Interpelacja w sprawie wykluczenia lekowego mieszkańców małych miejscowości oraz funkcjonowania punktów aptecznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17516
do ministra zdrowia
w sprawie wykluczenia lekowego mieszkańców małych miejscowości oraz funkcjonowania punktów aptecznych
Zgłaszający: Michał Jach, Waldemar Andzel, Jarosław Krajewski, Artur Szałabawka, Dariusz Matecki, Czesław Hoc
Data wpływu: 01-06-2026
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego docierają liczne sygnały dotyczące pogłębiającego się problemu wykluczenia lekowego mieszkańców małych miejscowości oraz terenów wiejskich. W wielu gminach jedynym miejscem zapewniającym dostęp do podstawowych produktów leczniczych pozostaje punkt apteczny obsługiwany głównie przez techników farmaceutycznych.
W ostatnich latach obserwowany jest dynamiczny wzrost liczby pacjentów chorujących na depresję, cukrzycę, otyłość oraz inne choroby metaboliczne. Jednocześnie rozwój farmakoterapii doprowadził do pojawienia się nowoczesnych terapii stosowanych powszechnie w leczeniu tych schorzeń.
W ocenie wielu mieszkańców małych miejscowości oraz przedstawicieli punktów aptecznych obowiązujące przepisy nie nadążają jednak za zmieniającymi się potrzebami zdrowotnymi społeczeństwa oraz rozwojem współczesnej farmakoterapii.
Dotyczy to w szczególności dostępności nowoczesnych produktów leczniczych stosowanych w leczeniu cukrzycy i otyłości, w tym preparatów zawierających semaglutyd, tirzepatyd czy dulaglutyd, sertraline.
Do mojego biura poselskiego docierają również liczne sygnały dotyczące niespójności obowiązujących przepisów regulujących funkcjonowanie punktów aptecznych.
Z jednej strony część produktów leczniczych zawierających substancje bardzo silnie działające została dopuszczona do obrotu w punktach aptecznych, z drugiej natomiast obowiązujące przepisy są interpretowane w sposób ograniczający możliwość ich wydawania przez techników farmaceutycznych.
W praktyce prowadzi to do niepewności prawnej zarówno po stronie techników farmaceutycznych, jak i podmiotów prowadzących punkty apteczne, szczególnie na terenach wiejskich i w małych miejscowościach.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jaka jest obecna liczba punktów aptecznych funkcjonujących na terenie Polski?
Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa stworzenie odrębnych rozwiązań prawnych dla gmin, w których nie funkcjonuje apteka ogólnodostępna, a jedyną formą dostępu do produktów leczniczych pozostaje punkt apteczny?
W ilu gminach w Polsce punkt apteczny pozostaje jedyną placówką zapewniającą dostęp do produktów leczniczych?
Ilu mieszkańców zamieszkuje gminy, w których nie funkcjonuje żadna apteka ogólnodostępna?
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi analizy dotyczące skali wykluczenia lekowego na terenach wiejskich i w małych miejscowościach?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje dalszą aktualizację wykazu produktów leczniczych dopuszczonych do sprzedaży w punktach aptecznych, tak aby odpowiadał on aktualnym potrzebom zdrowotnym społeczeństwa oraz rozwojowi nowoczesnych terapii stosowanych m.in. w leczeniu depresji, cukrzycy, otyłości i chorób przewlekłych?
Jakie kryteria decydują obecnie o dopuszczaniu lub odmowie dopuszczenia do obrotu w punktach aptecznych nowoczesnych produktów leczniczych stosowanych w leczeniu chorób przewlekłych?
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi analizy dotyczące dostosowania przepisów regulujących wykaz produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu w punktach aptecznych do aktualnych potrzeb epidemiologicznych społeczeństwa, w szczególności w zakresie leczenia cukrzycy, otyłości oraz chorób metabolicznych?
Czy Ministerstwo Zdrowia posiada analizy dotyczące bezpieczeństwa pacjentów w sytuacjach nagłych w gminach, gdzie funkcjonuje wyłącznie punkt apteczny?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje doprecyzowanie przepisów dotyczących wydawania produktów leczniczych zawierających substancje bardzo silnie działające w punktach aptecznych?
Jakie działania planuje podjąć Ministerstwo Zdrowia w celu ograniczenia wykluczenia lekowego mieszkańców terenów wiejskich i małych miejscowości?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje zmiany dotyczące marż urzędowych dla aptek i punktów aptecznych w celu poprawy rentowności placówek działających w małych miejscowościach?
