytury na podstawie przepisów ustawy emerytalnej lub
przepisów odrębnych.
Rekompensata, obliczana według wzoru określonego w art. 22 ustawy o emeryturach
pomostowych, przyznawana jest na wniosek osoby ubezpieczonej o emeryturę, w formie
dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w art. 173 i art. 174 ustawy emerytalnej
(art. 23 ustawy o emeryturach pomostowych).
Przyznanie rekompensaty jest możliwe tylko wówczas, gdy do wniosku o emeryturę osoba
ubezpieczona dołączy dokumentację, potwierdzającą fakt wykonywania przez co najmniej
15 lat przed 1 stycznia 2009 r. pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym
charakterze w rozumieniu art. 32 ustawy emerytalnej.
Informuję, że aktualnie w resorcie rodziny, pracy i polityki społecznej nie są prowadzone
żadne prace legislacyjne, których celem byłoby uchylenie warunku przyznania prawa do
emerytury pomostowej, o którym mowa w pkt 6 art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych.
Kierownictwo resortu na bieżąco udziela stronie społecznej odpowiedzi w tej sprawie7,
w których przedstawiane są przy przytoczone również w niniejszym piśmie argumenty
natury systemowej, przemawiające za utrzymaniem obowiązującej regulacji art. 4 pkt 6
ustawy o emeryturach pomostowych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
7 W związku z wystąpieniami organizacji związkowych i wystąpieniami indywidualnymi, a także w trakcie
posiedzeń różnych gremiów Rady Dialogu Społecznego.
-- 3 of 3 --