Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 28 marca 2024 r.
znak sprawy: DNI.mr.058.4.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 1751 Pana Posła Dariusza Mateckiego
„w sprawie decyzji KOWR w przedmiocie przedłużenia dzierżawy podmiotom
zagranicznym”.
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z ww. interpelacją, uprzejmie informuję, co następuje.
W celu udzielenia odpowiedzi na postawione pytania Ministerstwo Rolnictwa
i Rozwoju Wsi zwróciło się do Centrali Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa
(zwanego dalej „KOWR”), o przekazanie niezbędnych wyjaśnień.
Ad 1)
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, Skarb Państwa powierzył KOWR
wykonywanie prawa własności i innych praw rzeczowych na jego rzecz w stosunku
do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2 tej ustawy. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 2
ww. ustawy, KOWR, obejmując we władanie powierzone składniki mienia Skarbu
Państwa, wykonuje we własnym imieniu prawa i obowiązki z nimi związane
w stosunku do osób trzecich, jak również we własnym imieniu wykonuje związane
z tymi składnikami obowiązki publicznoprawne. Podmiotem uprawnionym

-- 1 of 8 --

do reprezentowania Skarbu Państwa w zakresie mienia wchodzącego w skład Zasobu
Własności Rolnej Skarbu Państwa jest zatem KOWR, który w ramach
przysługujących mu uprawnień właścicielskich, decyduje o sposobie
zagospodarowania nieruchomości wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej
Skarbu Państwa.
Spółka Przedsiębiorstwo Rolno-Przemysłowe „Babinek” sp. z o.o. z siedzibą
w Babinku dzierżawi nieruchomości rolne od 1993 r. Pierwotna umowa dzierżawy
obejmowała powierzchnię 1115,57 ha. Dzierżawca podlegał procedurze wyłączenia
30% użytków rolnych na podstawie ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie
ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie
niektórych ustaw i z końcem 2015 r. wyłączył z umowy grunty o powierzchni
ok. 284 ha, które zostały rozdysponowane w przetargach na rzecz rolników
indywidualnych. Spółka poprzez wyłączenie z przedmiotu dzierżawy 30%
powierzchni użytków rolnych, w myśl przepisów wspomnianej ustawy z dnia
16 września 2011 r., nie utraciła uprawnienia do przedłużenia umowy dzierżawy
obejmującej pozostałą część gruntów.
W związku z upływem terminu na jaki umowa została zawarta, PR-P „Babinek”
sp. z o.o. złożyła w wymaganym ustawowo terminie stosowne oświadczenie
o zamiarze kontynuowania tej umowy. W trakcie prowadzonej procedury
przedłużenia umowy dzierżawy pomiędzy stronami umowy brak było
jednoznacznego stanowiska co do wskazania zarówno numerów działek oraz
powierzchni gruntów, jaka mogłaby być wyłączona z przedmiotu dzierżawy na
potrzeby rolników indywidualnych, jak i okresu, na jaki umowa ta byłaby
przedłużona. Dzierżawca niejednokrotnie wskazywał i uzasadniał, że jest
zainteresowany dłuższym okresem dzierżawy oraz wnioskował o wyłączenie
znacznie mniejszej powierzchni gruntów z przedmiotu dzierżawy niż proponował
KOWR. Oddział Terenowy KOWR w Szczecinie po wielu rozmowach prowadzonych
ze spółką oraz wymianie korespondencji w tym zakresie, w dniu 12 października
2022 r. przedstawił warunki na jakich zamierza kontynuować przedmiotową umowę,
a mianowicie wydłużenie okresu dzierżawy do dnia 31 sierpnia 2032 r. oraz
wyłączenie z przedmiotu dzierżawy do dnia 31 sierpnia 2023 r. części gruntów o
łącznej powierzchni 258,4889 ha. Z uwagi na to, iż przedmiot umowy dzierżawy