Z poważaniem
Michał Jach
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Katarzyna Kacperczyk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7992 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLPR.050.32.2026.PR
Warszawa, 13 lipca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17516 z 15 czerwca 2026 r., którą złożył Pan Poseł Michał
Jach i grupa Posłów w sprawie wykluczenia lekowego mieszkańców małych miejscowości
oraz funkcjonowania punktów aptecznych, Minister Zdrowia przedstawia następujące
stanowisko.
W odpowiedzi na pytanie o liczbę punktów aptecznych funkcjonujących aktualnie w Polsce,
wskazuje się, że zgodnie z rejestrem zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych i
punktów aptecznych, aktualnie funkcjonuje w kraju 1116 aktywnych punktów aptecznych.
W odpowiedzi na pytanie o możliwość stworzenia odrębnych rozwiązań prawnych dla gmin,
w których nie funkcjonuje apteka ogólnodostępna, a jedyną formą dostępu do produktów
leczniczych pozostaje punkt apteczny, Minister Zdrowia informuje, że na tym etapie nie
planuje tego rodzaju rozwiązań.
W kwestii liczby gmin w Polsce, w których punkt apteczny pozostaje jedyną placówką
zapewniającą dostęp do produktów leczniczych, Minister Zdrowia informuje, że według
danych uzyskanych z Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego, takich gmin jest 359.
Jednocześnie minister Zdrowia nie dysponuje precyzyjnymi danymi na temat łącznej liczby
mieszkańców tych gmin.
W odpowiedzi na pytanie o to, czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi analizy dotyczące skali
wykluczenia lekowego na terenach wiejskich i w małych miejscowościach, Minister Zdrowia
informuje, że nie prowadzi tego rodzaju analiz. Od wielu lat jako stan dostępności do usług
aptecznych uznaje się taki, w którym w danym powiecie (nie zaś gminie) funkcjonuje apteka
ogólnodostępna. Minister Zdrowia nie identyfikuje powiatów, w których nie
funkcjonowałaby żadna apteka ogólnodostępna.
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
W odpowiedzi na pytanie o to, czy planuje się dalszą aktualizację wykazu produktów
leczniczych dopuszczonych do sprzedaży w punktach aptecznych, Minister Zdrowia
informuje, że w ostatnich 5 latach wykaz ten był aktualizowany kilkukrotnie – ostatnio do
tego rodzaju zmiany doszło 29 maja 2025 r.
Wprawdzie przepis art. 71 ust. 5 ustawy z 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U.
2026 poz. 612, z późn. zm.), zawierający upoważnienie ustawowe do określenia m.in. ww.
wykazu, przewiduje cykliczność jego aktualizacji, to jednak konstrukcja przepisu nie może
być wykładana wyłącznie literalnie. Przyjęcie, że obowiązek aktualizacji co 12 miesięcy
oznacza konieczność każdorazowej, automatycznej zmiany treści wykazu, niezależnie od
istnienia obiektywnej rzeczywistej potrzeby zmian, jest nieracjonalne. W praktyce bowiem
ocena potrzeby aktualizacji wykazów produktów leczniczych dostępnych w sprzedaży
pozaaptecznej dokonywana jest na bieżąco, z uwzględnieniem kryteriów wskazanych w
postaci wytycznej w ustawie, tj. bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych oraz
wymagań dotyczących ich przechowywania i dystrybucji. Proces ten nie w każdym
przypadku prowadzi do wniosku o konieczności wprowadzenia zmian w wykazie, a brak
nowelizacji w danym okresie nie oznacza zaniechania realizacji obowiązku ustawowego.
W kwestii kryteriów uwzględniania określonych produktów leczniczych w ww. wykazie
Minister Zdrowia wskazuje, że szereg tego rodzaju kryteriów określa ściśle akt
wykonawczy, który jednocześnie formułuje ww. wykaz, tj. rozporządzenie Ministra Zdrowia
z dnia 21 grudnia 2021 r. w sprawie wykazu substancji czynnych wchodzących w skład
produktów leczniczych, które mogą być dopuszczone do obrotu w placówkach obrotu
pozaaptecznego oraz punktach aptecznych, oraz kryteriów klasyfikacji tych produktów do
poszczególnych wykazów (Dz. U. z 2026 r. poz. 669). Kryteria klasyfikacji produktów
leczniczych do wykazów oraz zestawienia substancji czynnych, które mogą być zawarte w
produktach leczniczych dopuszczonych do obrotu w punktach aptecznych określa
załącznik 1 do ww. rozporządzenia.
Jednocześnie należy znaczyć, że tworząc lub nowelizując ww. wykaz Minister Zdrowia nie
kieruje się dowolnymi kryteriami, w tym np. wskazanym w interpelacji ew. analizami
związanymi z otyłością, cukrzycą czy chorobami metabolicznymi, tylko kryteriami
wynikającymi zarówno z wskazanej wyżej wytycznej ustawowej, jak i kryteriami
określonymi wprost w omawianym rozporządzeniu zgodnie z upoważnieniem ustawowym
do jego wydania.
W kwestii dostępności analiz dotyczących bezpieczeństwa pacjentów w sytuacjach nagłych
w gminach, gdzie funkcjonuje wyłącznie punkt apteczny, Minister Zdrowia informuje, że nie
prowadzi tego typu analiz. Podstawową formułą zabezpieczenia lokalnych społeczności w
produkty lecznicze, są apteki ogólnodostępne funkcjonujące we wszystkich powiatach,
głównie zaś w miastach powiatowych.
W kwestii planów w kierunku doprecyzowania przepisów dotyczących wydawania
produktów leczniczych zawierających substancje bardzo silnie działające w punktach
aptecznych, Minister Zdrowi informuje, że ma takie działanie w zamiarze.
Co do ew. planów resortu zdrowia w kierunku ograniczenia wykluczenia lekowego
mieszkańców terenów wiejskich i małych miejscowości, Minister Zdrowia ponownie
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
wskazuje, że stan dostępności do usług aptecznych należy odnosić do obszaru powiatów.
Nie jest obserwowanym zjawiskiem masowe znikanie aptek ogólnodostępnych na terenach
wiejskich. W istocie na terenach tych nie ma aptek ogólnodostępnych, gdyż najczęściej w
lokalizacjach tych aptek nie było nigdy. Wynika to nie z błędów systemowych czy
wadliwości obowiązującego stanu prawnego, tylko z obiektywnej nieatrakcyjności, w tym
zwłaszcza nieopłacalności ekonomicznej, tego rodzaju działalności na terenach słabo
zurbanizowanych. Nie jest jasne, w jakim wyobrażalnym mechanizmie prawnym, miałaby
zostać zniwelowana ta typowa dla mechanizmów rynkowych zależność, przy jednoczesnym
utrzymaniu zasady, że działalność gospodarcza jest podejmowana i wykonywana
dobrowolnie i na odpowiedzialność podmiotu ją prowadzącego.
Należy zwrócić uwagę, że jak wskazano wyżej, w Polsce jest 359 gmin jest pozbawionych
bezpośredniego dostępu na ich terenie do apteki ogólnodostępnej, natomiast wśród tych
gmin jest 156, w których funkcjonuje punkt apteczny.
Punkty apteczne są typowe dla obszarów wiejskich i odpowiadają ich specyfice (małe
populacje, a zatem niewielkie obroty). Trudno postawić tezę, że tego rodzaju placówki
w stopniu niewystarczającym zabezpieczają lokalne potrzeby w dostępie do farmakoterapii.
W kwestii marż aptecznych, Minister Zdrowia informuje, że aktualnie prowadzone są prace
w kierunku nowelizacji ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków
spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych,
niemniej jednak nie przewiduje się w niej bezpośrednio zmian w mechanizmie marży
detalicznej, i nie ma tego w planach w dającej się przewidzieć przyszłości. Przy czym,
pośrednio proponowane ww. projektem zmiany związane z podwyższeniem dolnej granicy
marzy hurtowej, do pewnego stopnia przełożą się na zmianę wysokości marży detalicznej
(którą nalicza się od ceny hurtowej brutto).
Niezależnie jednak od powyższego należy wskazać, że już poprzednią nowelizacją ww.
ustawy, która miała miejsce w 2023 r., dokonano podwyższenia marży detalicznej, a zmianę
tą przeprowadzono etapami. Ostatni etap tej zmiany miał miejsce z początkiem 2025 r.,
czyli stosunkowo niedawno. Ponadto Minister Zdrowia nie postrzega koncepcji
podwyższania marży detalicznej jako stosownego środka kompensacji naturalnie niskiej
opłacalności działalności aptecznej na terenach wiejskich lub małych miejscowościach.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kacperczyk
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --