Interpelacja w sprawie sprzedaży artykułów w sklepikach szkolnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17514
do ministra zdrowia
w sprawie sprzedaży artykułów w sklepikach szkolnych
Zgłaszający: Marcin Porzucek, Jarosław Krajewski, Lidia Czechak, Wioletta Maria Kulpa, Michał Kowalski, Bartosz Józef Kownacki, Filip Kaczyński, Agnieszka Anna Soin, Waldemar Andzel
Data wpływu: 01-06-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją dotyczącą skuteczności przepisów regulujących sprzedaż napojów w szkołach, które mogą dyskryminować napoje przygotowywane na miejscu w placówkach oświatowych.
Od 1 września 2026 r. zacznie obowiązywać nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie żywienia dzieci i młodzieży w placówkach oświatowych. Choć jego celem jest poprawa zdrowia uczniów, w praktyce przepisy zawarte we wspomnianym rozporządzeniu mogą okazać się niewystarczające.
Przyjęte regulacje dopuszczają sprzedaż napojów, które formalnie nie zawierają „dodanych cukrów” ani substancji słodzących, ale w rzeczywistości mogą zawierać znaczne ilości cukru pochodzącego np. z soków owocowych. Tzw. wolne cukry czyli zgodnie z przyjętym przez EFSA (Europejski Urząd do Spraw Bezpieczeństwa Żywności) to cukry dodane, lub występujące w sposób naturalny w sokach owocowych, warzywnych, lub koncentratach soków. Badania naukowe dowodzą, że całkowite spożycie cukrów łączy się w przypadku dzieci i młodzieży z otyłością oraz próchnicą, a w przyszłości ze stłuszczeniem wątroby, cukrzycą typu 2 i problemami kardiologicznymi. Dlatego trzeba mówić o ograniczaniu do zera wolnych cukrów w napojach, a nie tylko części, czyli cukrów dodanych – zgodnie z zaleceniami EFSA.
Tymczasem w przypadku tzw. rozporządzenia sklepikowego Ministerstwo Zdrowia kompletnie pominęło kwestię wolnych cukrów, odnosząc się wyłącznie do cukru dodanego przez producenta do składu napoju. W efekcie dzieci nadal będą miały dostęp do słodkich napojów w sklepikach i automatach szkolnych, co w dalszym ciągu będzie przynosiło negatywne skutki zdrowotne.
Należy dodać, że taka treść rozporządzenia stoi również w sprzeczności do Światowej Organizacji Zdrowia, która to instytucja zaleca ograniczenie spożycia wolnych cukrów w tym pochodzących z soków i ich koncentratów.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało, czy nowe przepisy rzeczywiście ograniczą dostęp uczniów do napojów zawierających cukier, w tym cukry wolne? Proszę o przedstawienie analiz.
Napoje przygotowane na miejscu np. kompot mogą zawierać 5 g cukru na 250 ml. Jednocześnie w sklepiku szkolnym można sprzedawać soki na bazie skoncentrowanych soków owocowych. Według danych Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego łączna ilość cukrów w soku jabłkowym przekracza 10 g cukrów na 100 ml (biorąc pod uwagę łączną ilość fruktozy, glukozy i sacharozy). Dlaczego nie wprowadzono takiego samego limitu zawartości cukru dla napojów gotowych sprzedawanych w szkołach, jaki obowiązuje dla napojów przygotowywanych na miejscu, uwzględniając całość cukrów w danym napoju?
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7910 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.26.2026.KM
Warszawa, 20 czerwca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 17514 w sprawie sprzedaży artykułów w sklepikach szkolnych,
złożoną przez Pana Posła Marcina Porzucka i grupę innych posłów, uprzejmie proszę o
przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Dane naukowe jednoznacznie potwierdzają istnienie zależności pomiędzy sposobem
żywienia, w tym składem spożywanych produktów a stanem zdrowia człowieka. Wskazuje
się na zasadność ograniczenia podaży energii, tłuszczów ogółem, w szczególności kwasów
tłuszczowych nasyconych, a także cukrów oraz soli, przy jednoczesnej rekomendacji
zwiększenia spożycia błonnika pokarmowego. W związku z tym zalecenia żywieniowe
obejmują m.in. zwiększenie udziału w codziennej diecie warzyw i owoców, produktów
zbożowych pełnoziarnistych, nasion roślin strączkowych oraz żywności o niskim stopniu
przetworzenia. Dieta powinna cechować się odpowiednim zbilansowaniem oraz
różnorodnością. Należy podkreślić, iż szczegółowy skład diety spełniającej kryteria
zdrowotne może ulegać modyfikacjom w zależności od indywidualnych uwarunkowań,
takich jak wiek, płeć, styl życia czy poziom aktywności fizycznej, a także uwzględniać
czynniki kulturowe, dostępność lokalnych produktów spożywczych oraz utrwalone
zwyczaje żywieniowe. Niezależnie od powyższych różnic, we wspólnym oświadczeniu
Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) oraz Światowej
Organizacji Zdrowia (WHO) sformułowano podstawowe zasady zdrowej diety, oparte na
wytycznych i innych elementach normatywnych opracowanych przez obie organizacje, do
których należą: dostosowanie diety do zapotrzebowania organizmu oraz zapobieganie
niedoborom składników odżywczych (adekwatność), zachowanie bilansu energetycznego
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
poprzez odpowiednią relację pomiędzy spożyciem energii a jej wydatkowaniem, przy
jednoczesnym uwzględnieniu właściwych proporcji makroskładników (równowaga),
ograniczenie spożycia składników i produktów mogących wywierać niekorzystny wpływ na
zdrowie (umiarkowanie), uwzględnienie w diecie szerokiego zakresu wartościowych
produktów spożywczych zarówno w obrębie, jak i pomiędzy poszczególnymi grupami
żywności (różnorodność). Modele żywienia oparte na powyższych zasadach stanowią
element działań sprzyjających promocji zdrowia w całym cyklu życia.
Nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. – tzw. rozporządzenie
„sklepikowe”1 określa dopuszczalne grupy środków spożywczych przeznaczonych do
sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagania dla
żywienia zbiorowego, umożliwiając stosowanie szerokiego asortymentu produktów
spełniających ustalone kryteria jakościowe. Regulacja ta, z uwagi na charakter
funkcjonowania jednostek systemu oświaty takich jak przedszkola i szkoły, obejmuje część
dziennego żywienia, przy czym korzystanie z żywienia zbiorowego w szkołach ma charakter
dobrowolny. Wspomniane rozporządzenie, wsparte edukacją zdrowotną prowadzoną na
terenie jednostek systemu oświaty, wpisuje się w szereg działań zmierzających do
wzmocnienia profilaktyki chorób dietozależnych.
Przy ustalaniu listy środków spożywczych dopuszczonych do sprzedaży dzieciom i
młodzieży uwzględniono zalecenia żywieniowe, a także wartość odżywczą produktów.
Należy mieć na uwadze, że żywność zawiera różne składniki odżywcze, w różnych ilościach.
Przyjęcie jako kryterium dopuszczenia tylko zawartości jednego ze składników, np. cukrów,
bez względu na rodzaj produktu, nie jest w związku z tym rozwiązaniem rekomendowanym.
Na rynku są dostępne produkty, jak np. soki owocowe, warzywne czy owocowo warzywne,
które poza cukrami, dostarczają witamin, składników mineralnych, substancji
bioaktywnych, a soki przecierowe również błonnika pokarmowego. W odróżnieniu od nich
napoje słodzone cukrem lub syropem glukozowo-fruktozowym stanowią głównie źródło
energii przy niewielkiej lub zerowej ilości korzystnych dla zdrowia składników odżywczych.
Dlatego w ww. rozporządzeniu dopuszczono do sprzedaży w jednostkach systemu oświaty
soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne, inne napoje bez dodatku cukrów i
substancji słodzących zdefiniowanych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady
(WE) nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności (Dz. U. L
354 z 31.12.2008, str. 16, z późn. zm.), a w przypadku napojów przygotowywanych na
miejscu obniżono o 5 g zawartość cukrów dodanych w stosunku do rozporządzenia
Ministra Zdrowia z 2016 r.
1 Dz. U. poz. 197
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Zgodnie z rekomendacjami WHO oraz normami żywienia dla populacji Polski należy dążyć
do ograniczania spożycia tzw. cukrów wolnych, obejmujących zarówno cukry dodane, jak i
cukry naturalnie występujące m.in. w sokach owocowych. Jednocześnie jednak podkreśla
się, że negatywne skutki zdrowotne, w tym zwiększone ryzyko nadwagi, otyłości, są w
szczególności związane ze spożyciem napojów słodzonych, które dostarczają energii przy
niskiej wartości odżywczej. W konsekwencji, w zaleceniach żywieniowych oraz
opracowaniach naukowych rozróżnia się: napoje zawierające cukry dodane (np. napoje
słodzone cukrem, syropem glukozowo-fruktozowym), które powinny być ograniczane lub
eliminowane z diety dzieci i młodzieży oraz produkty takie jak soki 100%, które – mimo
obecności cukrów prostych – dostarczają również witamin, składników mineralnych oraz
substancji bioaktywnych i mogą stanowić element urozmaicający zbilansowaną dietę.
Jednocześnie dane wskazują, że głównym źródłem nadmiernej podaży cukrów w populacji
dzieci i młodzieży nie są soki 100%, lecz napoje słodzone oraz inne produkty przetworzone.
W świetle dopuszczenia do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty
soków owocowych, trudno uzasadnić, w kontekście zawartości cukrów, zakaz sprzedaży
napoju składającego się z wody i soku owocowego. Taki napój będzie zawierał niższą
zawartość cukrów niż sok i pewną ilość innych składników odżywczych pochodzących z
soku.
Istnieje ryzyko, że przyjęcie jednolitego limitu zawartości cukrów ogółem dla wszystkich
napojów, niezależnie od ich charakterystyki, prowadziłoby do braku rozróżnienia pomiędzy
produktami o odmiennej jakości żywieniowej, w tym do deprecjonowania produktów takich
jak soki 100%, które – w przeciwieństwie do napojów słodzonych – zawierają też składniki
korzystne.
Zróżnicowanie, polegające na odmiennym traktowaniu napojów przygotowywanych na
miejscu oraz napojów pakowanych, znajduje uzasadnienie praktyczne. W przypadku
napojów przygotowywanych na miejscu istnieje możliwość bezpośredniej kontroli składu i
ilości dodawanych cukrów, co uzasadnia wprowadzenie bardziej precyzyjnych limitów,
sprzyja ograniczeniu podaży cukrów dodanych oraz ujednoliceniu praktyki
przygotowywania napojów w jednostkach systemu oświaty.
Ministerstwo Zdrowia nie zamyka się na ewentualne modyfikacje przepisów. Jeśli praktyka
rynkowa lub doświadczenia organów kontrolnych wykażą, że w obowiązujących
regulacjach pojawiają się luki osłabiające ich zdrowotny cel, możliwe będzie rozważenie
odpowiedniej nowelizacji. Nadrzędnym celem pozostaje jednak skuteczna ochrona zdrowia
dzieci i młodzieży, dlatego analiza funkcjonowania przepisów w praktyce oraz gotowość do
ich udoskonalania stanowią naturalny element procesu regulacyjnego.
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --