Interpelacja w sprawie systemowego wsparcia osób z chorobami neurodegeneracyjnymi oraz ich opiekunów
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17556
do ministra zdrowia
w sprawie systemowego wsparcia osób z chorobami neurodegeneracyjnymi oraz ich opiekunów
Zgłaszający: Magdalena Sroka
Data wpływu: 03-06-2026
Szanowna Pani Minister,
Najwyższa Izba Kontroli w opublikowanych ustaleniach dotyczących wsparcia osób starszych z chorobami neurodegeneracyjnymi, w tym chorobą Alzheimera, wskazała na liczne problemy systemowe związane z opieką nad chorymi oraz wsparciem ich opiekunów.
Według przytoczonych danych aż 76% ankietowanych w 2024 roku wskazało, że osoby chore na chorobę Alzheimera oraz ich opiekunowie pozostają bez odpowiedniego wsparcia. Zwrócono również uwagę na trudności związane z dostępem do ośrodków opieki całodobowej, domów pomocy społecznej oraz zakładów opiekuńczo-leczniczych.
NIK podkreśla także konieczność stworzenia systemowych rozwiązań obejmujących profilaktykę chorób otępiennych, zwiększenie dostępności diagnostyki, leczenia oraz opieki na wszystkich etapach choroby, a także skutecznego wsparcia opiekunów.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo prowadzi obecnie działania mające na celu wdrożenie kompleksowego systemu opieki nad osobami z chorobami neurodegeneracyjnymi?
Czy jest planowane zwiększenie liczby miejsc w:
- zakładach opiekuńczo-leczniczych,
- domach pomocy społecznej,
- placówkach zapewniających opiekę całodobową dla osób z chorobami neurodegeneracyjnymi?
Czy są prowadzone analizy dotyczące czasu oczekiwania na diagnostykę oraz leczenie osób z podejrzeniem chorób otępiennych, w tym Alzheimera?
Jakie działania są podejmowane w zakresie wczesnej diagnostyki oraz profilaktyki chorób otępiennych?
Czy ministerstwo planuje rozszerzenie programów wsparcia dla opiekunów osób z chorobami neurodegeneracyjnymi, w tym opieki wytchnieniowej oraz pomocy psychologicznej?
Czy są prowadzone prace nad utworzeniem ogólnopolskiego systemu monitorowania danych dotyczących liczby osób z chorobami neurodegeneracyjnymi oraz ich potrzeb opiekuńczych?
W jaki sposób ministerstwo zamierza zapewnić skuteczną koordynację między systemem ochrony zdrowia a systemem pomocy społecznej w zakresie opieki nad osobami z chorobami neurodegeneracyjnymi ?
Jakie działania zostaną podjęte w celu zwiększenia świadomości społecznej dotyczącej chorób otępiennych i wsparcia rodzin osób chorych?
Z wyrazami szacunku Magdalena Sroka
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8519 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RZS.050.6.2026.AK
Warszawa, 03 lipca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 17556 Poseł Magdaleny Sroki, w sprawie systemowego
wsparcia osób z chorobami neurodegeneracyjnymi oraz ich opiekunów, zwracam się z
uprzejmą prośbą o przyjęcie poniższych informacji.
Należy wskazać, że osoby żyjące z chorobami neurodegeneracyjnymi pozostają objęte
systemem ochrony zdrowia i mają dostęp do świadczeń zdrowotnych realizowanych na
różnych poziomach opieki, adekwatnie do ich potrzeb zdrowotnych. Celem działań
podejmowanych przez Ministra Zdrowia jest zatem przede wszystkim usystematyzowanie i
standaryzacja opieki nad osobami z chorobami otępiennymi oraz ich bliskimi, a także
zwiększenie i ułatwienie dostępu do świadczeń zdrowotnych i form wsparcia
dedykowanych tej grupie.
W ramach realizacji
Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych, polityki
publicznej do roku 2030, przyjętego uchwałą Rady Ministrów w grudniu 2025 r.,
podejmowane są już konkretne działania służące rozwojowi systemu wsparcia.