-- 2 of 8 --

dotyczył nieruchomości o powierzchni przekraczającej 500 ha, Oddział Terenowy
KOWR w Szczecinie wystąpił o szczególne pełnomocnictwo do zawarcia aneksu
przedłużającego umowę dzierżawy z PR-P „Babinek” sp. z o.o. Zgodnie z wytycznymi
stosowanymi w KOWR, wynikającymi z zarządzeń Dyrektora Generalnego KOWR,
procedura przedłużenia umowy nieruchomości o powierzchni powyżej 500 ha
zakłada, że ostateczną decyzję co do warunków dalszego dzierżawienia takiej
nieruchomości podejmuje Dyrektor Generalny KOWR i w swojej decyzji nie jest
związany propozycją Oddziału Terenowego KOWR.
W trakcie procedowania wniosku Oddziału Terenowego KOWR w Szczecinie
o szczególne pełnomocnictwo, w Centrali KOWR miały miejsce spotkania Dyrektora
Generalnego KOWR z przedstawicielami Oddziału Terenowego KOWR w Szczecinie,
spółki i rolników, którzy domagali się „wygaszenia” tej umowy dzierżawy. Dyrektor
Generalny KOWR wysłuchał stanowisk wszystkich zainteresowanych stron, jednak
nie stwierdził jakichkolwiek uchybień w trwającej procedurze związanej
z przedłużeniem przedmiotowej umowy.
W dniu 20 grudnia 2022 r. Zastępca Dyrektora Generalnego KOWR udzielił
szczególnego pełnomocnictwa dla Dyrektora Oddziału Terenowego KOWR
w Szczecinie do wydłużenia przedmiotowej umowy dzierżawy na okres do dnia
31 sierpnia 2034 r. i wyłączenie po zbiorach w 2023 r. części dzierżawionej
nieruchomości z obrębów Babinek i Lubanowo, o łącznej powierzchni około 215 ha,
które w dniu 27 stycznia 2023 r. zmienił w części dotyczącej przedłużenia tej umowy
do dnia 31 października 2042 r. Na tej podstawie w dniu 27 stycznia 2023 r.
pomiędzy stronami umowy dzierżawy zawarty został aneks nr 11 wydłużający
tę umowę do dnia 31 października 2042 r. i wskazujący na wyłączenie części
gruntów po zbiorach w 2023 r., o łącznej powierzchni około 215 ha.
Należy podkreślić, że zgodnie z zarządzeniami Dyrektora Generalnego KOWR
dotyczącymi wykonywania umowy dzierżawy nieruchomości rolnych Zasobu
Własności Rolnej Skarbu Państwa, w uzasadnionych przypadkach, za uprzednią
zgodą Dyrektora Generalnego KOWR, wydłużenie umowy może nastąpić na dłuższy
okres niż 8 lat.

-- 3 of 8 --

W procedurze przedłużenia przedmiotowej umowy dzierżawy uwzględniono m.in.
to, że dzierżawca posiada wiarygodność finansową, wywiązuje się z warunków
umowy wobec KOWR oraz wobec innych jednostek z tytułu zobowiązań
publicznoprawnych. Gospodarstwo rolne w Babinku w trakcie trwania umowy
dzierżawy zostało znacznie zmodernizowane przez spółkę i prowadzone jest
na wysokim poziomie agrotechnicznym. W strukturze zasiewów znajdują się przede
wszystkim ziemniaki konsumpcyjne i hodowlane, a areał upraw jest nawadniany
zainstalowanym specjalnie w tym celu systemem nawadniającym. Długość okresu
dzierżawy jest związana w szczególności z rentownością realizowanych oraz
planowanych przez spółkę nakładów inwestycyjnych. Spółka planuje budowę
zakładu produkcji biogazu oraz infrastruktury związanej z przetwórstwem ziemniaka.
Każda decyzja Dyrektora Generalnego KOWR kończąca się udzieleniem
szczególnego pełnomocnictwa dyrektorowi oddziału terenowego KOWR
na zawarcie aneksu przedłużającego umowę dzierżawy o powierzchni powyżej
500 ha, oparta jest o szczegółową analizę całej dokumentacji zgromadzonej w danej
sprawie uzasadniającej przedłużenie umowy dzierżawy na określonych warunkach,
co - jak wskazał KOWR - miało miejsce w przypadku przedłużenia przedmiotowej
umowy z PR-P „Babinek” sp. z o.o.
Przejęte od dzierżawcy nieruchomości po zbiorach w 2023 r., Oddział Terenowy
KOWR w Szczecinie przygotował do ponownego rozdysponowania na rzecz
rolników indywidualnych. W wyniku przeprowadzonych przetargów ograniczonych
ustaleni zostali kandydaci na dzierżawców tych gruntów. Aktualnie przedmiotem
dzierżawy PR-P „Babinek” sp. z o.o. jest zabudowana nieruchomość pn. „Babinek”,
położona na terenie Gminy Banie, o łącznej powierzchni ok. 487 ha.
Kwestie związane z przedłużeniem tej umowy były przedmiotem kontroli
prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w ramach której wydane
zostały zalecenia pokontrolne. KOWR obecnie gromadzi dodatkowe informacje
w sprawie. Kontrolę w tej sprawie przeprowadziła również Najwyższa Izba Kontroli,
Delegatura w Szczecinie, która negatywnie oceniła prowadzone przez Centralę
KOWR, w ramach sprawowanego nadzoru nad Oddziałem Terenowym KOWR
w Szczecinie, działania związane z ustaleniem istotnych warunków umowy dzierżawy
nieruchomości rolnych zawartej z PR-P „Babinek” sp. z o.o. oraz podpisanie przez

-- 4 of 8 --

Oddział Terenowy KOWR w Szczecinie aneksu nr 9 do tej umowy bez umocowania
(na dzień jego podpisania).
Dodatkowo proces przedłużenia tej umowy był weryfikowany przez Prokuratorię
Generalną RP na wniosek KOWR i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która
nie dopatrzyła się podstaw do stwierdzenia nieważności zawartej umowy. Zatem
w ocenie KOWR należy uznać, że nie ma podstaw do rozwiązania umowy dzierżawy
zawartej z Przedsiębiorstwem Rolno-Przemysłowym „Babinek” sp. z o.o.
W związku z postulatami złożonymi do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi przez
Krajowy Związek Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych oraz Wojewódzki Związek
Rolników Kółek i Organizacji Rolniczych w Szczecinie, KOWR w dniu 23 lutego
2024 r. wystąpił do Prokuratorii Generalnej RP o ponowną opinię w zakresie
przedłużenia przedmiotowej umowy dzierżawy.
Ad 2)
Należy zauważyć, że postulaty zgłaszane przez rolników z terenu województwa
zachodniopomorskiego oraz organizacje ich reprezentujące w pismach kierowanych
do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz do Dyrektora Generalnego KOWR dotyczą
głównie dzierżawy nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa
na terenie województwa zachodniopomorskiego. Rolnicy w głównej mierze zgłaszają
postulaty odnośnie nieprzedłużania umów dzierżawy nie tylko obejmujących
nieruchomości o większych powierzchniach, ale też powierzchnie mniejsze, przede
wszystkim w przypadkach jeśli dzierżawcą jest spółka prawa handlowego. Oczekują
więc przeznaczenia przez Oddział Terenowy KOWR w Szczecinie jak największej
powierzchni do dzierżawy na rzecz rolników indywidualnych.
Oddział Terenowy KOWR w Szczecinie często spotyka się z niezadowoleniem
ze strony kontrahentów, przedstawicieli organizacji rolniczych, czy też grup
społecznych, w przypadkach gdy nie jest w stanie sprostać ich, zazwyczaj
rozbieżnym, oczekiwaniom, zwłaszcza dotyczących rozwiązania wskazanej umowy
dzierżawy, czy też ograniczenia dzierżawionej powierzchni w znacznym zakresie,
nie odnosząc się do innych aspektów związanych z umożliwieniem racjonalnego
prowadzenia przez dzierżawcę działalności rolniczej.

-- 5 of 8 --

Deklaracja okolicznych rolników co do zainteresowania dzierżawą gruntów rolnych
Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa objętych umową dzierżawy zawartą
ze spółką prawa handlowego nie oznacza, że KOWR automatycznie powinien
„wygasić w każdym przypadku taką umowę, a w przypadku umowy zawartej
z rolnikiem indywidualnym ją wydłużyć, nie rozpatrując innych aspektów wiążących
się z wykonywaniem danej umowy. Niejednokrotnie bowiem dzierżawcą jest spółka
założona przez osoby fizyczne i funkcjonująca jako tzw. „spółka rodzinna”.
Dyskryminowanie jednych rolników kosztem drugich tylko ze względu m.in. na
osobowość prawną czy też obywatelstwo, nie powinno więc mieć miejsca.
Pan Stephane Gerard jest prezesem zarządu spółki pn. Przedsiębiorstwo Rolno-
Przemysłowe „Babinek” sp. z o.o. i włada językiem polskim. Zarówno on, jak i jego
rodzina od ponad 20 lat z wielkim zaangażowaniem prowadzą działalność rolniczą na
dzierżawionej nieruchomości i traktują ją jako ich „gospodarstwo rodzinne”.
Niezrozumiałe jest zatem podnoszenie przez Pana Posła, że na czele tej spółki
„stoi Francuz”, w kontekście argumentu przemawiającego za nieprzedłużeniem
umowy dzierżawy.
KOWR dokłada przy tym starań, aby procedury związane m.in. z wydłużaniem umów
dzierżawy nie były narażone na zarzut nierównego traktowania podmiotów
dzierżawiących grunty Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Każda więc umowa
podlega odrębnej analizie, w szczególności pod względem zasadności jej
kontynuowania w dotychczasowym lub ewentualnie zmienionym kształcie, zwłaszcza
jeżeli dzierżawca wywiązuje się ze zobowiązań wynikających z umowy i nie ma
przeszkód formalno-prawnych do jej wydłużenia.
Przy określaniu nowych warunków, na jakich umowa miałaby być kontynuowana,
KOWR analizuje zarówno oczekiwania rolników indywidualnych, jak też sytuację
dzierżawcy. Jednakże działania KOWR, w odpowiedzi na zapotrzebowanie
okolicznych rolników na grunty Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa,
co do zasady, nie powinny i nie mogą prowadzić do likwidacji działalności
dotychczasowego dzierżawcy. KOWR w każdym przypadku stara się rozpatrzyć
szereg innych kwestii wiążących się z wykonywaniem danej umowy, w szczególności:
rodzaj i profil prowadzonej działalności rolniczej, wyniki kontroli weryfikujące
należyte wywiązywanie się dzierżawcy z obowiązków wynikających z umowy,

-- 6 of 8 --

poziom zatrudnienia, nakłady poniesione w ramach prowadzonej działalności
rolniczej, udział w programach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,
finansowanych albo współfinansowanych ze środków pomocowych, dla których
wymagany jest okres „związania celem”. Ustalenia w tym zakresie powinny stanowić
kryterium ewentualnego wyłączenia z umowy gruntów w chwili wydłużenia okresu
dzierżawy, czy też zamieszczenia w umowie zastrzeżenia, które umożliwiłoby
wyłączenie w przyszłości gruntów, w zależności od zgłaszanego przez rolników
zapotrzebowania na grunty.
Ad 3)
Podmioty z udziałem kapitału zagranicznego stanowią niewielką grupę dzierżawców.
Z uwagi na brak możliwości bieżącego monitorowania zmian w strukturze własności
kapitału w spółkach prawa handlowego, dane w tym zakresie mogą mieć jedynie
charakter szacunkowy. Na dzień 31 grudnia 2023 r. w dzierżawie przez
cudzoziemców znajdowało się 43 233 ha nieruchomości Zasobu Własności Rolnej
Skarbu Państwa (co stanowi ok. 4,2% gruntów pozostających w dzierżawie na dzień
31 grudnia 2023 r.) na podstawie 115 umów (co stanowi ok. 0,2% umów dzierżawy
ogółem, według stanu na dzień 31 grudnia 2023 r.). Natomiast w dzierżawie przez
podmioty z udziałem kapitału zagranicznego niebędące cudzoziemcami, na dzień
31 grudnia 2023 r. znajdowało się 14 871 ha (co stanowi 1,4% gruntów
pozostających w dzierżawie na dzień 31 grudnia 2023 r.), na podstawie 77 umów (co
stanowi 0,11% umów dzierżawy ogółem, według stanu na dzień 31 grudnia
2023 r.). Wśród dzierżawców będących cudzoziemcami dominują (pod względem
liczby zawartych umów), inwestorzy niemieccy, duńscy i niderlandzcy – 67%, a
według powierzchni: podmioty brytyjskie, niemieckie, niderlandzkie i duńskie – 33,1
tys. ha, tj. 77% powierzchni pozostającej w dzierżawie przez cudzoziemców.
Udostępnienie informacji żądanych przez Pana Posła, dotyczących wykazu
podmiotów z kapitałem zagranicznych dzierżawiących nieruchomości Zasobu
Własności Rolnej Skarbu Państwa, wraz ze wskazaniem czasu trwania umowy
dzierżawy oraz powierzchni i jej lokalizacji, w ocenie KOWR, może wiązać się
z ewentualnym zarzutem ze strony tych podmiotów udostępnienia wrażliwych
informacji dotyczących działalności podmiotu, który jest stroną umowy dzierżawy

-- 7 of 8 --

i naruszeniem tajemnicy przedsiębiorcy lub prywatności osoby fizycznej. Nie można
wykluczyć, że ujawnienie informacji o tych dzierżawcach mogłoby spowodować
zagrożenie, a wręcz bezprawne naruszenie interesów tych dzierżawców – ich
prywatności czy tajemnicy przedsiębiorcy.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami
rolnymi Skarbu (Dz.U. z 2022 r. poz. 2329, z późn. zm.);
(2) ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego
(Dz.U. z 2024 r. poz. 423);
(3) ustawa z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw
(Dz.U. Nr 233, poz. 1382).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

-- 8 of 8 --