Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 17 lipca 2026 r.
Znak sprawy: RRE.wzw.058.2.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 17563
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 17563 Państwa Posłów Tadeusza Woźniaka, Dariusza
Mateckiego, Michała Wosia oraz Marii Kurowskiej, w sprawie utworzenia
wyspecjalizowanej instytucji finansowej wspierającej polskie rolnictwo oraz
spółdzielczość rolniczą, do której zostały załączone założenia do projektu nowelizacji
ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego państwa, przedstawiam poniższe informacje.
1. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadziło lub prowadzi obecnie analizy dotyczące
utworzenia wyspecjalizowanej instytucji finansowej dedykowanej sektorowi rolnemu,
wzorowanej na rozwiązaniach funkcjonujących w innych państwach europejskich, takich jak
Niemcy, Francja czy Holandia?
Należy wyjaśnić, że różne kraje UE posiadają odmienne modele instytucjonalne
w zakresie wsparcia rolnictwa. Uwzględniając specyfikę polskiego sektora rolnego,
wsparcie z instrumentów finansowych nakierowane jest między innymi na umacnianie
pozycji rolników w łańcuchach dostaw, tworzenia ich przewag na rynku,
jak i wzmacnianie ich konkurencyjności. Wspieramy też działalność zorganizowanych
form współpracy rolników, takich jak: grupy producentów rolnych i ich związki,
spółdzielnie, spółdzielnie rolników, organizacje producentów i ich zrzeszenia,
np. w kwestii wprowadzania do obrotu produktów rolnych. Mogą oni skorzystać
z preferencyjnych warunków finansowania w ramach Funduszu Gwarancji Rolnych Plus.

-- 1 of 14 --

Fundusz Gwarancji Rolnych Plus (FGR Plus) to fundusz ułatwiający uzyskanie kredytu dla
kredytobiorców poprzez oferowanie gwarancji bankowej Agromax jako zabezpieczenia
kredytu. FGR Plus dodatkowo oferuje dotację na spłatę odsetek.
FGR Plus jest kontynuacją pilotażowego Funduszu Gwarancji Rolnych, czyli instrumentu
wsparcia utworzonego we współpracy Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW)
jako Instytucji Zarządzającej oraz Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) jako podmiotu
wdrażającego instrumenty finansowe.
Gwarancja FGR Plus jest udzielana w bankach kredytujących, które podpisały umowę
z BGK i wspiera finansowanie projektów w ramach czterech interwencji Planu
Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (PS WPR):
 I.10.1.2 – Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność
(instrumenty finansowe);
 I.10.6.2 –Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości – (instrumenty
finansowe) w gospodarstwie;
 I.10.7.2 – Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (Instrumenty
finansowe) – poza gospodarstwem;
 I.10.9 – Rozwój usług na rzecz rolnictwa i leśnictwa (instrumenty finansowe)
w ramach PS WPR.
Budżet Funduszu wynosi 215 mln euro.
Analizy prowadzone w ramach prac przy uruchamianiu poszczególnych mechanizmów
wsparcia skupiają się na dostosowaniu instrumentów wsparcia i ich parametrów
do potrzeb rynku produkcji rolnej i przetwórstwa. W ramach zarządzanych środków
staramy się tworzyć jak najlepszą ofertę wsparcia, wiedząc, że priorytetową potrzebą
rolników, w tym młodych rolników, jest dostęp do czynników produkcji tj. do kapitału
(w tym środków obrotowych) oraz do ziemi.
2. Czy w ocenie Ministerstwa istnieje potrzeba stworzenia silniejszego krajowego instrumentu
finansowego wspierającego rozwój rolnictwa, gospodarstw rodzinnych, przetwórstwa rolno
- spożywczego oraz spółdzielczości rolniczej?
3. Czy w Ministerstwie analizowano możliwość tworzenia nowych rozwiązań finansowych dla
rolników, które pozwalałyby im nie tylko korzystać z kredytu, ale również uczestniczyć
kapitałowo w podmiotach zajmujących się skupem, przetwórstwem, magazynowaniem i
dystrybucją produktów rolnych?
Należy wskazać, że oprócz wymienionych wyżej instrumentów wsparcia FGR Plus została

-- 2 of 14 --

przygotowana szeroka oferta kredytów jak i pożyczek. Na podstawie przepisów
rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji
niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla producentów
rolnych przewidziano:
• Kredyt na inwestycje w rolnictwie i w rybactwie śródlądowym (linia RR)
Kredyt może zostać udzielony na realizację inwestycji w gospodarstwach rolnych
i działach specjalnych produkcji rolnej.
• Kredyt na zakup użytków rolnych (linia Z)
Kredyt może zostać udzielony na zakup użytków rolnych, których przeznaczenie
określone w planie zagospodarowania przestrzennego gminy jest rolnicze, o ile inwestycja
ma na celu poprawę struktury agrarnej.
• Kredyt na inwestycje w przetwórstwie produktów rolnych, ryb, skorupiaków
i mięczaków oraz na zakup akcji lub udziałów (linia PR)
Kredyt może zostać udzielony na realizację inwestycji, które służą realizacji inwestycji
w przetwórstwie produktów rolnych lub w przetwórstwie ryb, skorupiaków i mięczaków.
• Kredyt na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych
produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, grad, deszcz
nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan,
piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę (linia inwestycyjna K01, linia obrotowa K02)
Kredyt może zostać udzielony w celu wznowienia produkcji w gospodarstwach rolnych
i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez
suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne,
powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi, lawinę.
• Kredyt z częściową spłatą kapitału na zakup użytków rolnych przez młodych
rolników (linia MRcsk)
Kredyt może zostać udzielony na realizację inwestycji mających na celu rozpoczęcie
działalności przez młodych rolników.
Jednocześnie producenci rolni dotknięci szczególnymi sytuacjami życiowymi mogą
ubiegać o:
• Kredyt na ponowne uruchomienie produkcji świń zaprzestanej w związku z ASF

-- 3 of 14 --

Pomoc polega na stosowaniu przez okres nie dłuższy niż 10 lat dopłat do oprocentowania
kredytów bankowych zaciągniętych w celu ponownego uruchomienia produkcji świń
po zaprzestaniu produkcji, na zakup:
 nawozów mineralnych, środków ochrony roślin lub pasz;
 kwalifikowanego materiału siewnego zbóż, rzepaku, kukurydzy, lnu, roślin
motylkowych grubonasiennych i drobnonasiennych, rzepiku ozimego, gorczycy,
traw, buraków cukrowych i pastewnych, sadzeniaków ziemniaka;
 loszek, knurów lub warchlaków, z wyłączeniem zakupu na eksport;
 maszyn i urządzeń stanowiących wyposażenie chlewni;
 innych maszyn służących do prowadzenia produkcji świń.
• Nieoprocentowana pożyczka dla producentów świń na obszarze ASF
na sfinansowanie zobowiązań cywilnoprawnych (symbol NP2)
Pożyczka przeznaczona jest na sfinansowanie nieuregulowanych zobowiązań
cywilnoprawnych, które zostały podjęte w związku z prowadzeniem przez producenta
świń działalności rolniczej na obszarach objętych ASF.
• Pożyczka na sfinansowanie nieuregulowanych zobowiązań cywilnoprawnych
podjętych w związku z prowadzeniem działalności rolniczej
Pożyczka może zostać udzielona producentowi rolnemu na sfinansowanie
nieuregulowanych zobowiązań cywilnoprawnych producenta rolnego, które zostały
podjęte w związku z prowadzeniem przez tego producenta rolnego działalności rolniczej
nie później niż 3 miesiące przed dniem złożenia wniosku i które są wymagalne, oraz
niewymagalnych zobowiązań, które powstały w ramach tego samego stosunku
prawnego.
Kredyty udzielane są przez banki współpracujące z Agencją Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa, natomiast wnioski o pożyczki należy składać w Biurach
Powiatowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Szczegółowe informacje o ww. formach pomocy dostępne są na stronie Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, pod linkiem:
https://www.gov.pl/web/arimr/1-kredyty-preferencyjne
https://www.gov.pl/web/arimr/pozyczki2
4. Czy Ministerstwo posiada analizy dotyczące potencjału kapitałowego polskiej spółdzielczości

-- 4 of 14 --

rolniczej, w szczególności spółdzielni mleczarskich, oraz możliwości jego wykorzystania
w budowaniu nowych mechanizmów finansowania sektora rolnego?
Zgodnie z nakreśloną w art. 1 ustawy Prawo spółdzielcze zasadą samodzielności
i samorządności tych podmiotów, MRiRW nie posiada uprawnień do wyznaczania celów
finansowych, narzucania strategii inwestycyjnych ani ingerowania w budżety
poszczególnych spółdzielni. Ostateczna decyzja o ich wykorzystaniu, kierunkach alokacji
środków oraz wewnętrznej polityce finansowej jest wyłączną i suwerenną domeną
samorządnych organów poszczególnych spółdzielni. Rola organów administracji, w tym
zakresie, ogranicza się do tworzenia stabilnych, systemowych narzędzi wsparcia
zewnętrznego, z których spółdzielnie mogą korzystać w celu rozwoju swojej działalności.
5. Czy obowiązujące przepisy prawa spółdzielczego zapewniają wystarczającą ochronę interesów
majątkowych członków spółdzielni oraz przejrzystość w zakresie statusu funduszy zasobowych
i praw właścicielskich członków spółdzielni?
Należy zauważyć, że każda spółdzielnia stanowi samodzielne ogniwo na rynku i posiada
stosowane organy statutowe, w tym radę nadzorczą, która sprawuje kontrolę i nadzór
nad działalnością spółdzielni. Natomiast najwyższym organem spółdzielni jest Walne
Zgromadzenie, w którym każdy członek uczestniczy osobiście i dysponuje jednym
głosem. Wpływ członka na działanie spółdzielni opiera się na mechanizmach demokracji
bezpośredniej oraz prawie do informacji i kontroli. Realizacja tych uprawnień wymaga
od członka spółdzielni aktywności, natomiast jej brak, drastycznie ogranicza realną siłę
tych uprawnień.
Należy podkreślić, że ustawa Prawo spółdzielcze gwarantuje każdemu członkowi
unikalne w skali prawa gospodarczego narzędzia:
 Zasadę równości głosów: Reguła „jeden członek – jeden głos” uniezależnia siłę
decyzyjną od zaangażowanego kapitału, dając każdemu taką samą możliwość
współdecydowania na Walnym Zgromadzeniu o kluczowych sprawach
majątkowych i personalnych;
 Prawo do transparentności: Członek spółdzielni ma prawo wglądu w umowy
zawierane przez spółdzielnię z osobami trzecimi, protokoły organów,
sprawozdania finansowe;
 Niezależną drogę odwoławczą: Każdy członek ma prawo do zaskarżenia uchwały

-- 5 of 14 --

Walnego Zgromadzenia bezpośrednio do sądu powszechnego, jeśli uważa,
że narusza ona prawo, statut lub jego interesy.
Powyższe narzędzia mają zastosowanie wyłącznie na wniosek i z inicjatywy samych
zainteresowanych. Żaden organ administracji, nie posiada uprawnień do zastępowania
członków spółdzielni w wykonywaniu ich praw ani do sprawowania bieżącego nadzoru
nad decyzjami Walnego Zgromadzenia. W sytuacji, gdy członkowie nie uczestniczą
w zebraniach, nie weryfikują sprawozdań i nie korzystają z prawa głosu, dochodzi
do dobrowolnego zrzeczenia się realnego wpływu na podmiot. Rozwiązanie problemów
wewnętrznych w spółdzielniach nie powinno polegać wyłącznie na zwiększaniu
ingerencji państwa w niezależność tych podmiotów, lecz na budowaniu świadomości
obywatelskiej, zaangażowaniu i odpowiedzialności samych spółdzielców za ich wspólny
majątek.
6. Czy Ministerstwo rozważa przegląd przepisów dotyczących funkcjonowania spółdzielni
rolniczych w celu zwiększenia przejrzystości praw majątkowych ich członków oraz
wzmocnienia stabilności organizacyjnej tych podmiotów?
Należy wskazać, że MRiRW nie sprawuje nadzoru nad podmiotami, które organizują się
w oparciu o przepisy Prawa spółdzielczego i nie posiada uprawnień kontrolnych
i stanowiących wobec spółdzielni oraz samorządu spółdzielczego. Mimo tego, MRiRW
w ramach swoich kompetencji podejmuje działania związane ze wsparciem
spółdzielczości, poprzez np. promowanie współpracy producentów i tworzenia przez nich
wspólnych przedsiębiorstw w formie prawnej spółdzielni.
Ponadto, aktualnie w MRiRW prowadzone są prace polegające na analizie
obowiązujących regulacji dotyczących organizowania się producentów pod kątem
wprowadzenia ewentualnych zmian przepisów w celu ułatwienia procesu zrzeszania się.
Należy jednak podkreślić, że diagnoza sytuacji, identyfikacja problemów i wypracowanie
propozycji dotyczących ewentualnych zmian przepisów dotyczących funkcjonowania
podmiotów spółdzielczych powinny być efektem merytorycznej dyskusji całego
środowiska spółdzielczego w Polsce, natomiast organem właściwym w zakresie
funkcjonowania ustawy Prawo spółdzielcze jest Minister Sprawiedliwości.
7. Czy w ocenie Ministerstwa możliwe byłoby stworzenie modelu instytucjonalnego, który
wzmacniałby pozycję rolników w łańcuchu dostaw żywności - w szczególności poprzez
zwiększenie ich udziału w przetwórstwie, magazynowaniu oraz dystrybucji produktów

-- 6 of 14 --

rolnych?
Przykładem wskazywanego w pytaniu modelu wzmacniania pozycji rolników w łańcuchu
dostaw żywności jest zrzeszanie się rolników w Organizacje Producentów (OP) oraz
Grupy Producentów Rolnych (GPR). Tworzenie wspólnych form współdziałania
umożliwia producentom rolnym przejście z poziomu rozproszonych, pojedynczych
gospodarstw do roli silnego partnera biznesowego, co bezpośrednio przekłada się na
wyższe i bardziej stabilne dochody. Duża zmienność relacji podażowo-popytowych
na rynkach rolnych powoduje nieprzewidywalność i niepewność co do możliwości zbytu
produktów rolnych po opłacalnych cenach. MRiRW od lat promuje i wspiera ideę
współpracy producentów rolnych, wskazując na jej liczne korzyści. Wspólne działania
umożliwiają koncentrację podaży, lepsze dostosowanie produkcji do potrzeb rynku oraz
zwiększenie efektywności procesów handlowych. Ograniczenie liczby pośredników oraz
wspólna organizacja transportu przyczyniają się do obniżenia kosztów, natomiast
zbiorowe zakupy środków do produkcji pozwalają na uzyskiwanie korzystniejszych
warunków zaopatrzenia.
Oferta tworzona przez GPR i OP, obejmująca większe i jednorodne partie towarów
o stabilnych parametrach jakościowych oraz zapewniająca ciągłość dostaw, jest znacznie
bardziej atrakcyjna dla odbiorców hurtowych niż sprzedaż realizowana indywidualnie.
Współdziałanie sprzyja także zwiększeniu udziału mniejszych gospodarstw w rynku,
umożliwiając im konkurowanie z podmiotami o większym potencjale ekonomicznym.
Rolnicy decydujący się na tworzenie GPR i OP mogą korzystać ze specjalnie
dedykowanego wsparcia publicznego. W ramach Planu Strategicznego Wspólnej Polityki
Rolnej na lata 2023–2027 przewidziano instrumenty wspierające rozwój takich struktur.
W szczególności interwencja I.13.2 „Tworzenie organizacji producentów i grup
producentów rolnych” obejmuje podmioty utworzone od 1 stycznia 2023 r. Pomoc
finansowa ma formę rocznych płatności przyznawanych przez pierwszych pięć lat
działalności i jest obliczana jako określony procent wartości przychodów netto
ze sprzedaży produktów wytworzonych w gospodarstwach członków i sprzedanych
podmiotom niepowiązanym. Mechanizm ten zachęca do formalizacji współpracy oraz
wspiera rozwój trwałych struktur rynkowych w sektorze rolnym.
8. Czy Ministerstwo posiada analizy dotyczące wpływu obecnego modelu własnościowego
i kapitałowego w sektorze rolno-spożywczym na poziom dochodów gospodarstw rodzinnych
oraz ich pozycję negocjacyjną wobec dużych podmiotów skupowych, przetwórczych
i handlowych?

-- 7 of 14 --

Odnosząc się do powyższego pytania należy wskazać, że działania MRIRW koncentrują
się na osiągnięciu wizji polskiego rolnictwa zdefiniowanej w Strategii zrównoważonego
rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa 2030, zakładającej, że podstawą ustroju rolnego
są gospodarstwa rodzinne podlegające szczególnej ochronie państwa oraz realizacji celu
głównego ww. strategii tj. wielofunkcyjnego rozwoju gospodarczego wsi zapewniającego
bezpieczeństwo żywnościowe kraju i zwiększenie wartości dodanej z rolnictwa oraz
trwały wzrost dochodów jej mieszkańców przy minimalizacji rozwarstwienia
ekonomicznego, społecznego i terytorialnego oraz poprawie stanu środowiska
naturalnego.
Cel główny SZRWRiR 2030 jest realizowany w oparciu o trzy uzupełniające się cele
szczegółowe:
 Cel I: Wzmocnienie bezpieczeństwa żywnościowego i odporności na kryzysy;
 Cel II: Poprawa jakości życia, infrastruktury i stanu środowiska;
 Cel III: Rozwój przedsiębiorczości, pozarolniczych miejsc pracy i aktywnego
społeczeństwa.
W Celu szczegółowym I. Wzmocnienie bezpieczeństwa żywnościowego i odporności na
kryzysy przewidziano m.in. kierunki interwencji: I.1. Zwiększanie opłacalności produkcji
rolnej, rybackiej i przetwórstwa rolno-spożywczego oraz I.3. Zapewnienie
bezpieczeństwa żywnościowego kraju i jakości żywności, w których zdefiniowano
m.in. następujące działania:
1) stabilizacja dochodów rolniczych z wykorzystaniem środków krajowych i UE;
2) dalsza modernizacja gospodarstw rolnych i rybackich uwzględniająca efektywność
wspieranych rozwiązań), w tym m.in. inwestycje ułatwiające produkcję w warunkach
zwiększającego się ryzyka wynikającego z niekorzystnych zjawisk pogodowych
powodujących straty w produkcji;
3) rozwój spółdzielczości rolniczej;
4) kontynuacja zmian strukturalnych w rolnictwie, w tym poprawa struktury obszarowej
m.in. przez scalenia gruntów, zadania w ramach kształtowania ustroju rolnego oraz
racjonalne wykorzystanie potencjału produkcyjnego Zasobu Własności Rolnej Skarbu
Państwa;
5) restrukturyzacja zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne;
6) zapewnienie przestrzeni produkcyjnej dla produkcji rolniczej i ochrona gruntów
rolnych o najwyższej klasie przydatności przed jej pozarolniczym wykorzystaniem;
7) zachowanie i poprawa jakości gleby;
8) zapewnienie przestrzeni produkcyjnej dla produkcji zwierzęcej;

-- 8 of 14 --

9) ochrona gospodarstw rodzinnych;
10) wspieranie tworzenia krótkich łańcuchów wartości i łańcuchów rynkowych;
11) odbudowa i zwiększenie odporności produkcji zwierzęcej i roślinnej należących
do krajowych specjalizacji w rolnictwie;
12) dostosowanie warunków i technik produkcji do wymogów ochrony środowiska
i klimatu oraz wdrażanie zrównoważonego stosowania środków ochrony roślin;
13) zachęcenie młodych do pozostania na wsi i prowadzenia gospodarstwa w obliczu
kryzysu żywnościowego wywołanego zawirowaniami geopolitycznymi;
14) oddziaływanie na decyzje UE dotyczące relacji handlowych z krajami pozaunijnymi,
aby uwzględniał ochronę wrażliwych sektorów rynku rolnego i stosowanie przez kraje
trzecie standardów UE w zakresie jakości, bezpieczeństwa żywności i wymogów
dotyczących produkcji rolnej;
15) działania informacyjno-promocyjne realizowane w celu kształtowania pozytywnego
wizerunku polskiej żywności w kraju i na rynkach światowych oraz zwiększenia
rozpoznawalności marki i eksportu polskich produktów spożywczych;
16) budowa i rozwój sektora Infrastruktury Krytycznej w zakresie produkcji,
przetwarzania i dystrybucji żywności oraz udział we wdrażaniu krajowego
mechanizmu współpracy między uczestnikami systemu ochrony Infrastruktury
Krytycznej;
17) wzmocnienie systemu rezerw strategicznych w odniesieniu do produktów rolno-
spożywczych i środków do produkcji.
Dodatkowo wśród działań w obszarach wpływających na osiągnięcie celów
średniookresowej strategii rozwoju kraju, w Obszarze B: Stabilne finansowanie rozwoju,
wskazano m.in. działania:
 prace analityczne i koncepcyjne dotyczące stworzenia systemu finansowania ze
środków krajowych i z zagranicznych środków publicznych rozwoju sektora rolno-
spożywczego;
 wdrożenie mechanizmów likwidujących luki finansowania dla przedsięwzięć
rozwojowych na poziomie lokalnym i regionalnym dzięki wykorzystaniu potencjału
Grupy PFR oraz lokalnych i regionalnych instytucji finansowych (w tym banków
spółdzielczych);
 przygotowanie i wdrożenie rozwiązań legislacyjnych dotyczących zasad finansowania
rolnictwa, rybactwa i rozwoju obszarów wiejskich oraz instrumentów finansowych;
 poszerzanie źródeł finansowania inwestycji rozwoju obszarów wiejskich ze środków

-- 9 of 14 --

krajowych oraz z instytucji międzynarodowych (EBI, EFI, EBOIR);
 szersze wykorzystanie instrumentów finansowych (np. pożyczki, kredyty, poręczenia,
gwarancje spłaty kredytów) jako alternatywy dla instrumentów dotacyjnych
w ramach środków z budżetu UE.
9. Czy rozważane są działania zmierzające do zwiększenia udziału polskich rolników i krajowego
kapitału w przetwórstwie rolno-spożywczym oraz w innych ogniwach łańcucha wartości
żywności?
Wskazywane powyżej, w odpowiedzi na pytanie w sprawie „stworzenia modelu
instytucjonalnego”, propagowanie oraz wspieranie wspólnych form współpracy w postaci
GPR, OP oraz spółdzielni, nie są jedynymi działaniami dotyczącymi skracania łańcucha
wartości żywności.
Innym przykładem działania mającego na celu zwiększenie udziału rolników
w przetwórstwie oraz dystrybucji produktów rolnych dostaw było wprowadzenie
w 2017 r. przepisów z zakresu bezpieczeństwa żywności (1) regulujących
funkcjonowanie w Polsce rolniczego handlu detalicznego (RHD), które umożliwiają:
• zwiększenie udziału rolników w wartości dodanej łańcucha żywnościowego,
• wzmocnienie pozycji producentów w relacjach rynkowych,
• dywersyfikację źródeł dochodu gospodarstw,
• rozwój lokalnych rynków żywności oraz skracanie dystansu „od pola do stołu”,
• ograniczanie emisji związanych z transportem i wspieranie zrównoważonej produkcji.
Aktualnie, w Polsce produkcja żywności w gospodarstwach i jej wprowadzanie na rynek,
m.in. przez rolników, może odbywać się przede wszystkim w ramach 6 następujących
form działalności: produkcja podstawowa/pierwotna (PP), handel detaliczny (HD),
jak również sprzedaż bezpośrednia (SB), dostawy bezpośrednie (DB), działalność
marginalna, lokalna i ograniczona (MLO), rolniczy handel detaliczny (RHD), które zwane
są „krótkimi łańcuchami dostaw/dystrybucji” (KŁD):
 Rolniczy Handel Detaliczny (RHD): umożliwia produkcję i sprzedaż konsumentom
końcowym oraz lokalnym sklepom lub restauracjom żywności przetworzonej
(np. sery, wędliny, dżemy) z własnych surowców. Liczba podmiotów prowadzących
RHD systematycznie wzrasta i wynosi 25 739 (na 31.12.2025 r.);
 Sprzedaż bezpośrednia (SB): dotyczy nieprzetworzonych produktów pochodzenia
roślinnego i zwierzęcego (np. świeże ryby, miód, jaja) sprzedawanych prosto
 z gospodarstwa;

-- 10 of 14 --

 Dostawy bezpośrednie (DB): obejmują małe ilości produktów roślinnych
(np. warzywa, owoce, zboża) dostarczanych do konsumentów lub lokalnych placówek
detalicznych;
 Działalność marginalna, lokalna i ograniczona (MLO): pozwala na lokalne
przetwórstwo i sprzedaż produktów pochodzenia zwierzęcego na nieco większą
skalę, w tym do innych zakładów handlowych.
Te rodzaje działalności są „dedykowane” podmiotom prowadzącym produkcję żywności
na małą/średnią skalę na lokalny rynek, obowiązują przy ich prowadzeniu określone
w przepisach prawa limity ilościowe zbywanej żywności (uzależnione od formy
działalności), a także ograniczenie rynku do konkretnego obszaru (w zależności
od działalności). Jednocześnie dla takich podmiotów przewidziano w przepisach prawa
krajowego istotne ułatwienia i uproszczenia reguł z zachowaniem 5 podstawowych zasad
i wymogów zapewniających bezpieczeństwo konsumenta, które nie mają zastosowania
do podmiotów prowadzących analogiczną działalność na dużą skalę. Przykładowe
uproszczenia dla podmiotów prowadzących KŁD to: skrócona procedura uzyskiwania
uprawnień do prowadzenia działalności (rejestracja, a nie zatwierdzenie zakładu,
zwolnienie z obowiązku sporządzania projektu technologicznego zakładu), mniej
rygorystyczne wymagania higieniczne niż te, które dotyczą zakładów przemysłowych,
a także częstotliwość kontroli, która jest adekwatna do skali takiej działalności i ustalana
na zasadzie analizy ryzyka przez nadzorujące organy urzędowej kontroli żywności.
Ponadto, w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO)
uruchomiono dwa nabory wniosków w ramach instrumentu „Wsparcie rolników
i rybaków w zakresie przetwarzania lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych,
spożywczych, rybołówstwa lub akwakultury” (tzw. małe przetwórstwo). Pomoc w tej
interwencji została ukierunkowana na wsparcie małego przetwórstwa w ramach
rolniczego handlu detalicznego (RHD), sprzedaży bezpośredniej i działalności marginalnej,
lokalnej i ograniczonej (MLO), tworzenie miejsc bezpośredniej sprzedaży dla spożywczych
produktów lokalnych (miejsca obsługi podróżnych na obszarze dróg – tzw. MOP-y oraz
warzywniaki i zieleniaki).
W przypadku handlu lokalnego ważnymi punktami sprzedaży produktów wytwarzanych
w gospodarstwach rolnych są targowiska. Według danych Głównego Urzędu
Statystycznego w 2024 r. w krajowej ewidencji prowadzonej przez gminne jednostki
samorządowe zarejestrowanych było 2 636 stałych targowisk (w tym 2 387 targowisk

-- 11 of 14 --

z przewagą sprzedaży drobnodetalicznej). Na podstawie ustawy z dnia 29 października
2021 r. o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich
domowników, rada gminy jest zobowiązana do wyznaczenia, w drodze uchwały, miejsca
do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników. Wyznaczenie
takiego miejsca należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym,
niezależnie od tego, czy na terenie gminy funkcjonuje już targowisko.
Zgodnie z obowiązującymi od 1 stycznia 2022 r. przepisami art. 16 pkt 2 ustawy z dnia
12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, rolników i ich domowników
prowadzących w piątki i soboty handel jest zwolniony z opłaty targowej.
10. Czy Ministerstwo byłoby gotowe przeprowadzić kompleksową analizę merytoryczną,
ekonomiczną i prawną koncepcji zgłoszonej przez środowisko NSZZ RI „Solidarność”,
obejmującą zarówno potencjalne korzyści, jak i ryzyka związane z wdrożeniem tego rodzaju
rozwiązania?
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że nazwa załączonego do interpelacji projektu
nowelizacji ustawy odnosi się co prawda do ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r.
o kształtowaniu ustroju rolnego, ale zarówno treść udostępnionej interpelacji,
jak i załącznika do niej, jasno wskazuje, że dotyczą one mienia Zasobu Własności Rolnej
Skarbu Państwa (ZWRSP). Sprawy gospodarowania tym mieniem są zaś wyłączone spod
regulacji ww. ustawy. Są one objęte reżimem prawnym wynikającym z ustawy z dnia
19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ww. ustawy Skarb Państwa powierzył Krajowemu Ośrodkowi
Wsparcia Rolnictwa (KOWR) wykonywanie prawa własności i innych praw rzeczowych
na jego rzecz w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2 tej ustawy. Zgodnie zaś
z art. 5 ust. 2 tej ustawy, KOWR obejmując we władanie powierzone składniki mienia
Skarbu Państwa, wykonuje we własnym imieniu prawa i obowiązki z nimi związane
w stosunku do osób trzecich, jak również we własnym imieniu wykonuje związane z tymi
składnikami obowiązki publicznoprawne.
Zgodnie z art. 24 ust. 1 ww. ustawy KOWR gospodaruje nieruchomościami rolnymi
ZWRSP w pierwszej kolejności, w drodze wydzierżawienia albo sprzedaży nieruchomości
rolnych na powiększenie lub utworzenie gospodarstw rodzinnych, w trybie przetargów
ograniczonych do rolników indywidualnych.
Jak wynika z powyższego, podmiotami preferowanymi w dostępie do państwowej ziemi
są właśnie rolnicy indywidualni, a nie „podmioty z kapitałem zagranicznym”.

-- 12 of 14 --

Odnosząc się natomiast do rzekomej kwestii dzierżawienia „najcenniejszych gospodarstw
przez podmioty z kapitałem zagranicznym” należy stwierdzić, że według stanu na dzień
31 grudnia 2025 r. w dzierżawie przez cudzoziemców znajdowało się 26,6 tys. ha
nieruchomości ZWRSP, a w dzierżawie przez podmioty z udziałem kapitału zagranicznego
niebędące cudzoziemcami 12,4 tys. ha (źródło: Sprawozdanie z działalności KOWR
w 2025 r.), co stanowi 3,7% ogólnej powierzchni nieruchomości rolnych ZWSRS
znajdujących się w dzierżawie na dzień 31 grudnia 2025 r.
Z kolei odnosząc się do wskazywanej w projekcie idei przejęcia przez „bank rolny”
nieruchomości ZWRSP należy zauważyć, że tego typu przejęcie spowodowałoby
niemożność wykonywania przez KOWR jego ustawowych zadań, w tym, jak wskazano
powyżej, rozdysponowywania nieruchomości rolnych wśród rolników indywidualnych.
Ponadto należy również zauważyć, że kwestie związane z tworzeniem przepisów ustawy
oraz samą budową aktu prawnego uregulowane są w przepisach prawa. Kształt i granice
poszczególnych rozwiązań merytorycznych oraz instytucji prawnych wyznaczają
konstytucyjne ramy demokratycznego państwa prawnego, wywodzone przede
wszystkim z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 2 „Rzeczpospolita
Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady
sprawiedliwości społecznej”. Z zasady tej wywodzone są również zasady prawidłowej
(przyzwoitej) legislacji, które nakazują, aby przepisy formułowane były w sposób
poprawny, jasny i precyzyjny, zwłaszcza wówczas, gdy dotyczą praw i wolności jednostki
(TK – K 7/99, K 24/00). Wymóg określoności prawa zakłada, że obywatele będący
adresatami danej regulacji mają prawo oczekiwać jej czytelności, przejrzystości,
poszanowania zasad systemowych, a także nierozmijania się jej skutków z intencjami
prawodawcy.
Mając powyższe na uwadze przedstawiony projekt założeń należy uznać za niejasny,
nieprecyzyjny oraz oparty na błędnych danych faktycznych.
11. Czy resort rozważy zainicjowanie konsultacji eksperckich z udziałem przedstawicieli rolników,
organizacji branżowych, spółdzielczości rolniczej, środowisk naukowych oraz sektora
finansowego w celu oceny możliwości stworzenia nowoczesnych instrumentów finansowych
dla polskiego rolnictwa?
W odniesieniu do zainicjowania konsultacji eksperckich należy zauważyć, że MRiRW
aktualnie prowadzi już prace nad programowaniem Wspólnej Polityki Rolnej po 2027 r.
w ramach Grupy 1 ds. Programowania Wspólnej Polityki Rolnej, działającej przy Zespole

-- 13 of 14 --

ds. przygotowania Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028–2034.
Zadaniem Grupy jest opracowanie rekomendacji dotyczących celów i instrumentów
interwencji WPR, obejmujących m.in. wzmacnianie odporności ekonomicznej
gospodarstw rolnych, rozwój innowacji, poprawę pozycji producentów w łańcuchu
żywnościowym oraz przygotowanie założeń do nowej architektury wsparcia
finansowanego ze środków Unii Europejskiej.
Prace Grupy mają charakter ekspercki i stanowią element przygotowania rekomendacji,
które będą również podstawą dialogu z Komisją Europejską oraz konsultacji społecznych
projektu Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Małgorzata Gromadzka
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

-- 14 of 14 --