Od 1 października 2025 r. funkcjonuje ogólnopolska infolinia
„Helpline wobec demencji”,
uruchomiona przez Rzecznika Praw Pacjenta, we współpracy z Alzheimer Polska, na mocy
porozumienia z Ministerstwem Zdrowia. Infolinia stanowi narzędzie ułatwiające dostęp do
informacji i wsparcia dla osób z chorobami otępiennymi, ich rodzin oraz opiekunów. W
ramach działalności infolinii możliwe jest uzyskanie informacji o dostępnych świadczeniach
zdrowotnych i formach pomocy społecznej, wsparcia psychologicznego, porad prawnych
oraz konsultacji specjalistycznych. Infolinia umożliwia również uzyskanie informacji o
lokalnych instytucjach i organizacjach wspierających osoby z chorobami otępiennymi.
Szczególny nacisk położono na wsparcie opiekunów rodzinnych, którzy najczęściej
sprawują codzienną opiekę nad osobami chorymi.
Ponadto, w ramach Celu Operacyjnego 5 „Wyzwania demograficzne” Narodowego
Programu Zdrowia na lata 2021–2026, ogłoszono konkursy ofert obejmujące zadania
ukierunkowane na wsparcie osób z chorobami otępiennymi i ich opiekunów. Dotyczą one
m.in. przygotowania kursu szkoleniowego dla nieformalnych opiekunów osób z chorobami
otępiennymi oraz opracowania wytycznych dotyczących dostosowywania przestrzeni
domowej do potrzeb osób z zaburzeniami poznawczymi.
Warto również wskazać, że Polskie Towarzystwo Neurologiczne, we współpracy z Polskim
Towarzystwem Alzheimerowskim, opracowało dokument pn.
„Podstawowe rekomendacje
diagnostyki chorób otępiennych – ścieżka pacjenta”, który jest obecnie analizowany w
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Ministerstwie Zdrowia. Jego założenia wpisują się w dążenie do usprawnienia procesu
diagnostycznego oraz poprawy koordynacji opieki nad pacjentami.
Dodatkowo od maja 2025 r. w podstawowej opiece zdrowotnej realizowany jest program
profilaktyczny
„Moje Zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej”, obejmujący wszystkich
dorosłych pacjentów bez górnej granicy wieku. W przypadku osób po 60. roku życia
program przewiduje możliwość oceny funkcji poznawczych przy użyciu testu mini-COG,
jeśli stwierdzone zostanie podwyższone ryzyko zaburzeń poznawczych. Program ten może
odegrać istotną rolę we wczesnej identyfikacji osób wymagających dalszej diagnostyki.
Jednocześnie, że środków Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (FERS),
realizowane są projekty dotyczące wsparcia psychologicznego dla opiekunów i opiekunek
nieformalnych osób starszych. Celem projektów jest zapewnienie wsparcia
psychologicznego opiekunom nieformalnym osób starszych, w tym osobom sprawującym
opiekę nad osobami z chorobami otępiennymi, w szczególności chorobą Alzheimera, w
formie grupowych sesji wsparcia psychospołecznego oraz indywidualnych sesji
psychologicznych. Planowane jest również ogłoszenie konkursu dotyczącego świadczeń
podiagnostycznych dla osób z rozpoznaniem choroby otępiennej.
Dokumentem strategicznym w tym zakresie pozostaje Krajowy Program Działań wobec
Chorób Otępiennych, polityka publiczna do 2030 r., którego realizację Minister Zdrowia
będzie monitorował i rozwijał poprzez określone w nim działania, koncentrując się na
tworzeniu kompleksowego systemu wsparcia dla osób żyjących z chorobami otępiennymi
oraz ich opiekunów. Podejmowane inicjatywy będą ukierunkowane na poprawę jakości
życia pacjentów poprzez zapewnienie wcześniejszego rozpoznawania chorób otępiennych,
rozwój i upowszechnianie nowoczesnych metod diagnostycznych oraz zwiększanie dostępu
do świadczeń zdrowotnych i opiekuńczych.
Równolegle prowadzone będą działania służące wzmocnieniu wsparcia dla rodzin i
opiekunów. Istotnym elementem programu pozostanie również podnoszenie świadomości
społecznej na temat chorób otępiennych, przeciwdziałanie stygmatyzacji osób dotkniętych
tymi schorzeniami oraz wspieranie koordynacji współpracy pomiędzy systemem ochrony
zdrowia, pomocą społeczną i organizacjami pozarządowymi.
Istotnym elementem działań państwa w obszarze opieki nad osobami starszymi jest
również rozwój geriatrii i opieki długoterminowej. W latach 2024–2026 na ten cel
przeznaczono 1,48 mld zł ze środków Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania
Odporności (KPO). Środki te są wykorzystywane na modernizację i rozbudowę
infrastruktury ochrony zdrowia, tworzenie nowych miejsc opieki długoterminowej i
geriatrycznej, doposażenie placówek medycznych, szkolenie personelu oraz wdrażanie
nowych standardów jakościowych. Realizacja inwestycji finansowanych z KPO przynosi już
wymierne efekty - dzięki wsparciu utworzonych lub przekształconych zostanie łącznie 3
429 łóżek w obszarze opieki długoterminowej i geriatrycznej, w tym 2 921 łóżek opieki
długoterminowej oraz 508 łóżek geriatrycznych. Oznacza to znaczące zwiększenie
dostępności świadczeń, poprawę warunków leczenia i opieki oraz stopniowe ograniczanie
nierówności regionalnych w dostępie do świadczeń.
Odnosząc się do kwestii monitorowania skali występowania chorób neurodegeneracyjnych
należy wskazać, że
Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych przewiduje
działania w zakresie gromadzenia, monitorowania, analizy i publikacji danych dotyczących
chorób otępiennych. Program zakłada realizację działań mających na celu poprawę jakości
danych sprawozdawczych poprzez ujednolicenie zasad kodowania rozpoznań na
poszczególnych poziomach systemu ochrony zdrowia.
W odniesieniu do koordynacji między systemem ochrony zdrowia a systemem pomocy
społecznej należy podkreślić, że zagadnienie to stanowi jeden z kluczowych elementów
obecnie prowadzonej reformy opieki długoterminowej realizowanej w ramach reformy
A4.6 Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). Należy podkreślić, że
istotną grupę beneficjentów opieki długoterminowej stanowią osoby z chorobami
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
otępiennymi, które ze względu na postępujący charakter schorzenia często wymagają
długotrwałego, kompleksowego wsparcia medycznego, opiekuńczego i społecznego.
Reforma prowadzona jest wspólnie przez Ministerstwo Zdrowia oraz Ministerstwo
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, przy koordynacyjnej roli Kancelarii Prezesa Rady
Ministrów.
W 2024 r. zakończono przegląd strategiczny systemu opieki długoterminowej w Polsce, a
obecnie finalizowane są międzyresortowe prace nad wdrożeniem w ramach KPO
priorytetowych rekomendacji wynikających z tego przeglądu. Obejmują one m.in.
opracowanie wspólnej definicji opieki długoterminowej dla systemu ochrony zdrowia i
pomocy społecznej, określenie statusu opiekuna nieformalnego, wskazanie podmiotów
odpowiedzialnych za koordynację systemu, ustanowienie standardów jakości opieki oraz
stworzenie bardziej stabilnych mechanizmów finansowania świadczeń.
Realizacji tych celów służy także procedowana ustawa o osobach starszych i koordynacji
opieki długoterminowej. Projekt przewiduje m.in. stworzenie mechanizmu koordynacji
ścieżki osoby wymagającej opieki długoterminowej, w tym wprowadzenie funkcji
koordynatora na poziomie powiatu, rozwój opieki środowiskowej, poprawę dostępności
informacji o świadczeniach oraz rozwój systemu monitorowania jakości usług.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --