Interpelacja w sprawie skuteczności programów dożywiania dzieci i młodzieży oraz przeciwdziałania ubóstwu żywnościowemu
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17550
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie skuteczności programów dożywiania dzieci i młodzieży oraz przeciwdziałania ubóstwu żywnościowemu
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 02-06-2026
Szanowna Pani Minister,
najnowsze raporty organizacji społecznych wskazują na utrzymujący się problem ubóstwa żywnościowego dzieci i młodzieży. Szczególny niepokój budzi fakt, że część uczniów doświadcza głodu lub niedoborów żywieniowych pomimo funkcjonowania programów wsparcia finansowanych ze środków publicznych.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Ilu uczniów objęto pomocą żywnościową w ramach programu „Posiłek w szkole i w domu“ w latach 2020–2026?
Jakie środki finansowe przeznaczono na realizację programu w poszczególnych latach?
Ilu uczniów korzystających z programu uczęszcza do szkół podstawowych, a ilu do szkół ponadpodstawowych?
Jak zmieniała się liczba beneficjentów programu w ostatnich sześciu latach?
Jakie są najczęstsze przyczyny przyznawania pomocy żywnościowej dzieciom i młodzieży?
Czy ministerstwo prowadzi analizy dotyczące liczby dzieci pozostających poza systemem wsparcia pomimo spełniania kryteriów ubóstwa?
Ilu uczniów otrzymuje wsparcie żywieniowe za pośrednictwem ośrodków pomocy społecznej bez formalnego postępowania administracyjnego?
Czy ministerstwo analizuje wpływ inflacji cen żywności na skuteczność programów dożywiania?
Czy obecne kryteria dochodowe uprawniające do pomocy były aktualizowane w związku ze wzrostem kosztów utrzymania?
Ilu uczniów szkół ponadpodstawowych korzysta obecnie z pomocy żywnościowej?
Czy ministerstwo prowadzi badania dotyczące zjawiska tzw. ukrytego głodu i niedoborów żywieniowych wśród dzieci?
Czy analizowano wpływ niedożywienia na wykluczenie edukacyjne i społeczne uczniów?
Czy są planowane zmiany zwiększające dostępność programów dożywiania dla młodzieży szkół ponadpodstawowych?
Czy ministerstwo rozważa stworzenie powszechnego systemu wsparcia żywieniowego niezależnego od dochodu rodziców?
Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo w celu ograniczenia skali ubóstwa żywnościowego dzieci i młodzieży w Polsce?
Z poważaniem Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 7 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8122 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.359.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17550 Pana Posła Marcina Józefaciuka, w sprawie
skuteczności programów dożywiania dzieci i młodzieży oraz przeciwdziałania ubóstwu
żywnościowemu, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Jednym z programów, który skierowany jest do osób znajdujących się w trudnej sytuacji
życiowej jest wieloletni rządowy program „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024-2028,
wspierający finansowo gminy w realizacji ich zadań własnych o charakterze obowiązkowym,
określonych w art. 17 ust. 1 pkt 3 i 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej,
do których należy m. in. zapewnienie posiłku i dożywianie dzieci.
W 2020 r. pomocą w ramach wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w
domu” objęto 315 887 uczniów, w 2021 r. 255 770, w 2022 r. 236 013, w 2023 r. 234 174,
w 2024 r. 209 022, a w 2025 r. 208 943.
Roczną informację o realizacji programu na terenie województwa za dany rok,
z uwzględnieniem danych z obszaru województwa, wojewoda przekazuje do ministra
właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego w terminie do 10 lutego następnego
roku. Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie posiada w związku
z tym informacji o realizacji programu w br.
Program finansowany jest z budżetu państwa oraz środków własnych jednostek
samorządu terytorialnego. Koszty jego realizacji w latach 2020-2025 przedstawia poniższa
tabela. Dane za 2026 r. dostępne będą w 2027 r.
Tab. Koszty realizacji programu „Posiłek w szkole i w domu”
Źródło: Wydział Statystyki i Budżetu – Sprawozdanie - Zestawienie wg województw –I-XII 2020 r., I-XII 2021 r.,
I-XII 2022 r., I-XII 2023 r., I-XII 2024 r. I-XII 2025 r.
W rocznej informacji z realizacji programu za dany rok przekazywanej przez wojewodów do
ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego znajdują się ogólne dane
2020 2021 2022 2023 2024 2025
Koszt
programu (zł) 615 748 799 616
707 906 648 786 712 719 604
125 711 848 996 758 483 420
z tego:
środki własne
gmin (zł)
183 840 660 183
780 653 191 895 229 221 521
321 223 033 335 258 169 547
środki z budżetu
państwa (zł) 431 908 139 432 927
253 456 891 483 498 082
804 488 815 661 500 313 873
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
dotyczące objętych nim uczniów, którzy nie ukończyli jeszcze szkoły ponadpodstawowej
(we wcześniejszych latach ponadgimnazjalnej).
W 2020 r. liczba osób korzystających z programu wyniosła ponad 1 mln., w 2022 r. z około
770 tys., a w 2025 r. około 670 tys.
Program zapewnia pomoc zarówno dzieciom wychowywanym w rodzinach znajdujących się
w trudnej sytuacji, jak i osobom starszym, z niepełnosprawnościami i o niskich dochodach.
Z przyznawanych środków przekazywanych z programu gminy udzielają wsparcia osobom
spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej oraz tym, które spełniają kryterium dochodowe wynoszące 200%
kryterium, o którym mowa w art. 8 tego aktu, tj: dzieciom do czasu podjęcia nauki w szkole
podstawowej; uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadpodstawowej. Pomoc udzielana
jest w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo
świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych.
„Posiłek w szkole i w domu” kierowany jest m.in. do dzieci i uczniów wychowujących się
w rodzinach znajdujących się w trudnej sytuacji. Istotnym elementem programu jest
zapewnienie dzieciom i młodzieży w wieku szkolnym możliwości zjedzenia gorącego posiłku
przygotowanego w stołówce szkolnej. Z danych przekazanych przez wojewodów wynika,
że szacunkowa liczba dzieci i uczniów wymagających dożywiania nieobjętych programem
z powodu niechęci do korzystania z tej formy pomocy wyniosła w 2025 r. 543, tj. 81 dzieci
do czasu podjęcia nauki w szkole podstawowej i 462 uczniów; w 2024 r. 101 dzieci i 436
uczniów; w 2023 r. 86 dzieci i 449 uczniów; w 2022 r. 106 dzieci, 525 uczniów; w 2021 r.
183 dzieci, 663 uczniów; w 2020 r. 221 dzieci i 708 uczniów. Pomocą w formie posiłku
udzieloną bez konieczności przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego objęto:
w 2025 r. 7 766 dzieci, w 2024 r. 9 061 dzieci, w 2023 r. 9 756 dzieci, w 2022 r. 10 673
dzieci, w 2021 r. 10 649 dzieci, w 2020 r. 12 890 dzieci.
Ogólna kwota środków z budżetu państwa przewidziana na realizację programu w latach
2024-2028 wyniesie 2 750 000 tys. zł, rocznie 550 mln zł, z czego na realizację modułów
1 i 2 przewidziano 2 550 000 tys. zł (rocznie 510 mln zł), a na realizację modułu 3
przewidziano 200 000 000 zł (rocznie 40 mln zł).
Od 1 stycznia 2025 r. w programie zwiększono kryteria dochodowe. Aktualnie wynoszą one
2020 zł dla osoby samotnie gospodarującej i 1646 zł dla osoby w rodzinie.
Z rocznej informacji dotyczącej realizacji programu za poprzedni rok przekazanej przez
wojewodów wynika, że w 2025 r. objęto nim 208 943 uczniów, którzy nie ukończyli jeszcze
szkoły ponadpodstawowej. Kierownictwo MRPiPS posiada ogólne dane uczniów objętych
programem.
Dodatkowym narzędziem pomocnym w zmniejszaniu skali ubóstwa jest program Fundusze
Europejskie na Pomoc Żywnościową 2021-2027 (dalej: FEPŻ), w ramach którego rodziny
z dziećmi mogą otrzymywać pomoc żywnościową w formie paczek z artykułami
spożywczymi1. Wsparcie to uzupełniają tzw. działania towarzyszące na rzecz włączenia
1 Kryteria kwalifikowania odbiorców końcowych do FEPŻ to dochód nieprzekraczający 265% kryterium
uprawniającego do świadczeń z pomocy społecznej oraz przynajmniej jedna przesłanka trudnej sytuacji życiowej,
wymieniona w art. 7 ustawy o pomocy społecznej (m.in. bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała choroba,
bezdomność).
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
społecznego odbiorców końcowych FEPŻ2, a także dodatkowa żywność pochodząca
z darowizn, pozyskiwana przez organizacje partnerskie ze źródeł zewnętrznych3.
Dzieci poniżej 18 roku życia mogą korzystać z pomocy żywnościowej wyłącznie jako
członkowie rodzin dorosłych, których do udziału w programie zakwalifikował właściwy ze
względu na miejsce zamieszkania ośrodek pomocy społecznej. Paczki żywnościowe
dystrybuowane są przez sieć organizacji partnerskich Federacji Polskich Banków Żywności,
Caritas Polska, PKPS i PCK. Program dostępny jest w ok. 93% polskich gmin.
Poniższe informacje o liczbie dzieci wśród odbiorców końcowych programu pochodzą ze
sprawozdań organizacji partnerskich z realizacji FEPŻ za lata 2024-2025. W tabeli
uwzględniono szacunkowe dane dotyczące wartości i ilości żywności, która trafiła do dzieci
poniżej 18 roku życia4.
Etap
realizacji
FEPŻ
Rok
realizacji
Łączna liczba
odbiorców
końcowych
objętych
pomocą
żywnościową
W tym
liczba
dzieci
poniżej 18
roku życia
Udział %
dzieci
poniżej 18
roku życia
w łącznej
liczbie
odbiorców
Szacowana
wartość
żywności,
z której
skorzystały
dzieci do 18
roku życia
Szacowana
ilość
żywności,
z której
skorzystały
dzieci do 18
roku życia
Podprogram
2023 2024 985 453 298 364 30,3% 81,4 mln zł 13 tys. ton
Podprogram
2024 2025 1 036 257 296 458 28,6% 98,1 mln zł 13,4 tys.
ton
Łącznie w latach
2024-2025 2 021 710 594 822 29,4% 179,5 mln zł 26,4 ton
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
2 Warsztaty w obszarze zdrowego trybu życia, prawne, psychologiczne, indywidualne poradnictwo, działania o
charakterze integracyjnym, itp.
3 Za dystrybucję żywności odpowiadają organizacje partnerskie ogólnopolskie: Federacja Polskich Banków
Żywności, Caritas Polska, Polski Komitet Pomocy Społecznej i Polski Czerwony Krzyż za pośrednictwem ok. 2,5
tys. organizacji w całej Polsce.
4 Szacunki na podstawie łącznej wartości środków przeznaczonych na zakup żywności oraz łącznej ilości żywności
wydanej odbiorcom końcowym.
-- 3 of 3 --