Interpelacja nr 17525
Interpelacja w sprawie zachowanych obiektów dziedzictwa kolejowego w Polsce, w tym przyszłości zabytkowej Parowozowni Gniezno
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zachowanych obiektów dziedzictwa kolejowego w Polsce, w tym przyszłości zabytkowej Parowozowni Gniezno
Interpelacja nr 17525
do ministra infrastruktury, ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie zachowanych obiektów dziedzictwa kolejowego w Polsce, w tym przyszłości zabytkowej Parowozowni Gniezno
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 01-06-2026
Szanowny Panie Ministrze, Szanowna Pani Minister,
w ramach niniejszej interpelacji pragnę zwrócić się do Państwa w sprawie planowanej sprzedaży przez PKP SA zabytkowego kompleksu Parowozowni Gniezno. Jest to jeden z najważniejszych i największych zachowanych obiektów dziedzictwa kolejowego w Polsce, a według przedstawicieli organizacji społecznych także jeden z największych tego typu kompleksów pokolejowych w Europie. Obiekt obejmuje rozległy teren z licznymi historycznymi budynkami, w tym halami wachlarzowymi, i od lat pełni istotną funkcję dla lokalnej społeczności oraz środowisk zajmujących się historią kolejnictwa.
Obecnie PKP SA przygotowuje obiekt do sprzedaży. Jednocześnie organizacje społeczne i gospodarcze z Gniezna – Stowarzyszenie Parowozownia Gniezno, Polska Grupa Wodorowa, Wielkopolska Izba Gospodarcza oraz Stowarzyszenie HALO! – przedstawiły koncepcję zagospodarowania kompleksu pod nazwą „Parowozownia Gniezno. Od Pary do Wodoru. Strategia transformacji od historycznego zabytku do centrum innowacji“. Zakłada ona połączenie funkcji muzealnej, kulturalnej, edukacyjnej, technologicznej i biznesowo-eventowej, w tym utworzenie Interaktywnego Narodowego Muzeum Kolejnictwa, Centrum Transferu Technologii Wodorowych, przestrzeni kultury oraz centrum konferencyjno-eventowego.
Sprawa gnieźnieńskiej parowozowni wymaga jednak pilnej reakcji, ponieważ obiekt znajduje się w stanie postępującej degradacji, a przedstawiciele strony społecznej wskazują w szczególności na zły stan dachów i ryzyko dalszego niszczenia zabytkowej substancji. Sprzedaż tak ważnego obiektu bez jasnych gwarancji dotyczących ochrony dziedzictwa, przyszłego sposobu użytkowania oraz zabezpieczenia przed dalszą degradacją może doprowadzić do utraty unikatowego zabytku techniki.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Pytania do Ministerstwa Infrastruktury:
Na jakim etapie znajduje się procedura sprzedaży kompleksu Parowozowni Gniezno przez PKP SA oraz jaki jest przewidywany tryb i harmonogram sprzedaży?
Czy przed podjęciem decyzji o sprzedaży analizowano możliwość pozostawienia kompleksu w zasobie podmiotu publicznego, przekazania go samorządowi, instytucji kultury lub innemu podmiotowi publicznemu? Czy rozważa się czasowe wstrzymanie sprzedaży obiektu do czasu oceny wariantu publiczno-społecznego?
Czy PKP SA prowadziło lub prowadzi rozmowy z miastem Gniezno, samorządem województwa wielkopolskiego, Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, organizacjami społecznymi lub innymi podmiotami w sprawie przyszłości kompleksu? Jeśli tak, to jakie płyną ustalenia z tych rozmów? A jeśli nie, to czy takie rozmowy są planowane?
Czy w przypadku sprzedaży nieruchomości jest planowane wpisanie do warunków przetargu lub umowy sprzedaży szczegółowych zobowiązań nabywcy dotyczących zachowania zabytkowego charakteru obiektu, jego zabezpieczenia, remontu oraz przyszłej funkcji?
W jakim stanie technicznym są dachy budynków Parowozowni Gniezno? Jak przedstawia się ogólny stan całego kompleksu?
Czy ministerstwo zna założenia strategii: „Od Pary do Wodoru“? Jakie jest stanowisko resortu wobec tej strategii? Czy rozważa powołanie zespołu roboczego z udziałem PKP SA, samorządu, właściwych ministerstw, konserwatora zabytków i organizacji społecznych w tym temacie?
Pytania do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego:
Jakimi informacjami dysponuje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w zakresie stanu zachowania zabytkowego kompleksu Parowozowni Gniezno oraz czy obecny stan techniczny obiektu może stanowić zagrożenie dla zachowania jego zabytkowej substancji?
Czy stosowna dla tego obiektu instytucja zajmująca się ochroną zabytków podejmowała w ostatnich latach działania kontrolne wobec Parowozowni Gniezno? Czy wobec obecnego właściciela obiektu wydano w ostatnim czasie zalecenia, decyzje lub nakazy dotyczące zabezpieczenia, remontu bądź prac konserwatorskich?
Czy ministerstwo rozważa wsparcie finansowe lub organizacyjne dla zabezpieczenia i rewitalizacji Parowozowni Gniezno oraz czy analizowano możliwość utworzenia lub współtworzenia w tym miejscu instytucji kultury, muzeum techniki albo oddziału istniejącej instytucji muzealnej?
Czy ministerstwo zna koncepcję „Od Pary do Wodoru“? Jakie jest stanowisko resortu wobec tej koncepcji? Czy dostrzega możliwość wsparcia jej komponentu muzealnego, edukacyjnego i kulturalnego oraz czy zamierza włączyć się w rozmowy między PKP SA, samorządem, organizacjami społecznymi i innymi resortami w sprawie przyszłości Parowozowni Gniezno?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 17525
do ministra infrastruktury, ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie zachowanych obiektów dziedzictwa kolejowego w Polsce, w tym przyszłości zabytkowej Parowozowni Gniezno
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 01-06-2026
Szanowny Panie Ministrze, Szanowna Pani Minister,
w ramach niniejszej interpelacji pragnę zwrócić się do Państwa w sprawie planowanej sprzedaży przez PKP SA zabytkowego kompleksu Parowozowni Gniezno. Jest to jeden z najważniejszych i największych zachowanych obiektów dziedzictwa kolejowego w Polsce, a według przedstawicieli organizacji społecznych także jeden z największych tego typu kompleksów pokolejowych w Europie. Obiekt obejmuje rozległy teren z licznymi historycznymi budynkami, w tym halami wachlarzowymi, i od lat pełni istotną funkcję dla lokalnej społeczności oraz środowisk zajmujących się historią kolejnictwa.
Obecnie PKP SA przygotowuje obiekt do sprzedaży. Jednocześnie organizacje społeczne i gospodarcze z Gniezna – Stowarzyszenie Parowozownia Gniezno, Polska Grupa Wodorowa, Wielkopolska Izba Gospodarcza oraz Stowarzyszenie HALO! – przedstawiły koncepcję zagospodarowania kompleksu pod nazwą „Parowozownia Gniezno. Od Pary do Wodoru. Strategia transformacji od historycznego zabytku do centrum innowacji“. Zakłada ona połączenie funkcji muzealnej, kulturalnej, edukacyjnej, technologicznej i biznesowo-eventowej, w tym utworzenie Interaktywnego Narodowego Muzeum Kolejnictwa, Centrum Transferu Technologii Wodorowych, przestrzeni kultury oraz centrum konferencyjno-eventowego.
Sprawa gnieźnieńskiej parowozowni wymaga jednak pilnej reakcji, ponieważ obiekt znajduje się w stanie postępującej degradacji, a przedstawiciele strony społecznej wskazują w szczególności na zły stan dachów i ryzyko dalszego niszczenia zabytkowej substancji. Sprzedaż tak ważnego obiektu bez jasnych gwarancji dotyczących ochrony dziedzictwa, przyszłego sposobu użytkowania oraz zabezpieczenia przed dalszą degradacją może doprowadzić do utraty unikatowego zabytku techniki.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Pytania do Ministerstwa Infrastruktury:
Na jakim etapie znajduje się procedura sprzedaży kompleksu Parowozowni Gniezno przez PKP SA oraz jaki jest przewidywany tryb i harmonogram sprzedaży?
Czy przed podjęciem decyzji o sprzedaży analizowano możliwość pozostawienia kompleksu w zasobie podmiotu publicznego, przekazania go samorządowi, instytucji kultury lub innemu podmiotowi publicznemu? Czy rozważa się czasowe wstrzymanie sprzedaży obiektu do czasu oceny wariantu publiczno-społecznego?
Czy PKP SA prowadziło lub prowadzi rozmowy z miastem Gniezno, samorządem województwa wielkopolskiego, Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, organizacjami społecznymi lub innymi podmiotami w sprawie przyszłości kompleksu? Jeśli tak, to jakie płyną ustalenia z tych rozmów? A jeśli nie, to czy takie rozmowy są planowane?
Czy w przypadku sprzedaży nieruchomości jest planowane wpisanie do warunków przetargu lub umowy sprzedaży szczegółowych zobowiązań nabywcy dotyczących zachowania zabytkowego charakteru obiektu, jego zabezpieczenia, remontu oraz przyszłej funkcji?
W jakim stanie technicznym są dachy budynków Parowozowni Gniezno? Jak przedstawia się ogólny stan całego kompleksu?
Czy ministerstwo zna założenia strategii: „Od Pary do Wodoru“? Jakie jest stanowisko resortu wobec tej strategii? Czy rozważa powołanie zespołu roboczego z udziałem PKP SA, samorządu, właściwych ministerstw, konserwatora zabytków i organizacji społecznych w tym temacie?
Pytania do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego:
Jakimi informacjami dysponuje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w zakresie stanu zachowania zabytkowego kompleksu Parowozowni Gniezno oraz czy obecny stan techniczny obiektu może stanowić zagrożenie dla zachowania jego zabytkowej substancji?
Czy stosowna dla tego obiektu instytucja zajmująca się ochroną zabytków podejmowała w ostatnich latach działania kontrolne wobec Parowozowni Gniezno? Czy wobec obecnego właściciela obiektu wydano w ostatnim czasie zalecenia, decyzje lub nakazy dotyczące zabezpieczenia, remontu bądź prac konserwatorskich?
Czy ministerstwo rozważa wsparcie finansowe lub organizacyjne dla zabezpieczenia i rewitalizacji Parowozowni Gniezno oraz czy analizowano możliwość utworzenia lub współtworzenia w tym miejscu instytucji kultury, muzeum techniki albo oddziału istniejącej instytucji muzealnej?
Czy ministerstwo zna koncepcję „Od Pary do Wodoru“? Jakie jest stanowisko resortu wobec tej koncepcji? Czy dostrzega możliwość wsparcia jej komponentu muzealnego, edukacyjnego i kulturalnego oraz czy zamierza włączyć się w rozmowy między PKP SA, samorządem, organizacjami społecznymi i innymi resortami w sprawie przyszłości Parowozowni Gniezno?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
13
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11405 znaków
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-2-1.054.8.2026
Warszawa, 16 lipca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 17525 Posłanki na Sejm RP, Pani Pauliny Matysiak,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Mając na względzie charakter pytań zawartych w interpelacji Pani Poseł Pauliny Matysiak,
odnoszących się bezpośrednio do mienia należącego do PKP S.A., Ministerstwo
Infrastruktury zwróciło się do Spółki o przekazanie informacji pozostających w zakresie
właściwości tego podmiotu.
Z informacji otrzymanych od PKP S.A. wynika, że Spółka przystąpiła do prac
przygotowawczych mających na celu obrót nieruchomościami kolejowymi obejmującymi
tereny od Parowozowni Gniezno do obszaru tzw. „Trzech Mostów”. Działania te mają
zostać poprzedzone podziałami geodezyjnymi, których przebieg wyznaczać będzie
Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego dla tego terenu oraz uzgodnienia
z zarządcą linii kolejowej, tj. ze spółką PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
PKP S.A. wskazała, że dla przedmiotowego terenu istnieje konieczność wydzielenia
geodezyjnego niewielkich obszarów w północnej części, niezbędnych do prowadzenia
ruchu kolejowego (z uwagi na umieszczenie w nim infrastruktury torowej).
Po przeprowadzeniu podziałów geodezyjnych PKP S.A. zamierza przygotować
nieruchomości do zbycia zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 września 2000 r.
o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje
Państwowe” (Dz. U. z 2024 r. poz. 561, z późn. zm.), po uprzednim uzyskaniu wymaganych
zgód organów PKP S.A. oraz Ministra Infrastruktury. Przewidywany termin możliwego
zbycia nieruchomości to drugie półrocze 2027 r.
Zgodnie z przepisami przywołanej ustawy podstawowym trybem zagospodarowania
nieruchomości PKP S.A. jest oddawanie do odpłatnego korzystania w drodze umów prawa
cywilnego lub sprzedaż w trybie przetargowym. PKP S.A. może zbyć składniki aktywów
trwałych bez przeprowadzenia przetargu, w przypadku gdy nabywcą jest jednostka
samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa, a przedmiotem zbycia są nieruchomości
przeznaczone na cele publiczne w planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji
o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Mienie PKP S.A. może być przekazane
nieodpłatnie jednostkom samorządu terytorialnego, na cele związane z inwestycjami
infrastrukturalnymi służącymi wykonywaniu zadań własnych tych jednostek w dziedzinie
transportu.
W przypadku gdy zagospodarowanie nieruchomości na powyższych zasadach nie jest
możliwe, a względy ekonomiczne nie uzasadniają jej utrzymywania, nieruchomość może
zostać przekazana nieodpłatnie Skarbowi Państwa, jednostkom samorządu terytorialnego
lub państwowym jednostkom organizacyjnym.
-- 1 of 3 --
2
PKP S.A. poinformowała, że w ofercie ewentualnej sprzedaży, jak i w zapisach przyszłego
regulaminu przetargowego, Spółka zamierza podkreślać zabytkowy charakter obiektów
parowozowni oraz objęcie ochroną konserwatorską. W czerwcu 2026 r. PKP S.A.
wystosowała pisma do Miasta Gniezno, Starostwa Powiatowego w Gnieźnie
oraz do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego, informujące
o planowanym zbyciu oraz o możliwości nabycia przedmiotowego terenu.
PKP S.A. zakłada, że zbycie terenów obejmujących zabytkową Parowozownię w Gnieźnie
pozwoli przeprowadzić niezbędne remonty/inwestycje i wprowadzić nowe funkcje
zgodnie z założeniami przyjętymi w Miejscowym Planie Zagospodarowania
Przestrzennego, z uwzględnieniem zabytkowego charakteru Parowozowni.
PKP S.A. poinformowała jednocześnie, że nie podjęła jeszcze decyzji o trybie zbycia
nieruchomości obejmujących Parowozownię w Gnieźnie a realizowane działania mają na
celu przygotowanie nieruchomości do obrotu. Ze względu na stan techniczny budynków,
zgodnie z wydanymi zaleceniami konserwatorskimi, niezbędne jest wykonanie przez
PKP S.A. prac zabezpieczających przed dalszą degradacją obiektów, w szczególności,
naprawa części pokrycia dachowego.
Strategia „Parowozownia Gniezno. Od pary do wodoru” przewiduje transformację
Parowozowni Gniezno w nowoczesny wielowymiarowy ośrodek, obejmujący cztery
obszary rozwoju:
Muzealnictwo Nowej Generacji: Utworzenie Interaktywnego Narodowego Muzeum
Kolejnictwa, które miałoby wypełnić lukę w polskiej infrastrukturze kultury, oferując
przestrzeń dla wielkogabarytowego taboru w autentycznym otoczeniu;
Kultura i Społeczeństwo: Budowa „Stacji Kultura” – elastycznej przestrzeni włączającej,
realizującej pionierski model „Parent-Friendly”, walczącej z wykluczeniem opiekunów
z obiegu życia artystycznego;
Nauka i Technologia: Powołanie Centrum Transferu Technologii Wodorowych (CTTW)
we współpracy z Politechniką Poznańską, które pozycjonowałoby Gniezno jako istotny
węzeł w Wielkopolskiej Dolinie Wodorowej;
Biznes i Rozwój (MICE): Stworzenie nowoczesnego Centrum Konferencyjno-
Eventowego, które miałoby wypełnić deficyt powierzchni biznesowych o wysokim
standardzie i unikatowym charakterze postindustrialnym.
Z punktu widzenia PKP S.A., jako użytkownika wieczystego gruntów i właściciela
budynków, w powyższej strategii nie poddany został głębszej analizie aspekt
ekonomiczny, w szczególności, źródła finansowania przedsięwzięcia z uwzględnieniem
zasad gospodarowania majątkiem Spółki określonych w przywołanej ustawie
o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie
Koleje Państwowe”. Niemniej jednak działania zmierzające do realizacji przedmiotowego
przedsięwzięcia są na zawansowanym etapie, czego wyrazem może być wsparcie przez
Ministra Klimatu i Środowiska deklaracji o inwestycji przygotowanej przez Starostwo
Powiatowe w Gnieźnie, Stowarzyszenie „Parowozownia Gniezno”, Wielkopolską Izbę
Gospodarczą, Polską Grupę Wodorową oraz Stowarzyszenie „HALO!”.
Z poważaniem
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
-- 2 of 3 --
3
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 3 --
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2520066.11210554.10737822
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 17525 poseł Pauliny Matysiak z 15 czerwca 2026 roku
w sprawie zachowanych obiektów dziedzictwa kolejowego w Polsce, w tym przyszłości
zabytkowej Parowozowni Gniezno, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Zespół Parowozowni Gniezno został wpisany do rejestru zabytków pod nr 772/Wlkp/A
decyzją z 8 grudnia 2009 r. Ponadto objęty jest ochroną na podstawie art. 7 pkt 4 ustawy z
dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej: u.o.z.) poprzez
ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Rady
Miasta Gniezna Nr XLV/638/2022 z 23 lutego 2022 r.
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 5 u.o.z. obowiązek zapewnienia właściwego utrzymania
i zabezpieczenia zabytku spoczywa na jego właścicielu lub posiadaczu. Minister Kultury
i Dziedzictwa Narodowego wykonuje kompetencje określone w u.o.z. oraz w kodeksie
postępowania administracyjnego1, w szczególności sprawując nadzór instancyjny
nad rozstrzygnięciami wojewódzkich konserwatorów zabytków. Nie jest natomiast
uprawniony do przejmowania obowiązków właściciela zabytku ani ingerowania w działania
organów ochrony zabytków poza trybami przewidzianymi przepisami prawa.
Na mocy porozumienia zawartego 8 grudnia 2017 r. pomiędzy Wojewodą Wielkopolskim
a Miastem Gniezno część kompetencji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora
Zabytków na terenie miasta powierzono Burmistrzowi Miasta Gniezna, w którego imieniu
zadania wykonuje Miejski Konserwator Zabytków w Gnieźnie.
Ad 1.
Z informacji przekazanych przez Miejskiego Konserwatora Zabytków w Gnieźnie [MKZ] w
piśmie z 14 lipca 2026 r. wynika, że obiekty zespołu stacji kolejowej w Gnieźnie są regularnie
kontrolowane z uwagi na ich zły, miejscami awaryjny stan techniczny. Jednocześnie
zachowały one istotne wartości architektoniczne i techniczne, w tym oryginalne urządzenia
związane z obsługą taboru kolejowego z przełomu XIX i XX wieku. Postępująca degradacja
zespołu wynika przede wszystkim z wyłączenia części obiektów z użytkowania oraz
wysokich kosztów prac remontowych i zabezpieczających. Szczególnej uwagi wymaga stan
techniczny elementów dachu lokomotywowni wachlarzowej, który wymaga dalszego
monitorowania i działań zabezpieczających.
1 Ustawa z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 1692)
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 2.
MKZ prowadzi systematyczne kontrole obiektów wchodzących w skład zespołu
Parowozowni Gniezno. W związku ze złym stanem technicznym dachu lokomotywowni
wachlarzowej 12 czerwca 2023 r. przeprowadzono kontrolę, po której 28 czerwca 2023 r.
MKZ wydał zalecenia pokontrolne dotyczące zabezpieczenia fragmentu dachu oraz
opracowania dokumentacji zabezpieczenia pozostałej części. Terminy realizacji zaleceń
zostały przedłużone do końca 2026 r. W IV kwartale 2026 r. MKZ zaplanował kolejną
kontrolę w celu oceny ich wykonania.
Ad 3.
Wsparcie finansowe przedsięwzięć dotyczących zabytków przez Ministra Kultury
i Dziedzictwa Narodowego realizowane jest w ramach programów dotacyjnych Ministra,
w szczególności Programu „Ochrona Zabytków”. Zgodnie z art. 73 i art. 74 u.o.z. posiadacz
zabytku wpisanego do rejestru może ubiegać się o dotację na prace konserwatorskie,
restauratorskie lub roboty budowlane. Przyznanie środków wymaga złożenia wniosku
i odbywa się na zasadach określonych w regulaminach programów.
Do ministra KiDN wpływają sugestie dotyczące utworzenia i współprowadzenia muzeum o
profilu kolejowym. Nie zapadła jednak żadna decyzja w tej sprawie.
Ad 4.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zna koncepcję „Od Pary do Wodoru”,
przedstawioną przez Stowarzyszenie Parowozownia Gniezno w piśmie z 9 czerwca 2026 r.
Minister z uznaniem odnosi się do zaangażowania Stowarzyszenia oraz partnerów projektu
na rzecz zachowania i nadania nowych funkcji zabytkowemu zespołowi Parowozowni
Gniezno. Koncepcja stanowi interesującą propozycję rewitalizacji zabytku łączącą ochronę
dziedzictwa kulturowego z funkcjami muzealnymi, edukacyjnymi i kulturalnymi. Możliwość
wsparcia takich przedsięwzięć przez Ministra realizowana jest w ramach obowiązujących
programów dotacyjnych, dostępnych na równych i transparentnych zasadach dla wszystkich
uprawnionych podmiotów. Przepisy u.o.z. nie przewidują możliwości udzielania przez
Ministra wsparcia finansowego poza tymi mechanizmami ani przejmowania obowiązków
właściciela lub posiadacza zabytku w zakresie opieki nad zabytkiem.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 2 of 2 --
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-2-1.054.8.2026
Warszawa, 16 lipca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 17525 Posłanki na Sejm RP, Pani Pauliny Matysiak,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Mając na względzie charakter pytań zawartych w interpelacji Pani Poseł Pauliny Matysiak,
odnoszących się bezpośrednio do mienia należącego do PKP S.A., Ministerstwo
Infrastruktury zwróciło się do Spółki o przekazanie informacji pozostających w zakresie
właściwości tego podmiotu.
Z informacji otrzymanych od PKP S.A. wynika, że Spółka przystąpiła do prac
przygotowawczych mających na celu obrót nieruchomościami kolejowymi obejmującymi
tereny od Parowozowni Gniezno do obszaru tzw. „Trzech Mostów”. Działania te mają
zostać poprzedzone podziałami geodezyjnymi, których przebieg wyznaczać będzie
Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego dla tego terenu oraz uzgodnienia
z zarządcą linii kolejowej, tj. ze spółką PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
PKP S.A. wskazała, że dla przedmiotowego terenu istnieje konieczność wydzielenia
geodezyjnego niewielkich obszarów w północnej części, niezbędnych do prowadzenia
ruchu kolejowego (z uwagi na umieszczenie w nim infrastruktury torowej).
Po przeprowadzeniu podziałów geodezyjnych PKP S.A. zamierza przygotować
nieruchomości do zbycia zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 września 2000 r.
o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje
Państwowe” (Dz. U. z 2024 r. poz. 561, z późn. zm.), po uprzednim uzyskaniu wymaganych
zgód organów PKP S.A. oraz Ministra Infrastruktury. Przewidywany termin możliwego
zbycia nieruchomości to drugie półrocze 2027 r.
Zgodnie z przepisami przywołanej ustawy podstawowym trybem zagospodarowania
nieruchomości PKP S.A. jest oddawanie do odpłatnego korzystania w drodze umów prawa
cywilnego lub sprzedaż w trybie przetargowym. PKP S.A. może zbyć składniki aktywów
trwałych bez przeprowadzenia przetargu, w przypadku gdy nabywcą jest jednostka
samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa, a przedmiotem zbycia są nieruchomości
przeznaczone na cele publiczne w planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji
o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Mienie PKP S.A. może być przekazane
nieodpłatnie jednostkom samorządu terytorialnego, na cele związane z inwestycjami
infrastrukturalnymi służącymi wykonywaniu zadań własnych tych jednostek w dziedzinie
transportu.
W przypadku gdy zagospodarowanie nieruchomości na powyższych zasadach nie jest
możliwe, a względy ekonomiczne nie uzasadniają jej utrzymywania, nieruchomość może
zostać przekazana nieodpłatnie Skarbowi Państwa, jednostkom samorządu terytorialnego
lub państwowym jednostkom organizacyjnym.
-- 1 of 3 --
2
PKP S.A. poinformowała, że w ofercie ewentualnej sprzedaży, jak i w zapisach przyszłego
regulaminu przetargowego, Spółka zamierza podkreślać zabytkowy charakter obiektów
parowozowni oraz objęcie ochroną konserwatorską. W czerwcu 2026 r. PKP S.A.
wystosowała pisma do Miasta Gniezno, Starostwa Powiatowego w Gnieźnie
oraz do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego, informujące
o planowanym zbyciu oraz o możliwości nabycia przedmiotowego terenu.
PKP S.A. zakłada, że zbycie terenów obejmujących zabytkową Parowozownię w Gnieźnie
pozwoli przeprowadzić niezbędne remonty/inwestycje i wprowadzić nowe funkcje
zgodnie z założeniami przyjętymi w Miejscowym Planie Zagospodarowania
Przestrzennego, z uwzględnieniem zabytkowego charakteru Parowozowni.
PKP S.A. poinformowała jednocześnie, że nie podjęła jeszcze decyzji o trybie zbycia
nieruchomości obejmujących Parowozownię w Gnieźnie a realizowane działania mają na
celu przygotowanie nieruchomości do obrotu. Ze względu na stan techniczny budynków,
zgodnie z wydanymi zaleceniami konserwatorskimi, niezbędne jest wykonanie przez
PKP S.A. prac zabezpieczających przed dalszą degradacją obiektów, w szczególności,
naprawa części pokrycia dachowego.
Strategia „Parowozownia Gniezno. Od pary do wodoru” przewiduje transformację
Parowozowni Gniezno w nowoczesny wielowymiarowy ośrodek, obejmujący cztery
obszary rozwoju:
Muzealnictwo Nowej Generacji: Utworzenie Interaktywnego Narodowego Muzeum
Kolejnictwa, które miałoby wypełnić lukę w polskiej infrastrukturze kultury, oferując
przestrzeń dla wielkogabarytowego taboru w autentycznym otoczeniu;
Kultura i Społeczeństwo: Budowa „Stacji Kultura” – elastycznej przestrzeni włączającej,
realizującej pionierski model „Parent-Friendly”, walczącej z wykluczeniem opiekunów
z obiegu życia artystycznego;
Nauka i Technologia: Powołanie Centrum Transferu Technologii Wodorowych (CTTW)
we współpracy z Politechniką Poznańską, które pozycjonowałoby Gniezno jako istotny
węzeł w Wielkopolskiej Dolinie Wodorowej;
Biznes i Rozwój (MICE): Stworzenie nowoczesnego Centrum Konferencyjno-
Eventowego, które miałoby wypełnić deficyt powierzchni biznesowych o wysokim
standardzie i unikatowym charakterze postindustrialnym.
Z punktu widzenia PKP S.A., jako użytkownika wieczystego gruntów i właściciela
budynków, w powyższej strategii nie poddany został głębszej analizie aspekt
ekonomiczny, w szczególności, źródła finansowania przedsięwzięcia z uwzględnieniem
zasad gospodarowania majątkiem Spółki określonych w przywołanej ustawie
o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie
Koleje Państwowe”. Niemniej jednak działania zmierzające do realizacji przedmiotowego
przedsięwzięcia są na zawansowanym etapie, czego wyrazem może być wsparcie przez
Ministra Klimatu i Środowiska deklaracji o inwestycji przygotowanej przez Starostwo
Powiatowe w Gnieźnie, Stowarzyszenie „Parowozownia Gniezno”, Wielkopolską Izbę
Gospodarczą, Polską Grupę Wodorową oraz Stowarzyszenie „HALO!”.
Z poważaniem
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
-- 2 of 3 --
3
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 3 --
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2520066.11210554.10737822
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 17525 poseł Pauliny Matysiak z 15 czerwca 2026 roku
w sprawie zachowanych obiektów dziedzictwa kolejowego w Polsce, w tym przyszłości
zabytkowej Parowozowni Gniezno, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Zespół Parowozowni Gniezno został wpisany do rejestru zabytków pod nr 772/Wlkp/A
decyzją z 8 grudnia 2009 r. Ponadto objęty jest ochroną na podstawie art. 7 pkt 4 ustawy z
dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej: u.o.z.) poprzez
ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Rady
Miasta Gniezna Nr XLV/638/2022 z 23 lutego 2022 r.
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 5 u.o.z. obowiązek zapewnienia właściwego utrzymania
i zabezpieczenia zabytku spoczywa na jego właścicielu lub posiadaczu. Minister Kultury
i Dziedzictwa Narodowego wykonuje kompetencje określone w u.o.z. oraz w kodeksie
postępowania administracyjnego1, w szczególności sprawując nadzór instancyjny
nad rozstrzygnięciami wojewódzkich konserwatorów zabytków. Nie jest natomiast
uprawniony do przejmowania obowiązków właściciela zabytku ani ingerowania w działania
organów ochrony zabytków poza trybami przewidzianymi przepisami prawa.
Na mocy porozumienia zawartego 8 grudnia 2017 r. pomiędzy Wojewodą Wielkopolskim
a Miastem Gniezno część kompetencji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora
Zabytków na terenie miasta powierzono Burmistrzowi Miasta Gniezna, w którego imieniu
zadania wykonuje Miejski Konserwator Zabytków w Gnieźnie.
Ad 1.
Z informacji przekazanych przez Miejskiego Konserwatora Zabytków w Gnieźnie [MKZ] w
piśmie z 14 lipca 2026 r. wynika, że obiekty zespołu stacji kolejowej w Gnieźnie są regularnie
kontrolowane z uwagi na ich zły, miejscami awaryjny stan techniczny. Jednocześnie
zachowały one istotne wartości architektoniczne i techniczne, w tym oryginalne urządzenia
związane z obsługą taboru kolejowego z przełomu XIX i XX wieku. Postępująca degradacja
zespołu wynika przede wszystkim z wyłączenia części obiektów z użytkowania oraz
wysokich kosztów prac remontowych i zabezpieczających. Szczególnej uwagi wymaga stan
techniczny elementów dachu lokomotywowni wachlarzowej, który wymaga dalszego
monitorowania i działań zabezpieczających.
1 Ustawa z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 1692)
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 2.
MKZ prowadzi systematyczne kontrole obiektów wchodzących w skład zespołu
Parowozowni Gniezno. W związku ze złym stanem technicznym dachu lokomotywowni
wachlarzowej 12 czerwca 2023 r. przeprowadzono kontrolę, po której 28 czerwca 2023 r.
MKZ wydał zalecenia pokontrolne dotyczące zabezpieczenia fragmentu dachu oraz
opracowania dokumentacji zabezpieczenia pozostałej części. Terminy realizacji zaleceń
zostały przedłużone do końca 2026 r. W IV kwartale 2026 r. MKZ zaplanował kolejną
kontrolę w celu oceny ich wykonania.
Ad 3.
Wsparcie finansowe przedsięwzięć dotyczących zabytków przez Ministra Kultury
i Dziedzictwa Narodowego realizowane jest w ramach programów dotacyjnych Ministra,
w szczególności Programu „Ochrona Zabytków”. Zgodnie z art. 73 i art. 74 u.o.z. posiadacz
zabytku wpisanego do rejestru może ubiegać się o dotację na prace konserwatorskie,
restauratorskie lub roboty budowlane. Przyznanie środków wymaga złożenia wniosku
i odbywa się na zasadach określonych w regulaminach programów.
Do ministra KiDN wpływają sugestie dotyczące utworzenia i współprowadzenia muzeum o
profilu kolejowym. Nie zapadła jednak żadna decyzja w tej sprawie.
Ad 4.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zna koncepcję „Od Pary do Wodoru”,
przedstawioną przez Stowarzyszenie Parowozownia Gniezno w piśmie z 9 czerwca 2026 r.
Minister z uznaniem odnosi się do zaangażowania Stowarzyszenia oraz partnerów projektu
na rzecz zachowania i nadania nowych funkcji zabytkowemu zespołowi Parowozowni
Gniezno. Koncepcja stanowi interesującą propozycję rewitalizacji zabytku łączącą ochronę
dziedzictwa kulturowego z funkcjami muzealnymi, edukacyjnymi i kulturalnymi. Możliwość
wsparcia takich przedsięwzięć przez Ministra realizowana jest w ramach obowiązujących
programów dotacyjnych, dostępnych na równych i transparentnych zasadach dla wszystkich
uprawnionych podmiotów. Przepisy u.o.z. nie przewidują możliwości udzielania przez
Ministra wsparcia finansowego poza tymi mechanizmami ani przejmowania obowiązków
właściciela lub posiadacza zabytku w zakresie opieki nad zabytkiem.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 2 of 2 --