telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.25.2026.EL
Warszawa, 01 lipca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17551 złożoną przez Pana Posła Marcina Józefaciuka
w sprawie wpływu niedożywienia i nieprawidłowego żywienia dzieci i młodzieży na zdrowie
publiczne, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Jednym z elementów badań prowadzonych w grupie dzieci w ramach Narodowego
Programu Zdrowia (NPZ) jest ocena stanu odżywienia, w tym występowania niedoboru
masy ciała wskazującego na ryzyko niedożywienia). Z funduszy NPZ finansowana jest
realizacja badania COSI (ang. Childhood Obesity Surveillance Initiative) w Polsce.
Realizacja tego badania została uwzględniona w zadaniach Narodowego Programu Zdrowia
na lata 2016-2020 (zadanie pt. Realizacja badania COSI w latach 2016–2017) oraz na lata
2021-2026 (zadanie pt. Monitorowanie, wczesna diagnoza i interwencja w zakresie
występowania nadwagi i otyłości oraz podwyższonego ciśnienia tętniczego krwi w populacji
dzieci). W badaniu COSI zbierane są m.in. dane dotyczące wysokości i masy ciała dzieci,
wyliczany jest wskaźnik BMI (Body Mass Index), na podstawie którego, zgodnie z
zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), oceniany jest stan odżywienia, w tym
występowanie niedoboru masy ciała. Trzecia runda badania była realizowana w Polsce
w latach 2022-2023 wśród dzieci w wieku 7-9 lat. Kolejna, czwarta runda badania
prowadzona jest w roku 2026.
W ramach NPZ na lata 2016-2020 realizowane było zadanie pt. Przeprowadzenie
kompleksowych badań epidemiologicznych dotyczących sposobu żywienia i stanu
odżywienia społeczeństwa polskiego ze szczególnym uwzględnieniem grup: małe dzieci,
dzieci i młodzież w wieku szkolnym, kobiety ciężarne, osoby w podeszłym wieku, osoby

-- 1 of 11 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
przebywające w jednostkach całodobowego pobytu, wraz z identyfikacją czynników ryzyka
zaburzeń odżywiania, oceną poziomu aktywności fizycznej, poziomu wiedzy żywieniowej
oraz występowania nierówności w zdrowiu. Jedną z grup objętych tym badaniem były
dzieci i młodzież w wieku szkolnym. Badanie przeprowadzono w latach 2017-2020 wśród
uczniów szkół podstawowych w wieku 6-13 lat i szkół ponadpodstawowych w wieku 14-18
lat. Podobnie jak w badaniu COSI, zebrane zostały dane o wysokości i masie ciała dzieci
i młodzieży i na podstawie obliczonego wskaźnika BMI oceniona została prawidłowość
masy ciała, w tym występowanie jej niedoboru.
Ponadto, Polska uczestniczy w badaniu Health Behaviour in School-aged Children (HBSC)
przeprowadzanym w wielu regionach świata. Podobnie, jak w wyżej wymienionych
badaniach, badanie to dostarcza informacji o stanie odżywienia dzieci i młodzieży, w tym
występowaniu niedoboru masy ciała. Jest ono prowadzone regularnie od lat 1989/1990.
Najnowsze dane pochodzą z lat 2021/2022. Badaniem tym objęto uczniów w wieku 11-17
lat. Dane te zostały opublikowane w raporcie pt
. Sytuacja zdrowotna Ludności Polski i jej
uwarunkowania 2025, opracowanym w ramach zadania realizowanego ze środków NPZ na
lata 2021-20261.
Według raportu pt.
Zdrowie dzieci we wczesnym wieku szkolnym. Raport z badań 2022–
20232 opisującego wyniki trzeciej rundy badania COSI, opracowanego w ramach NPZ na
lata 2021-2026), niedobór masy ciała stwierdzono u 3,1% dzieci w wieku 7 lat, 3,2% u dzieci
w wieku 8 lat oraz 3,5% u dzieci w wieku 9 lat. W badaniu przeprowadzonym u dzieci i
młodzieży w wieku 6-18 lat w ramach zadania NPZ na lata 2016- 2020 pt.
Przeprowadzenie
kompleksowych badań epidemiologicznych dotyczących sposobu żywienia i stanu
odżywienia społeczeństwa polskiego ze szczególnym uwzględnieniem dzieci i młodzieży
w wieku szkolnym, wraz z identyfikacją czynników ryzyka zaburzeń odżywiania, oceną
poziomu aktywności fizycznej, poziomu wiedzy żywieniowej oraz występowania
nierówności w zdrowiu”, niedowagę stwierdzono u 2,2% dzieci i młodzieży.
Na podstawie badania Health Behaviour in School-aged Children (HBSC)
przeprowadzonego w latach 2021/2022, wykazano, że niedobór masy ciała w grupie
uczniów w wieku 11-17 lat u chłopców i dziewcząt traktowanych łącznie, mieścił się
w przedziale 2,2-6,4%, przy czym najwyższy był w grupie dzieci w wieku 11 lat3.
W piśmiennictwie z ostatnich lat są dostępne dane dotyczące wartości odżywczej diet
wybranych grup populacyjnych lub pobrania z dietą wybranych składników odżywczych.
1 https://www.pzh.gov.pl/raport-sytuacja-zdrowotna-ludnosci-polski-i-jejuwarunkowania-2025
2 red. Fijałkowska A., Dzielska A. 2024; https://medycynaszkolna.imid.med.pl/download/zdrowie-dzieci-
wewczesnym-wieku-szkolnym-raport-z-badan/)
3 Dzielska A. i wsp. 2025; https://www.pzh.gov.pl/raport-sytuacja-zdrowotnaludnosci-polski-i-jej-
uwarunkowania-2025/

-- 2 of 11 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Wskazują one, że diety dzieci i młodzieży najczęściej odznaczają się niedoborem wapnia
i witaminy D, a w niektórych grupach również magnezu.
Na podstawie badań przeprowadzonych wśród uczniów w wieku 7-18 lat z okolic Bielska-
Białej4 wykazano, że w ich dietach zbyt mała była zawartość wapnia. Średnie spożycie
wynosiło od 494,1 mg u chłopców w wieku 7-9 lat do 14,1 mg u chłopców w wieku 13-15
lat, w odniesieniu do norm na poziomie średniego zapotrzebowania grupy (EAR)
wynoszących odpowiednio 800 i 1100 mg. Ponadto wśród chłopców w wieku 13-15 lat
stwierdzono niższe niż wartość EAR (340 mg) dzienne pobranie magnezu (306,7 mg). Za
niedoborowe wśród dzieci i młodzieży można także uznać spożycie z dietą witaminy D,
co wynika m.in. z badań przeprowadzonych wśród uczniów w wieku 14-20 lat w Polsce5.
Stwierdzono, że niedobór witaminy D występował w dietach 78,24% osób w wieku 14-17
lat i 77,12% osób w wieku 18-20 lat, uwzględniając wszystkie jej źródła. Niedobór tej
witaminy często występował nie tylko w diecie uczniów z niedoborem masy ciała – 85,28%,
ale również z otyłością – 76,7%.
Istotne dla zdrowia dzieci i młodzieży jest zagwarantowanie przez państwo powszechnej
i nieodpłatnej profilaktycznej opieki zdrowotnej. Jej celem jest zwiększenie potencjału
zdrowotnego młodego pokolenia przez wczesne diagnozowanie problemów zdrowotnych
i możliwość wczesnego podjęcia działań leczniczych i naprawczych. Osoby te mają prawo
do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, niezależnie od
uprawnień z tytułu ubezpieczenia rodziców (opiekunów).
W grupie dzieci i młodzieży do ukończenia 19. roku życia świadczenia profilaktycznej opieki
zdrowotnej są realizowane na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej6. Profilaktyczną
opiekę zdrowotną nad populacją dzieci i młodzieży sprawują: lekarz, położna (do
ukończenia 6 tygodnia życia dziecka), pielęgniarka POZ oraz pielęgniarka środowiska
nauczania i wychowania lub higienistka szkolna.
Rozporządzenie określa zakres i terminy wykonywania u dzieci i młodzieży wizyt
patronażowych (u noworodka i niemowlęcia), testów przesiewowych oraz okresowych
profilaktycznych badań lekarskich (bilansów zdrowia) z oceną rozwoju fizycznego dziecka,
jak również wykonywanie testów przesiewowych (pomiary wysokości, masy ciała,
4 Waksmańska W. i wsp. 2022; https://www.termedia.pl/Analysis-of-the-consumption-of-nutrients-andminerals-
in-the-diets-of-children-and-adolescents,127,47139,1,0.html
5 Stachoń M., Lachowicz K. 2024; https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9564653/pdf/ijerph-19-12184.pdf
6 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu
podstawowej opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1427, ze zm.).

-- 3 of 11 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
określenie współczynnika BMI, testy wzroku i słuchu). Profilaktyczne badania lekarskie
i testy przesiewowe wykonywane są w następujących okresach życia dziecka:
1) dzieci młodsze – w 1 roku życia (w 1-2 tygodniu życia, 3 tygodniu życia, w 2-6 miesiącu
życia – w terminach obowiązkowych szczepień ochronnych; w 9 i 12 miesiącu życia),
w wieku 2 lat, 4 lat, 5 lat;
2) dzieci starsze – w wieku 6 (lub 7 lat), 10 lat, 12 lat, 13 lat, 16 lat, 18 (do ukończenia 19
r.ż.).
Ważnym elementem porady lekarza i pielęgniarki jest edukacja zdrowotna skierowana do
dziecka i jego rodziców (opiekunów). Stwierdzenie nieprawidłowości odżywiania (otyłości
lub niedożywienia) u dziecka jest wskazaniem dla lekarza do dalszego diagnozowania ich
przyczyn. Zadania z zakresu edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia realizują: lekarz
podstawowej opieki zdrowotnej oraz pielęgniarka środowiska nauczania i wychowania.
Edukacja polega na udzielaniu dzieciom i ich rodzicom wskazówek na temat zdrowego stylu
życia: właściwego odżywiania, aktywności fizycznej, kształtowania prawidłowych nawyków
higienicznych.
W ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej nad uczniami pielęgniarka środowiska
nauczania i wychowania lub higienistka szkolna wykonuje testy przesiewowe, m.in. do
wykrywania zaburzeń rozwoju fizycznego - pomiary: wysokości i masy ciała, w tym
określenie współczynnika masy ciała (Body Mass Index - BMI) w I, III, V i VII klasie szkoły
podstawowej oraz I i ostatniej klasie szkoły ponadpodstawowej. Wyniki testów
przesiewowych pielęgniarka lub higienistka szkolna wpisuje w karcie profilaktycznego
badania ucznia, którą przekazuje rodzicom ucznia (ew. pełnoletniemu uczniowi), w celu
zgłoszenia się na bilans zdrowia dziecka do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, który
sprawuje nad nim opiekę. Do zadań pielęgniarki lub higienistki szkolnej należy ponadto
kierowanie postępowaniem poprzesiewowym oraz sprawowanie opieki nad uczniami
z dodatnimi wynikami testów, a także czynne poradnictwo dla uczniów z problemami
zdrowotnymi.
U dzieci w wieku szkolnym przeprowadzane są testy przesiewowe przez pielęgniarki
szkolne lub higienistki szkolne, a także bilanse zdrowia wykonywane przez lekarzy
podstawowej opieki zdrowotnej. W przypadku dzieci i młodzieży szkolnej badania są
wykonywane w następujących rocznikach: - roczne obowiązkowe przygotowanie
przedszkolne (albo klasa I szkoły podstawowej), - klasa III szkoły podstawowej, - klasa VII
szkoły podstawowej, - klasa I szkoły ponadpodstawowej, - ostatnia klasa szkoły
ponadpodstawowej do ukończenia 19 roku życia.

-- 4 of 11 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
W zakresie wpływu niedożywienia na zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży, pragnę
wskazać, iż reforma psychiatrii dzieci i młodzieży jest dostosowana do wszystkich
pacjentów, niezależnie od rozpoznania. Młodzi pacjenci mogą skorzystać z pomocy na
wszystkich trzech poziomach referencyjnych.
Ponadto, Ministerstwo Zdrowia nadzoruje realizację projektu pn. „Opracowanie i realizacja
specjalistycznych programów diagnozy i leczenia zaburzeń psychicznych”, w którym ujęte
zostały m.in. kwestie zaburzeń odżywiania. Celem projektu jest poprawa jakości
i efektywności świadczeń z zakresu zdrowia psychicznego poprzez wypracowanie
i wdrożenie specjalistycznych metod diagnozy oraz terapii zaburzeń psychicznych.
W ramach projektu, opracowanych zostanie 15 programów diagnozy i leczenia zaburzeń
psychicznych dla dzieci i młodzieży oraz 5 programów diagnozy zaburzeń psychicznych dla
dorosłych. Wskazane w programach procedury diagnostyczne i terapeutyczne będą
dostosowane do określonych problemów zdrowotnych i będą uwzględniać
wysokospecjalistyczne oddziaływania, kierowane do poszczególnych grup pacjentów
i pacjentek. Programy diagnostyczno-terapeutyczne dla dzieci i młodzieży, będą
poświęcone m.in. diagnostyce i leczeniu zaburzeń odżywiania. Beneficjentem projektu jest
Instytut Psychiatrii i Neurologii.
Podkreślić należy, że żywienie zbiorowe w szkole powinno opierać się na określonych
zasadach i spełniać wypracowane przez ekspertów normy i rekomendacje. Rozporządzenia
regulujące wymagania odnośnie do żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w placówkach
szkolnych wydaje Minister Zdrowia. Od 1 września 2026 r. będzie obowiązywało
znowelizowane rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie grup środków spożywczych
przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz
wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia
zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach – tzw. rozporządzenie sklepikowe7.
Normy żywienia oraz zasady racjonalnego żywienia dla różnych grup ludności, w tym dla
dzieci i młodzieży, opracowuje Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy
Instytut Badawczy (NIZP PZH – PIB) – jednostka badawczo-rozwojowa podległa i
nadzorowana przez Ministra Zdrowia. Normy żywienia aktualizowane są w ramach
kolejnych edycji NPZ. Ostatnia aktualizacja norm miała miejsce w 2024 r. w ramach zadania
NPZ 2021-2026 pt.
Aktualizacja norm żywienia dla populacji8. Kontrolę nad spełnieniem
warunków realizacji żywienia zbiorowego w jednostkach systemu oświaty pełnią organy
Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
7 Dz.U. z 2026 r. poz. 197
8 (https://www.pzh.gov.pl/normy-zywienia-2024/).

-- 5 of 11 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
W tym miejscu pragnę wyjaśnić, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach
urzędowej kontroli żywności nie prowadzą monitoringu stanu odżywienia dzieci i
młodzieży ani nie oceniają występowania niedożywienia, w tym tzw. „ukrytego głodu”.
Zadania w obszarze żywienia dzieci i młodzieży koncentrują się na sprawowaniu nadzoru
nad przestrzeganiem przepisów prawa żywnościowego przez podmioty prowadzące
żywienie zbiorowe oraz sprzedaż żywności w jednostkach systemu oświaty. W odniesieniu
do dzieci i młodzieży, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej prowadzą kontrole m.in.
stołówek szkolnych, sklepików szkolnych oraz innych miejsc sprzedaży żywności
funkcjonujących na terenie jednostek systemu oświaty (automaty vendingowe). W ramach
tych działań weryfikowane jest przestrzeganie wymagań określonych w przepisach prawa
żywnościowego, w tym wymagań wynikających z rozporządzenia sklepikowego. Kontrole
prowadzone są zgodnie z harmonogramami kontroli opracowywanymi na podstawie oceny
ryzyka oraz obowiązujących procedur urzędowej kontroli żywności. Niezależnie od kontroli
planowych organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej podejmują również kontrole
interwencyjne, realizowane w związku ze zgłoszeniami dotyczącymi możliwych
nieprawidłowości. W roku szkolnym 2024/2025 organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej
sprawowały nadzór nad 13 715 obiektami żywności i żywienia funkcjonującymi w
jednostkach systemu oświaty, w tym nad 1 007 sklepikami i kioskami szkolnymi oraz 12
708 stołówkami działającymi w szkołach, przedszkolach, bursach, internatach oraz
placówkach specjalnych i wychowawczych. W tym okresie przeprowadzono łącznie 16 062
kontrole, z czego 11 436 dotyczyło przestrzegania wymagań określonych w ww.
rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2016 r.
Podczas prowadzonych urzędowych kontroli żywności, organy Państwowej Inspekcji
Sanitarnej oceniają warunki i sposób żywienia oferowany przez podmiot, a nie stan
odżywienia dzieci korzystających z tych posiłków. Nie prowadzą też badań mających na
celu identyfikację przypadków niedożywienia. Zakres kontroli obejmuje natomiast ocenę
zgodności działalności podmiotów z wymaganiami określonymi w przepisach prawa,
w szczególności w zakresie bezpieczeństwa żywności, warunków higieniczno-sanitarnych
oraz spełniania wymagań żywieniowych przewidzianych dla żywności oferowanej dzieciom
i młodzieży w jednostkach systemu oświaty.
Państwowa Inspekcja Sanitarna prowadzi w szkołach także działania edukacyjne
ukierunkowane na promocję zdrowego stylu życia dzieci i młodzieży, obejmujące również
zagadnienia dot. prawidłowego żywienia oraz aktywności fizycznej. Kluczowym działaniem
o zasięgu ogólnopolskim jest program edukacyjny „Trzymaj Formę!”, realizowany przez
Główny Inspektorat Sanitarny we współpracy z Polską Federacją Producentów Żywności
Związkiem Pracodawców. Program skierowany jest do uczniów klas V–VIII szkół

-- 6 of 11 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
podstawowych oraz ich rodziców/ opiekunów, a jego celem jest kształtowanie trwałych
nawyków prozdrowotnych poprzez promocję zbilansowanej diety i aktywnego stylu życia.
W ramach programu realizowane są m.in.:
 zajęcia edukacyjne dotyczące zasad prawidłowego żywienia i znaczenia aktywności
fizycznej,
 działania rozwijające umiejętność dokonywania świadomych wyborów
żywieniowych (np. czytanie i interpretacja informacji na etykietach produktów),
 projekty edukacyjne realizowane metodą projektu, angażujące uczniów,
nauczycieli i rodziców,
 inicjatywy promujące zdrowe odżywianie i aktywność fizyczną w środowisku
szkolnym i lokalnym. Zakres treści realizowanych w programie obejmuje szerokie
spektrum zagadnień z obszaru żywienia człowieka. Materiały edukacyjne
programu uwzględniają m.in.:
 zasady diety zbilansowanej,
 spożycie energii oraz rolę podstawowych składników odżywczych,
 znaczenie makro- i mikroskładników w diecie,
 alternatywne modele żywienia (np. dietę wegetariańską)
 zaburzenia zdrowia i rozwoju wynikające z nieprawidłowego odżywiania, w tym
konsekwencje niedoborów pokarmowych. Takie kompleksowe ujęcie tematyki
żywienia pozwala na równoczesne uwzględnienie problemu nadwagi i otyłości oraz
niedożywienia jakościowego („ukrytego głodu”), wskazywanego jako jedno z
istotnych wyzwań zdrowia publicznego wśród dzieci i młodzieży.
Program „Trzymaj Formę!” realizowany jest od 2006 r. i ma szeroki zasięg – w roku
szkolnym 2024/2025 uczestniczyło w nim ponad 530 tys. uczniów z blisko 5900 szkół
podstawowych. Dodatkowo w jego ramach organizowany jest ogólnopolski Konkurs wiedzy
o zdrowym stylu życia „Trzymaj Formę!”, którego celem jest pogłębianie wiedzy uczniów
i wzmacnianie postaw prozdrowotnych. Konkurs skierowany jest zarówno do szkół, które
uczestniczą w ogólnopolskim programie edukacyjnym „Trzymaj Formę!”, jak i do tych
placówek, które nie realizują programu. 20 maja 2026 r. w Centrum Nauki Kopernik
w Warszawie, odbył się finał XIV edycji konkursu. W tegorocznej edycji Konkursu wzięło
udział 11 328 uczniów z 1248 szkół.
Skuteczność podejmowanych działań potwierdzają również wyniki badań ewaluacyjnych
programu. Z raportu opracowanego na podstawie ogólnopolskich badań
przeprowadzonych w roku szkolnym 2024/2025 wynika, że udział w programie „Trzymaj
Formę!” stanowi istotny czynnik wpływający na styl życia młodzieży, w tym jej sposób
żywienia, poziom aktywności fizycznej oraz świadomość i wiedzę żywieniową. Uczniowie

-- 7 of 11 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
uczestniczący w programie wykazują większe zainteresowanie informacjami dotyczącymi
żywności, w tym oznaczeniami na opakowaniach, oraz deklarują bardziej świadome wybory
żywieniowe.
W 2025 r. Główny Inspektorat Sanitarny zorganizował również konkurs Zroluj Zdrowie –
Siła Wyborów, którego celem było promowanie zdrowego stylu życia poprzez zaproszenie
młodzieży do tworzenia kreatywnych filmów w formie krótkich rolek (reels) do mediów
społecznościowych. Konkurs odbywał się w ramach ustanowionego przez Senat RP roku
2025 Rokiem Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki, pod honorowym patronatem Marszałek
Senatu RP, Małgorzaty Kidawy-Błońskiej. Swoje prace przygotowały zespoły uczennic
i uczniów z 7. i 8. klas szkół podstawowych z całej Polski. Do konkursu nadesłano 397 rolek,
spośród których 32 zakwalifikowano do etapu krajowego a 3 zespoły zostały zaproszone na
uroczysty finał, który odbył się 23 czerwca 2025 r. w Senacie RP. Uzupełnieniem działań
ogólnopolskich są inicjatywy realizowane przez stacje sanitarno-epidemiologiczne na
poziomie wojewódzkim i powiatowym, obejmujące m.in. warsztaty, szkolenia, prelekcje
oraz działania informacyjno-edukacyjne kierowane również do uczniów, rodziców i kadry
pedagogicznej. Prowadzone działania mają charakter kompleksowy i długofalowy,
koncentrują się na wzmacnianiu kompetencji zdrowotnych dzieci i młodzieży oraz
wspieraniu dokonywania świadomych wyborów sprzyjających zdrowiu. W roku 2025
działaniami edukacyjnymi objęto łącznie 3 381 351 odbiorców, co wskazuje na bardzo
szeroki zasięg inicjatyw promujących zdrowy styl życia. Zorganizowano m.in.:
 1 763 stoiska informacyjne (285 738 odbiorców),
 1 049 ekspozycji (99 743 odbiorców),
 610 konkursów (38 057 uczestników),
 1 911 szkoleń, konferencji i narad (19 843 uczestników).
Promocja zdrowego żywienia oraz aktywności fizycznej stanowi jeden z kluczowych
priorytetów Głównego Inspektoratu Sanitarnego w obszarze promocji zdrowia. Działania
w tym zakresie są konsekwentnie rozwijane zarówno poprzez kontynuację programów
ogólnopolskich, jak i przygotowywanie nowych interwencji dostosowanych do aktualnych
wyzwań zdrowotnych oraz wieku odbiorców. W tym kontekście Główny Inspektorat
Sanitarny przygotowuje nową interwencję edukacyjną skierowaną do dzieci w wieku
przedszkolnym, której wdrożenie planowane jest od stycznia 2027. Działanie to ma na celu
wczesne wspieranie kształtowania nawyków sprzyjających zdrowiu poprzez rozwijanie
u dzieci podstawowych umiejętności związanych z codziennymi wyborami dotyczącymi
m.in. żywienia, aktywności fizycznej i odpoczynku. Przygotowanie interwencji wynika z
potrzeby wzmacniania działań profilaktycznych już na najwcześniejszych etapach życia.
Wczesne dzieciństwo jest kluczowym okresem dla kształtowania nawyków zdrowotnych,

-- 8 of 11 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
9
które wpływają na zdrowie w dalszych etapach życia, a dostępne dane wskazują na rosnącą
skalę problemu dot. sposobu żywienia obserwowane już wśród dzieci w wieku
przedszkolnym. Jednocześnie działania planowane przez Główny Inspektorat Sanitarny
mają charakter długofalowy i rozwojowy. Nowa interwencja stanowi element szerszego
podejścia do promocji zdrowia dzieci i młodzieży, obejmującego stopniowe rozwijanie
kolejnych działań edukacyjnych i profilaktycznych, opartych na aktualnych danych
naukowych oraz doświadczeniach z realizacji dotychczasowych programów.
Niewątpliwie, istotnym elementem działań na rzecz ograniczenia problemu niedożywienia
uczniów w Polsce byłaby systematyczna ocena sytuacji w tym zakresie dotycząca stanu
odżywienia, w tym występowania niedoboru masy ciała z uwzględnieniem wieku, płci,
miejsca zamieszkania i wybranych czynników społeczno-ekonomicznych. W określonych
okresach ocenie stanu odżywienia powinna towarzyszyć kompleksowa ocena sposobu
żywienia, w celu uzyskania danych o wartości energetycznej i odżywczej diety uczniów oraz
oceny rodzaju i częstości występowania niedoborów żywieniowych, w tym niedoborów
mikroelementów, a także identyfikacji grup najbardziej narażonych na występowanie
niedoborów. Możliwości prowadzenia takich badań analizowane są w ramach planowanej
nowej edycji Narodowego Programu Zdrowia - z okresem obowiązywania od 2027 r.
W planowanej, nowej edycji NPZ działania będą skupiały się wokół rozwiązań już
funkcjonujących, wdrożonych w ramach dotychczasowych edycji, ale także wprowadzeniu
nowych inicjatyw wspierających zdrowy styl życia, których celem jest skuteczne
ograniczenie skali problemów stanowiących istotne wyzwania zdrowotne i społeczne.
W ramach nowego NPZ planowane jest zacieśnienie współpracy międzyresortowej.
Wzmocnienie współpracy międzysektorowej będzie niezbędne, aby skutecznie
oddziaływać na te determinanty zdrowia i zwiększać efektywność polityki zdrowia
publicznego.
Pragnę jednocześnie zwrócić uwagę na znaczenie edukacji żywieniowej - działania
obejmujące edukację żywieniową w szkołach powinny być kierowane nie tylko dzieci,
młodzieży, ale także rodziców i opiekunów. Jednym z elementów takiej edukacji jest
wdrażanie standardów żywienia w placówkach żywienia zbiorowego zgodnych
z rekomendacjami zdrowego żywienia dzieci i młodzieży. Skuteczność programów
szkolnych jest powiązana z wdrażaniem określonych dobrych praktyk, do których należą
w szczególności: zapewnianie pełnowartościowych, zbilansowanych posiłków zgodnych
z zaleceniami żywieniowymi; wykorzystywanie lokalnych i zrównoważonych źródeł
żywności, eliminowanie barier administracyjnych i stygmatyzacji, objęcie wsparciem dzieci
najbardziej potrzebujących; trwałe umocowanie programów w ramach prawnych.

-- 9 of 11 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
10
Pragnę zaznaczyć, że dzięki realizacji Narodowego Programu Zdrowia systematycznie od
lat prowadzone są działania edukacyjne skierowane do uczniów, szkół i przedszkoli.
Przykładem takich działań jest Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ), które
zostało utworzone w 2017 r. Działania NCEŻ były i są finansowane przez Ministra Zdrowia
i realizowane w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016-2020, a obecnie na
lata 2021-2026.
NCEŻ powstało z potrzeby szerzenia rzetelnej wiedzy w zakresie żywienia i zdrowego stylu
życia, pozytywnej zmiany postaw i nawyków żywieniowych, a w konsekwencji poprawy
stanu zdrowia Polaków. Misją NCEŻ jest edukacja różnych grup populacji w oparciu
o wiarygodne dowody naukowe. NCEŻ (https://ncez.pzh.gov.pl/) jest platformą
umożliwiającą łatwy dostęp do wiarygodnych źródeł wiedzy. Każdy zainteresowany
poprawą stanu swojego zdrowia i jakości życia, ma dostęp do szeregu artykułów
edukacyjnych, ebooków, zaleceń żywieniowych, materiałów video i wielu innych
praktycznych narzędzi pomagających w zmianie nawyków na prozdrowotne, również
w kontekście profilaktyki nadmiernej masy ciała.
Eksperci NCEŻ przekładają osiągnięcia współczesnej nauki na prosty język, wykorzystując
do tego nowoczesne środki przekazu, odpowiednio dopasowując kanały i formę
komunikacji do poszczególnych grup odbiorców. Na portalu NCEŻ dostępne są treści
dedykowane bezpośrednio jednostkom systemu oświaty, dotyczące zasad żywienia
uczniów i przedszkolaków.
Jednym z działań NCEŻ jest prowadzenie Centrum Dietetycznego Online (CDO) –
internetowej poradni dietetycznej, gdzie bezpłatnie i bez wychodzenia z domu, każdy może
skorzystać z profesjonalnych konsultacji edukacyjno-dietetycznych, psychologicznych
i dotyczących aktywności fizycznej. Konsultacje mogą mieć charakter jednorazowej porady
indywidualnej lub porady rodzinnej, a jeśli jest potrzeba – także stałej opieki dietetycznej.
Osoby niepełnoletnie mogą wziąć udział w konsultacji wyłącznie w obecności i pod opieką
rodzica/opiekuna. Edukacja żywieniowa całej rodziny to kluczowy element w procesie
zmiany nawyków żywieniowych, szczególnie wśród dzieci z otyłością. Zapisy na konsultacje
wymagają rejestracji na stronie https://ncez.pzh.gov.pl/poradnia/.
Konsultacje prowadzone są od poniedziałku do piątku w godz. 7:50-19:30. Platforma CDO
i udzielane przez nią porady online stanowią istotne narzędzie w prewencji oraz
wspomaganiu leczenia nadwagi i otyłości, a także innych chorób zależnych od stylu życia.
Regularne spotkania z dietetykiem dają możliwość wprowadzania modyfikacji
żywieniowych metodą małych kroków, czyli stopniowo i systematycznie, co pozwala
osiągnąć zamierzony efekt i utrzymać go. Stawiamy na edukację, zarówno osób

-- 10 of 11 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
11
indywidualnych, jak i całych rodzin poprzez zwiększanie świadomości w zakresie
prawidłowego żywienia. Użytkownicy doceniają przede wszystkim profesjonalizm
i indywidualne podejście, możliwość zadawania pytań w czasie rzeczywistym oraz poczucie,
że rozmowa przebiega w spokojnym, komfortowym tempie.
Obok materiałów edukacyjnych promujących prawidłowe nawyki żywieniowe i zdrowy styl
życia, co roku w klasopracowni NIZP PZH-PIB realizowane są warsztaty edukacyjno-
kulinarne „Lekcja zdrowia” dla uczniów szkół podstawowych. Edukacja poprzez
doświadczanie i samodzielne przygotowywanie posiłków to jeden z najlepszych kierunków
działań, które mogą mieć realny wpływ na zmianę nawyków żywieniowych młodych
pokoleń. Zachęcenie dzieci do samodzielnego przygotowywania wartościowych posiłków
może sprawić, że wiedzę i umiejętności zdobyte podczas warsztatów przeniosą do domu
i przekażą pozostałym domownikom.
Ważną rolę w tworzeniu środowiska prozdrowotnego dziecka pełnią placówki oświatowe,
a co za tym idzie posiłki, z których mogą korzystać uczniowie w szkole czy przedszkolu.
Dlatego w ramach działań projektu NCEŻ od 2021 r. rokrocznie realizowane są także
warsztaty edukacyjno-kulinarne dla realizatorów żywienia zbiorowego w przedszkolach
i szkołach. Ich celem jest promowanie wśród personelu, odpowiedzialnego za planowanie
i przygotowywanie żywienia zbiorowego, najaktualniejszej wiedzy z zakresu żywienia dzieci
i młodzieży oraz wytycznych rozporządzenia sklepikowego. Warsztaty te stanowią dla
realizatorów inspirację do wprowadzania zmian w menu szkolnym oraz dają możliwość
wymiany spostrzeżeń, doświadczeń i dobrych praktyk między uczestnikami.
Niewątpliwie realizacja programów edukacyjnych w zakresie żywienia przyczynia się do
wzrostu świadomości zdrowotnej uczniów, rozwijania odpowiedzialnych postaw wobec
własnego zdrowia oraz budowania trwałych nawyków sprzyjających zachowaniu dobrej
kondycji i samopoczucia przez całe życie. Dzięki kompleksowym działaniom edukacyjnym
szkoła staje się miejscem wspierającym rozwój zdrowego stylu życia oraz kształtowanie
kompetencji niezbędnych do podejmowania świadomych decyzji żywieniowych. Pragnę
zapewnić, że Ministerstwo Zdrowia konsekwentnie wspiera inicjatywy służące budowaniu
świadomości zdrowotnej oraz rozwijaniu kompetencji żywieniowych uczniów. Wierzymy,
że systematyczna edukacja w tym zakresie przyczynia się do poprawy stanu zdrowia dzieci
i młodzieży, zmniejsza ryzyko występowania chorób dietozależnych oraz wspiera
tworzenie kultury zdrowego stylu życia w całym społeczeństwie.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 11 of 11 --